Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μακεδονικό’ Category

Μεζεδάκια δυσπιστίας

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2018

Τα ονομάζω έτσι επειδή, την ώρα που τα γράφω, συνεχίζεται στη Βουλη η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας που κατέθεσε η αξιωματική αντιπολίτευση. Θα μπορούσα βέβαια να τα πω και μουντιαλικά, μια και την ίδια ώρα παίζεται κάποιο από τα πρώτα παιχνίδια της διοργάνωσης, αλλά δεν έχουμε μπει ακόμα σε μουντιαλικους ρυθμούς οποτε ας κρατήσω την ονομασία για αργότερα.

Την ίδια την πρόταση δυσπιστιας, που πολλές φορές τη λέμε ανακριβώς «πρόταση μομφής», στο χτεσινό άρθρο τη χαρακτήρισα «πρόταση ευπιστίας» διότι, και να μου συγχωρέσετε την πολιτικολογία σε ένα άρθρο που δεν έχει αυτό το αντικείμενο, θεωρώ ότι χρειάζεται μεγάλη ευπιστία για να πιστεψει κανείς ότι η πρόθεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ειλικρινής, ότι δηλαδή ο αρχηγός της όντως θεωρεί «κακή» τη συμφωνία. Άλλωστε, οπως αποκάλυψε προχτές ο Αντ. Καρακούσης, στην πρόσφατη συνάντηση με τον ΣΕΒ ο Κ. Μητσοτάκης είπε οτι ο ίδιος είναι υπέρ της λύσης αλλά δεν μπορεί να παραβλέψει τις διαθέσεις της κοινής γνώμης και θελει να φθείρει την κυβέρνηση. Αυτό είναι, θα έλεγε κανείς, αναμενόμενο από την αντιπολίτευση, αλλά το κακό είναι ότι διαπαιδαγωγεί τους πολίτες, τουλάχιστον τους φίλους της, στην ψευδή συνείδηση και την εθελοτυφλία. Αν η σημερινή συμφωνία ναυαγήσει, θα είναι πολύ δύσκολο σε μερικά χρόνια για την όποια ελληνική κυβέρνηση να πείσει την κοινή γνωμη για μια επόμενη συμφωνία που πολύ δύσκολα θα είναι τόσο συμφέρουσα για τη χώρα μας όσο τούτη εδω.

Αλλά ας σταματήσω εδώ κι ας προχωρήσω με τα μεζεδάκια.

* Σαν γέφυρα, να καταγράψω ένα μαργαριτάρι από τη σημερινή συζητηση. Όπως μου λένε, η βουλεύτρια της ΝΔ Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου πρότρεψε τους βουλευτές της συμπολίτευσης να «σεμνύνονται» όταν μιλάνε για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.

Τους κάλεσε να αισθάνονται περήφανοι; Να καμαρώνουν; Διότι αυτο σημαίνει το ρήμα «σεμνύνομαι». Πρόκειται για έναν άσπονδο φίλο της τρισχιλιετούς. Στα αρχαία, όπως σίγουρα έχουμε ξαναγράψει, σεμνός ήταν ο σεβάσμιος, ο μεγαλόπρεπος, και σεμνύνομαι σήμαινε καμαρώνω. Με την πάροδο των αιώνων, η λέξη σεμνος πήρε τη σημερινή σημασία, οπου σεμνός είναι αυτός που δείχνει σεβασμό, που φέρεται με συστολήκαι διακριτικότητα, αλλά το ρήμα «σεμνύνομαι», καθώς ειναι ρημα λόγιο που το χρησιμοποιούμε μόνο σε έκτακτες περιστάσεις, σαν το καλο σερβίτσιο που μενει κλεισμένο στη βιτρίνα και ανοίγει μια φορά το χρόνο, δεν τρίφτηκε στη χρήση και δεν άλλαξε σημασία. Η Αννα-Μισέλ κάλεσε τους συναδέλφους της να είναι σεμνοί, να δείχνουν σεβασμό.

Για να υπερασπιστώ την (εξ… αγχιστείας) γαλαζοαίματη βουλεύτρια, αναγνωρίζω ότι αυτή η χρήση του «σεμνύνομαι» ειναι οικονομική, διότι δεν έχουμε αντίστοιχο μονολεκτικό ρήμα. Είναι όμως, quelle horreur, λάθος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Βουλή, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 164 Σχόλια »

Μακεδονία όπως Λουξεμβούργο;

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2018

Ίσως ζούμε μέρες ιστορικές. Η συμφωνία για το όνομα της γειτονικής χώρας, που δίνει ελπίδες ότι θα λύσει ένα πρόβλημα που εδώ και 27 χρόνια έχει εξελιχτεί σε βραχνά, ανακοινώθηκε προχτές το απόγευμα απο τους δυο πρωθυπουργούς, τον Αλέξη Τσίπρα και τον Ζόραν Ζάεφ, τουλάχιστον στις γενικές της γραμμές.

Το κείμενο της συμφωνίας κατατεθηκε στη Βουλή χτες το βράδυ, και την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές στους περισσότερους ιστότοπους υπάρχει μόνο σε μορφή εικόνας, αν και εδώ τη βρίσκω σε μορφή κειμένου που επιτρέπει την αναζήτηση. Καλό ειναι να το κοιτάξουμε.

Θα πω μερικές πρωτες σκέψεις για το θέμα και περιμένω και τα δικά σας σχόλια.

Οι πρώτες μου εντυπώσεις είναι ότι πρόκειται για μια πολύ καλή συμφωνία. Καταρχάς, η προτεινόμενη ονομασία («Βόρεια Μακεδονία») συμφωνεί απόλυτα με τη λεγόμενη εθνική γραμμή, δηλαδή της σύνθετης ονομασίας με γεωγραφικό προσδιορισμό. Να θυμίσω ότι πολλοί από τους άλλους όρους που είχαν ακουστεί, όπως Νέα Μακεδονία, Μακεδονία του Ίλιντεν ή Μακεδονία-Σκόπια (όρο που τον είχε δεχτει η ελληνική διπλωματία το 2007) ήταν προβληματικοί είτε επειδή ο προσδιορισμός δεν ήταν γεωγραφικός είτε επειδή θεωρήθηκαν ότι περιέχουν αλυτρωτικές αναφορές.

Βέβαια, πρέπει να πούμε ότι ενώ η ελληνική διπλωματία εδώ και πολλά χρονια διαπραγματευόταν προσπαθώντας (και μην καταφέρνοντας καν) να πετύχει τον στόχο της σύνθετης ονομασίας, οι ίδιες πολιτικές δυνάμεις στο εσωτερικό της χώρας συντηρούσαν τον πρωτοφανή στρουθοκαμηλισμό ότι τάχα ισχύουν τα δεδομένα του 1993 και νανούριζαν τον ελληνικό λαό με το παραμύθι ότι τάχα απο εμάς και μόνο και από την καλή μας διάθεση εξαρτάται το πώς θα ονομαστεί το γειτονικό κράτος -με αποτέλεσμα σήμερα να υπάρχουν πολλοί συμπατριώτες μας που αυτή τη μεγάλη επιτυχία της ονομασίας «Βόρεια Μακεδονία» να την εισπράττουν ως ήττα ή έστω να τη δέχονται με αμηχανία.

Εκτός όμως από το όνομα καθαυτό, η ελληνική διπλωματία πέτυχε πράγματα που ήταν πάγιοι στόχοι αλλα πριν από μερικά χρόνια θεωρούνταν σχεδόν ανέφικτοι, όπως το erga omnes (όρος που θα διεκδικήσει τον τιτλο της λέξης της χρονιάς). Σε προηγούμενες διαπραγματεύσεις, το erga omnes ήταν μακρινό όνειρο. Μιλούσαμε για διπλή ονομασία.

Κάτι που επίσης φάνταζε ανέφικτο ήταν να πεισθεί η γειτονική χώρα να τροποποιήσει (και πάλι) το Σύνταγμά της ώστε να εξαλείψει τις αναφορές στους Μακεδόνες των γειτονικών χωρών, ένας όρος που προκάλεσε την οργή του προέδρου Ιβάνοφ.

Πολύ θετικός, αν και ίσως σε συμβολικό επίπεδο, είναι ο ρητός διαχωρισμός του νέου κράτους από την αρχαία ελληνική Μακεδονία και απο την ελληνική ιστορία, ενώ δεν ειναι ασήμαντη και η δέσμευση για αλλαγή των αλυτρωτικών αναφορών στα σχολικά βιβλία.

Όλα αυτά είναι κέρδη, που με κάνουν να συμφωνώ με την εκτίμηση ενός φίλου, οτι η συμφωνία που έχουμε μπροστά μας είναι ό,τι καλύτερο μας έχει προταθει από καταβολης του προβλήματος και κατά πάσα πιθανότητα από οτιδηποτε μπορεί να μας προταθεί στο μέλλον.

Φυσικά, το ρητό λέει πως ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες -και ίσως να υπάρχουν διαστάσεις σε θέματα πχ εμπορικών σηματων όπου οι περιπλοκές θα φανούν αργότερα.

Ωστόσο, προς το παρόν δεν είναι αυτό το δύσκολο.

Το δύσκολο κατά τη γνώμη μου είναι αν θα κρατήσει ο Ζάεφ και αν θα καταφέρει να κερδίσει το δημοψήφισμα. Δεν είναι καθολου σίγουρο αυτό, οπως φανηκε και από την αντίδραση του προέδρου της χώρας, ο οποίος δήλωσε ότι αρνείται να υπογράψει τη συμφωνία, διότι τη θεωρεί ταπεινωτική.

Για να κάνω μια παρένθεση, ο πρόεδρος της ΠΓΔΜ μπορεί μεν να αναπέμψει νομοσχεδιο στη Βουλή, αν όμως η Βουλή επιμείνει και το εγκρίνει ξανά, τότε είναι υποχρεωμενος να το δεχτει. Αυτό ακριβως έγινε με την αναγνώριση της Αλβανικής γλώσσας πριν λίγους μήνες και αυτό μπορεί να γίνει και τώρα αν διατηρηθει αρραγής η εκεί κυβερνητική πλειοψηφία.

Από την άλλη, δεν θεωρώ δεδομένη την έγκριση της συμφωνίας και της συνταγματικής αναθεώρησης στο δημοψήφισμα που θα ακολουθήσει, ιδιως αν περάσει στη γειτονικη χώρα η εντύπωση ότι ο Ζάεφ υποχώρησε στις πιέσεις των ισχυρών. Όχι για πρώτη φορα, οι δικοί μας εθνικιστές και απορριπτικοί, Καμμένος, Κούλης και Χρυσή Αυγή, εναποθέτουν τις ελπίδες τους στις προσπάθειες των εκεί αδιάλλακτων -Ιβανόφ γερά, θα φωναζουν.

Και βέβαια, το γεγονός ότι εδώ κάποιοι λένε προδότη τον Τσίπρα ενώ εκεί κάποιοι λένε προδότη τον Ζάεφ απλώς δείχνει ότι πρόκειται για εναν δίκαιο συμβιβασμό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Επικαιρότητα, Κομμουνιστικό κίνημα, Λουξεμβούργο, Μακεδονικό | Με ετικέτα: , , , , , | 505 Σχόλια »

Ο κ. Μπαμπινιώτης, η διάσκεψη του 1977 και η μακεδονική γλώσσα

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2018

Τις τελευταίες μέρες, καθώς συνεχίζονται οι συνομιλίες με την πΓΔΜ για το ζήτημα του ονόματός της («το ονοματολογικό» όπως κακώς έχει επικρατήσει να το λένε οι δημοσιογράφοι) και καθώς άλλοτε φαίνεται να πλησιάζουμε σε λύση και άλλοτε η λύση να απομακρύνεται, διάφορα ζητήματα έρχονται ή ξανάρχονται στην επιφάνεια.

Καθώς προτείνονται διαφορες συνθετες ονομασίες, που περιεχουν και τον όρο Μακεδονία, και φαίνεται εφικτή η επίτευξη συμφωνίας, ανακύπτει και το ερώτημα του πώς θα ονομαστεί η γλώσσα της γειτονικής χώρας ή μάλλον η γλώσσα της πλειονότητας των κατοίκων της.

Κι έτσι, ένα θέμα που ήρθε ή επανήλθε στην επιφάνεια είναι και το αν η Ελλάδα έχει ήδη αποδεχτεί ή αναγνωρίσει τον όρο «μακεδονική γλώσσα». Αυτή η θέση είχε διατυπωθεί πριν απο μερικούς μήνες, στα τέλη Ιανουαρίου, απο τον ΥΠΕΞ Νικο Κοτζιά σε τηλεοπτική εκπομπή, με συγκεκριμένη αναφορά σε μια διάσκεψη του ΟΗΕ που έγινε στην Αθήνα το 1977. Τότε είχε γραφτεί κι ένα σχετικό άρθρο στην Εφημερίδα των Συντακτών. Καθώς τον Ιανουάριο δεν ήταν το όνομα της γλώσσας στο προσκήνιο των συζητήσεων, αφού δεν υπήρχε προσέγγιση ούτε για το όνομα της χώρας, το θεμα δεν προσέχτηκε πολύ.

Περασαν οι μηνες, και τώρα το όνομα της γλώσσας ήρθε στο προσκήνιο. Την περασμένη Παρασκευή λοιπόν, ο καθηγητής Γ. Μπαμπινιώτης, σε άρθρο του στο Protagon, υποστήριξε ότι η Ελλάδα ουδέποτε εχει αναγνωρίσει τον όρο «μακεδονική γλώσσα» και έκανε εκτενείς αναφορές στη διασκεψη του 1977. Την Κυριακή ο Ν. Κοτζιάς έδωσε νέα συνέντευξη στην ΕΡΤ, στην οποία απάντησε στον Γ. Μπαμπινιώτη, ο οποίος ανταπάντησε με δηλωση, μάλλον προφορική, που δημοσιεύτηκε στον ιστότοπο tanea.gr.

Με το θέμα ασχολήθηκε, κακώς κατά τη γνώμη μου (θα εξηγήσω στη συνέχεια) ο ιστότοπος ellinikahoaxes, ο οποίος αρχικά υιοθέτησε απολυτα τη θέση του Γ. Μπαμπινιώτη, στη συνέχεια όμως, ύστερα απο καίρια παρέμβαση του φίλου Παναγιώτη Αλεβαντή προσέθεσε ενα υστερόγραφο που ουσιαστικά ακυρώνει, ή έστω μετριάζει καθοριστικά την αρχική του ετυμηγορία. (Προσθήκη: Τελικά, τα ellinikahoaxes απέσυραν το άρθρο τους, αναγνωρίζοντας ότι προσέγγισαν βεβιασμενα ένα πολύπλοκο θέμα και, πράγμα σπάνιο οσο και αξιέπαινο, ζήτησαν συγγνωμη).

Το θεμα το θίξαμε σε σχόλια άσχετου άρθρου, έκρινα όμως ότι είναι καλύτερο να γράψω κάτι αυτοτελές για να μπορούμε να το συζητήσουμε με άνεση έχοντας συγκεντρωμένα όλα τα δεδομένα.

Καταρχάς, παραθετω εδώ εκτενη αποσπασματα από το άρθρο του Γ. Μπαμπινιώτη:

Μια γρήγορη έστω αναδρομή στα σχετικά Πρακτικά τής Διάσκεψης δείχνει χωρίς καμιά αμφιβολία ότι στη Συνάντηση αυτή συζητήθηκε (ως συνέχεια άλλων προηγηθεισών Διασκέψεων) ως μόνο θέμα και για πολλές χώρες και γλώσσες (Κινεζική, Αραβική, Εβραϊκή, Ινδική, Ασιατικές γλώσσες κ.ά.) πώς θα μεταγραμματίζονται τα τοπωνύμιά τους με λατινικούς χαρακτήρες («romanization») βάσει ενός συστήματος μεταγραμματισμού (transliteration) των γραμμάτων τού αλφαβήτου τους που θα διευκολύνει να διαβάζονται ευρύτερα.

Η ελληνική αντιπροσωπία, απαρτιζόμενη από γλωσσολόγους, ιστορικούς, μέλη τής γεωγραφικής υπηρεσίας στρατού κ.ά., παρέστη ειδικά για το σύστημα μεταγραμματισμού τού ελληνικού αλφαβήτου, επιφυλασσόμενη να προτείνει δικό της σύστημα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αλφάβητο, Γεωγραφία, Επικαιρότητα, Μακεδονικό, Ονόματα, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 247 Σχόλια »

Αποκριάτικα μεζεδάκια ξανά

Posted by sarant στο 17 Φεβρουαρίου, 2018

Τον ίδιο τίτλο τον έχω χρησιμοποιήσει πεντέξι ακόμα φορές στο παρελθόν -δεν φταίω ομως εγώ αν η τελευταία Κυριακή της Αποκριάς πέφτει συνεχώς Κυριακή τα τελευταία χρόνια.

Ούτε είναι όλα μας τα μεζεδάκια σχετικά με τις Απόκριες -τα περισσότερα, μάλιστα, ειναι άσχετα. Αλλά για να δώσουμε και λίγο αποκριάτικο χρώμα, φίλος που ξέρει ότι με ενδιαφερουν οι έμφυλοι τύποι των «επαγγελματικών» ουσιαστικών, μου έστειλε λινκ προς ιστότοπο που πουλάει αποκριάτικες στολές, όπου και η Ζορίνα της φωτογραφίας αριστερά.

Όταν πρέπει να φανεί το φύλο, τότε και ο Ζορό έχει θηλυκό, αλλά και στρατιωτίνες βρίσκει κανείς, όπως και πειρατίνες, όπως και κλοουνίτσες ή σκελετούλες.

* Προχωράμε σε μεζεδάκια εκτός εορτών.

Συζητήσαμε παρεμπιπτόντως στα σχόλια τη φράση στο μήνυμα του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος το περασμένο Σάββατο γιόρτασε τα 10 χρόνια από τη μέρα που εκλέχτηκε πρόεδρος του Συνασπισμού, στις 10 Φεβρουαρίου του μακρινού 2008.

Στο μήνυμα αυτό, ο Τσίπρας έγραψε: Συνεχίζουμε με το ίδιο πάθος, τον ίδιο ενθουσιασμό, την ίδια (ίσως και λίγο παραπάνω) τόλμη…  Αν και με αρκετές περισσότερες πια άσπρες τρίχες στα μαλλιά...

Κανονικά, είναι «αρκετά περισσότερες».Η σύγχυση επιθέτου και επιρρήματος σε παρόμοιες φράσεις (*πολλοί περισσότεροι) είναι παλιό φαινόμενο, που συνεχίζεται και εξαπλώνεται, όπως και η υποκατασταση του επιρρήματος από το επίθετο (χρόνιοι ασθενείς, μακροχρόνιοι άνεργοι, αντί του αναμενόμενου χρονίως/χρόνια ασθενείς, μακροχρόνια άνεργοι).

Το ξέρω, θέλει άρθρο. Κι αν ξέρετε κάποια μελέτη που να διερευνά επιστημονικά το θέμα, πείτε μου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Πορτοκαλισμοί, Χάρτες | Με ετικέτα: , , , , , , | 166 Σχόλια »

Όχι «σλαβική διάλεκτος», γλώσσα είναι! (άρθρο της Αλεξάνδρας Ιωαννίδου με κάποια πρόσθετα στοιχεία)

Posted by sarant στο 14 Φεβρουαρίου, 2018

Αναδημοσιεύω σήμερα ένα πολύ εμπεριστατωμένο άρθρο της σλαβολόγου Αλεξάνδρας Ιωαννίδου, αναπληρώτριας καθηγήτριας στο Τμήμα Ρωσικής Γλώσσας και Φιλολογίας και Σλαβικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, που δημοσιεύτηκε την Κυριακή στην Αυγή. Στο τέλος του άρθρου, σχολιάζω σύντομα και προσθέτω αρκετά επιπλέον στοιχεία.

Στο λεγόμενο «Μακεδονικό» ζήτημα, που προσφάτως μετονομάστηκε σε «σκοπιανό», οι λέξεις είναι βόμβες. Μπορεί να ανατινάξουν ζωές και καριέρες στον αέρα. Εδώ και πάνω από μια εικοσαετία, πολιτικοί, ακαδημαϊκοί, πανεπιστημιακοί τελούν σε καθεστώς συνεχούς αυτολογοκρισίας για να μη «θίξουν» τις εθνικές ευαισθησίες μιας μερίδας επαγγελματιών πατριωτών που συμπαρασύρουν με τις ακραίες φωνές τους πολλούς Έλληνες πολίτες σε στάσεις και συμπεριφορές που τάχα δεν συνάδουν με τις λεγόμενες «εθνικές θέσεις». Όσοι υπαινιχτούν πως οι δικές μας (και όχι των άλλων) αλυτρωτικές κορόνες («Η Μακεδονία είναι μία και είναι ελληνική»!) κάθε άλλο παρά «εθνικές» είναι, μιας και το «εθνικό» καμία σχέση δεν έχει με το δυσάρεστο και επικίνδυνο «εθνικιστικό», καταδικάζονται στο πυρ το εξώτερον με την κατηγορία του «φιλο-σκοπιανού ανθέλληνα». Όλοι όσοι θέλουν να αναφερθούν στην καταδικασμένη σε ανωνυμία γείτονα χώρα, ψάχνουν εναγωνίως για όρους που να είναι συγχρόνως ουδέτεροι και «αντικειμενικοί» για να μην κατηγορηθούν. Συγχρόνως έχουν ξοδευτεί δεκάδες χιλιάδες ευρώ κρατικών κονδυλίων σε παράξενους εθνο-πατριωτικούς συλλόγους και διάφορα άλλα πατριωτικά κέντρα, καθώς και σε υπηρετούντες σε διάφορες υπηρεσίες, και έχουν χτιστεί καριέρες και καριέρες πάνω στο θέμα του ονόματος της ΠΓΔΜ.

Κάποια στιγμή θα καταγραφεί στην Ιστορία ποιο φαεινό μυαλό εισηγήθηκε αυτό το ανόητο ακρωνύμιο που τόσα χρόνια τώρα μας κάνει να σκοντάφτουμε στους ανέφικτους και όμως αναγκαίους επιθετικούς προσδιορισμούς («η πουγουδουμίτικη γλώσσα» ή οι «πουγουδουμίτες πολίτες» θα ήταν σκέτη ανοησία) με αποτέλεσμα να τους βαφτίσουμε όλους, μονομερώς, ανοήτως και προσβλητικώς «Σκοπιανούς»!

Τις τελευταίες εβδομάδες έχουμε πολύ ενδιαφέρουσες και αξιέπαινες εξελίξεις προς την κατεύθυνση μιας διεξόδου απ’ τις αγκυλώσεις αυτές που στοιχειώνουν τη σχέση μας με τους επί αιώνες γείτονές μας, προς μια λύση που θα μας κάνει όλους να ανασάνουμε. Την Τρίτη, 30.1, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών έκανε σχετικές δηλώσεις. Και σε αυτές, με απορία διαπιστώνει κανείς ότι οι αγκυλώσεις φτάνουν σε βαθμό ευτράπελου. Δεν γνωρίζω ποιο διπλωματικό πνεύμα εισηγήθηκε στον υπουργό να ονομάσει τη γλώσσα των ανώνυμων «σλαβική διάλεκτο»! Παραθέτω από τις δηλώσεις του: «για την ελληνική πλευρά έχει μεγάλη σημασία η σύνθετη λέξη της ονομασίας που θα συμφωνηθεί να είναι στη σλαβική διάλεκτο και να μένει αμετάφραστη».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γενικά γλωσσικά, Μακεδονικό | Με ετικέτα: , , , , , | 482 Σχόλια »

Συλλαλητήρια μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Φεβρουαρίου, 2018

Και βέβαια τα λέω έτσι επειδή αύριο θα γίνει το συλλαλητήριο στο Σύνταγμα, «για τη Μακεδονία», δηλαδή με αίτημα να υπαναχωρήσει η χώρα μας από τη θέση που έχει ήδη αποδεχτεί εδώ και αρκετά χρόνια για συμφωνία με τη γειτονική χώρα που να προβλέπει σύνθετη ονομασία erga omnes. Αλλά το θέμα αυτό το έχουμε συζητήσει κατ’ επανάληψη και θα συνεχίσουμε να το συζητάμε, επί της ουσίας εννοώ, σήμερα όμως που είναι Σάββατο το μενού προβλέπει μεζεδάκια, παναπεί άρθρο πολυσυλλεκτικό για τα στραβά και τα παράξενα, γλωσσικά κυρίως, που ψαρέψαμε μέσα στην εβδομάδα.

* Που κάποια από αυτά, βεβαίως, εχουν και άμεση ή έμμεση σχέση με το συλλαλητήριο ή με τη συζήτηση για το Μακεδονικό, όπως το συνωμοσιολογικό αριστερά, ότι πριν από το συλλαλητήριο θα γίνει (ή ότι ήδη γίνεται) εκπομπή κυμάτων χαμηλής συχνότητας, προφανώς για να αρρωστήσει μαζικά ο αθηναϊκός πληθυσμός κι έτσι να είναι χαμηλή η προσέλευση.

* Για να προχωρήσουμε σε ένα θέμα αμιγώς γλωσσικό, αλλά και σχετικό με το συλλαλητήριο, η Lifo έβαλε τίτλο σε άρθρο της:

Ποια κανάλια και πώς θα καλύψουν το συλλαλητήριο για τη Μακεδονία της Κυριακής

Σας φαίνεται γλωσσικά στρωτός ο τίτλος; Εμένα όχι. Βρίσκω ότι πάσχει από το λεγόμενο (δηλαδή, εγώ το λέω έτσι) «σύνδρομο της ξεκάρφωτης γενικής». Ο προσδιορισμός σε γενική πτώση καλό είναι να μην απομακρύνεται από το στοιχειο που προσδιορίζει.

Έτσι που είναι διατυπωμένος ο τίτλος, ο αναγνώστης, έστω και στιγμιαία, θα σκεφτεί ότι το συλλαλητήριο γίνεται «για τη Μακεδονία της Κυριακής», προφανώς καποια κυριακάτικη εφημερίδα (και μεχρι πρόσφατα υπήρχε εφημερίδα με αυτόν τον τίτλο!) που είναι τόσο σημαντική ώστε να αξίζει να διοργανωθεί συλλαλητήριο για χάρη της.

Βέβαια, επειδή ο αναγνώστης δεν έχει κατεβεί από τον Άρη, αμέσως μετά θα το διαβάσει σωστά, ότι πρόκειται για το συλλαλητήριο της Κυριακής που γίνεται για τη Μακεδονία -αλλά γιατί να τον κάνουμε να σκοντάψει έστω και στιγμιαία; Αν αλλάξουμε τη διατύπωση γίνεται πολύ καλύτερο:

Ποια κανάλια και πώς θα καλύψουν το συλλαλητήριο της Κυριακής για τη Μακεδονία.

* Και συνεχίζουμε με μαργαριτάρι σχετικό όχι με το συλλαλητήριο ειδικώς αλλά με την πολιτική αντιπαράθεση περί το μακεδονικό. Ο κ. Σάκης Μουμτζής, ο οποίος είναι νεοφερμένος στον χώρο της Νέας Δημοκρατιας κι έτσι πρέπει να ξεσκονίσει τον αρχηγό με διπλάσια ζέση για να καλύψει τον χαμένο χρόνο, έγραψε άρθρο με τίτλο:

Το taklin του Κυριάκου στον Αλέξη

στο οποίο υμνεί τον Κ. Μητσοτάκη με ποδοσφαιρικους όρους. Όσοι ασχολούνται με το ποδόσφαιρο, λένε «τάκλιν» και γράφουν «τάκλιν». Πάμπολλοι όροι ποδοσφαιρικοί είναι δάνειοι, κι αλίμονο αν μπει και στον αθλητικό χώρο η ολέθρια νεοκαθαρευουσιάνικη τάση να λατινογράφουμε τα δάνεια για να δείξουμε ότι είναι δάνεια (Χτες βάλαμε τρία goals, ένα με penalty, ένα από corner και ένα με μακρινό shoot, και μας ακύρωσαν και ένα για offside, όμως οι αντίπαλοι έκαναν πολλά fouls -το σβήνω για να μην γκουγκλίζεται).

Ακόμα περισσότερο όμως, κυρ Μουμτζή μου, αν είναι να γραφεις το ρημάδι το τάκλιν στα αγγλικά, γράφ’το σωστά, tackling γράφεται! Με το να το γράφεις taklin, και όχι μία φορά αλλά πέντε ή έξι, δείχνεις ότι δεν ξέρεις ούτε αγγλικά!

* Μοιραία, μέσα στη βδομάδα που μας πέρασε ακούστηκε, και μάλιστα πάνω από μία φορά και σε… υπερκομματική κάλυψη, το παραμύθι ότι τάχα η Μεγάλη Βρετανία υποχρεώθηκε εξαιτίας του βέτο του ντε Γκωλ να αλλάξει το όνομά της σε Ηνωμένο Βασίλειο προκειμένου να ενταχθεί στην ΕΕ.

Πρώτος το είπε, ανάμεσα σε πολλά άλλα εξωφρενικά που ξέφυγαν από το έρκος των οδόντων του, από την εξέδρα του συλλαλητηρίου της Θεσσαλονίκης ο στρατηγός Φραγκούλης Φράγκος (ή τούμπαλιν). Μετά, το είπε ή το ξαναείπε (διότι νομίζω πως το είχε αναφέρει και παλιότερα) ο υπουργός Πάνος Καμμένος, ενώ το ίδιο ψέμα το επανέλαβε σε τηλεοπτική εκπομπή  ο (οΘντκ) σοβαρός κ. Γ. Κουμουτσάκος, και, το αποκορύφωμα, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Κ. Δουζίνας, που ήταν στο πάνελ,  δεν διαφωνησε!

Στο ιστολόγιο έχουμε ασχοληθεί αρκετές φορές με αυτόν τον χόακα, που πρώτος τον πλάσαρε ο Αντώνης Σαμαράς και τον διέδωσε περαιτέρω ο Σαράντος Καργάκος.

Πρόκειται για ψέμα: στην πραγματικότητα, το επίσημο όνομα Ηνωμένο Βασίλειο κτλ. υπάρχει από το 1707 και η αντίθεση του ντε Γκωλ οφειλόταν σε πολιτικούς και οικονομικούς λόγους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Επαγγελματικά θηλυκά, Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 548 Σχόλια »

Μακεδονική σαλάτα

Posted by sarant στο 4 Απρίλιος, 2016

Το σημερινό άρθρο δημοσιεύτηκε χτες, πρώτη Κυριακή του μήνα, στην ταχτική στήλη «Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία», που διατηρώ στα Ενθέματα της κυριακάτικης Αυγής. Εδώ το αναδημοσιεύω χωρίς προσθήκες, παρόλο που θα μπορούσα να γράψω πάρα πολλά. Όπως έχω ξαναγράψει, τα άρθρα στην εφημερίδα έχουν περιορισμό λέξεων, οπότε για ένα τέτοιο θέμα είναι αναπόφευκτο να αφήσεις πολλά πράγματα απέξω, ιδίως αν θες κιόλας να λεξιλογήσεις. Τελικά, το σκέφτηκα και αποφάσισα να μην προσθέσω τίποτα στο άρθρο -ίσως αναφέρω μερικά στη συζήτηση.

Ο πίνακας που συνοδεύει το άρθρο είναι του Nikola Martinoski και τον διάλεξε το επιτελείο των Ενθεμάτων. Πρόσθεσα την δεύτερη εικόνα, τη φωτογραφία της κονσέρβας.

Η λέξη που κυριάρχησε στην επικαιρότητα τον προηγούμενο μήνα, προκαλώντας αναστάτωση η οποία θα μπορούσε να έχει ακόμα και ευρύτερες πολιτικές συνέπειες και δεν έχει ακόμα εντελώς καταλαγιάσει, είναι ένα κύριο όνομα, ένα τοπωνύμιο, το πιο φορτισμένο τοπωνύμιο τις τρεις τελευταίες δεκαετίες στην ελληνική πολιτική σκηνή — η Μακεδονία.

6-sarantakos

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά συμπόσια, Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων, Μακεδονικό, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , | 231 Σχόλια »

Δυο κείμενα για τους Βαλαάδες (συνεργασία Γιάννη Μαλλιαρού)

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2014

Τις προάλλες, που συζητούσαμε για το μακεδονικό, ήρθε η συζήτηση και στους Βαλαάδες, τους ελληνόφωνους μουσουλμάνους που κατοικούσαν περίπου ως το 1924 στους σημερινούς νομούς Κοζάνης και Γρεβενών και οι οποίοι, ακριβώς επειδή ήταν μουσουλμάνοι, υπαχθήκανε στην ανταλλαγή πληθυσμών που έγινε με αποκλειστικό κριτήριο το θρήσκευμα, κι έτσι μεταφέρθηκαν στη Μικρασία.

Στα σχόλια εκείνου του προχτεσινού άρθρου έγιναν αξιόλογες τοποθετήσεις για τους Βαλαάδες (π.χ. εδώ και εδώ), ενώ ο φίλος Γιάννης Μαλλιαρός έγραψε στο ιστολόγιό του μια καταπληκτική εμπειρία του με Βαλαάδες πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια. Μου άρεσε πολύ το άρθρο του και του ζήτησα την άδεια να το αναδημοσιεύσω εδώ, ενώ έβαλα κι ένα παλιό άρθρο που είχα στα ηλεσυρτάρια μου, γραμμένο από τον κοζανίτη λόγιο Κ. Τσιτσελίκη το 1909, όταν δηλαδή όλη η περιοχή ήταν ακόμα οθωμανική.

Το άρθρο του Γιάννη Μαλλιαρού:

Στα σχόλια του χθεσινού άρθρου του Σαραντάκου έγινε αναφορά στους Βαλαάδες. Τον όρο μέχρι χθες δεν τον ήξερα, αλλά την περίπτωσή τους την ήξερα πολύ καλά. Βαλαάδες, λοιπόν, λέγονταν οι μουσουλμάνοι αλλά ελληνόφωνοι της δυτικής Μακεδονίας. Παρόμοια περίπτωση κι οι Τουρκοκρητικοί. Κι έχω γνωρίσει κι απ’ τις δυο περιπτώσεις Και τους δυο το μακρινό 1998. Μόνο που οι πρώτοι δεν ήξεραν πως είχαν αυτό το όνομα. Αλλά ας διηγηθώ τα γεγονότα με τη σειρά, κι είναι αρκετά.

Μέχρι το 1997 δεν είχα επαφή με την Τουρκία παρά μόνο απ’ ό,τι άκουγα από τα ραδιόφωνα ή διάβαζα σε εφημερίδες και περαδώθε. Την έβλεπα από την παραλία που έκανα μπάνιο στη Μυτιλήνη αλλά είναι κάμποσα μίλια μακρυά. Το 1996 βρίσκομαι πολύ κοντά της, στο Διδυμότειχο. Που δεν ήταν μόνο κοντά σαν απόσταση (ο δρόμος σε κάποια σημεία περνάει ακριβώς δίπλα απ’ τον ποταμό που χωρίζει τις δυο χώρες, όταν πηγαίναμε για βόλτα στην Τσίγλα βλέπαμε απέναντι τον Τούρκο τον σκοπό, φτάναμε μέχρι τα σύνορα στις Καστανιές κλπ, οι μιναρέδες του μεγάλου τζαμιού (Σελιμιγιέ) της Αδριανούπολης φαίνονταν από πάρα πολλά σημεία που κυκλοφορούσαμε) αλλά ήταν σ’ όλες τις συζητήσεις των ντόπιων. Ήταν επηρεασμένοι από τη γειτνίαση.

Η γέφυρα της Αδριανούπολης

Τον Νοέμβρη του 1997 διοργανώνεται μια εκδρομή συναδέλφων προς τη γειτονική χώρα. Το πρόγραμμα έλεγε αναχώρηση στις 8:30 από Ορεστιάδα ώστε να περάσουμε με το άνοιγμα του τελωνείου στις 9, να δούμε την Αδριανούπολη και μετά να πάμε μέχρι Σηλυβρία για μεσημεριανό (αυτό ήταν τελείως τρελό, αλλά δεν το σχολιάζω τώρα). Το πρόβλημα ήταν πως από το τελωνείο στις Καστανιές δεν πέρναγαν λεωφορεία (και το πρακτορείο δεν το ήξερε – αλλά δεν ήταν το μόνο σημείο ανοργανωσιάς του πρακτορείου). Έτσι πήγαμε μέχρι τους Κήπους και μιας και είχαμε απομακρυνθεί απ’ την Αδριανούπολη κι απ’ την άλλη η ώρα είχε περάσει, συνεχίσαμε για τη Σηλυβρία. Φτάσαμε στις 15:30 και μας είπαν πως θα φύγουμε σε μια ώρα, διαμαρτυρηθήκαμε και φύγαμε σε δυο (πάλι λίγο ήταν για τόσο ταξίδι) και γυρίσαμε απ’ την εκδρομή έχοντας δει ένα μεγάλο μέρος της Ευρωπαϊκής Τουρκίας μέσα από το λεωφορείο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μακεδονικό, Πρόσφατη ιστορία, Πατριδογνωσία, Παλιότερα άρθρα, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 102 Σχόλια »