Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μαργαριτάρια’ Category

Αριελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Δεκεμβρίου, 2022

Θα καταλάβατε πως τα λέω έτσι από το όνομα της καταιγίδας που βέβαια, τουλάχιστον στην Αττική, περισσότερο τη συζητήσαμε για το όνομά της παρά για τη σφοδρότητά της. Ξέρουμε πια πως τα ονόματα των καταιγίδων της χρονιάς τα προτείνουν, εκ περιτροπής, οι μετεωρολογικές υπηρεσίες της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ, και αυτή ήταν πρόταση του Ισραήλ. Πρόκειται για αντρικό όνομα, συνηθισμένο στο Ισραήλ, με αναφορές στη Βίβλο όπου αποτελεί και ένα από τα ονόματα των Ιεροσολύμων -βέβαια στα ελληνικά, στη μετάφραση των Εβδομήκοντα, λέμε Αριήλ, αλλά από τότε μέχρι σήμερα έχουν υπάρξει ο Άριελ του Σέξπιρ, η γοργόνα Άριελ του Ντίσνεϊ και το απορρυπαντικό Αριέλ, οπότε ξεχάστηκε ο Αριήλ, κι ας λέει ο Ησύχιος στο λεξικό του Αριήλ: ο λέων. Παρόλο λοιπόν που ο προσεκτικός ιστολόγος θα έβαζε τίτλο Αριηλικά μεζεδάκια, εγώ είπα να συνταχθώ με τον πάτερ Απρόσεχτο.

Tο έγραψα έτσι για να θυμίσω ότι, αφού εξακολουθεί να βρίσκεται στην επικαιρότητα η υπόθεση της Κιβωτού του Κόσμου και να γίνεται συνεχώς αναφορά στον ιδρυτή της, τον πάτερ Αντώνιο, καλά κρατεί και η… πατεριάδα, δηλαδή η συζήτηση για το αν είναι λάθος να λέμε, όπως οι περισσότεροι, «ο πάτερ Αντώνιος», με άκλιτο το προτακτικό.

Στη συζήτηση παρενέβη και ο εθνικός μας γλωσσολόγος, με ουκάζιο που κυκλοφόρησε στο Φέισμπουκ, με την εισαγωγική πρόταση «Πάτερ, άφες αυτοίς». Διαφωνεί ο κ. Μπαμπινιώτης με τη γραμματική του Τριανταφυλλίδη και θεωρεί «κακοποιητές» τον Κόντογλου και τον Παπαδιαμάντη. Θα περίμενε πάντως κανείς να είχε ο κ. Μπαμπινιώτης περισσότερο τακτ και να μη χρησιμοποιήσει τον όρο «κακοποίηση» για μια γλωσσική επιλογή όταν ο λόγος αφορά μια υπόθεση στην οποία φαίνεται να υπάρχει και πραγματική κακοποίηση παιδιών (την επισήμανση την έκανε ο Άκης Γαβριηλίδης).

* Σε άλλο θέμα, μου γράφει φίλος, που σχολιάζει τον τίτλο είδησης, ότι ο Σωτήρης Τσιόδρας είχε ατύχημα και «υποβλήθηκε σε χειρουργείο».

Λέει ο φίλος: Υποβλήθηκε σε χειρουργείο είναι ισοδύναμο με το υποβλήθηκε σε επέμβαση; Ίσως υπερβάλλω, αλλά όταν το είδα μου φάνηκε περίπου αντίστοιχο με κάτι σαν » το αυτοκίνητό μου υποβλήθηκε σε συνεργείο»

Από την άλλη, συνηθίζουν οι γιατροί να λένε «έχω χειρουργείο» και τη φράση «υποβλήθηκε σε χειρουργείο» τη βρίσκω αρκετά συχνά. Μπορούμε να το θεωρήσουμε και συνεκδοχή, τι λέτε;

* Κι ένα ερώτημα κάθε άλλο παρά επίκαιρο. Ρωτάει εκλεκτός φίλος του ιστολογίου για τους στίχους του θρυλικού τραγουδιού Τα παιδιά του Πειραιά (κι αυτοί του Μάνου Χατζιδάκι):

Όσο κι αν ψάξω
δεν βρίσκω άλλο λιμάνι
τρελή να μ’ έχει κάνει
όπως τον Πειραιά…

Έτσι, ή όπως «ο Πειραιάς»;

Εξαρτάται σε τι αναφέρεται η σύγκριση «όπως τον Πειραιά». Αν αναφέρεται στον δεύτερο στίχο, τότε η αιτιατική στέκει. Αν στον τρίτο στίχο, θέλει ονομαστική, αλλά μπορούμε να σκεφτούμε πως υπάρχει έλξη.

Αν η παρομοίωση εισαγόταν με το «σαν», σαν τον Πειραιά, θα είχε άραγε την ίδια παρατήρηση ο φίλος μας; Εσείς τι λέτε;

* Και τα προβληματικά εισαγωγικά της εβδομάδας, σε σουπεράκι για τον Ερντογάν.

Οι λεονταρισμοί είναι οι ψευτοπαλικαριές, τουλάχιστον σύμφωνα με το λεξικό.

Οι «λεονταρισμοί», δηλαδή οι ψευτολεονταρισμοί τι είναι άραγε;

Διπλά ψεύτικές παλικαριές ή… αληθινές;

* Το επόμενο μεζεδάκι δεν είναι φρέσκο, αλλά τώρα το εντόπισε ο φίλος που το στέλνει. Πρόκειται για ένα πολύ κακομεταφρασμένο άρθρο για ένα ενδιαφέρον αρχαιολογικό θέμα, για μια μούμια που φυλάσσεται σε μουσείο στην Πολωνία:

Πολωνοί επιστήμονες, ανακάλυψαν ένα έμβρυο, σε μια μουμιοποιημένη μούμια, ηλικίας άνω των δύο χιλιάδων ετών. Διατηρήθηκε χάρη σε μια πολύ ασυνήθιστη διαδικασία. Όπως εξηγούν οι ερευνητές, έγινε «τουρσί» σε όξινο περιβάλλον. Αυτή είναι μια διαδικασία παρόμοια με αυτή που διατήρησε τα σώματα των βάλτων μέχρι τις μέρες μας. … το κανάλι γέννησης της νεκρής μητέρας δεν ήταν ανοιχτό

Έχει κι άλλα, αλλά διάλεξα τα πιο χτυπητά. Μου αρέσει πιο πολύ η μουμιοποιημένη μούμια που μου θυμίζει τα νεκρά πτώματα του Μποστ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 195 Σχόλια »

Πατερικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Νοεμβρίου, 2022

Που βέβαια τα λέω έτσι επειδή τις προηγούμενες μέρες, πράγμα ασυνήθιστο, κυριάρχησε στη συζήτηση που έγινε στα σόσιαλ ένα θέμα, ας πούμε, γραμματικής. Το θέμα αυτό ήρθε στην επικαιρότητα όχι για καλό, με αφορμή τις καταγγελίες για την κιβωτό του κόσμου και τη διαχείριση του πάτερ Αντώνιου, οπότε βγήκαν στα κεραμίδια οι λαθοθήρες να μας πουν ότι είναι λάθος να αφήνουμε άκλιτο το «πάτερ» και πρέπει να λέμε «ο πατήρ Αντώνιος». Δεν θα ορίσουν τη γλώσσα οι ανελλήνιστοι, απεφάνθη σε τουίτ ο Θάνος Τζήμερος.

Τα έχουμε βεβαίως γράψει εδώ και πολλά χρόνια στο ιστολόγιο, ότι το προτακτικό «πάτερ» ακολουθούμενο από όνομα ιερωμένου δεν είναι λάθος, αντίθετα είναι αυτό που συνιστά η γραμματική του Τριανταφυλλίδη: ο πάτερ Αντώνιος, του πάτερ Ευφρονίου, τον πάτερ Νικόδημο. Για να ξέρετε, λοιπόν, ο Μανόλης Τριανταφυλλίδης που λέει στη Γραμματική του ότι το «πάτερ» είναι άκλιτο προτακτικό είναι ανελλήνιστος, το ίδιο και ο Παπαδιαμάντης ή ο Κόντογλου που μόνο αυτόν τον τύπο χρησιμοποιούσαν, ενώ ο Τζήμερος είναι ο κολοφώνας της ελληνομάθειας.

Κι έτσι, αναπόφευκτα θα έλεγα, πολλοί τρομοκρατημένοι άρχισαν να λένε «ο πατήρ Αντώνιος» αλλά και βεβαίως «του πατήρ Αντωνίου», «τον πατήρ Αντώνιο». Τέλος πάντων, το ιστολόγιο επιμένει στον πάτερ Αντώνιο, αλλά δεν θα ασχοληθεί, τουλάχιστον  σήμερα, με την ουσία της υπόθεσης.

Θα μπορούσα τα σημερινά μεζεδάκια να τα τιτλοφορήσω και «πρεσβυτερικά», αφού έγινε της μόδας και η λέξη «πρεσβυτέρα», αλλά έναν τίτλο έχω.

Και για να κλείσω την εισαγωγή, γιορτάζουν σήμερα ο Στέλιος και η Στέλλα οπότε τους αφιερώνω και το σχετικό άρθρο του ιστολογίου. Χρόνια τους πολλά!

Και ξεκινάμε τα καθαυτό μεζεδάκια μας με ένα πολύ περίεργο άρθρο που δημοσιεύτηκε τις προάλλες στο in.gr.

Δίνω οθονιά, επειδή στο μεταξύ το κατέβασαν, αν και υπάρχει απόηχος σε διάφορους ιστότοπους που το αναδημοσίευσαν (παράδειγμα). Το άρθρο ξεκινάει λέγοντας για τον Πασχάλη Τερζή και τον «άγνωστο» γιο του, στη συνέχεια όμως θεωρεί αναγκαίο να δώσει βιογραφικά στοιχεία για τον Πασχάλη Τερζή και εκεί τα μπερδεύει και δίνει τα στοιχεία του Πασχάλη Αρβανιτίδη (των Ολύμπιανς)!

Όλα τα βιογραφικά στοιχεία (γεννήθηκε στη Δράμα το 1946 κτλ.) αφορούν τον άλλο Πασχάλη, τον Αρβανιτίδη -ο Τερζής γεννήθηκε το 1949 στη Θεσσαλονίκη και το πραγματικό του όνομα είναι Τερζής.

Το πιο ωραίο ήταν ο τίτλος που εμπνεύστηκε ο φίλος μας ο Δύτης για να παρουσιάσει αυτό το επικό μπέρδεμα στο Τουίτερ, παντρεύοντας μεγάλες επιτυχίες των δυο Πασχάληδων:

Είχε παλιόκαιρο όταν πηγαίναμε μαζί σχολείο

Έξοχο!

* Σε μια μάλλον παράξενη επιστολή που έστειλε διευθυντής ιδιωτικού σχολείου στους γονείς των μαθητών του με την ευκαιρία της επετείου του Πολυτεχνείου, αναπτύσσονται διάφορα ερωτήματα για το νόημα του Πολυτεχνείου, με διάθεση μάλλον αποδομητική.

Στη συνέχεια της επιστολής, ο κ. διευθυντής επεκτείνει τον  προβληματισμό του στη σφαγή της Τριπολιτσάς και καταλήγει:

Προφανώς τα βασανιστικά ερωτήματα παρά την ύπαρξη πολλών νέων ιστορικών στοιχείων παραμένουν, διότι τα τραύματα για διάφορους λόγους δεν επουλώνονται. Και όσο δεν συζητούνται για να αρχίσει η επούλωσή τους, τόσο πυοραγούν!

Είπαμε, σήμερα δεν συζητάω την ουσία, όσο τις γλωσσικές πτυχές. Οπότε έχω να παρατηρήσω ότι τα τραύματα μπορεί να αιμορραγούν, μπορεί και να πυορροούν, αλλά δεν πυοραγούν (ή πυορραγούν). (Για να είμαι δίκαιος, το «πυορραγεί» βγάζει μερικές γκουγκλιές, αλλά πολύ λίγες).

* Η ΟΠΠΕ (ως γνωστόν πρόκειται για την Ομάδα Παρακολούθησης Πρωτοσέλιδων Εστίας) επισήμανε το εξής απόσπασμα σε πρόσφατο άρθρο της εφημερίδας:

Η αστική της τάξη δε είναι επίπλαστος (fake) αλλά πατά πολύ γερά στα πόδια της…..

Είναι ή όχι «επίπλαστος» η αστική της τάξη;

Από τα συμφραζόμενα βγαίνει καθαρά ότι δεν είναι. Οπότε το «δε» που βλέπουμε είναι το αρνητικό μόριο και όχι ο εναντιωματικός σύνδεσμος. Αλλά τότε γιατί δεν έγραφε «δεν είναι»; Εδώ το τελικό νι δεν είναι ούτε προαιρετικό, ούτε συνιστώμενο αλλά εντελώς υποχρεωτικό.

Οι περισπωμένες και οι δασείες τη μάραναν την Εστία και το ωμέγα στο «σημαντικότερο»!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 218 Σχόλια »

Μαυροβδομαδιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Νοεμβρίου, 2022

Που τα λέω έτσι επειδή δεν έχουμε πια Μαύρη Παρασκευή (Black Friday που θα έλεγε ο καθηγητής κ. Μπαμπινιώτης) αλλά ολόκληρη Black Week, στην πραγματικότητα μάλιστα δυο βδομάδες «μαύρες», δηλαδή με υποτιθέμενες καταπληκτικές εκπτώσεις, λες και οι υπόλοιπες είναι άσπρες. Μου είπε κι ένας φίλος ότι το Πάμπλικ έχει λέει κάποιες ενδιαφέρουσες προσφορές σε βιβλία, αλλά στο σάιτ που πήγα έπεσα πάνω σε ομοβροντία από μπεστ-σέλερ κι έτσι δεν μπόρεσα να συνεχίσω την περιήγηση.

Τέλος πάντων, ξεκινάμε τη δική μας περιήγηση -και αφού είπα για περιήγηση ταιριάζει να ξεκινήσουμε με ένα μεζεδάκι αλιευμένο από το (ή την;) Google Earth. Όπως λέει ο καλός φίλος που το έστειλε:

Η οθονιά είναι από σημείο της Αθήνας στην Κολοκυθού, κοντά στο πρώην Καπνεργοστάσιο, αλλά δεν έχει σημασία. Προφανώς θα ήταν κάποτε Δημοτικό Βουστάσιο και τώρα έχει γίνει σχολείο. Αλλά ειναι πολύ παράξενο να δηλώνεται στα αγγλικά μόνον η πρώτη και στα ελληνικά μόνον η δεύτερη ιδιότητα!

* Την περασμένη Κυριακή είχαμε τον «αυθεντικό» Μαραθώνιο της Αθήνας -χωρίς αναφορά δυστυχώς στον Γρηγόρη Λαμπράκη στον τίτλο της διοργάνωσης, αν και σε άλλα σημεία της μνημονευόταν το όνομά του.

Λοιπόν, σε εκπομπή στον Alpha το περασμένο Σάββατο, ρεπόρτερ που βρίσκεται στο κέντρο παράδοσης συμμετοχών του Μαραθωνίου ρωτάει μια κοπέλα από ποια χώρα είναι. «Switzerland» απαντάει και η ρεπόρτερ μεταφράζει «Είναι από την Σουηδία»!

Για του λόγου το αληθές, μπορείτε να το ακούσετε εδώ, περίπου στο 53.00 του βίντεο. Φταίνε πάντως κι αυτοί που έχουν παρόμοια ονόματα στις χώρες τους.

* Φίλος μού γράφει, αναφερόμενος στην είδηση που κυκλοφόρησε ευρέως στα σόσιαλ, για την καφετέρια στη Νέα Σμύρνη που έδιωξε ηλικιωμένους θαμώνες.

Ο τίτλος ήταν «Δε σερβίρουμε ηλικιωμένους», αλλά ο φίλος θα προτιμούσε ένα «σε» («σε ηλικιωμένους») για να μη δοθεί, όπως λέει, η εντύπωση ότι «πρόκειται για κανιβαλικό εστιατόριο».

Όμως δεν υπάρχει κίνδυνος παρανόησης, νομίζω. Βέβαια, η σύνταξη αυτή επιτρέπει πράγματι τέτοια λογοπαίγνια, κάτι που μάλλον θετικά το βλέπω (και νομίζω πως και στα αγγλικά υπάρχει παρόμοια θεωρητική αμφισημία και σαν να θυμάμαι πως έχω δει και λογοπαίγνια).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 180 Σχόλια »

Μεζεδάκια από τη σήραγγα Γιουμπιλίνος

Posted by sarant στο 12 Νοεμβρίου, 2022

Αν παρακολουθήσατε τα σχόλια του ιστολογίου πριν από μερικές μέρες, ή τις δημοσιεύσεις που έκανα στα σχόλια, θα ξέρετε μάλλον ποια είναι η σήραγγα Γιουμπιλίνος, η ιστορική αυτή σήραγγα της Χώρας των Αγνώριστων, όπως είχαμε πει παλιά στο ιστολόγιο τη χώρα εκείνη που κατοικείται από όλες τις ιστορικές προσωπικότητες που το όνομά τους έγινε αγνώριστο εξαιτίας μεταφραστικής ατζαμοσύνης.

Αν πάλι δεν ξέρετε τη Γιουμπιλίνος, θα καταλάβατε ίσως πως ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου με τα γλωσσικά στραβά κι ανάποδα της εβδομάδας που πέρασε προέρχεται από ένα από τα μεζεδάκια της πιατέλας. Στην προκειμένη μάλιστα περίπτωση προέρχεται από ένα κοτσανοβριθές άρθρο που θ’ αρκούσε μόνο αυτό για να γεμίσει όχι μία αλλά τρεις-τέσσερις μεζεδοπιατέλες μας.

Οπότε, ξεκινάμε με αυτό. Στην Αίγυπτο ήρθαν στο φως ευρήματα που μπορεί να οδηγήσουν σε σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη: στον τάφο της βασίλισσας Κλεοπάτρας. Παρεμπιπτόντως να πούμε ότι οι ανασκαφές αυτες γίνονται από τη Δομινικανή δρα. Kathleen Martinez, που είναι ίσως ερασιτέχνισσα αλλά έχει αφιερωθεί στην αναζήτηση του τάφου της Κλεοπάτρας. Τέλος πάντων, το ελληνικό (εκτενές) άρθρο για τα ευρήματα αυτά είναι ένα απίστευτο περιβόλι από κωμικοτραγικά μεταφραστικά λάθη, σε συνδυασμό με απόλυτη έλλειψη επιμέλειας και τσαπατσουλιά.

Το «άρθρο» εμφανίστηκε πρώτα στον Σκάι, και στη συνέχεια αναδημοσιεύτηκε (ανεξέταστο, φευ, και χωρίς αλλαγές) από πολλούς ακόμα ιστοτόπους. Ως τώρα δεν το έχουν διορθώσει, οπότε δεν περιμένω να το αλλάξουν τώρα, αλλά καλού κακού βάζω μια οθονιά (σκρίνσοτ, που λέει και ο κ. Μπαμπινιώτης):

Όλο το κείμενο βρίθει από μαργαριτάρια, αλλά ασφαλώς το διαμάντι του στέμματος ασφαλώς είναι ότι ο σχεδιασμός «της ανακαλυφθέντος τούνελ» μοιάζει πολύ με αυτόν της «σήραγγας Γιουμπιλίνος της Ελλάδας».

Πρόκειται βέβαια για… το Ευπαλίνειο όρυγμα στη Σάμο. Πώς έγινε η…. αγνωριστοποίηση του Ευπαλίνου; Ίσως να δούλεψε μετατροπή ήχου σε κείμενο μαζί με αυτόματη μετάφραση, αν και αυτό δεν εξηγεί άλλα λάθη του άρθρου. Μπορεί να έβαλε το χέρι του και κάποιος κορέκτορας, όπως θα δούμε πιο κάτω.

Το κείμενο έχει κι άλλα διαμαντάκια. Για να περιοριστώ στην πιο πάνω οθονιά, ο ναός Ταποζέρη Magna δεν βγαίνει από το Τράβα Καροτσέρη Μάγκα αλλά από το όνομα της πόλης Taposiris Magna ή, επί το ελληνικότερον Ταπόσιρις η Μεγάλη. Όσο για τον πατέρα του Σπουκ, δεν έχω ικανοποιητική εξήγηση. Κάπου είδα ένα Sphinx, αλλά αυτό δεν εξηγει πώς προέκυψε ο Πατέρας

Ας βάλω μιαν ακόμα οθονιά από αυτό το αριστανοσιούργημα

H λίμνη King Marriott δεν ειναι κάποια λίμνη που έχει σπόνσορα τη γνωστή ξενοδοχειακή αλυσίδα. Προκειται για τη Μαρεώτιδα λίμνη των αρχαίων ή Μαριούτ σήμερα, κοντά στην Αλεξάνδρεια -μάλλον θα δούλεψε κορέκτορας για τη μεταμόρφωσή της. Στην παραπάνω παράγραφο θα δείτε και τα «αποκεφαλισμένα tues» Το πρωτότυπο έλεγε beheaded statues, αλλά αφού ήταν αποκεφαλισμένα τούς κόψανε το sta κι έμεινε το tues!

Δεν περιγράφω άλλο, αλλά θλίβομαι -φαίνεται όμως πως έτσι θα πηγαίνουν στο εξής οι μεγάλοι ιστότοποι. Με άρθρα μηχανομεταφρασμένα (και από φτηνά μηχανάκια), με μπόλικες βέβαια φωτογραφίες και βίντεο για να σκεπάζεται η γύμνια του κειμένου.

Και επί του πραγματολογικού, όταν το συζητήσαμε τις προάλλες, ο φίλος μας ο Κιντ που είναι μηχανικός, οχι σαν κάτι άλλους που έγιναν μεταφραστές, επισήμανε ότι η αιγυπτιακή σήραγγα δεν συγκρίνεται με αυτήν του Γιουμπιλ… συγγνώμη, του Ευπαλινου, διότι έγινε με τη μέθοδο cut and cover, σαφώς πιο εύκολη στην εφαρμογή απ’ό,τι στη Σάμο.

* Κι αφού ασχοληθήκαμε κάμποσο με τον Γιουμπιλίνο, προχωράμε στα υπόλοιπα μεζεδάκια της εβδομάδας.

Kάτι ελαφρύ ύστερα από τα βαρυφορτωμένα πρώτα πιάτα, ένα απλό λαθάκι, έστω και σε επίσημο έγγραφο του Δήμου Νέας Σμύρνης.

Αλλά εγώ τρέφω φιλικά αισθήματα για τον γειτονικό δήμο της Νέας Σμύρνης -και τι είναι ένα Μ μεταξύ φίλων;

Κι επειδή τη φωτογραφία μού την έστειλαν προχτές. μπορώ να υποθέσω ότι η προθεσμία που έδωσαν για να μετακινηθεί το αυτοκίνητο παρήλθε προ πολλού ακαρπη, αλλά το «εγκαταλειΜένο» όχημα παρέμεινε σε εγκατάλειψη.

* Από τα «Σαν σήμερα» του Σκάι της περασμένης Κυριακής:

1913…. Στην Ινδία, βρετανικά στρατεύματα συλλαμβάνουν το Μαχάτμα Γκάντι, ηγέτη του Κινήματος Παθητικής Αντίστασης, καθώς οδηγεί μια διαδήλωση Ινδών ανθρακωρύχων στην Νότια Αφρική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Γκας Πορτοκάλος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 201 Σχόλια »

Μεζεδάκια από το καλάθι

Posted by sarant στο 5 Νοεμβρίου, 2022

Ποιο καλάθι; Το καλάθι του νοικοκυριού, βεβαίως, που λανσαρίστηκε μετά βαΐων και κλάδων από τον (οΘντκ) υπουργό Ανάπτυξης και τελικά δειχνει να δικαιώνει όσους κρατούσαν μικρό καλάθι σε σχέση με την εξαγγελία.

Η πρώτη εμφάνιση του καλαθιού μας άφησε μερικά ωραία μιμίδια, όπως και την («επική» βέβαια) απάντηση «αρχίδια καπαμά» που έδωσε ηλικιωμένος σε ζωντανή μετάδοση όταν ρωτήθηκε πώς του φάνηκε το μέτρο. Κατά τ’ άλλα, τα σημερινά μεζεδάκια μας δεν έχουν σχέση με το καλάθι, απλώς το δανείστηκα για τον τίτλο.

Ξεκινάμε λοιπόν, με έναν τίτλο από το καλλιτεχνικό ρεπορτάζ.

Ο ηθοποιός Δημήτρης Πετρόπουλος λοιπόν φέρεται να δηλώνει: Με το Παρά Πέντε υπέστη μια βίαιη αλλαγή στη ζωή μου.

Υπέστην, βέβαια, αν εννοεί αυτό.

Αλλά θα ήταν λάθος να χρεώσουμε το λαθάκι στον ηθοποιό, διότι ακούγοντας το ηχητικό διαπιστώνουμε ότι είπε «… για να υποστώ μια βίαιη αλλαγή στη ζωή μου».

Επομένως, στον υλατζή του ιστότοπου θα το χρεώσουμε.

* Διαβάζω στα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ σχόλιο του φίλου μας του Στέλιου με γλωσσικό ενδιαφέρον:

Λέγαμε προχθές για την μεταγραφή ξένων λέξεων στα ελληνικά, και νομίζω πως πέτυχα ένα απ τα πιο ακραία δείγματα χθες στο ΦΒ. Κοπέλα έγραφε (στα σοβαρά) την ταινία Σολάρις του Ταρκοφσκι ως «Σαλιάρις»

Και αντισχολιάζει κάποιο μέλος της ομάδας:

— Ο Πατιόμκιν έτσι θα το έλεγε!

(Και να μην πούμε για τον συγγραφέα του Σολάρις, τον Στανισλάβ Λεμ, που ο Ρογήρος θα μας πει ότι στα πολωνικά προφέρεται Στανισουάφ ή κάπως έτσι).

* Φίλος στέλνει ένα ενδιαφέρον (και εκτενές) άρθρο του καθηγητή και πρώην υπουργου Γιώργου Σταθάκη για τα ντράβαλα που περνάει το Ηνωμένο Βασίλειο. Εδώ όμως συζητάμε γλωσσικά, οπότε ο φίλος επισήμανε την εξής παράγραφο:

Το σχίσμα μύθων και πραγματικότητας είναι όντως αγεφύρωτο. Η Βρετανική οικονομία είναι πλέον μία κανονική οικονομία σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου για δεκαετίες οι αναπτυσσόμενες χώρες, με προεξέχουσα την Κίνα και την Ινδία, αλλά όχι μόνο, αναπτύσσονται ταχύτερα από τις ανεπτυγμένες. Ο κόσμος γίνεται πολυπολικός και η Ευρώπη ως ενοποιημένος χώρος έχει πιο ισχυρή παρουσία έναντι ενός κατακερματισμού ευρωπαϊκού χώρου.

Σχολιάζει ο φίλος: Αυτό που λέει για την «προεξέχουσα Κίνα και Ινδία» μου χτύπησε λίγο στο μάτι. Είμαι υπερβολικός;

Εμένα πάλι μου χτύπησε στο μάτι και αυτό (εγώ ίσως θα έβαζα «προεξάρχουσα» ή κάτι πιο απλό) αλλά και «το σχίσμα μύθων και πραγματικότητας» αντί για το «χάσμα». Αλλά νομίζω πως αυτά είναι παρωνυχίδες.

* Σε άρθρο για τα απομνημονεύματα ενός σταρ, διαβάζουμε:

Με ατάκες όπως αυτή για τον Χιθ Λέτζερ και τον Κιάνου Ριβς (ατάκα για την οποία αναδίπλωσε)

Αναδίπλωσε; Ή μήπως «αναδιπλώθηκε»;

* Φίλος από την Κέρκυρα στέλνει αποσπασμα από αρθρο περί μαγειρικής -πώς φτιάχνεται το μπουρδέτο (προσοχή, κύριε στοιχειοθέτα, έγραφαν παλιότερα σε ανάλογες περιστάσεις).

Τα λέτε έτσι στην Κέρκυρα τα μπακαλιαράκια; τον ρωτάω

Όχι, μου απαντάει.

Προφανώς, θα πρόκειται για μπακαλιαράκια με φράκο, τι να πω.

* Μου λέει φίλος:

Ίσως το είδες ήδη, Brexitισμός, με μείξη ελληνικών και λατινικών στοιχείων.

Εγώ πάντως θα το έγραφα μπρεξιτισμό.

Δεν το είδα και δεν θα μου άρεσε αν το έβλεπα. Με ενοχλεί πολύ η ανάμιξη ελληνικού και λατινικού αλφαβήτου, εκτός αν έχουμε ευκαιριακά λογοπαίγνια που μόνο έτσι γίνονται κατανοητά.

Κι εγώ, λοιπόν, «μπρεξιτισμός» θα έγραφα.

* Διαβάζω ότι η υπουργός Πολιτισμού κ. Μενδώνη, απαντώντας από το βήμα της Βουλής στις επικρίσεις σε σχέση με τη συλλογή Στερν, είπε:

Είτε σας αρέσει είτε δεν σας αρέσει, η αλήθεια είναι μία. Διότι η επιστημονική αλήθεια είναι κάτι το οποίο χωρά πολύ μεγάλη συζήτηση. Γιατί η επιστημονική αξιωματικότητα θα πρέπει να συνδυαστεί με την αξιωματικότητα της υποστατικότητας.

Θυμάμαι στους Εντιμότατους φίλους μου, που όποτε ήθελαν να βρουν μια πρόχειρη δικαιολογία έλεγαν «πρέπει να γουρδώσω το περπούτσι παραμοίρα», αλλά τούτο εδώ, ομολογώ, ακούγεται πολύ πιο επίσημα. Ρισπέκτ!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Παπαδιαμάντης | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 315 Σχόλια »

Μεζεδακια πριν από τη χειμερινή ώρα

Posted by sarant στο 29 Οκτωβρίου, 2022

Απόψε τη νύχτα τα ρολόγια πάνε μια ώρα πίσω, δηλαδή από αύριο θα νυχτώνει νωρίτερα, μπαίνουμε στη χειμερινή ώρα. Παλιότερα, έπρεπε να ξενυχτήσουμε ως τις 4 το πρωί για να αλλάξουμε τα ρολόγια του σπιτιού μας, να τα βάλουμε να δείχνουν 3 (πλάκα κάνω), ευτυχώς όμως χάρη στη νέα τεχνολογία τώρα η αλλαγή γίνεται αυτόματα, τουλάχιστον για ταμπλέτες, σμαρτόφωνα και άλλες έξυπνες συσκευές, που είναι προγραμματισμένες να κάνουν μόνες τους την αλλαγή.

Βέβαια, κανονικά η (τυπικά) αυριανή αλλαγή δεν θα γινόταν, αφού από το 2019 κιόλας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε να σταματήσει η αλλαγή της ώρας, αφήνοντας όμως στα κράτη μέλη την ελευθερία να διαλέξουν αν θα έχουν μόνιμα τη θερινή ώρα ή μόνιμα τη χειμερινή. Η ακατανόητη αυτή απόφαση θα μπορούσε να μετατρέψει, θεωρητικά τουλάχιστον, την Ευρώπη σε κουρελού, αφού η ώρα θα μπορούσε ν’ αλλάζει από την Ολλανδία στη Γερμανία και από εκεί στην Αυστρία ή στην Τσεχία. Ωστόσο, με επίσημη δικαιολογία την πανδημία και μετά τον πόλεμο η απόφαση δεν εφαρμόστηκε -και καλύτερα, αν με ρωτάτε- κι έτσι προς το παρόν θα συνεχίσουμε ν’ αλλάζουμε ώρα κάθε Μάρτη και κάθε Οκτώβρη. Προς το παρόν, παίρνουμε πίσω την ώρα ύπνου που είχαμε χάσει τον Μάρτιο. Χωρίς τόκο όμως, παρά τον πληθωρισμό.

Θα μπορούσα να τα πω και «διαλεκτικά μεζεδάκια» διότι η λέξη «διαλεκτική» ήταν η λέξη που κυριάρχησε στα διεθνή ΜΚΔ την περασμένη εβδομάδα, καθώς ο Ελον Μασκ, ο δισεκατομμυριουχος που μόλις αγόρασε το Τουίτερ, εξέπεμψε ένα αινιγματικό τουίτ που περιείχε μόνο τη λέξη «διαλεκτική» στα ελληνικά γραμμένη κι έστειλε εκατομμύρια να ψάχνουν στο γκουγκλ.

Κάποιοι είπαν ότι το μυστηριώδες μήνυμα αφορούσε τις διαπραγματεύσεις για την αγορά του Τουίτερ, άλλοι ότι ήταν μήνυμα υπέρ των συνομιλιών για ειρήνευση στον πόλεμο (τον τελευταίο καιρό ο Μασκ έχει στείλει μερικά μηνύματα που θεωρήθηκαν φιλορωσικά), αλλά πάντως το βέβαιο είναι ότι το τουίτ οδήγησε και σε ανταλλαγή απόψεων επί γλωσσικών θεμάτων, οπως στην εικόνα που βλέπετε.

Να σημειώσω ότι ο πρώτος σχολιαστής, που αποκάλεσε νεκρή γλώσσα τα ελληνικά, είναι επίσης πολύ δημοφιλής στο Τουίτερ, με εκατοντάδες χιλιάδες ακόλουθους (πολύ λιγότερους βέβαια από τον Μασκ) και ότι πιθανότατα τρολαρει. Όταν άλλοι τον ρώτησαν (στα αγγλικά) πού βασίζει την άποψή του, απάντησε ότι από την έκφραση It’s all Greek to me συνάγεται πως κανείς δεν καταλαβαίνει ελληνικά, άρα είναι νεκρή γλώσσα.

(Δεν μας είπε βέβαια αν θεωρεί νεκρή γλώσσα τα αρχαία ελληνικά, άποψη με την οποία θα συμφωνούσαμε πολλοί, ή τα νέα ελληνικά. Κατά σύμπτωση, η λέξη του Μασκ είναι ίδια στα αρχαία και τα νέα ελληνικά, τουλάχιστον γραπτή, διότι η προφορά της έχει αλλάξει).

* Στο μεταξύ ο Μασκ μάλλον οριστικοποίησε την αγορά του Τουίτερ και μπήκε στα κεντρικά γραφεία του κρατώντας έναν νεροχύτη και συνοδεύοντας στην ανάρτησή του το σχετικό βίντεο με το σχόλιο Let that sink in, λογοπαίγνιο βέβαια, αφού ο νεροχύτης στα αγγλικά λέγεται sink, ενω η φράση του μπορεί να αποδοθεί στα ελληνικά «Χωνέψτε το, πάρτε το απόφαση» (ότι αγόρασα το Τουίτερ, εννοεί).

* Τις προάλλες εμφανίστηκε στην τηλεόραση της ΕΡΤ ο Νίκος Βασιλάκος, γνωστός στον χώρο των υπολογιστών, για να μιλήσει για θέματα ασφάλειας. Είπε λοιπόν ότι πήγαν να του χακάρουν τον λογαριασμό κι έτσι «αναγκάστηκα και έβαλα μια επιπλέον εφαρμογή, ή, για να το πω σε σωστά ελληνικά, μια επιπλέουσα εφαρμογή»

Φαίνεται πολύ αστείο να λέει κάποιος ότι θα πει σε σωστά ελληνικά το «επιπλέον εφαρμογή» και το κάνει «επιπλέουσα εφαρμογή» -θυμίζει τις παλιές διαφημίσεις του Κάμελ, που είχαν την καμηλίτσα να επιπλέει (σε φουσκωτό) στο νερό και είχαν τη λεζάντα «Πάρε ένα επιπλέον Κάμελ».

Μπορείτε να δείτε το στιγμιότυπο στο βίντεο, που το ανέβασε ο ίδιος στο Γιουτούμπ, στο 3.25 περίπου:

Πάντως, το λάθος είναι περίεργο, διότι ο Βασιλάκος έχει σπουδάσει και γλωσσολογία, αν δεν σφάλλω. Κάποιος σκέφτηκε μήπως λέγοντας «για να το πούμε σε σωστά ελληνικά» δεν αναφερόταν στο «επιπλέον» αλλά υποσυνείδητα μετέφραζε το floating app, το οποίο πάντως δεν το αναφέρει καθόλου. Τι να πω, περίεργα πράγματα, αλλά ο ΜέΦΡι τρίβει τα χέρια του.

* Κι ένα αθλητικό. Σε ρεπορτάζ για το ματς Παναθηναϊκού – Άρη διαβάζουμε:

Ο Αρης είχε τις δικές του καλές φάσεις, δύο με τον Ιτούρμπε στο πρώτο ημίχρονο, αλλά στο δεύτερο μέρος δεν μπόρεσε να απειλήσει και το μόνο που έκανε ήταν να αμυνόταν καλά…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαιολογία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , | 184 Σχόλια »

Βρετανικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 22 Οκτωβρίου, 2022

Που τα λέω έτσι, θα το καταλάβατε, εξαιτίας των εξελίξεων στη Μεγάλη Βρετανία με την παραίτηση της πρωθυπουργού Λιζ Τρας μόλις 44 ημέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων της.

Αυτή η τόσο σύντομη κατάρρευση προκάλεσε βέβαια πολλά σχόλια στα σόσιαλ και, έτσι όπως είναι διεθνοποιημένα, έφτασαν και σε μας τα μιμίδια που είχαν φτιάξει οι Άγγλοι σχολιαστές.

Παράδειγμα, η φωτογραφία της πρωθυπουργικής κατοικίας, στον διάσημο αριθμό 10 της Ντάουνινγκ Στριτ, με το λογότυπο του airbnb και τη λεζάντα «Τέλειο για σύντομη διαμονή».

Τώρα που γράφω, δεν βρίσκω το άλλο μιμίδιο με τη διαφήμιση του απορρυπαντικού πιάτων, όπου μία φιάλη «διαρκεί περισσότερο από τρεις ηγέτες των Συντηρητικών».

Στο Τουίτερ, ένας Βρετανός έγραψε:

Ο γιος μου έχει γνωρίσει στη ζωή του τέσσερις υπουργούς οικονομικών, τρεις υπουργούς εσωτερικών, δύο πρωθυπουργούς και δύο μονάρχες.

Είναι τεσσάρων μηνών.

Διότι βέβαια η Λιζ Τρας, που είχε τη συντομότερη πρωθυπουργική θητεία στην ιστορία του θεσμού (και στο Ηνωμένο Βασίλειο μετράει κάμποσους αιώνες), πρόλαβε, στο μικρό αυτό διάστημα, να θάψει τη μακροβιότερη εστεμμένη του στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου.

Κάποιοι θα πρόσθεταν ότι πρόλαβε επίσης να θάψει τη βρετανική οικονομία, την πολιτική της καριέρα και το κόμμα της, κι όλ’ αυτά μέσα σε 44 μόνο μέρες -όπως λένε και για τους υποψήφιους που πρωτεύουν στις εισαγωγικές χωρίς να στερηθούν τις διασκεδάσεις τους, «είχε πρόγραμμα»!

Για να τα λέμε όλα, η Λιζ Τρας ναι μεν παραιτήθηκε, αλλά θα μείνει στην πρωθυπουργία μερικές ακόμα μέρες -όχι πάντως πολλές αφού ως το τέλος του μήνα αναμένεται να έχει αναλάβει ο αντικαταστάτης της. Έτσι, οι 44 μέρες θα αυξηθούν λιγάκι. (Ωστόσο, φίλος γράφει ότι ήδη έχει ατύπως αναλάβει ο Τζέρεμι Χαντ υπηρεσιακός πρωθυπουργός). Σε κάθε περίπτωση, το ρεκόρ δεν απειλείται αφού ο ως τώρα βραχυβιότερος ήταν ο Τζορτζ Κάνινγκ, αυτός που τον κάναμε πλατεία Κάνιγγος, ο οποίος έμεινε στη θέση του 121 ημέρες, το 1827 -στην περίπτωσή του δεν παραιτήθηκε, πέθανε.

Και κάτι γλωσσικό. Γράφω πιο πάνω ότι η Τρας πρόλαβε να θάψει τη «μακροβιότερη εστεμμένη» στην ιστορία του ΗΒ. Βέβαια, η Ελισάβετ ήταν το πρόσωπο με τη μεγαλύτερη θητεία στον βρετανικό θρόνο, όχι η γυναίκα με τη μεγαλύτερη θητεία, Κανονικά, αν ήθελα να το πω αυτό έπρεπε ίσως να χρησιμοποιήσω το αρσενικό, αλλά δεν μου αρέσει.

Για να πάρουμε ένα πιο κοντινό σε μας παράδειγμα, αν πούμε ότι σε μια τάξη γυμνασίου ο Κώστας είναι ο μαθητής με την καλύτερη βαθμολογία, εννοούμε απ’ όλη την τάξη. Αν πούμε ότι η Μαρία είναι η μαθήτρια με την καλύτερη βαθμολογία, τι εννοούμε; Πως περνάει όλα τα κορίτσια ή μήπως και τα αγόρια;

Θαρρώ πως το έχουμε συζητήσει ξανά αυτό, και μάλλον θα το ξανασυζητήσουμε.

* Τη φωτογραφία την είδα στην ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ.

Πρέπει να είναι από την Κύπρο, διότι στην Ελλάδα δεν έχουμε (νομίζω) κοινοτικά συμβούλια -αλλωστε την ανάρτησε μέλος της ομάδας που μένει στην Κύπρο.

Είναι πολύ γουστόζικο το ορθογραφικό λάθος «ενοποιών» αντί για «ενώπιόν» (μου).

Βέβαια, επειδή η φράση είναι στερεότυπη, θα περίμενε κανείς να τη γράφουν σωστά. Τι να πω, ίσως να είναι φτιαχτό το λάθος, για να γελάσουμε -μπεντροβάτο δηλαδή παρά αυθεντικό.

* Και συνεχίζω με κάτι σχετικό με τον θάνατο του Αλέξανδρου Νικολαΐδη, του ολυμπιονίκη που μας έκανε όλους να δακρύσουμε και να τον θαυμάσουμε με το αποχαιρετιστήριο μήνυμά του -αν και η συγκεκριμένη έκφραση εμφανίζεται συχνά.

Με ρωτάει φίλος του ιστολογίου: Διάβασα κάπου για τον Αλέξανδρο Νικολαΐδη, ο οποίος έχασε τη μάχη με τη ζωή μετά από δύο χρόνια σκληρής αναμέτρησης με τον καρκίνο.

Είναι λάθος ή κάνω εγώ λάθος; Η μάχη δόθηκε για τη ζωή -και δυστυχώς χάθηκε

Αν βάλετε στο γκουγκλ «μάχη με τη ζωή» θα δείτε ότι βγάζει πάρα πολλά αποτελέσματα. Πέρυσι που είχαμε άρθρο για τις 50 αποχρώσεις του θανάτου, είχα βάλει «έχασε τη μάχη με τη ζωή / με τον θάνατο», χωρίς να το προσέξω πολύ και στα σχόλια το επισήμαναν δυο-τρεις φίλοι και το διόρθωσα σε «έχασε τη μάχη για τη ζωή / με τον θάνατο».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεγάλη Βρετανία, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 268 Σχόλια »

Μεσοκτωβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Οκτωβρίου, 2022

Και πώς αλλιώς να τα πούμε, αφού δημοσιεύονται στις 15 του μηνός; (Βασικά, δεν έβρισκα καλύτερο τίτλο, και είδα ότι αυτόν δεν τον έχω χρησιμοποιήσει άλλη φορά, τουλάχιστον για Οκτώβρη μήνα).

* Και ξεκινάω με μια οθονιά από την ΕΡΤ, όπου βέβαια το αξιοσημείωτο στο σουπεράκι δεν είναι η αβλεψία στο επώνυμο, Σαπνουντζάκη αντί Σαπουντζάκη, αλλά η κωμική αρχαιοκλισιά στο όνομα Ζωζούς.

Κατά τη γνώμη μου, τόσο τα αρχαία γυναικεία ονόματα σε -ώ, όπως πχ Κλειώ, όσο και τα νεότερα, όπως Μαριγώ ή Ζωζώ, πρέπει να κλίνονται με τον νεοελληνικό τρόπο, της Κλειώς, της Μαριγώς, της Ζωζώς, τουλάχιστον όταν αναφέρονται σε σημερινά πρόσωπα.

Μπορούμε να κάνουμε διάκριση όταν πρόκειται για ιστορικά πρόσωπα, κι έτσι να πούμε «η ποίηση της Σαπφούς» αλλά «η φωνή της Σαπφώς Νοταρά», αλλά, όπως έχω πει, οι όμορφες διακρίσεις όμορφα καίγονται -κι έτσι βλέπουμε ολοένα και περισσότερο την αρχαιόκλιτη γενική και για σημερινά πρόσωπα, ίσως επειδή προσφέρει κύρος («Οι συνταγές της Αργυρούς Μπαρμπαρήγου»). Κι όμως, ο Αγαπητός Τσοπανάκης, μεταφράζοντας πριν από δεκαετίες τη γραμματολογία του Άλμπιν Λέσκι είχε επιλέξει να κλίνει και τους αρχαίους νεότροπα, της Σαπφώς και του Αριστοφάνη -και πολύ καλά έκανε.

Τώρα, έχουμε τη Ζωζού και την Αργυρού.

* Η ΟΠΠΕ (Ομάδα Παρακολούθησης Πρωτοσέλιδων Εστίας) έβγαλε λαβράκι σε πρόσφατο άρθρο του Μαν. Κοττάκη:

Ο αρθρογράφος αναφέρεται στο γνωστό τραγούδι «Ο κυρ Παντελής» και το αποδίδει «στον αείμνηστο Λαυρέντη Μαχαιρίτσα», ενώ και οι πέτρες ξέρουν πως είναι του Πάνου Τζαβέλλα!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 191 Σχόλια »

Μεζεδάκια των Νόμπελ

Posted by sarant στο 8 Οκτωβρίου, 2022

Που βέβαια τα λέω έτσι επειδή τη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε τις απονομές των βραβείων Νόμπελ, από το Νόμπελ Ιατρικής τη Δευτέρα έως της Ειρήνης χτες. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι τα μεζεδάκια της πιατέλας μας έχουν αναγκαστικά σχέση με τα βραβεία Νόμπελ -τα περισσότερα δεν έχουν, αλλά στο τέλος του άρθρου έχω και κάποια σχετικά με τα Νόμπελ.

Και ξεκινάω με ένα μεζεδάκι από την προηγούμενη εβδομάδα, που είχε παραπέσει και το είδα τώρα, αλλά αξίζει νομίζω.

Σε ρεπορτάζ για το επεισόδιο στη φοιτητική εστία με τη δόκιμη ανθυπαστυνόμο, εμφανίζεται ο περίεργος τύπος «η ανθυπαστυνόμενος».

Ο φίλος που το στέλνει με ρώτησε αν έχω συναντήσει ποτέ αυτή τη μετοχή. Του απάντησα, «Φυσικά όχι. Αφού είναι θηλυκό, το σωστό θα ήταν ‘η ανθυπαστυνόμενη'» (του ρήματος ανθυπαστύνομαι, προφανώς).

Ωστόσο, ο συντάκτης του άρθρου το παράκανε με τη σεμνοτυφία όταν μετέφερε τη φράση του 30χρονου: μη @@@ θα σας γ@@@.

Και τη μεν δεύτερη λέξη, αφού μας δίνει το πρώτο γράμμα, την μαντεύουμε. Αλλά την πρώτη λέξη; Τόσο πια υβριστική ήταν, τόσο άσεμνη, που έπρεπε να τη μασκαρέψει εντελώς; Τι να τους είπε άραγε; Μη χειρότερα; Μη μου άπτου; Μη με λησμόνει;

* Ένα ορθογραφικό λαθάκι που θα έπρεπε να το είχε πιάσει ο κορέκτορας, σε ενδιαφέρον άρθρο για ένα ναυάγιο:

Αν έπιανε κανείς το νήμα της ιστορίας, θα ξεκινούσε από το γεγονός ότι οι μεγάλες απώλειες εμπορικών πλοίων που προκαλούσαν τα γερμανικά υποβρύχια είχαν γύρει την πλάστιγγα στην μεριά του Άξονα θέτοντας σε κίνδυνο την έκβαση της Μάχης του Ατλαντικού.

Ούτε γύρη, ούτε γύρος. Είχαν γείρει είναι το σωστό.

* Κι ένα διπλό, από μια αυτόματη μετάφραση, από εκείνες που σου εμφανίζει αυτόματα το google όταν κάνεις αναζήτηση.

Αν λοιπόν αναζητήσετε στο google το θεατρικό έργο Crave, παίρνετε τις πληροφορίες που βλέπετε στην εικόνα.

Η μετάφραση βεβαίως είναι πολύ κακή, και όχι μόνο ή όχι κυρίως επειδή βάζει μουστάκια στην πρόωρα χαμένη συγγραφέα, τη Σάρα Κέιν. Πιο αστείο βρίσκω το «συγγραφέας-κατοικία», ενώ και το performed βεβαίως αποδίδεται λάθος, το one-act παραλείφθηκε -κι άλλα θα βρείτε.

Κάθε φορά που βρίσκουμε λάθος σε κείμενο μεταφρασμένο από μηχανάκι, κάποιος θα πει υποτιμητικά «google translate». Κι όμως, το google translate, χωρίς να δίνει τέλεια μετάφραση, τα πάει πολύ καλύτερα.

Μου έδωσε το εξής αποτέλεσμα:

Το Crave είναι ένα μονόπρακτο της Βρετανίδας θεατρικής συγγραφέα Σάρα Κέιν. Παίχτηκε για πρώτη φορά το 1998 από τη θεατρική εταιρεία Paines Plough, με την οποία ο Kane ήταν συγγραφέας για τη χρονιά, στο Traverse Theatre του Εδιμβούργου.

Όχι και άσχημα. Βρήκε το «παίχτηκε», δεν ξέχασε το μονόπρακτο, απέφυγε τον συγγραφέα-κατοικία και, τουλάχιστον την πρώτη φορά, βρήκε το φύλο της Σάρας Κέιν, όχι όμως τη δεύτερη. (Τέτοιες ανακολουθίες θα βρείτε σε μεταφραστικά προγράμματα που δουλεύουν με παράλληλα κείμενα).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λογοτεχνία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 217 Σχόλια »

Μεζεδάκια της Κυριακής

Posted by sarant στο 2 Οκτωβρίου, 2022

Της Κυριακής αντί για το συνηθισμένο Σάββατο, διότι χτες είχαμε 1η του μηνός, κι έτσι το Μηνολόγιο εκτόπισε τα μεζεδάκια για σήμερα. Αυτό βέβαια σημαίνει ότι το καθιερωμένο για την Κυριακή λογοτεχνικό (ή συναφές) μας ανάγνωσμα αναβάλλεται για την επόμενη Κυριακή, μια διευθέτηση που έχει ξαναγίνει όταν η πρώτη του μηνός πέφτει Σάββατο.

Χτες ήταν πρώτη Οκτωβρίου, οπότε παραδοσιακά κάποιοι ευχήθηκαν «καλό φθινόπωρο». Επειδή όμως οι θερμοκρασίες είναι καλοκαιρινές, είδα στο Τουίτερ μια φίλη να εύχεται «καλό καλοκαιρόπωρο». Βέβαια, εδω στην Εσπερία ο καιρός και το θερμόμετρο είναι όντως οκτωβριανά.

Καθώς έγραφα το άρθρο, χτες, ήρθε η θλιβερή είδηση για τον θάνατο του Σταμάτη Κόκοτα. Αντιστάθηκα στον στιγμιαίο πειρασμό να κάνω λογοπαίγνιο στον τίτλο του άρθρου με την απώλεια -και τι να έλεγα δηλαδή; «ασταμάτητα»; Αλλά με μια σχετική είδηση θα ξεκινήσουμε τα σημερινά μας μεζεδάκια, ένα μεζεδάκι αλιευμένο από τις νεκρολογίες που πρόχειρα γράφτηκαν σε διάφορους ιστότοπους, που το εντόπισε, πρέπει να πω, ο φίλος Φώντας Τρούσας στο Φέισμπουκ.

* Όπως βλέπετε σε αυτή τη νεκρολογία, αναφέρονται τρία από τα «σπουδαία» τραγούδια του Σταμάτη Κόκοτα, μόνο που το τρίτο, το «Δελφίνι δελφινάκι» δεν έχει βέβαια σχέση με τον εκλιπόντα, αφού το τραγούδησε ο Γιάννης Καλατζής -και απ’ όσο μπορώ να θυμηθώ, ο Κόκοτας δεν το έχει καν δισκογραφήσει σε κάποια επανεκτέλεση.

Και να πεις ότι δεν υπάρχουν πηγές… Τέλος πάντων, όταν γράφεις στο γόνατο αυτά γίνονται.

* Βλέπουμε συχνά να γράφεται, λαθεμένα αλλά εξηγήσιμα, «έδωσε το παρόν (π.χ. σε μια εκδήλωση)». Φίλος μού στέλνει ένα παρεμφερές εύρημα αλλά πιο σπάνιο. Σε ηπειρώτικο σάιτ γράφτηκε, το περασμένο Σάββατο, για τον Γιαννιώτη ολυμπιονίκη της κωπηλασίας:

Παρόν στον τελικό του Παγκόσμιου πρωταθλήματος το μεσημέρι της Κυριακής θα είναι ο Στεφανος Ντούσκος. Ο Γιαννιώτης Ολυμπιονίκης πήρε την 3η θέση στον ημιτελικό του σκιφ ανδρών κάνοντας συντήρηση δυνάμεων με χρόνο 6:51.54 και θα διεκδικήσει ένα μετάλλιο που δεν έχει κατακτήσει ποτέ Έλληνας κωπηλάτης στο θεσμό.

Παρεμπιπτόντως, τελικά ο Ντούσκος βγήκε δυστυχώς έκτος.

* Φίλος έστειλε φωτογραφία αφίσας που αναγγέλλει μια εκδήλωση. Δεν την βάζω εδώ για να διαφημίσω την εκδήλωση, που άλλωστε έχει γίνει πια, αλλά για να επισημάνω τον λογοπαικτικό ρηματικό τύπο «Επαρτάρουμε» αντί για το αναμενόμενο «παρτάρουμε».

Το παραπανίσιο αρκτικό έψιλον παραπέμπει βέβαια στο διαφημιστικό σύνθημα της μπίρας Μάμος, «Εζυμώθηκε με πάθος», με την περιττή σήμερα, αλλά υποχρεωτική στην καθαρεύουσα του 1876, χρονική αύξηση.

Φαίνεται πως η χρονική αύξηση ακούγεται τόσο παράξενη σήμερα, που αυτό το αρκτικό ε- απλώς λειτουργεί ως σήμα κατατεθέν της εταιρείας.

Με την ευκαιρία, το ρήμα «παρτάρω», που είναι πια αρκετά συχνό, δεν έχει λεξικογραφηθεί από κανενα λεξικό μας. Βέβαια, είναι προφανές ότι θα λείπει από το ΛΚΝ (έκδ. 1998), αλλά δεν το καταγράφουν ούτε τα νεότερα λεξικά: Μπαμπινιώτη, ΜΗΛΝΕΓ ή Χρηστικό. Το Χρηστικό, παρεμπιπτόντως, έχει λήμμα «πάρτι άνιμαλ», αλλά όχι το «παρτάρω».

* Ο σκακιστικός κόσμος συγκλονίζεται από ένα σκάνδαλο, τις κατηγορίες του παγκόσμιου πρωταθλητή Μάγκνους Κάρλσεν εναντίον του 19χρονου ανερχόμενου Αμερικανού σκακιστή Χανς Νίμαν για απάτη.

Ο Κάρλσεν έχασε από τον Νίμαν σε τουρνουά στις αρχές Σεπτεμβρίου, αν και έπαιζε με τα λευκά, κάτι που σταμάτησε ένα σερί 53 παρτίδων χωρίς ήττα, και αμέσως αποσύρθηκε από το τουρνουά εκείνο.

Σε επόμενο τουρνουά, όταν κληρώθηκε αντίπαλος του Νίμαν (με τα μαύρα τώρα) εγκατέλειψε μετά τη δεύτερη κίνησή του και μετά κατηγόρησε ευθέως τον Νίμαν ότι κλέβει στις παρτίδες. (Παρεμπιπτόντως, τελικά ο Κάρλσεν κέρδισε αυτό το τουρνουά).  Ο ίδιος ο Νίμαν έχει αναγνωρίσει ότι έκλεψε στο παρελθόν σε ηλεκτρονικές παρτίδες στον ιστότοπο chess.com, όταν ήταν 12χρονος και 16χρονος, κάτι για το οποίο έχει αποκλειστεί από τον ιστότοπο, αλλά αρνήθηκε ότι έχει κλέψει σε παρτίδα με φυσική παρουσία πάνω απ’ τη σκακιέρα.

Και πώς έχει κλέψει; Κάποιοι λένε ότι έχει έναν συνεργό που αναπαράγει την παρτίδα σε υπολογιστή και τον ειδοποιεί συνθηματικά για την κίνηση που πρέπει να παίξει με δονήσεις, σε έναν δονητή που ο Νίμαν (υποτίθεται ότι) τον έχει κρύψει εκεί που φανταστήκατε.

Λοιπόν, σε ένα άρθρο που ανασκοπεί το επεισόδιο, διαβάζουμε απόσπασμα από συνέντευξη που έδωσε ο Νίμαν:

Μετά τη νίκη του Niemann επί του Carlsen, είχε πει ότι «από κάποιο γελοίο θαύμα» είχε μαντέψει ποιο θα ήταν το ασυνήθιστο άνοιγμα του αντιπάλου του και είχε προετοιμαστεί γι’ αυτό. «Πρέπει να είναι ντροπιαστικό για τον παγκόσμιο πρωταθλητή να χάνει από εμένα», δήλωσε ο Νίμαν. 

Δεν μου αρέσει το «γελοίο θαύμα», παρόλο που είναι κατά λέξη μετάφραση των λεγομένων του Νίμαν:

Niemann said that “by some ridiculous miracle” he had guessed what his opponent’s obscure opening would be and prepared deeply for it that morning. “Magnus must be embarrassed to lose to me,” he said

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Σκάκι, Τίτλοι, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 146 Σχόλια »

Φθινοπωρινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 24 Σεπτεμβρίου, 2022

Χτες είχαμε τη φθινοπωρινή ισημερία (ή «ισονυκτία», όπως χαριτολόγησε φίλος σε ένα μπιλιετάκι του), οπότε τα σημερινά μας μεζεδάκια, το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, δικαίως μπορούν να χαρακτηριστούν «φθινοπωρινά».

Το πιο περίεργο είναι ότι ενώ τούτος εδώ είναι ο 14ος ιστολογημένος μας Σεπτέμβριος, τον τίτλο «Φθινοπωρινά μεζεδάκια» δεν τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει. Απορώ.

Πάντως, επειδή τούτη τη βδομάδα είχα ταξίδια, κι επειδή, ίσως, η υπεραλίευση μεταφραστικών αστοχιών λόγω της ελισαβετιάδας κούρασε τους αλιείς μαργαριταριών του ιστολογίου, η σημερινή πιατέλα δεν είναι και τόσο φορτωμένη.

Ξεκινάμε πάντως με ένα πραγματικό μεζεδάκι ή τέλος πάντων με ένα έδεσμα -ή, πιο σωστά, με κάτι που για να γίνει έδεσμα πρέπει να μαγειρευτεί.

Αλλ’ αν είναι να μαγειρευτεί με τις οδηγίες που βλέπετε, αμφιβάλλω αν θα τρώγεται.

Είναι πολύ περίεργο ότι το κείμενο των οδηγιών έχει μεταφραστεί τόπους-τόπους, ενώ αλλού έχει μείνει γαλλικό. Κι εδώ που τα λέμε, αν ήταν όλο γαλλικό κάποιο νόημα θα έβγαινε, ενώ έτσι που είναι τώρα το μόνο νόημα που βγαίνει είναι πως εκείνος που θα εκτελέσει τη συνταγή θα πρέπει να λέει επί 3-4 λεπτά «Κρεμαστό μενταγιόν» -δεν προσδιορίζεται αν θα πρέπει να το λέει τραγουδιστά ή αν αρκεί η απαγγελία, καθώς και αν θα πρέπει να κάνει και κάποιες χορευτικές κινήσεις.

Μυστηριώδης είναι επίσης η σάλτσα ντε βολτ. Πάντως πρέπει να την απολαύσετε νωρίς!

(Αν κρίνω από τη σκανδιναβική γλώσσα που φαίνεται πιο πάνω, το πρωτότυπο ίσως έλεγε «με την αγαπημένη σας σάλτσα».

* Kαι συνεχίζουμε με ένα μαργαριτάρι από ηπειρώτικο ιστότοπο, από το δικαστικό ρεπορτάζ. Διαβάζουμε ότι ο κατηγορούμενος, γκαλερίστας το επάγγελμα, «αμφισβήτησε την ταυτοποίηση των επαναπατρισθέντων εικόνων».

Όπως λέμε «πληγέντων περιοχών» ή «εγκριθέντων πιστώσεων».

(Για να μην παρεξηγηθώ, δεν είναι σωστά αυτά -απλώς, το σωστό, δηλαδή «επαναπατρισθεισών εικόνων» φαίνεται πως ακούγεται πολύ αφύσικο -είναι αυτό που έλεγε ο Ροΐδης «η αυτόματος εξέγερσις του ωτίου»).

* Κι ένα μεταφραστικό από άρθρο για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο αρθρογράφος επαινεί έναν ρωσικό δρόνο, και το ελληνικό κείμενο γράφει:

Δεν είναι εξελιγμένο, αλλά επειδή πετάει πολύ ψηλά για να στοχοποιηθεί από αντιαεροπορικές άμυνες μικρής εμβέλειας και είναι πολύ φθηνό για να δικαιολογήσει τη χρήση αεράμυνας μεγάλης εμβέλειας, είναι σχεδιασμένο να είναι εντελώς αδέξιο να καταστρέψει, ενώ παρέχει στους χειριστές του επαρκή άποψη του πεδίου της μάχης για τον εντοπισμό στόχων.

Τι θα πει αυτό; Δεν βγαίνει νόημα.

Από τα συμφραζόμενα καταλαβαίνουμε ότι το πρωτότυπο θα ήταν too awkward to destroy, δηλαδή «δεν βολεύει να τον καταστρέψεις«, επειδή ο ρωσικός δρόνος είναι τόσο φτηνός που η καταστροφή του δεν αξίζει έναν ακριβό πύραυλο.

* Μια γενικομανία σε οδηγίες κινητού, που ίσως έχουν βγει από μεταφραστηρι.

Θέλετε να απεγκαταστήσετε όλων των ενημερώσεων;

Αν αρχισουν να γενικομανούν και τα μεταφραστήρια, την κάτσαμε της βάρκας….

* Διαβάζουμε σχετικά με την πρόσφατη ανεύρεση οργανικής ύλης στον Άρη από το ρόβερ Perseverance:

Το ρόβερ ερεύνησε τον κρατήρα και βρήκε ενδείξεις πυριγενών, ή ηφαιστειακών, πετρωμάτων. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης εκστρατείας του για τη μελέτη του δέλτα τους τελευταίους πέντε μήνες, το ρόβερ της NASA βρήκε πλούσια στρώματα ιζηματογενών πετρωμάτων που αποκαλύπτουν περισσότερα στοιχεία για την ιστορία του αρχαίου κλίματος και περιβάλλοντος του Άρη.

«Για να το θέσω απλά, αν πρόκειται για ένα κυνήγι θησαυρού για πιθανά σημάδια ζωής σε έναν άλλο πλανήτη, η οργανική ύλη είναι μια ένδειξη. Και έχουμε όλο και πιο ισχυρές ενδείξεις καθώς προχωράμε στην εκστρατεία μας», ανέφερε η επιστήμονας.

Ωστόσο, όσο ικανά και αν είναι τα όργανά μας στο Perseverance, περαιτέρω συμπεράσματα σχετικά με το τι περιέχει το δείγμα Wildcat Ridge, θα πρέπει να περιμένουν μέχρι να επιστραφεί στη Γη για να μελετηθεί σε βάθος στο πλαίσιο της εκστρατείας επιστροφής δειγμάτων του οργανισμού στον Άρη».

Προφανώς, το «εκστρατεία» εδώ αποδίδει το αγγλ. campaign, όπως μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ανατρέχοντας στο πρωτότυπο. Όμως δεν νομίζω πως στα ελληνικά λέμε «εκστρατείες» τις αποστολές εξερεύνησης του ρόβερ ή την όποια επόμενη διαστημική αποστολή που θα προσπαθήσει να φέρει τα δείγματα από τον Άρη στην Γη. Μάλλον «αποστολή» θα βάζαμε.

Ένα άλλο θέμα μπαίνει με την τελευταία φράση. Το «επιστροφή δειγμάτων του οργανισμού στον Άρη» είναι εντελώς παραπλανητικό. Βέβαια, και το πρωτότυπο, ο επίσημος τίτλος της αποστολής, Mars Sample Return, είναι ελαφρώς παραπλανητικός, αφού τα δείγματα από τον Άρη θα μεταφερθούν («θα επιστρέψουν») στη Γη.

Το πρωτότυπο λέει: «as part of the agency’s Mars Sample Return campaign», δηλαδή «στο πλαίσιο της αποστολής της υπηρεσίας μας (του οργανισμού μας) για μεταφορά (επιστροφή, αν επιμένετε) δειγμάτων από τον Άρη».

* Κι άλλο ένα μεζεδάκι σχετικό με «αποστολή», από την παρουσίαση της ταινίας The Mission στο Google.

Το απόσπασμα από τη Βικιπαίδεια επισημαίνει σωστά ότι ο ελληνικός τίτλος θα ηταν πιο σωστό να αποδοθεί «Η ιεραποστολή».

Ωστόσο, στη συνέχεια της παρουσίασης το μεταφραστήρι αναλαμβάνει τον έλεγχο των επιχειρήσεων και έτσι αποδίδει «διευθυντή» τον director, αντί «σκηνοθέτη». Νοιώθει κανείς τον πειρασμό να προσθέσει: (η ορθή απόδοση θα ήταν «σκηνοθέτης»).

Όσο για το όνομα, νομίζω ότι ο Roland Joffé, αν προφερθεί στα αγγλικά, διότι Βρετανός είναι, θα προφερθεί Τζόφι ή Τζόφε, όχι οξύτονο Τζοφέ. Αν προφερθεί στα γαλλικά, διότι έχει γαλλική κουλτούρα, θα προφερθεί οξύτονος, αλλά Ζοφέ.

Ζοφφερό δίλημμα.

* Κι ένα υπουργικό μαργαριτάρι, αν τουλάχιστον έχουν μεταφερθεί σωστά οι δηλώσεις του κ. Θεοδωρικάκου.

Κυκλοφόρησαν κηδειόχαρτα (είχαμε κατά σύμπτωση και το σχετικό άρθρο προχτές, αλλά έχω άλλοθι!) για τον πρύτανη του ΑΠΘ, και διαβάζω ότι ο κ. Θεοδωρικάκος είπε:

«Δεν θα υπάρξει καμία ανοχή στο δικαίωμα φοιτητών και εκπαιδευτικών να είναι ασφαλείς μέσα στα Πανεπιστήμιά τους».

Ούτε ψύλλος στον κόρφο των φοιτητών και των εκπαιδευτικών, δηλαδή, η κυβέρνηση δεν πρόκειται να ανεχθεί το δικαίωμά τους να είναι ασφαλείς -αυτό μας λέει ο κ. υπουργός.

Φυσικά εννοεί περίπου το αντίθετο. Δεν θα υπάρξει καμιά υποχώρηση, καμιά έκπτωση, κανένας συμβιβασμός στο δικαίωμα….!

* Κι άλλο ένα από Ήπειρο. Κλείνει η σχολή της Βελλάς και οι φοιτητές ανησυχούν. Στην ανακοίνωσή τους λένε, ανάμεσα σε άλλα, ότι:

Αυτή τη στιγμή πολλοί τελειόφοιτοι αγωνιούμε για την εξεταστική του Σεπτεμβρίου καθώς χρειαζόμαστε το πτυχίο μας για να προχωρήσουμε. Οι φοιτητές των υπολοίπων ετών δεν ξέρουν το τι μέλει γενέσθαι με τη συνέχεια των σπουδών τους.

Τι μέλλει γενέσθαι όμως. Άλλο είναι το «δεν με μέλει». Και ίσως αξιζει και άρθρο.

* Συζητήθηκε αρκετά στο Τουίτερ το παρακάτω τιτίβισμα του Ν. Ανδρουλάκη:

Δεν συζητήθηκε όμως το περιεχόμενό του, αλλά ο τύπος «εγχείρησα», για τον οποίο πολλοί υποστήριξαν ότι είναι λάθος ενώ κάποιοι λίγοι έσπευσαν να τον υπερασπιστούν.

Ζητήθηκε και η δική μου γνώμη. Έδωσα την εξής σύντομη απάντηση (αναγκαστικά, αφού στο Τουίτερ υπάρχει όριο χαρακτήρων):

Επειδή το ρήμα είναι λόγιο, αλλά και για να διακρίνεται από το ομόηχο ρήμα με την ιατρική σημασία, έπρεπε να γράψει «ενεχείρισα». Κανονικά, τύπος «εγχείρησα» δεν υπάρχει, αφού το ρ. είναι «εγχειρίζω».

Αλλά βεβαια χρειάζεται άρθρο για να ξεχωρίσουμε την εγχείριση από την εγχείρηση.

* Κι ένα τελευταίο (μέχρι το επόμενο) μαργαριτάρι σχετικό με την Ελισαβετιάδα ή τέλος πάντων με τον βρετανικό θρόνο. Σε εκτενές άρθρο διαβάζουμε ότι μετά τον θάνατο της Ελισάβετ εγείρονται ερωτήματα αν έχει λόγο ύπαρξης η μοναρχία «μετά την απώλεια του σήματος κατατεθέν της».

Κλίνεται όμως το ρημάδι το σήμα κατατεθέν, του σήματος κατατεθέντος της.

Κι αν δεν θέλουμε να το κλίνουμε, θα στρίψουμε τη φράση: … τώρα που έχασε το σήμα κατατεθέν της

* Σε ιστοτοπο για οδηγούς και αυτοκίνητα δημοσιεύτηκε άρθρο με τίτλο

Γνωστός Έλληνας οδηγός αγώνων γίνεται δημόσιος κίνδυνος ντριφτάροντας σε δρόμο 

Μου το έστειλαν και καταγράφω τον νεολογισμό, χαρούμενος που δεν είδα κανένα τέρας του τύπου driftάροντας.

Το αποδίδει «πλαγιολίσθηση» μέσα στο άρθρο, αλλά και το ρήμα «ντριφτάρω» μια χαρά το βρίσκω.

* Κι ένα ακόμα υποτιτλιστικό.

To βρήκα σε μια ομάδα του Φέισμπουκ και δεν ξέρω από ποια ταινία (ή σειρά) είναι.

Προφανώς, το πρωτότυπο λέει you are shorting, που βεβαια δεν αποδίδεται «συντομεύω» αλλά «σορτάρω» (κατά σύμπτωση, άλλο ένα ρήμα σε -άρω), δηλ. ποντάρω στην πτώση της τιμής ενός τίτλου στο χρηματιστήριο.

Αν και δεν είναι τόσο απλό, διότι από τα λίγα χρηματιστηριακά που ξέρω δεν μπορεί κανείς να σορτάρει το δημόσιο χρέος αλλά τα κρατικά ομόλογα.

* Κι ένα για τις διαδηλώσεις των γυναικών (και όχι μόνο, βέβαια) στο Ιράν μετά τον θάνατο της Μάχσα Αμινί.

Γράφτηκε:

Αυτομάτως, ο θάνατος της τη μετέτρεψε σε σύμβολο κατά της βίας των γυναικών στην Ισλαμική Δημοκρατία

Όσο καλές κι αν είναι οι οικονομικές διατυπώσεις, η «βία των γυναικών» σημαινει κάτι άλλο. Να πούμε «η βία κατά των γυναικών» να μην υπάρχει ούτε στιγμιαία αμφιβολία.

* Και κλείνω με ένα ακόμα μεταφραστικό, όμως τούτη τη φορά από βιβλίο.

Διαβάζω παρουσιαση της αυτοβιογραφίας του Φρέντερικ Ντάγκλας, που τον αποκάλεσαν και «μαύρο Μαρξ», η οποία εκδόθηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Φιλελεύθερος (ίσως αναπάντεχα).

Η παρουσίαση ξεκινάει με μια φράση από την εισαγωγή του βιβλίου:

«Τίποτα δεν έγινε για να σακατέψει το πνεύμα τους, να σκοτεινιάσει το μυαλό τους, να υποβαθμίσει την ηθική τους φύση, να εξαλείψει όλα τα ίχνη της σχέσης τους με το ανθρώπινο είδος, και όμως, πόσο αξιοθαύμαστα έχουν σηκώσει το μεγάλο φορτίο της πιο τρομακτικής δουλείας, κάτω από την οποία στενάζουν εδώ και αιώνες…»!

Αν όντως η φράση αυτή είναι έτσι τυπωμένη και στο βιβλίο, τότε κάτι δεν πάει καλά με τη μετάφραση, διότι, ολοφάνερα, η μετάφραση στο σημείο αυτό ολοφάνερα μεταφέρει αντίθετο νόημα από το πρωτότυπο.

Και πράγματι ανατρέχοντας στο πρωτότυπο διαβάζουμε (βάζω και την προηγούμενη πρόταση για πληρότητα):

Ιt may, perhaps, be fairly questioned, whether any other portion of the population of the earth could have endured the privations, sufferings and horrors of slavery, without having become more degraded in the scale of humanity than the slaves of African descent. Nothing has been left undone to cripple their intellects, darken their minds, debase their moral nature, obliterate all traces of their relationship to mankind; and yet how wonderfully they have sustained the mighty load of a most frightful bondage, under which they have been groaning for centuries

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για ν’ αποδοθεί το nothing has been left undone, πάντως όχι με «τίποτα δεν έγινε», αλλά το αντίθετο. Ας πούμε, Δεν υπάρχει τίποτα που να μην έγινε, που να μην επιχειρήθηκε, για να σακατέψει το πνεύμα τους…

Αν βρίσκονται τόσο χοντρά λάθη στον πρόλογο, αναρωτιέμαι τι θα ανακαλύψει ο τολμηρός εξερευνητής στη συνέχεια….

Αλλά απορώ και για τον συντάκτη της βιβλιοπαρουσίασης: διάλεξε αυτή τη φράση σαν χαρακτηριστική από τον πρόλογο του βιβλίου -και δεν πρόσεξε ότι δεν βγάζει νόημα;

Τέλος πάντων, καλό φθιν… καλό σαββατοκύριακο τέλος πάντων!

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , | 125 Σχόλια »

Αιματοβαμμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Σεπτεμβρίου, 2022

Μη σας τρομάξει ο τίτλος, δεν έχω πάθει τίποτα, ούτε υπονοώ κάτι βίαιο ή τρομακτικό. Όπως έχει συμβεί και άλλες φορές, το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο με τα γλωσσικά στραβά και ανάποδα της εβδομάδας πήρε τον τίτλο του από ένα μεζεδάκι της πιατέλας. Συνήθως ξεκινάω με αυτό το σημαδιακό μεζεδάκι, αλλά σήμερα θα κάνω εξαίρεση και θα το αφήσω για το τέλος. Αν είστε ανυπόμονοι μπορείτε βέβαια να διακόψετε την ανάγνωση και να πάτε στο τέλος, αλλά δεν νομίζω πως είναι η ενδεδειγμένη μέθοδος.

Οπότε, ξεκινάμε με κάτι υποτιτλιστικό, που το έχω από την περασμένη εβδομάδα. Έχω κάμποσα υποτιτλιστικά αυτή τη φορα.

Tο συγκεκριμένο, τιστέλνει ένας φίλος, που γράφει:

Η ΕΡΤ συνεχίζει με συνέπεια τον υποτιτλισμό επιπέδου Λοουερ (το πολύ). Στη φωτογραφία η απόδοση του… infiltration, ένα από τα πολλά κατορθώματα. Ένα άλλο η συνεπής απόδοση του Dutch σε… Γερμανοί (σε σειρά για το ΒΠΠ μάλιστα), του trail σε σιδηροδρομική γραμμή, όρεξη να έχει κανείς.

Η σειρά (ή τηλεταινία δύο επεισοδίων) είναι στο έρτφλιξ, Restless. Πολύ καλογυρισμένη, αλλά με νεοψυχροπολεμικο μήνυμα που δεν μπορώ να σχολιάσω χωρίς σπόιλερ.

Και βέβαια, το ρήμα infiltrate δεν σημαίνει… φιλτράρω αλλά διεισδύω, ας πούμε σε έναν οργανισμό εχθρικής χώρας ή σε μια πολιτική οργάνωση, και λέγεται για κατασκόπους, χαφιέδες, διπλούς πράκτορες και τα συναφή.

* Και συνεχίζω υποτιτλιστικά, με άλλες παρατηρήσεις φίλου:

Οι μεταφράσεις είναι από τη σειρά The Lincoln lawyer που προβάλλεται στο Netflix.

Στο επεισόδιο 5 ακούμε και διαβάζουμε:

You’re a sweet talker – είσαι γαλίφης
It’s only for pr – είναι μόνο ρεκλάμα
Pen and paper – στυλό και τεφτέρι
It’s the women – σερσε λα φαμ
Cut and round – την κάνουν γυριστή

Μάλλον ο μεταφραστής προδίδει την ηλικία του. Και καλά εμείς οι μεγαλύτεροι κάτι καταλαβαίνουμε, οι πιτσιρικάδες όμως;

Δεν ξέρω αν μας διαβάζουν πιτσιρικάδες, αμφιβάλλω. Αλλά όλο και κάποιοι ημιπιτσιρικάδες (για να θυμηθώ τον νεολογισμό του Ν. Βούτση για τον 37χρονο γιο του) θα μας διαβάζουν, οπότε ζητώ την ετυμηγορία τους ως προς το αν είναι κατανοητές οι εκφράσεις που διάλεξε ο συνάδελφος στους υποτίτλους της σειράς.

Εμένα μου αρέσουν οι περισσότερες από τις παραπάνω επιλογές απόδοσης, ενώ συμφωνώ και με την προσέγγιση του υποτιτλιστή. Αλλά πιτσιρικά δεν με λες.

* Κι ένα αστείο τυπογραφικό λάθος από το thetoc.gr σε σχέση με τις μεταρρυθμίσεις που επέφερε η Ελισάβετ στις διατάξεις που διέπουν τα των εστεμμένων στη Βρετανία:

Μπορούν να γίνουν πολλά λογοπαίγνια με τον μουνάρχη, αλλά μας διαβάζει η μαμά μου, οπότε το προσπερνάω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 113 Σχόλια »

Ελισαβετιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Σεπτεμβρίου, 2022

Φυσικά ο τίτλος αναφέρεται στον προχτεσινό θάνατο της βασίλισσας της Αγγλίας, παρόλο που κανονικά το επίθετο «ελισαβετιανός», που βεβαιως λεξικογραφείται, δηλώνει οτιδήποτε σχετίζεται με τη βασίλισσα Ελισάβετ Α’ και την εποχή της, 500 χρόνια περίπου πριν από την τωρινή. (To τριβιδάκι της ημέρας είναι ότι ανάμεσα στις δυο Ελισάβετ τρεις μόνο γυναίκες ανέβηκαν στο θρόνο, η Μαρία Β’ και η Άννα τον 17ο αιώνα και η Βικτωρία).

Στα σόσιαλ πολλοί υποδέχτηκαν την είδηση του θανάτου της Ελισάβετ με σχόλια για την άρνησή της να δώσει χάρη στον Ευαγόρα Παλληκαρίδη, ο οποίος απαγχονίστηκε το 1957 αφού καταδικάστηκε σε θάνατο για τη συμμετοχή του στον αντιαποικιακό αγώνα. Στην πραγματικότητα, αυτη τουλάχιστον η Ελισάβετ, η Β’, δεν μπορούσε ακόμα κι αν ήθελε να δώσει χάρη εφόσον δεν υπήρχε σχετική εισήγηση της κυβέρνησης. Όχι βεβαια ότι το ήθελε να διαφοροποιηθεί.

Ασφαλώς όμως σοκάρει η σκληρότητα της αποικιακής Βρετανίας, που οδήγησε στην αγχόνη νεαρούς αγωνιστές, όπως ο Παλληκαρίδης που δεν είχε καν ένοπλη δράση (για διακίνηση οπλισμού καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά βέβαια σε ηλικία 15 ετών είχε σκίσει τη βρετανική σημαία τη μέρα της στέψης της Ελισάβετ, και ίσως αυτό μέτρησε).

Προχωράμε ομως στα μεζεδάκια μας και ξεκινάμε, φυσικά, με την ειδησεογραφική κάλυψη του θανάτου της Ελισάβετ.

To κολάζ που βλέπετε το έκλεψα από τον τοίχο του δημοσιογράφου Θάνου Παναγόπουλου στο Φέισμπουκ ο οποίος σατιρίζει την ομόφωνη υιοθέτηση του τίτλου «τέλος εποχής»: Ο αστικός μύθος θα λέει κάποτες ότι το 2022 απολύθηκε αρχισυντάκτης στην Ελλάδα επειδής αμέλησε να αναγγείλει στην πρώτη σελίδα τον θάνατο της Ελισάβετ με τον πρωτότυπο, ευρηματικό και απρόβλεπτο τίτλο «Τέλος Εποχής».

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι και εδώ στην Εσπερία είδα αντίστοιχους τίτλους σε εφημερίδες -και δεν είναι παράδοξο αν σκεφτούμε ότι η μακαρίτισσα έμεινε στον θρόνο 70 χρόνια. (Κι αλλο τριβιδάκι: Ο Κάρολος, τώρα πια Κάρολος ο Γ’, είναι το γηραιότερο πρόσωπο που ανεβαίνει στον βρετανικό θρόνο, σε ηλικία 74 ετών. Κάποιες πηγές γράφουν 73 αλλά αφού σε δυο μήνες θα κλείσει τα 74 δεν κάνει να του μειώνουμε το ρεκόρ).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Κύπρος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , , | 191 Σχόλια »

Γκορμπιμεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Σεπτεμβρίου, 2022

Όπως γράψαμε και χτες, όταν ανέλαβε ηγέτης της ΕΣΣΔ ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ έγινε τόσο δημοφιλής στη Δύση, εκεί γυρω στο 1987, που πολλοί έκαναν λόγο για Γκορμπι-μάνια -ή ίσως να την πούμε ελληνοπρεπέστερα Γκορμπιμανία. Τώρα που πέθανε, κι αφού τιμήσαμε και χτες με ειδικό άρθρο τη μνήμη του, σκέφτηκα να του αφιερώσω το σημερινό πολυσυλλεκτικό μας άρθρο και συνάμα να πλουτίσω την υπερτρισχιλιετή μας με μία ακόμα λέξη.

Και για να δικαιολογήσω τον νεολογισμό, θα ξεκινήσω με καναδυό μεζεδάκια που, ακριβώς, συνδέονται με τον εκλιπόντα.

Και πρώτα, η οθονιά που βλέπετε αριστερά από το σάιτ της ΕΡΤ, με το λαθάκι για την ημερομηνία του θανάτου του Γκορμπατσόφ, 30 Σεπτεμβρίου αντί για 30 Αυγούστου.

Κατά τα άλλα, η νεκρολογία σωστα χαρακτηρίζει τον Γκορμπατσόφ «τελευταίο Σοβιετικό ηγέτη».

Στο Τουίτερ συζητήθηκε πολύ ένα τουίτ του ΑΠΕ, που είχε τον τίτλο: Απεβίωσε ο πρώτος πρόεδρος της ΕΣΣΔ, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.

Το τουίτ το βλέπετε εδώ, αλλά στο μεταξύ ο τίτλος του σχετικού άρθρου διορθώθηκε, έπειτα από τα πολλά χλευαστικά σχόλια, και έγινε «ο τελευταίος πρόεδρος της ΕΣΣΔ».

Το αστείο όμως είναι ότι ο τίτλος «ο πρώτος πρόεδρος» είναι τυπικά σωστός. Το αξίωμα του προέδρου της ΕΣΣΔ θεσπίστηκε το 1990. Το εισηγήθηκε ο ίδιος ο Γκορμπατσόφ, ο οποίος και ήταν ο πρώτος που το κατέλαβε, αλλά βέβαια και ο τελευταίος, αφού η ΕΣΣΔ έπαψε να υπάρχει ένα χρόνο αργότερα -μ’ άλλα λόγια, ήταν ο μοναδικός Πρόεδρος της ΕΣΣΔ.

Και ο Καλίνιν, κύριε; Ο επίσης Μιχαήλ Καλίνιν, που τον θυμόμαστε και από το Καλίνινγκραντ, το πρώην Κένιξμπεργκ, ρωσικό θύλακα στη Βαλτική, ήταν όντως αρχηγός του κράτους προπολεμικά (και μέχρι το 1946) αλλά δεν ήταν πρόεδρος της ΕΣΣΔ, ήταν πρόεδρος του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ. Οπότε, τυπικά (επαναλαμβάνω) δεν είναι λάθος ότι ο άλλος Μιχαήλ, ο Γκορμπατσόφ, ήταν ο πρώτος πρόεδρος της ΕΣΣΔ.

* Δεν άνοιξαν ακόμα τα σχολεία (στην Ελλάδα εννοώ, εδώ στην Εσπερία έχουν ανοίξει), άρα το καλοκαίρι συνεχίζεται. Και φίλοι στέλνουν φωτογραφίες από μέρη που επισκέπτονται.

Aριστερά, μια φωτογραφία από το Ξυλόκαστρο, αναμνηστική πλάκα που υπάρχει στον Πευκιά.

Η γενική κατάσταση της πλάκας δεν είναι πολύ διαφορετική από τη γενική κατάσταση του Πευκιά, μου λέει ο φίλος.

Και βέβαια, πρόσεξε το «τεχνΙτής βροχής». Λαθάκι, θα πείτε, και πράγματι δεν είναι και προς θάνατον, αλλά σε μια μαρμάρινη πλάκα υποτίθεται ότι προσέχουμε τι γράφουμε, ή μάλλον τι χαράζουμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 153 Σχόλια »