Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μαργαριτάρια’ Category

Εμβολιασμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Απριλίου, 2021

Δεν είναι βέβαια τα μεζεδάκια εμβολιασμένα -είναι όμως αυτός που τα γράφει, έστω και μόνο με την πρώτη δόση. Ήταν κι από την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά η πένθιμη είδηση επηρέασε τον τίτλο του προηγούμενου άρθρου.

* Οπότε, ας αρχίσουμε με ένα μεζεδάκι σχετικό με τα εμβόλια, μια βαθυστόχαστη ρήση του υφυπουργού κ. Χαρδαλιά.

«Kάτω από το μηδέν το ποσοστό με τις παρενέργειες», δήλωσε τις προάλλες.

Είναι κατανοητό ότι ήθελε να πει πως είναι απειροελάχιστο το ποσοστό, ότι είναι αμελητέο, ότι είναι (όπως θα λέγαμε) μηδέν, κόμμα μηδέν μηδέν….

Aλλά το μηδέν κόμμα μηδέν μηδέν μηδέν ένα είναι πάνω από το μηδέν, έστω και ελάχιστα πάνω.

Κάτω από το μηδέν το ποσοστό των παρενεργειών σημαίνει, όπως είπε χαριτολογώντας κάποιος στο Τουίτερ, ότι αν κάνουν το εμβόλιο 100 θα γλιτώσουν τη θρόμβωση και δύο που δεν το έχουν κάνει!

* Κι άλλο ένα για τα εμβόλια, αυτό μεταφραστικό. Σε άρθρο για τους εμβολιασμούς στην Αυστραλία διαβάζουμε:

Η Αυστραλία ανέφερε την Παρασκευή τον πρώτο θάνατό της από θρόμβους αίματος που συνδέονται με το εμβόλιο AstraZeneca  COVID-19, αφού η ρυθμιστική αρχή της χώρας δήλωσε ότι ο θάνατος μιας 48χρονης γυναίκας «πιθανότατα» συνδέεται με τον πυροβολισμό.

Πυροβολισμός; Ο πυροβολισμός στο μπράτσο σπάνια είναι θανατηφόρος. Αν ήταν πυροβολισμός δεν θα πέθαινε από θρόμβωση η άτυχη γυναίκα. Όμως ήταν απλώς shooting στα αγγλικά, το οποίο σημαίνει βέβαια «πυροβολισμός» αλλά σημαίνει και «εμβολιασμός, εμβόλιο, ένεση»!

* Κι άλλο ένα πανδημικό, ευγενική προσφορά φίλου του ιστολογίου που τράβηξε τη φωτογραφία στη γειτονιά του:

Ο τοπικός δήμος μερίμνησε να κάνει δωρεάν ράπιντ τεστ. Οπότε, πλάι στο rapid test των πολλών και στο rabbit test που είδαμε σε προηγούμενο μεζεδοάρθρο μας, εμφανίστηκε τώρα τρίτη παραλλαγή, rapit test, υβρίδιο των rapid και rabbit (ένα γρήγορο κουνέλι, τόσο γρήγορο που συγχωνεύτηκε).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αλφάβητο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Ορολογία, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 288 Σχόλια »

Πένθιμα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Απριλίου, 2021

Στο Λονδίνο οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες και οι Βρετανοί πενθούν τον πρίγκιπα Φίλιππο που έφυγε χτες από τον μάταιο τούτο κόσμο, δυο μήνες πριν συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής . Στην Ελλάδα, η δημοσιογραφική οικογένεια πενθεί τον δημοσιογράφο Γιώργο Καραϊβάζ, που δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από επαγγελματίες δολοφόνους μέρα μεσημέρι -σε πολλούς θύμισε τη δολοφονία του δημοσιογράφου Σωκράτη Γκιόλια, που έμεινε ανεξιχνίαστη -κατά σύμπτωση υπουργός Προστασίας του Πολίτη ήταν ο σημερινός.

Αλλά πενθεί και το ιστολόγιό μας αφού χτες έφυγε από τη ζωή, στα 77 του χρόνια, ύστερα από πολύμηνη μάχη, ο φίλος μας ο Γς (κατά κόσμον Γιάννης Σούρδης, καθηγητής στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο), ένας από τους δραστηριότερους σχολιαστές επί σειρά ετών. Ο Κάκτος μας θα μας λείψει πολύ. Να με συμπαθάτε αν τα σημερινά μεζεδάκια βγουν άκεφα, παρόλο που ο ίδιος δεν θα το ήθελε.

* Ωστόσο, ρίντι παλιάτσο.

Και ξεκινάω με ένα μεταφραστικό -της αυτόματης μετάφρασης. Όταν αναζητήσετε καποιον στο Γκουγκλ, συχνά σας εμφανίζει δεξιά μια περίληψη απο το αντιστοιχο λήμμα της Βικιπαίδειας. Αν η ελληνική Βικιπαίδεια δεν έχει λήμμα για το συγκεκριμένο πρόσωπο, μπορεί να σας εμφανίσει περίληψη απο το λήμμα της αγγλικής Βικιπαίδειας.

Αυτό ακριβώς έγινε όταν φίλος αναζήτησε τη Γαλλίδα δημοσιογράφο και συγγραφέα Ariane Chemin.

Όπως βλέπετε, το μηχανάκι φόρεσε μουστάκια στην Αριάν Σεμέν, αφού τη θεώρησε άντρα -αλλά αυτό είναι το μικρότερο κακό:

O Ariane Chemin, γεννημένος το 1962, είναι Γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας. Αποφοίτησε στις ανθρωπιστικές σπουδές και είναι αλουμίνα των Επιστημών Ρο.

Ο Αριάν είναι λοιπόν αλουμίνα! Όσο για τις Επιστήμες Ρο, ίσως ειναι η Ροοστατική, η Ροδοκαλλιέργεια και η Ρομανική φιλολογία.

Βλέπετε βεβαίως πιο κάτω το αγγλικό αντίστοιχο, που είναι Ariane Chemin, born in 1962, is a French journalist and writer. She graduated in humanities and is an alumna of Sciences Po.

Αlumna είναι η Αριάν, απόφοιτη δηλαδή του συγκεκριμένου πανεπιστημίου. Αν ήταν άντρας, θα έλεγε alumnus, αλλά το μηχανάκι τέτοιες λεπτομέρειες τις προσπερνάει αγέρωχο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εις μνήμην, Θεσσαλονίκη, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , , | 264 Σχόλια »

Χαλαρωτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Απριλίου, 2021

Χαλαρωτικά διότι από σήμερα χαλαρώνουν οι περιορισμοί (στην πράξη εχουν χαλαρώσει εδώ και μέρες -δημοσιογράφοι από κάποιον τηλεοπτικό σταθμό έκαναν τη διαδρομή Αθήνα-Γύθειο από την εθνική οδό χωρίς να τους σταματήσουν πουθενά για έλεγχο). Χαλαρώνουν  οι περιορισμοί όχι επειδή έχουμε ρίξει στο ελάχιστο τους σχετικούς δείκτες για την εξάπλωση της πανδημίας -κάθε άλλο, ο αριθμός των κρουσμάτων είναι τετραψήφιος και σχεδόν καθημερινά έχουμε νέο ρεκόρ σε διασωληνωμένους ασθενείς. Αλλά δεν αντέχουμε άλλο.

Κουραστήκαμε, η οικονομία καταρρέει, οπότε ανοίγουμε ελπίζοντας ότι ο καλός μας ο καιρός και ο Θεός της Ελλάδος θα σταθούν αρωγοί.

* Και ξεκινάμε, έτσι για αλλαγή, με ένα μαργαριτάρι από υποτίτλους που δεν αφορά την πανδημία.

Ο φίλος μας ο Jago που μου το έστειλε με διαβεβαιώνει ότι το είδε με τα μάτια του, καθώς παρακολουθούσε τη σειρά Blacklist στο Νέτφλιξ.

Η Σουηδική (αντί της Σαουδικής) Αραβία είναι στάνταρ ευφυολόγημα αλλά έχω δει πολλές φορες να γράφεται από λάθος και μάλιστα όχι μόνο σε υποτίτλους αλλά και σε πολύ σοβαρότερα κείμενα. Οπότε και το τωρινό δείγμα δεν είναι τρολιά αλλά γέννημα απροσεξίας.

Αλλά αν υπήρχε Σουηδική Αραβία, θα τη διασχίζαν άραγε τάρανδοι;

* Λέγαμε πιο πριν για τη χαλάρωση των μέτρων και την κούραση που υπάρχει. Διαβαζω λοιπόν στο in.gr ότι «οι πολίτες είναι πλέον σε άλλο μήκος κλίματος από την κυβέρνηση και τους λοιμωξιολόγους».

Ήτανε μακρύ το κλίμα και τό’φαγε ο γάιδαρος!

(Φυσικά, για μήκος κύματος μιλάει η στερεότυπη έκφραση -αλλά θα έγινε καποια συζήτηση και για το κλίμα κι έτσι από τον συμφυρμό προέκυψε το τερατάκι).

* Tο έχουμε ξαναβάλει σε μεζεδάκια, τον Νοέμβριο, τώρα όμως το βλεπουμε και στο σουπεράκι της δημόσιας τηλεόρασης, που ειναι και λίγο ντροπή.

Ο λόγος για τα περιβόητα rabbit test, που δεν είναι εξελιγμένα τεστ για τον κορονοϊό που γίνονται σε κουνέλια στη Νομανσλάνδη, όπως είχα γραψει στα αστεία, αλλά είναι το rapid test όπως το παράκουσε το παιδί που έχει Λόουερ (αλλά ήταν στη ΔΑΠ και γι’ αυτο πήρε τη θέση).

Βέβαια, αν τα είχαμε πει «ταχυτέστ» δεν θα γινόταν το λαθάκι (που δεν είναι τόσο σπάνιο όσο θα νόμιζε κανείς).

Η πλάκα είναι ότι rabbit test υπάρχουν ή πιο σωστά έχουν υπάρξει -ήταν ένα από τα πρώτα τεστ εγκυμοσύνης, που αναπτύχθηκε προπολεμικά. Έκαναν ένεση σε μια κουνέλα με ούρα γυναίκας κι αν ήταν έγκυος η γυναίκα λίγες μέρες αργότερα οι ωοθήκες της κουνέλας διογκώνονταν -αλλά φυσικά για να το δουν αυτό οι επιστήμονες έπρεπε να ανατάμουν και άρα να θανατώσουν το δύστυχο το ζώο.

Αργότερα αναπτύχθηκε μια άλλη μέθοδος με βατράχους με την οποία δεν χρειαζόταν να σκοτώνεται ο βάτραχος κι έτσι το Αρεταίειο, τα πρώτα χρόνια όταν δούλευε εκεί η μητέρα μου, διέθετε στέρνα με βατράχους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κύπρος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 302 Σχόλια »

Κορονοανοιξιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Μαρτίου, 2021

Υπό άλλες συνθήκες, το άρθρο που θα δημοσιευόταν 20 Μαρτίου θα έπαιρνε τίτλο «Ανοιξιάτικα μεζεδάκια», αφού η συμβατική ημερομηνία έναρξης της Άνοιξης είναι η 21η Μαρτίου. Τώρα όμως έχουμε τον κορονοϊό, που όλα τα επηρεάζει -δεν είναι λοιπόν μια άνοιξη σαν όλες τις άλλες. Είναι κορονοάνοιξη.

Φαίνεται όμως πως η άνοιξη τιμά την ετυμολογία της και πάλι, αφού χτες αναγγέλθηκε άνοιγμα κάποιων δραστηριοτήτων, χαλάρωση περιορισμών, τούτο δε παρά το γεγονός ότι τα κρούσματα πήραν και πάλι την ανηφόρα και οι διαθέσιμες ΜΕΘ μειώνονται δραματικά. Αλλά αυτά θα τα συζητήσουμε άλλη φορά στα σοβαρά. Σήμερα σερβίρουμε μεζεδάκια.

* Και ξεκινάμε με ορντέβρ ένα χιώτικο μεζεδάκι, δηλαδή ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε σε ιστότοπο της Χίου. Σε άρθρο για τον τάφο του Αδαμαντίου Κοραή που βρίσκεται στο Παρίσι, διαβάζουμε:

Η επιγραφή, την οποία έγραψε ο ίδιος, παραμένει εκεί ακόμη και σήμερα και στις δύο γλώσσες.

Εντάξει, το κείμενο της επιτύμβιας επιγραφής το συνέταξε ο ίδιος ο Κοραής -αλλά η διατύπωση μου φάνηκε αστεία. Έχω άδικο;

Αλλά το άρθρο παραθέτει και το κείμενο της επιγραφής στις δυο γλώσσες. Και στα μεν γαλλικά το κείμενο παρατίθεται παραμορφωμένο και με τις λέξεις κολλημένες:

Ce noble enfant des Grecsévoquantleureopl, Fit lever à savoix un eople de héros. La France, ô Coraïs, ta secondepatrie, Tegarde avec orgueil dans la paix de tombeaux

ενώ το ελληνικό κείμενο είναι μεν άψογο αλλά… αποκλείεται να είναι αυτό που έγραψε ο Κοραής:

Αυτό το ευγενικό τέκνο των Ελλήνων, που ανακαλεί τη γενιά τους, έκαμε να εγερθεί με τη φωνή του ένας ηρωικός λαός. Η Γαλλία, Κοραή, η δεύτερη πατρίδα σου, σε φυλάσσει με υπερηφάνεια στην ειρήνη των τάφων.

Αλλά βέβαια δεν έγραφε έτσι ο Κοραής! Αυτό είναι ολοφάνερα μετάφραση από τα γαλλικά.

* Και συνεχίζουμε με ένα θρακιώτικο μεζεδάκι -από τη Ροδόπη.

Aνακοίνωση του βουλευτή Ροδόπης (και πρώην υπουργού Παιδείας) Ευριπίδη Στυλιανίδη στο Φέισμπουκ για τη συνάντησή του με τους αστυνομικούς του νομού Ροδόπης.

Στόχοι του βουλευτή λοιπόν είναι τα «αλεξίσφερα γιλέκα» όπως και να προσληφθούν 100 συνοριοφύλακες με «ενδοποιότητα» από τη Ροδόπη.

Βλέπουμε ότι ο κ. βουλευτής φροντίζει να τα διαφημίζει τα ρουσφέτια του -αλλά τουλάχιστον ας διάλεγε κάποιον λιγότερο ανορθόγραφο μετακλητό (αν τα έγραψε μετακλητός) διότι εκτίθεται. Ας είναι καλά όμως που μας χάρισε την φοβερή «ενδοποιότητα» -τι θα σήμαινε άραγε μια τέτοια λέξη, αν υπήρχε; Μήπως ένδον ποιότητα; Ή ίσως εΝΔοποιότητα όπως πρότεινε φίλος στο Τουίτερ; Διότι, κακά τα ψέματα, οι συνοριοφύλακες που θα προσληφθούν δεν θα έχουν μόνο «εντοπιότητα απο τη Ροδόπη» αλλά και «εΝΔο-ποιότητα».

Το περίεργο είναι πως το άρθρο στο οποίο παραπέμπει η ανάρτηση του κ. Στυλιανίδη γράφει σωστά τα αλεξίσφαιρα αλλά και την εντοπιότητα.

* Κι ένα γλυκόξινο μεζεδάκι από την iefimerida. Σε άρθρο για τη στελέχωση της κυβέρνησης Μπάιντεν διαβάζουμε:

Η Γερουσία των ΗΠΑ ενέκρινε τον διορισμό της Ντεμπ Χάαλαντ στον θώκο της υπουργού Εσωτερικών, με την 60άρα βουλεύτρια να αναδεικνύεται στην πρώτη αυτόχθων που θα καταλάβει υπουργικό θώκο σε ομοσπονδιακό επίπεδο στην ιστορία.

Γλυκό μεζεδάκι και για την ουσία της είδησης αλλά και επειδή μου αρέσει να βλέπω τον έμφυλο τύπο «βουλεύτρια» να χρησιμοποιείται και από ιστοτόπους που κάθε άλλο παρά πρόσκεινται στην αριστερά. Ξινό, από την ακλισιά «την πρώτη αυτόχθων».

* Και συνεχίζω με ένα μεταφραστικό -ή ίσως να είναι απλώς θέμα διατύπωσης.

Τι καταλαβαίνετε από τον τίτλο «Η Ρωσία ζητά συγνώμη απο τις ΗΠΑ»; Ότι βέβαια η Ρωσία έκανε κάτι που έθιξε τις ΗΠΑ και τελικά ζήτησε συγγνώμη γι’ αυτό. Όμως, η συνέχεια της πρότασης μας μπερδεύει: … για τη δήλωση Μπάιντεν. Γιατί να ζητούν συγγνώμη οι Ρώσοι για μια δήλωση του Αμερικανού προέδρου;

Αλλά και ο δεύτερος τίτλος «Συγγνώμη από Μπάιντεν ζητούν Ρώσοι πολιτικοί» το ίδιο δείχνει να σημαίνει.

Όμως, στην πραγματικότητα συνέβη το αντίθετο. Ο πρόεδρος Μπάιντεν σε δήλωσή του εκφράστηκε προσβλητικά για τον πρόεδρο Πούτιν και Ρώσοι πολιτικοί απαίτησαν από τις ΗΠΑ να ζητήσουν συγγνώμη.

Το αγγλικό κείμενο υποθέτω πως θα έλεγε Russia asks for an apology ή κάτι τέτοιο. Και ενώ σωστά ο συντάκτης απέφυγε να μεταφράσει «απολογία» το apology, έπεσε μετά στην παγίδα. Είδατε τι ύπουλο πράγμα που είναι η μετάφραση; Αν το απέδιδε «Η Ρωσία ζητά μια απολογία από τις ΗΠΑ» θα ήταν λάθος αλλά θα γινόταν κατανοητό το νόημα αμέσως.

* Και συνεχίζουμε με ένα μεζεδάκι στο τζακούζι. Διαβάζω άρθρο που μου στέλνει φίλος, με τίτλο Τριπλασιάστηκαν τα ατυχήματα που αφορούν τζακούζι στη Βρετανία.

Αν όμως διαβάσετε το άρθρο, θα δείτε ότι μιλάει κυρίως αντικείμενα που βρίσκονται σε εξωτερικό χώρο και που φουσκώνουν, π.χ. Ένα χορτοκοπτικό μηχάνημα που ξεφούσκωσε ένα τζακούζι ή ζημιά εξαιτίας πουλιών που έσκισαν το κάλυμμά του. Mάλιστα λέει ότι οι πωλήσεις αυξήθηκαν πέρυσι το καλοκαίρι διότι πολλοί Βρετανοί δεν πήγαν διακοπές στο εξωτερικό.

Θα μου πείτε, και σε εξωτερικό χώρο μπορεί να υπάρχει μπανιέρα με υδρομασάζ. Οπότε, μπορεί να μην είναι λάθος η απόδοση (δηλ να εννοούνται πράγματι τζακούζι και όχι φουσκωτές πισίνες) -αλλά εγώ τουλάχιστον έμαθα κάτι.

* Και τώρα ένα μεζεδάκι από τη Νάξο.

Προσέξτε διότι η 20ή Μαρτίου, σήμερα δηλαδή, είναι καταλυτική ημερομηνία! Ποιος ξέρει πόσα κοσμοϊστορικά γεγονότα θα συμβούν σήμερα.

(Καταληκτική ειναι βεβαίως η ημερομηνία της λήξης της προθεσμίας για τις εγγραφἐς. Αν όμως κάποιος το αμελήσει, μπορεί να αποδειχτεί και καταλυτική).

* Το έχω γράψει πολλές φορές πως μ’ εκνευρίζει να βλέπω λέξεις λατινογραμμένες ενώ θα μπορούσαν να γραφτούν με το ελληνικό αλφάβητο -και πολύ περισσότερο όταν οι λέξεις είναι στραβογραμμένες. Ίσως μαζέψω κάποτε σε ένα ξεχωριστό άρθρο όλα τα παραδείγματα που έχω συγκεντρώσει.

Νέο κρούσμα στραβολατινογραφής, σε άρθρο που μου στέλνει φίλος:

…με την πανδημία στο pic…

Εγώ θα έγραφα «στο πικ». Αν όμως ερχόταν κάποιος και μου έβαζε ένα πιστόλι στον αυχένα και μου έλεγε: γράψε το με λατινικά, θα έγραφα «με την πανδημία στο peak», διότι έτσι γράφεται το πικ στα αγγλικά.

* Και κάτι ακόμα που επαναλαμβάνεται αλλά που δεν παύει να με διασκεδάζει.

Κάθε φορά που η αστυνομία δίνει στη δημοσιότητα φωτογραφίες ατόμων που φέρονται ότι διέπραξαν αξιόποινες πράξεις, συνήθως σε σχέση με ανηλίκους, και χρησιμοποιεί την τυποποιημένη έκφραση «στοιχεία και φωτογραφίες ημεδαπού, ο οποίος συνελήφθη…» θα βρεθούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάποιοι που θα αναφωνήσουν «να γυρίσει στη χώρα του» ή κάτι ανάλογο.

Το ίδιο έγινε και πρόσφατα, όπου ο ευφυής σχολιαστής ζητάει απέλαση του εικονιζόμενου, να επιστραφεί «πίσω στη χώρα του» οπου να τιμωρηθεί όπως του αξίζει.

Ποια είναι όμως η χώρα του συγκεκριμένου ημεδαπού;

Η Ημεδαπία ή μήπως το Ημεδαπιστάν;

* Κι ένα μεζεδάκι από τη Νέα Υόρκη, που μου το έστειλε φίλος που είναι φανατικός θεατρόφιλος και φιλόμουσος.

Πέθανε ο διάσημος μαέστρος James Levine. Τα περισσότερα ελληνικά μέσα τον έγραψαν «Λεβίν». Λεει ο φίλος μου: Πράγματι, με το επώνυμο Levine υπάρχει θέμα, καθότι προφέρεται και «Λεβίν» και «Λέβιν» και Λιβάιν», ενω στα αγγλο-αμερικανικά γράφεται αμετάβλητα Levine. Πράγματι, σχεδόν κάθε οικογένεια το προφέρει κατά τη δική της παράδοση ή προτίμηση. Ωστόσο, ο πασίγνωστος Τζέιμς προφερόταν πάντοτε, ΠΑΝΤΟΤΕ, Λιβάιν. Θα όφειλαν να το ξέρουν.

Θα όφειλαν βέβαια. Αλλά αν ανατρέξουμε στην αρχικη πηγή των διάφορων άρθρων, που ως συνήθως είναι το ΑΠΕ, θα δούμε κι άλλες τσαπατσουλιές πέρα από τη μεταγραφή του επωνύμου:

Γεννημένος στο Σινσινάτι, ο Λεβίν διορίστηκε μουσικός διευθυντής της Μετροπόλιταν ‘Οπερα της Νέας Υόρκης το 1976 και τη μεταμόρφωσε σε σημείο που αυτή συμπεριελήφθη στις μεγάλες όπερες του κόσμου, η οποία μέχρι τότε ήταν απαξιωμένη.

Τιμώντας τα κλασικά του ρεπερτορίου, ο Λεβίν εισήγαγε στο πρόγραμμα σύγχρονα έργα και παραμελημένους συνθέτες.

Το «η οποία μέχρι τότε ήγταν απαξιωμένη» ασφαλώς δεν βρίσκεται στη σωστη θέση. Και η δεύτερη παράγραφος με τα «κλασικά του ρεπερτορίου» δεν στεκει καλά.

* Πολύς θόρυβος έγινε στα σόσιαλ με την βάφτιση που καμαρωτός-καμαρωτός ανάγγειλε ότι έκανε ο Άδωνης Γεωργιάδης με ανακοίνωσή του στα σόσιαλ.

Όταν, πολύ λογικά, διάφοροι σχολιαστές τον ρώτησαν πώς έγινε βάφτιση αφού η Αττική είναι σε βαθύ κόκκινο και απαγορεύονται από την ΚΥΑ οι τελετές, ο κ.υπουργός παρουσίασε το κουρελόχ… το πιστοποιητικό που βλέπετε αριστερά, χωρίς αριθμό πρωτοκόλλου και άλλες τέτοιες τυπικότητες και με κραυγαλέα λάθη τόσο στον τίτλο (βεβαίωση κατ’ εξαίρεσης τέλεσης -όπως λέμε «της Βανδής») όσο και στο όνομα του Διονυσίου Αρεοπαγίτου που πήρε πολύ αερα κι έγινε Αεροπαγίτης.

* Φίλος αναζήτησε στη Βικιπαίδεια πληροφορίες για την Ειρήνη Σκλήβα και μεταξυ άλλων διάβασε ότι «Από το 2019 είναι σε σχέση με τον Λιβανό επιχειρηματία Τζορτζ Σαμάχα». Από το γκουγκλ βλέπω πως η φράση αυτή υπάρχει και σε άλλους ιστότοπους.

Επειδή υπάρχουν επιχειρηματίες με το επώνυμο Λιβανός, ας διορθωθεί σε «Λιβανέζος», παρακαλώ.

(Στην Κύπρο βέβαια τους πολίτες του Λιβάνου τούς λένε Λιβάνιους. Όχι όμως Λιβανούς).

* Επί του πιεστηρίου, που λέμε, ο φίλος μας ο Jago στέλνει μια περιπτωσιολογική μελέτη για το πώς παρουσιάζεται και μεταλλάσσεται μια είδηση:

Την αρχή έκανε προχτές η άι-εφημερίδα με την είδηση πως η Γαλλική Εθνοσυνέλευση μας «κάνει δώρο» την περίφημη ταπισερί «Σχολή των Αθηνών» του Ραφαήλ για εκτεθεί έξω από την κεντρική είσοδο της Ολομέλειας.

Δώρο; Ψύλλοι στα αυτιά γιατί είναι εθνικός θησαυρός της Γαλλίας -απίθανο να τον χαρίσουν.

Μετά ακολουθεί ο SKAI και είναι πιο μετρημένος. Λέει ότι πρόκειται για δανεισμό ενός έτους, με τη διευκρίνιση πως είναι διαστάσεων 9Χ24 και πως πρόκειται για αντίγραφο.

Μα εδώ πάλι ζορίζει το πράμα γιατί είναι τεράστιο έργο και δεν χωράει εκεί που θα το βάλουν.

Τη λύση δίνει η Λάιφο, διευκρινίζοντας πως εκτός από αντίγραφο θα είναι μόλις σε διαστάσεις 9Χ4!

* Και κλείνουμε με ένα κρεσέντο του Άδωνη Γεωργιάδη από τη Βουλή όπου, απευθυνόμενος στην αξιωματική αντιπολίτευση είπε:

«Τα λέτε αυτά στα σοβαρά και δεν ντρέπεστε; Σας έχει παρασύρει το Τουίτερ και το Φέισμπουκ; Πληρώνετε αυτά τα μπουτς τα λεγόμενα, τους ψεύτικους λογαριασμούς….»

Μπορείτε να τον ακούσετε εδώ, αν και θα προτιμούσα σκέτο το βίντεο χωρίς τα διάφορα εφέ.

«Τα μπουτς τα λεγόμενα» είναι βέβαια τα bots. Aλλά εδώ ο Άδωνης κάνει πολλαπλό φάουλ και όχι μόνο επειδή φαίνεται να μην ξέρει τα bots -μποτς και όχι μπουτς.

Βέβαια, το μπουτς έγινε βάιραλ (που θα έλεγε και ο κ. Μπαμπινιώτης) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης -βόηθησαν σ’ αυτό και οι αστείοι συνειρμοί (τι στον μπουτς λέει αυτός;). Ωστόσο, όπως είχε παλιότερα αποκαλυφθεί, ο εχθρος των… μπουτς είχε παλαιότερα χιλιάδες πλαστούς ακόλουθους στο Τουίτερ.

Και επειδή η συζήτηση έγινε με αφορμή την βροχή από «dislike» στα τελευταία βίντεο του πρωθυπουργού και στις αναρτήσεις του στο Φέισμπουκ, αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως γράφτηκε, το τελευταίο διάγγελμα του Κυριάκου Μητσοτάκη το επιδοκίμασαν στο Φέισμπουκ δεκάδες χρήστες από εξωτικά μέρη χωρίς κανέναν προφανή δεσμό με την Ελλάδα, όπως: ο Hawrw από το Ιράκ, ο Chi από το Λάγος, ο Klodian από το Ελμπασάν, ο Mirshad από το Αζερμπαϊτζάν, ο Genci από την Αλβανία, ο Muhammad από το Καράτσι του Πακιστάν, η Riste από τη Βόρεια Μακεδονία, ο Baba από τη Φρανκφούρτη, ο Esoteric Nous από την Ισπανία, ο Yassine από την Κασαμπλάνκα, ο Kazi από το Λακσμιπούρ του Σιταγκόνγκ του Μπαγκλαντές και ο Martine από το Ουαγκαντουγκού;

Είναι βέβαια αχαριστία να αποδοκιμάζουν το διάγγελμα του πρωθυπουργού ο Μήτσος απ’ τα Φάρσαλα και η Μαρία απ’ τη Σπάρτη, όταν ο πολυχρονεμένος μας ηγέτης χαίρει τέτοιας εκτίμησης στην Ουαγκαντουγκού και στο Σιταγκόνγκ. Αλλά στο σπίτι του κρεμασμένου να μιλάει ο Άδωνης για μπουτς, πάει πολύ.

Καλώς να υποδεχτούμε όμως την άνοιξη και το άνοιγμα -και λίγη προσοχή δεν βλάφτει.

 

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 273 Σχόλια »

Στεγανοποιημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Μαρτίου, 2021

Θα το καταλάβατε ίσως ότι ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι μια αναφορά στη χτεσινή συζήτηση στη Βουλή, κατά την οποία ο πρωθυπουργός καταφέρθηκε εναντίον των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του Διαδικτύου, λέγοντας ότι «έτσι όπως λειτουργούν σήμερα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης  … δημιουργούν στεγανά έντασης και όχι διαλόγου … και αυτό είναι κακό για τη δημοκρατία μας».

Ίσως ασχοληθούμε και σε ειδικό άρθρο με αυτή την άποψη, που βρίσκω ότι ενώ έχει μια βάση (πράγματι, πολλοί στα σόσιαλ έχουν πέσει θύματα της πλάνης του αντηχείου) είναι δυνητικά επικίνδυνη όταν εκφέρεται από έναν πρωθυπουργό -και μάλιστα από έναν πρωθυπουργο που έχει κάκιστες επιδόσεις σε ό,τι αφορά την πολυφωνία και την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης. Αλλά αυτά ίσως μας απασχολήσουν άλλη μέρα. Σήμερα έχουμε μεζεδάκια -δηλαδή χαλαρό σχολιασμό. Και μάλιστα, ενώ δανείστηκα τον τίτλο από αυτή τη φράση του πρωθυπουργού, θα ομολογήσω ότι επειδή είχα άλλες σκοτούρες χτες δεν μπορεσα, αν και θα ήθελα, να παρακολουθήσω τη συζήτηση στη Βουλή. Οπότε τα μεζεδάκια μας δεν θα έχουν άλλες αναφορές στα χτεσινά.

Θα μπορούσα βέβαια να τα τιτλοφορήσω με βάση το εορταστικό τριήμερο -αλλά Απόκριες είναι αυτά που περνάμε φέτος; Κοροναπόκριες και Κορονοκούλουμα. Αναρωτιέμαι τι άρθρο να βάλω την Καθαρά Δευτέρα.

* Ξεκινάμε με μια ανακοίνωση που συζητήθηκε στα… στεγανά των σόσιαλ, μια ιδιαίτερα διχαστική ανακοίνωση εναντίον του ΣΥΡΙΖΑ  που τη βρίσκω σκέτη ανορθογραφία

Η Ένωση Ειδικών Φρουρών της Κρήτης, λοιπόν, επιτίθεται με δριμύτητα στον Αλ. Τσίπρα και σε άλλους του ΣΥΡΙΖΑ και τους κατηγορεί: «Παίζετε με τις ζωές μας, καλύβεται αναρχικούς». Και στην τελευταία παράγραφο, τους προτρέπει να επισκεφτούν τη μητέρα του αστυνομικού «για να τις δώσετε κουράγιο».

Δεν μ’ ενοχλει το «καλύβω» αντί για «καλύπτω» -μου λένε μάλιστα ότι συνηθίζεται στην Κρήτη. Αλλά βέβαια «(εσείς) καλύπτετε» και «να της δώσετε κουράγιο». Και λέει πολλά η αφροντισιά σε ένα δελτίο τύπου -είτε για τα προσόντα είτε για την επιμέλεια των συντακτών.

Ωστόσο, η βασική μου ένσταση με το κείμενο αυτό αφορά μιαν άλλη, πολύ χειρότερη, ανορθογραφία -διοτι το θεωρώ άτοπο ένα συνδικαλιστικό σωματείο των ειδικών φρουρών, δηλαδή υπαλλήλων επιβολής του νόμου, να κάνει τέτοια οξεία επιθεση σε πολιτικό κόμμα (και μάλιστα της αξιωματικής αντιπολίτευσης). Και αυτό το είδος ανορθογραφίας πιο δύσκολα διορθώνεται.

* Αναγνώστης του ιστολογίου μου έστειλε μέιλ και με ρωτάει:

Γιατί το θηλυκό του ηγέτη να είναι ηγέτιδα και όχι ηγέτρια αφού το θηλυκό του υπηρέτη είναι υπηρέτρια και όχι υπηρέτιδα;

Αισθάνομαι τον πειρασμό να του απαντήσω ότι είναι ο ίδιος λόγος για τον οποίο πολλοί αποφεύγουν τον ομαλό τύπο «σκηνοθέτρια» και προτιμούν το «σκηνοθέτιδα»: για να μην τους θυμίζει την ταξιθέτρια.

* Φίλος στέλνει λινκ προς ένα μάλλον διασκεδαστικό άρθρο για τους γαλαζοαίματους και τα βάσανά τους. Πρόσεξα ένα γουστόζικο διπλό φάουλ -το λέω έτσι επειδή εμφανίστηκε σε μια δήλωση της τενίστριας Σερένα Γουίλιαμς. Η Σερένα φαίνεται να λέει:

Γνωρίζω από πρώτο χέρι το θερμικό σεξισμό και ρατσισμό και τον τρόπο που τα μίντια εξευτελίζουν τις γυναίκες και τους ανθρώπους γενικότερα λόγω του χρώματός τους, με απώτερο σκοπό να μας υποτιμήσουν, να μας «ποδοπατήσουν», να μας δαιμονοποιήσουν.

Εντάξει, ο θερμικός σεξισμός είναι λάθος πληκτρολόγησης -έστω και πολύ αστείο. Αλλά υπάρχει και μεταφραστικό μπέρδεμα, αφού το πρωτότυπο είναι:

I know first hand the sexism and racism institutions and the media use to vilify women and people of color to minimize us, to break us down and demonize us.

Άρα, ξέρει από πρώτο χέρι τον σεξισμό και τον ρατσισμό που χρησιμοποιούν οι θεσμοί και τα μίντια για να…. κτλ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 406 Σχόλια »

Έξυπνα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Μαρτίου, 2021

Θα πει κανείς, μόνο αυτό το Σάββατο είναι έξυπνο το καθιερωμένο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο; Δεν θα το έλεγα, όσο κι αν δεν μ’ αρέσει να παινεύω τα άρθρα μου. Αν όμως έδωσα αυτόν τον τίτλο στο σημερινό, δεν το έκανα για να παινέψω το περιεχόμενό του αλλά για να αναφερθώ στα νέα μέτρα που ανακοινώθηκαν προχτές και που χαρακτηρίστηκαν «έξυπνα μέτρα». Τι έξυπνο έχουν, είναι θέμα ερμηνείας σε άλλο ίσως άρθρο -πάντως, βρήκαμε τίτλο για αυτή τη φορά.

* Για να φέρω ένα παράδειγμα «έξυπνου μέτρου», ας πάρουμε τον περιορισμό των 2 χιλιομέτρων, όπως βλέπουμε στο απόσπασμα αριστερά.

Δεν θα πρέπει να απομακρύνεται κάποιος περισσότερο από 2 χλμ. από την οικεία του, διαβάζουμε.

Το μέτρο αυτό είναι άδικο γιατί χωρίζει τους πολίτες σε πολλές κατηγορίες. Γιατί εγώ να είμαι υποχρεωμένος να παραμένω σε ακτίνα βολής από την οικεία μου η δε οικεία να επιτρέπεται να σουλατσάρει ασύδοτη όπου θέλει; Τι είδους ισότητα των φύλων είναι αυτή;

Και όσοι είναι σινγκλ και δεν έχουν οικείες, αυτοί δηλαδή γιατί να εξαιρούνται; Σας λέω, μεγάλη αδικία τα νέα μέτρα -και μας τα παινέψανε και για «έξυπνα»!

(Εντάξει, παίζω με το ορθογραφικό λαθάκι, που είναι και λίγο θεία δίκη με τον ευπρεπισμό που μας δέρνει, όπου κοντεύει να απαγορευτεί η χρήση της λέξης «σπίτι». Πάντως δεν είναι ακριβώς έτσι όπως τα γράφει ο ιστότοπος. Το όριο των 2 χλμ. -αν δεν κάνω λάθος- ισχύει μόνο για μετακίνηση εκτός των ορίων του δήμου. Έτσι κι αλλιώς ομως δεν ξέρουμε πώς ακριβώς θα οριστικοποιηθεί η μορφή των μέτρων. Περιμένουμε το επόμενο κυβερνητικό στέλεχος που θα τα παραβιάσει για να υπάρξει η διευκρινιστική δήλωση ότι και αυτό επιτρέπεται -όπως με την ποδηλατάδα στην Πάρνηθα).

* Μέσα στη βδομάδα είχαμε και την παραίτηση του κυβερνητικού εκπροσώπου κ. Ταραντίλη. Δεν θα τη σχολιάσω παρά μόνο εμμέσως, αφού κάποιος ρώτησε στο Τουίτερ το εξής:

Μπορεί κάποιος να «εμμένει ότι…»; Πιθανότατα, για να το γράφει το @ThePressProject  που σπάνια κάνει λάθη αλλά καλού κακού θα ταγκάρω @nikosarantakos  μπας και μάθω το επόμενο Σάββατο.

Αν θες στο Τουίτερ να δει κάποιος κάτι που γράφεις τον ταγκάρεις -οπότε παίρνει τη σχετική ειδοποίηση.

Η φραση που ξένισε τον φίλο μας ήταν: Ο Ταραντίλης εμμένει ότι παραιτήθηκε αποκλειστικά για οικογενειακούς λόγους.

Τι να πω; Εγώ θα έγραφα «επιμένει ότι». Στα λεξικά που κοίταξα, το «εμμένω» δίνεται (στο ΛΚΝ, στον Μπαμπινιώτη και στο Χρηστικό) να συντάσσεται με την πρόθεση «σε». Η πιο συχνή σύμφραση είναι «εμμένω στις απόψεις μου». Μόνο το ΜΗΛΝΕΓ, αφού αναφέρει πολλές παραδειγματικές φράσεις με την πρόθεση, π.χ. εμμένει στην απόφασή του, εμμένει στην αρνητική του στάση, δίνει και μία φράση με το «να», «Η αντιπολίτευση εμμένει να παρουσιάζει ανακριβή στοιχεία για την ανεργία».

Εμένα κι αυτή η φράση με ξενίζει λιγάκι. Επιμένει θα έβαζα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 448 Σχόλια »

Κορονογενεθλιακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Φεβρουαρίου, 2021

H πρώτη λέξη του τίτλου δεν γκουγκλίζεται ή, για να είμαι ακριβέστερος, δεν γκουγκλιζόταν όταν άρχισα να γράφω το άρθρο. Τι θέλει να πει; Ότι τη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε κορονογενέθλια. Γενέθλια υπό συνθήκες κορονοϊού; Όχι ακριβώς. Ασφαλώς πολλοί θα είχαν γενέθλια την εβδομάδα που μας πέρασε (εγώ όχι, είμαι Σκορπιός) αλλά, από μια άποψη, γενέθλια είχε και ο ίδιος ο κορονοϊός.

Πράγματι, πέρυσι τέτοιες μέρες, στις 26 Φεβρουαρίου 2020, είχαμε το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα κορονοϊού στην Ελλάδα. Και το μεζεδοάρθρο μας στις 29.2.2020 (πέρσι ο χρόνος ήταν δίσεκτος από πολλές απόψεις) ειχε τίτλο «Κορονιασμένα μεζεδάκια», τον πρώτο «κορονοτίτλο» τέτοιου άρθρου.

Το Φέισμπουκ έχει το χαρακτηριστικό να σου θυμίζει μια δημοσίευση που έκανες πέρσι ή πρόπερσι ή πριν από 3 χρόνια τέτοια μέρα. Κι έτσι χτες μού θύμισε ότι πέρσι τέτοιον καιρό είχα κάνει δημοσίευση για την παρουσίαση του βιβλίου μου Μύθοι και πλάνες για την ελληνική γλώσσα, στο Επί λέξει. Μου φαίνεται να πέρασε πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Αλλά ας πάμε στα μεζεδάκια μας.

* Από την επικαιρότητα της εβδομάδας και τη λιγναδιάδα, και το σουπεράκι του Μέγκα, που εμφανίζει τον καλλιτεχνικό κόσμο να ζητάει την παραίτηση «της Μενδώνης».

Ναι, θα το διορθώσουμε αν το δούμε, αλλά εγώ τουλάχιστον με κάποια συμπάθεια, για έναν λαϊκό τύπο που έχει μια λογική -το άκλιτο θηλυκό επίθετο είναι μια ανωμαλία, αν το καλοσκεφτούμε.

Θυμόμαστε βέβαια οι παλιότεροι πόσους αγαπούσαν «τις ταινίες της Βουγιουκλάκης» και οι κάπως νεότεροι τους θαυμαστές και τις θαυμάστριες «της Βανδής».

* Μέσα στην εβδομάδα είχαμε κι ένα υβριστικό τουίτ του βουλευτή της ΝΔ Μακάριου Λαζαρίδη που αποκάλεσε «κίναιδο και παιδεραστή» τον Άρη Βελουχιώτη, πριν τον αναγκάσει ο αρχηγός της ΝΔ να ανακαλέσει και να ζητήσει συγγνώμη (αν και αυτή τη συγγνώμη δεν την έχω δει, πιστεύω όμως πως ζητήθηκε).

Υπήρξε όμως και αντίδραση από τον Κ. Ζουράρη, που καιρό είχαμε να τον ακούσουμε. Τη δήλωση τη μεταφέρω εδώ, διατηρώντας το πολυτονικό:

«Μαψυλάκας βουλευτὴς τῆς Νέας Δημοκρατίας, ὁ Μακάριος Λαζαρίδης, πίσυνος ὢν γιὰ τὸ κοπροβριθὲς τῶν φρενῶν του, καθύβρισε τὸν ἱερομάρτυρα τοῦ Γένους Ἄρη Βελουχιώτη, τὸν Καθηγέτη καὶ Πρωτουργὸ στὴν μεγίστη ἐποποιΐα τοῦ λαοῦ μας, τότε, στὰ χρόνια τῆς κατοχῆς 1941-44.

Ὁ σαπροδιψὴς Μακάριος Λαζαρίδης, βουλευτὴς τῆς Νέας Δημοκρατίας, ὡς γερμανοκατοχικὸς μόθων, συνεπὴς μὲ τὴν βεβορβορωμένη γλωσσοπλασία του, συναρμόζει καὶ τὴν ψολοκομπία του.

Ἐναρμονίως: γενέσιον σκῶρ τὸν γεμίζει, Θυέστειον τὸ σκῶρ ποὺ τὸν φαιδρύνει. Κεχεσμένως».

Θυμίζει λίγο το περίφημο Ψολόεις κατουρίσας του Ποριώτη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Κύπρος, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 458 Σχόλια »

Εξαπατημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Φεβρουαρίου, 2021

Θα το καταλάβατε ίσως ότι ο τίτλος του σημερινού μας πολυσυλλεκτικού άρθρου οφείλεται σε μια φράση που είπε η (ακόμα) υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ότι ο Δ. Λιγνάδης «μας εξαπάτησε» και μάλιστα «με βαθιά υποκριτική τέχνη». (Ωραία άποψη έχει για τους ηθοποιούς!) Οπότε, μάθαμε επιτέλους ποιος ήταν ο «γνωστός ηθοποιός και σκηνοθέτης» στον οποίο αναφέρονταν όλες τις προηγούμενες μέρες οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί -he who must not be named.

Ένας αλλος τιτλος που σκεφτόμουν για το σημερινό άρθρο ήταν και το «Πανδημηδειακά μεζεδάκια», που είχε και το πλεονέκτημα ότι πλούτιζε την υπερτρισχιλιετή μας με μιαν ακόμα λέξη, ωστε να φτάσουμε κάποτε τα 7 εκατομμύρια και να τρώμε με χρυσά κουτάλια. Πανδημήδεια βέβαια είναι ο συνδυασμος πανδημίας και Μήδειας, όπως ονομάστηκε η κακοκαιρία που χτύπησε την Αθήνα και άφησε χιλιάδες νοικοκυριά κυρίως στα βόρεια προάστια χωρίς ρεύμα -78 ώρες συμπλήρωσε ο κ. Στέφανος Μάνος στην Εκάλη, αν πιστέψω το τελευταίο σχετικό τουίτ του. Αλλά, για να παραφράσουμε τον κ. Μαρκουλάκη, αφού τα νοικοκυριά που επανηλεκτροδοτήθηκαν είναι περισσότερα από εκείνα που δεν είχαν ρεύμα, δεν υπάρχει λόγος να το κάνουμε θέμα.

* Και μιλώντας για την πανδη-Μήδεια, παρατήρησα πως όλα τα κανάλια την παρουσίασαν σαν τη χειρότερη κακοκαιρία που έπληξε τη χώρα από την εποχή των Παγετώνων και δώθε.

Αυτό βέβαια οφείλεται και στην εγγενή προσπάθεια για εντυπωσιοθηρία, αλλά ίσως αυτή τη φορά υπήρχε και η στόχευση να υπερτονιστεί η δριμύτητα της κακοκαιρίας έτσι ώστε να δικαιολογηθούν οι επιδόσεις της κρατικής μηχανής, που δεν ήταν και εντυπωσιακές -αφου έφτασε να παραπονιέται ο κ. Μάνος.

Κι εδώ βλέπουμε γιγαντόσωμη δημοσιογράφο να μιλάει για 70 εκατοστά χιόνι, που όμως της φτάνει μέχρι τον αστράγαλο.

Θυμάμαι σε ανάλογη περίπτωση μιαν άλλη δημοσιογράφο που έκανε ρεπορτάζ με το χιόνι ως το γόνατο -και μιλούσε για «ένα μέτρο χιόνι». Και βέβαια η Ελληνοφρένεια είχε βάλει λεζάντα «Τρίμετρη καλλονή».

* Φίλος γράφει εκφράζοντας την ικανοποίησή του για το ηλεκτρονικό ΚΕΠ, με το οποίο ο ενδιαφερόμενος πολίτης μπορεί να κλείσει ραντεβού πολύ γρήγορα για να εξυπηρετηθεί. Έχει όμως μια γλωσσική παρατήρηση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Ετυμολογικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 309 Σχόλια »

Κορονοβαλεντινομεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Φεβρουαρίου, 2021

Αύριο είναι του Αγίου Βαλεντίνου και κανονικά τούτο το Σαββατοκύριακο θα ήταν μια καλή ευκαιρία να γιορτάσουν τα ερωτευμένα ζευγάρια και να ερωτευτούν οι άλλοι, αλλά τα κανονικά δεν είναι για φέτος.

Φέτος αν μένει κανείς στην Αττική ή στη Θεσσαλονίκη δεν θα μπορεί να βγει έξω μετά τις 6 -αλλά και να βγει, πού να πάει; Ενώ, αν τύχει και ο αγαπημένος ή η αγαπημένη σας κατοικεί σε διαφορετικό δήμο θα πρέπει να παρανομήσετε για να τον συναντήσετε (ίσως να γράψω κάτι γι’ αυτόν τον παραλογισμό). Οπότε, ακολουθώντας τη συμβουλή του κ. Σταμπουλίδη, οι ερωτευμένοι ετεροδημότες πρέπει να γιορτάσουν τον Βαλεντίνο μέσω Skype.

Οπότε, κορονοβαλεντίνος φέτος. Και αναλόγως τα μεζεδάκια.

* Και ξεκινάμε με ένα περίεργο περιστατικό από τον Σκάι. Μεταδίδοντας πλάνα από την επίσκεψη του Μεγάλου Ταξιδιώτη στο Ισραήλ, ο υπεύθυνος για τα σουπεράκια έβαλε τη λεζάντα: Κυριάκος Μητσοτάκης – Κάτοικος Γουχάν.

Τυχαία γκάφα, θα πείτε -και πράγματι, δεν αποκλείεται να ήταν έτσι. Ωστόσο, πολλοί θυμήθηκαν ένα άλλο περίεργο σουπεράκι, στα τέλη του περασμένου χρόνου, όταν είχε γραφτεί «εμβολιάζονται ο πρωθυπουργός και η υπέρκομψη Μαρέβα», μια προφανής τρολιά από κάποιον τεχνικό, για την οποία ο Δημ. Καμπουράκης είχε δώσει μια σιβυλλική εξήγηση.

Οπότε, μπορεί και το δεύτερο αυτό συμβάν να μην οφείλεται σε γκάφα, αλλά σε κάποιον ή κάποιους αντιστασιακούς μέσα στον Σκάι.

Πάντως, o Σκάι εκ των υστέρων μοντάρισε το δελτίο ώστε να εξαφανιστεί η ενοχλητική λεζάντα. Αλλά τα ίχνη έμειναν, Όπως έγραψε ο Μαντζουριανός στο Τουίτερ: Σπάνιο φυσικό φαινόμενο κατέγραψε η κάμερα στον αέρα του μεσημεριανού δελτίου του Σκάι. Το λεπτό που διαρκεί 52 δευτερόλεπτα! Προσοχή στο ρολόι κάτω δεξιά. Στο 00:00,800 του βίντεο γυρίζει σε 14:30. Στο 00:52,120 γυρίζει σε 14:31. Μπορείτε να το δείτε, εδώ.

* Τη βδομάδα που μας πέρασε, είχαμε και την Παγκόσμια ημέρα της ελληνικής γλώσσας, στις 9 Φεβρουαρίου, μια ημερομηνία που επιλέχτηκε με τη συμβολή του ιστολογίου, όπως έχω ξαναπεί.

Βέβαια, με την ευκαιρία αυτή ακούστηκαν διάφορες λερναιότητες -βεβαια, όπως είδαμε σε πρόσφατο άρθρο, μύθοι για τη γλώσσα διακινούνται και ανεξάρτητα από ευκαιρίες.

Για παράδειγμα, σε μια διημερίδα (διαδικτυακή) που έγινε με την ευκαιρία της Παγκόσμιας ημέρας, ο Σάββας Αναστασιάδης, βουλευτής ΝΔ, έκανε έκκληση για διάσωση (!) της ελληνικής γλώσσας, διοτι «Είναι η γλώσσα της σύγχρονης πληροφορικής που οι τόνοι της είναι μουσικά σημεία, που δεν έχει όρια και οδηγεί το πνεύμα»

Μπράβο στον βορειοελλαδίτη βουλευτή, που κατάφερε μέσα σε μια πρόταση να συμπυκνώσει 3-4 από τους μύθους του Λερναίου!

* Μιλώντας πάντοτε για γλώσσα, βλέπουμε ότι η εκστρατεία του καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη για περιορισμό της διείσδυσης αγγλικών δανείων δεν είναι ελληνική πατέντα.

Bλεπουμε εδώ αναφορά Μπρεξιταρισμένων προς τη βρετανική κυβέρνηση, με την οποία ζητείται να αφαιρεθούν οι γαλλικές φράσεις Dieu et mon droit και Honi soit qui mal y pense από τα νέα βρετανικά διαβατήρια που θα εκδοθούν μετά το Μπρέξιτ.

Όπως σωστά επισημαίνουν κάποιοι, οι μισές περίπου λέξεις της αναφοράς έχουν γαλλική ετυμολογία -να τις αφαιρέσουν κι αυτές; (Είδαμε σε πρόσφατο άρθρο ότι κάπου το 28% ενός δείγματος 80.000 αγγλικών λέξεων έχει γαλλική προέλευση).

* Αλλά δόξα Μπαμπινιώτη ζήλεψε και ο σουλτάνος Ερντογάν.

Όπως διαβάσαμε μέσα στη βδομάδα, «Με την αίσθηση πως κάθε τι ελληνικό θα πρέπει να εξαλειφθεί από προσώπου γης, ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και οι συν αυτώ, επιχειρούν να αντικαταστήσουν τις λέξεις αστροναύτης (astronot στην τουρκική) και κοσμοναύτης (kozmonot στην τουρκική) με άλλες λέξεις, τουρκικής ρίζας».

Στην πραγματικότητα, δεν είναι ακριβώς έτσι. Ο Ερντογάν δεν θέλει να εξαλείψει την ελληνική λέξη «αστροναύτης» αλλά την ελληνογενή τουρκική λέξη astronot, δάνειο από τα γαλλικά. Και όχι επειδή είναι ελληνικής προέλευσης, αλλά επειδή δεν είναι τουρκική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γλωσσικά δάνεια, Επιγραφές, Εκδηλώσεις, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , , , | 255 Σχόλια »

Μεζεδάκια εν ου παικτοίς

Posted by sarant στο 6 Φεβρουαρίου, 2021

Ο τίτλος του σημερινού μας πολυσυλλεκτικού άρθρου, θα το μαντέψατε, οφείλεται σε ένα από τα μεζεδάκια της πιατέλας. Θα μπορούσα να βάλω κάποιον τίτλο σχετικόν με την πανδημία, τις μεταλλάξεις, το επικείμενο τρίτο κύμα, θα μπορούσα να πω για το ακορντεόν, τη μαραθώνια συνεδρίαση των λοιμωξιολόγων και το σφίξιμο του λοκντάουν, αλλά σκέφτηκα ότι πανδημικούς τίτλους έχω βάλει πολλούς και θα βάλω κι άλλους στο μέλλον, οπότε ας κάνω σήμερα μιαν ανάπαυλα.

Οπότε, μη θεωρήσετε ότι ο τίτλος είναι έμμεσο σχόλιο για τους χειρισμούς στην αντιμετώπιση της πανδημίας, διότι τον διάλεξα πριν ανακοινωθούν, με μεγάλη καθυστέρηση, τα αυστηρότερα μέτρα εγκλεισμού για Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Βέβαια, δεν θα κλειστούν όλοι μέσα από τις 6 απόψε. Ο πρωθυπουργός θα ταξιδεύει στην Ικαριά (των 4 κρουσμάτων) για να… ελέγξει την πορεία του εμβολιασμού. Ομολογώ ότι τέτοιον κυνισμό δεν τον περίμενα -αλλά όταν ο ηγέτης δεν δίνει το καλό παράδειγμα της στέρησης της ελευθερίας του, πώς να ακολουθήσουν οι πολίτες;

Τελος πάντων, ας αρχίσω με τα μεζεδάκια. Γιατί άραγε τα είπα «εν ου παικτοίς»; Πήρα αφορμή από ένα μαργαριτάρι που δημοσιεύτηκε χτες στο κύριο άρθρο του Μ. Κοττάκη στην Εστία, τη μοναδική εφημερίδα που τυπώνεται σε πολυτονικό, και που θέλει να τονίζει τις διαφορές της από τον υπόλοιπο Τύπο, προβάλλοντας τη μακρά ιστορία της.

Λοιπόν, στο άρθρο αυτό, που βλέπουμε στην εικόνα απόσπασμά του, διαβάζουμε:

«Αντιπολίτευση δεν υπάρχει.Η Κυβέρνηση και τα συγκυβερνώντα συγκροτήματα παίζουν εν ου παικτοίς»

Υποψιάζομαι, όπως υποψιάζεται κι ο φίλος Ακίνδυνος που το ψάρεψε, ότι ο διευθυντής της Εστίας νομίζει ότι «παίζω εν ου παικτοίς» θα πει «παίζω χωρίς αντίπαλο».

Όχι όμως. Η λόγια αυτή φράση, που την κληρονομήσαμε από τους λογίους της ύστερης αρχαιότητας (τη χρησιμοποιούσε πολύ ο Ιωάννης Χρυσόστομος, που ίσως και να την επινόησε, αφού οι πρώτες ανευρέσεις είναι σε δικά του κείμενα), σημαίνει «αστειεύομαι με κάτι σοβαρό, φέρομαι με επιπολαιότητα ενώ οι περιστάσεις είναι κρίσιμες».

Τα «παικτά» είναι αυτά στα οποία επιτρέπεται να παίζει κανείς, τα «ου παικτά» είναι αυτά με τα οποία δεν πρέπει να παίζει κανείς.

Οπότε, όπως καταλαβαίνετε, το πολυτονικό δεν αρκεί για να αποκτήσει κανείς λογιοσύνη. Οι μεταξωτές περισκελίδες θέλουν κι άλλα προσόντα.

* Θυμάμαι με την ευκαιρια μια κωμωδία του 19ου αιώνα (του Καπετανάκη, μάλλον) όπου κάποιος χρησιμοποιεί τη φράση «εν ου παικτοίς» σε μια κοινωνική συναναστροφή, και η συνομιλήτριά του εξοργίζεται («ακούς εκεί να μου πει ότι ενουπαικτώ!).

* Και συνεχίζουμε με μια άλλη έκφραση.

Φίλος στέλνει λινκ για τίτλο άρθρου της Καθημερινής, που μάλιστα ήταν και πρωτοσέλιδο:

Το «ακορντεόν» των μέτρων σπάει νεύρα και ταμεία

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Ομόηχα, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , | 352 Σχόλια »

Κοκκινισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2021

Βέβαια, στη γαστρονομία συνήθως τα λέμε «κοκκινιστά», είτε τα φαγητά είτε τα μεζεδάκια, όχι «κοκκινισμένα». Αλλά ο τίτλος του σημερινού βδομαδιάτικου πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι εμπνευσμένος απο την επικαιρότητα και όχι απ’ τη μαγειρική -αφού από σήμερα επανέρχεται ο χάρτης με τις κίτρινες και τις κόκκινες περιοχές («αυξημένου κινδύνου»), στις οποίες εντάσσεται και η Αττική (πλην νήσων Αργοσαρωνικού).

Όπως βλέπετε, υπάρχει η δυνατότητα να κοκκινίσουν και επιμέρους Δήμοι, κι έτσι οι υπόλοιπες κόκκινες περιοχές της χώρας, πλην Αττικής και Λέσβου είναι η Μύκονος, η Σαντορίνη, ο δήμος Σπάρτης, ο δήμος Πατρέων και οι δήμοι Θηβαίων, Τανάγρας, Χαλκιδαίων, Εορδαίας, και ο Δήμος Νέας Προποντίδας (αυτός στη Χαλκιδική).

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επειδή όλη σχεδόν η Ευρώπη είναι στο κόκκινο, εκτός από τις νότιες και βόρειες παρυφές, διάβασα ότι σκέφτονται να ορίσουν και μια πιο πάνω βαθμίδα, την βαθυκόκκινη -ή όπως αλλιώς θα την πούνε, για τις αποχρώσεις του κόκκινου υπάρχουν σε όλες τις γλώσσες μπόλικες λέξεις- όπου τα πράγματα θα πηγαίνουν όχι απλώς άσχημα αλλά μαύρα. Ίσως επόμενο άρθρο να τιτλοφορηθεί «Κατακοκκινισμένα μεζεδάκια» ή κάτι ανάλογο.

* Αλλά ας αφήσουμε τη ζοφερή επικαιρότητα κι ας προσπαθήσουμε να χαμογελάσουμε λίγο με τα γλωσσικά στραβά κι ανάποδα της εβδομάδας που πέρασε.

* Σαν ορντέβρ, ένα ορθογραφικό. Υπάρχει ένα μιμίδιο, που ο ένας λέει «Θα βγω έξω συν τοις άλλοις» και η γυναίκα του αντιδρά «Ποια άλλη είναι αυτή;». Δεν το βρίσκω πολύ πετυχημένο γιατί η αρχική φράση δεν λέγεται συχνά (ή και καθόλου).

Τις προάλλες όμως φίλος του ιστολογίου μού έστειλε λινκ ενός άρθρου, ένα ρεπορτάζ για κάποιους που θα επιχειρήσουν να βρουν έναν χαμένο θησαυρό, ένα σεντούκι με λίρες από την Κατοχή.

Τοπικός παράγοντας, λοιπόν, επισημαίνει ότι το εγχείρημα δεν θα είναι χωρίς κόστος: Θα πιάσει ένα ποσό αρκετό γιατί θα πρέπει να πάνε σκαπτικά μηχανήματα, το οποία θα δουλέψουν πάνω σε προδιαγραφές, θα πρέπει να πάνε υπάλληλοι από την αρχαιολογία, αυτά έχουν ένα κόστος. Και συν της άλλης, οτιδήποτε βρεθεί ή δεν βρεθεί μετά οι άνθρωποι θα πρέπει να κάνουν αποκατάσταση του χώρου

Συν της άλλης; Ποια είναι αυτή η άλλη που ζητάει μερτικό από τις λίρες;

* Ξέρετε τι είναι ο σιδηρόδρομος Βοείου; Αν σας το έλεγα έτσι αφηρημένο χωρίς τη φωτογραφία, μπορεί και να σκεφτόσασταν ότι ειναι ανορθόγραφα γραμμένο, και ότι το σωστό είναι «σιδηρόδρομος Βοΐου» -βέβαια η γραμμή Αμύνταιο-Κοζάνη δεν λειτουργεί πια, αλλά ίσως υπήρχε εκεί στην περιοχή κάποια παλιά σιδηροδρομική γραμμή, από τον καιρό του Μακεδονικού μετώπου.

Βλέποντας ομως τη φωτογραφία, καταλαβαίνουμε πως είναι κάτι που πουλιέται στο σουπερμάρκετ, κάτι φαγώσιμο -οπότε σωστά είναι γραμμένο το βόειο, βόειο κρέας λοιπόν.

Και πράγματι, στην ορολογία των κομματιών του μοσχαριού υπάρχει και σιδηρόδρομος! Όπως διαβάζω εδώ:

Είναι η προέκταση της σπαλομπριζόλας, δηλαδή τα επτά πρώτα πλευρά του θώρακα από το μοσχάρι. Θυμίζει γραμμές τρένου κόκαλο-κρέας, κόκαλο κρέας, εξ ου και το όνομα «σιδηρόδρομος».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Ετυμολογικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 322 Σχόλια »

Μπαϊντενικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Ιανουαρίου, 2021

Που βέβαια λέγονται έτσι για να σημαδέψουν την ανάληψη καθηκόντων Προέδρου των ΗΠΑ από τον Τζο Μπάιντεν, ένα γεγονός που έγινε δεκτό με φρενιτιώδη ενθουσιασμό από τη ντόπια διανόηση, όπως δείχνει και το στιχούργημα που δημοσίευσε ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης, ο οποίος κατάφερε να βρει και ρίμα για τον 46ο Αμερικανό πρόεδρο.

Bέβαια, το «γλιτώσαμε απ’ τα βόλια» ίσως είναι κάπως βεβιασμένο να ειπωθεί, τουλάχιστον σε πλανητική κλίμακα.

Από την άλλη, επειδή ο Τραμπ εξακολουθούσε να μην έχει Τουίτερ στις 20 του μήνα δεν μάθαμε πώς λέγεται στα αγγλικά η φράση «Το κλειδί είναι κάτω από το χαλάκι» -διότι βέβαια ο απερχόμενος Πρόεδρος, αντιγράφοντας τον Αντώνη Σαμαρά το 2015, απουσίασε από την τελετή εγκατάστασης του διαδόχου του.

Πιο αστείοι μάλλον ήταν οι διάλογοι ορισμένων ακραίων τραμπικών, τόσο εγχώριων όσο και υπερατλαντικών, που δεν μπορούσαν οι καημένοι να πιστέψουν πώς όλα κυλησαν κατ’ ευχήν και ανέλαβε καθήκοντα ο αφορεσμένος, χωρίς να συμβούν όλα τα σημεία και τέρατα που οι σαμάνοι τους τούς διαβεβαίωναν ότι θα συνέβαιναν.

* Και πάμε σε ένα μεταφραστικό μαργαριτάρι σε μια είδηση με αθλητικό αλλά και ιστορικό ενδιαφέρον. Η Πέλιστερ, η ομάδα της Μπίτολα, της βορειομακεδονικής πόλης, του Μοναστηριού που το λέγανε παλιά, άρχισε να κατασκευάζει καινούργιο στάδιο σύμφωνο με τις προδιαγραφές της Ουέφα.

Στο σχετικό ρεπορτάζ, λοιπόν, διαβάζουμε ότι κάτω από μια κερκίδα του παλιού σταδίου «βρέθηκαν 12.600 χειροβομβίδες από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο» -και το ρεπορτάζ αναφέρει ότι από φοβερή τύχη δεν είχαμε πολύνεκρο δυστύχημα όλα αυτά τα χρόνια.

Πράγματι, το Μοναστήρι ήταν στην πρώτη γραμμή του Μακεδονικού Μετώπου κατά τον Α’ Παγκ. Πόλεμο, ήταν το πρώτο κομμάτι σερβικού εδάφους που κατάφεραν να απελευθερώσουν τα σερβικά στρατεύματα. Δεν είναι έκπληξη αν είναι φορτωμένο ακόμα με πυρομαχικά από την εποχή εκείνη. Αλλά ήταν χειροβομβίδες αυτές που βρέθηκαν;

Διαβάζουμε ότι «οι χειροβομβίδες που εντοπίστηκαν ζυγίζουν 7 κιλά η κάθε μία». Αλλά χειροβομβίδες εφτά κιλών μόνο ο Ηρακλής θα μπορούσε να πετάξει σε απόσταση που να πλήξει τον εχθρό και όχι τον ίδιο. Οι χειροβομβίδες, απ’ όσο ξέρω, ζυγίζουν κάτω από κιλό.

Το πρωτότυπο που βρηκα κάπου γράφει unexploded grenades, και πράγματι οι χειροβομβιδες είναι hand grenades και πολύ συχνά σκέτο grenades, αλλά ο όρος grenades μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για άλλα βλήματα.

Aπό τη φωτογραφία φαίνεται να πρόκειται για οβιδες πυροβολικού, αλλά επειδή εγώ από στρατιωτικά είμαι σκράπας παρακαλούνται οι ειδημονέστεροι να μας διαφωτίσουν.

* Kαι συνεχίζουμε με μια προσθήκη στις δέλτους της Νομανσλάνδης. Γράφει φίλος:

Παρακολουθώ την σειρά Outlander στο Netflix.

Ο πρωταγωνιστής περιγράφει στη γυναίκα του πώς ένας ζητιάνος αιχμαλωτίστηκε και μεταφέρθηκε στο Αλγέρι, όπου του έκοψαν τη γλώσσα. Το ενδιαφέρον βρίσκεται σε αυτούς που τον αιχμαλώτισαν.

Όπως μπορείτε να δείτε και στα στιγμιότυπα που στέλνω, εδώ οι Τούρκοι μεταφράζονται Tερκς (!), λαός άγνωστος σε μένα μέχρι τώρα…

Πράγματι, το πρωτότυπο έλεγε He was captured by the Turks at sea.

Κι όσο κι αν το Turk δεν αναφέρεται απαραίτητα σε εθνοτικά Τούρκο, οπωσδήποτε δεν θα το μεταφράσουμε Τερκς -που θυμίζει τα νησιά Τερκς και Κέικος στην Καραϊβική.

Περίεργο πάντως να γίνονται τέτοια στοιχειώδη λάθη στο Νέτφλιξ, το οποίο πριν από μερικά χρόνια είχε καλούς υποτιτλιστές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Α' παγκόσμιος πόλεμος, ΗΠΑ, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Υπότιτλοι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 335 Σχόλια »

Χιονοσκεπή μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2021

Τα λέω έτσι διότι και στη Βόρεια Ελλάδα έπεσαν χιόνια αλλά και εδώ όπου βρίσκομαι το έχει στρώσει και το βλέπω από το παράθυρό μου.

Θα μπορούσα ομως να τα πω και «αστυνομοκρατούμενα μεζεδάκια» αφού, πέρα από την εξαγγελία «πανεπιστημιακής αστυνομίας», ο υπουργος Μεταφορών έκανε χτες λόγο για τη δημιουργια «ειδικού αστυνομικού σώματος για τα μέσα μαζικής μεταφοράς» λες και η λύση στο κάθε πρόβλημα να είναι η θέσπιση μιας ειδικής αστυνομίας -σε μια χώρα που ήδη βρίσκεται στη 2η θέση της ΕΕ όσον αφορά τον αριθμό των αστυνομικών αναλογικά προς τους κατοίκους (πρώτη είναι η Κύπρος).

Και επειδή σε κανα μήνα που θα ζεστάνει ο καιρός θα αρχίσουν πολλοί να εξορμούν στη θάλασσα, δεν θα ήταν κακή ιδέα να θεσπιστεί ένα ειδικό αστυνομικό σώμα που θα περιπολεί στις πλαζ και στις παραλίες. Μπορεί μάλιστα να ονομαστεί Baywatch.

Κοντά σ’ αυτό, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε χτες την αύξηση των προστίμων για παραβίαση των κορονοπεριορισμών στο εξοντωτικό ύψος των 500 ευρώ, κοντά ένα μηνιατικο για πολλούς (στη Γαλλία, με ανώτερο βιοτικό επίπεδο, το αντίστοιχο πρόστιμο είναι 135 ευρώ). Αλλά παρασύρθηκα. Προχωράω στα μεζεδάκια μας.

Και ξεκινάμε με ένα καίριο ορθογραφικο λάθος.

* Δεν ξέρω από ποιο κανάλι είναι η οθονιά, αλλά δεν φαντάζομαι να είχε μήτρα ο ιεράρχης.

(Ο Ησαΐας Σαλώνων ήταν μυημένος στη Φιλική Εταιρεία και έπεσε μαχόμενος πλάι στον Αθανάσιο Διάκο στη μάχη της Αλαμάνας τον Απρίλιο του 1821).

Να τα προσέχουμε τα ομόηχα!

* Η γενικομανία της εβδομάδας σε δήλωση συνδικαλιστή αστυνομικού, ο οποίος διαμαρτύρεται επειδή αφέθηκαν ελεύθεροι οι κατηγορούμενοι για την επίθεση στον πρύτανη της ΑΣΟΕΕ.

Αναφέρει, ελαφρώς ασύντακτα:

Η ίδρυση της πανεπιστημιακής αστυνομίας που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση προκειμένου να υπάρξει τάξη, ασφάλεια εντός των πανεπιστημίων εάν δεν υπάγεται και δεν αναφέρεται αποκλειστικά στα αυτοδιοικούμενα(όπως η πολιτεία θέλει να φτιάξει τα ΑΕΙ) είναι πολύ πιθανόν σε λίγο χρόνο να αναζητούμε κάτι νέο για την ασφάλεια των πανεπιστημίων, το γιατί δεν χρειάζεται ιδιαίτερης ανάλυσης.

Προφανώς μπλέκει το «χρειάζεται» με το «χρήζει», το οποίο πράγματι συντάσσεται με γενική. Δεν πειράζει. Θα προτιμούσα να γνωρίζει το τεκμήριο της αθωότητας και να διακρίνει ότι ελεύθεροι αφέθηκαν όχι «αυτοί που συμμετείχαν στη διαπόμπευση του πρύτανη», όπως γράφει, αλλά «αυτοί που κατηγορούνται ότι συμμετείχαν στη διαπόμπευση του Πρύτανη», κι ας μπερδεύει το «χρήζει» με το «χρειάζεται».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , , , | 471 Σχόλια »

Τα ολοίσθια και τα φατσέικα

Posted by sarant στο 13 Ιανουαρίου, 2021

Τα φατσέικα είναι ο τρόπος που μιλάει ο Βαγγέλης Φατσέας, ο ήρωας στο σίριαλ Καφέ της Χαράς: όλο μαργαριτάρια, στην προσπάθειά του να χρησιμοποιήσει λόγιες εκφράσεις και «δύσκολες» (απαιτητικές, που λέει κάποιος) λέξεις. Στο Γιουτούμπ μπορεί κανείς να βρει διάφορες ανθολογίες με ατάκες του Φατσέα, από την πρώτη περίοδο του πολύ καλού σιριαλ (σε σενάριο Άννας Χατζησοφιά και Χάρη Ρώμα), για παράδειγμα εδώ. (Κατά σύμπτωση, αυτό τον καιρό προβάλλεται δεύτερη εποχή του σίριαλ, με πολλούς ίδιους ήρωες, ανάμεσά τους και τον Φατσέα, δηλαδή τον Γεράσιμο Σκιαδαρέση -και, απ’ όσο είδα, με την ίδια έφεση στα φατσέικα).

Ο Φατσέας είναι κωμικός τύπος και πρέπει να βγάλει γέλιο -τα γλωσσικά του λάθη είναι φτιαχτά και πολύ μελετημένα από τους σεναριογράφους και κατά κανόνα δεν είναι τα τυπικά γλωσσικά λάθη που ακούμε γύρω μας. Για να φέρω ένα παράδειγμα, στην αρχη του βίντεο που ανέφερα πριν (περί το 0.22) λέει: «Πήρε την απόφαση μόνος του. Αποφασίζομεν και διατάσσομεν. Την έχει δει διδάκτορας» -και βέβαια εννοεί «δικτάτορας». Πολλοί λαϊκοί άνθρωποι, όπως ξέρουμε, λένε «δικτάκτορας» και «δικτακτορία» -δεν έχω ακούσει κανέναν να λέει «διδακτορία» κατά λάθος, ενώ έχω ακούσει να μπερδεύουν με λογοπαικτικό σκοπό διδάκτορες και δικτάτορες. Επίσης ο Φατσέας λέει «έχω την εύβοια της τύχης», «θα παρεκτραχυνθώ», «είμαι εχέθυμος» και αλλα αμέτρητα, που τα μελέτησε ο γλωσσολόγος Ασημάκης Φλιάτουρας σε σχετική εργασία του (με τον Θεόδ. Κούκο). Ο Φλιάτουρας χαρακτηρίζει «κωμικόγλωσσα» τα φατσέικα, που τα εντάσσει στην παικτική παρετυμολογία, την οποία διακρίνει από τη λαϊκή ετυμολογία, που μας δίνει, ας πούμε, το αγιόκλημα από το αιγόκλημα και το εφτάζυμο από το αυτόζυμο (ξέρω, χρωστάω άρθρο).

Με τον Φατσέα γελάμε, όπως γελούσαμε παλιότερα και με τα μαργαριτάρια της Δέσποινας Στυλιανοπούλου, που και αυτή έπαιζε ρόλους που την ήθελαν να κάνει μαργαριτάρια προσπαθώντας να μιλήσει λογιότροπα και περιδιαγραμμάτου (π.χ. το όνειρο εκάστου γυναίκας – δείτε εδώ μια ανθολόγηση). Γενικά η γλώσσα μπορεί να αποτελέσει πηγή γέλιου στο θέατρο και στον κινηματογράφο -ξεκινώντας από την Βαβυλωνία στην οποία είχαμε αναφερθεί πριν από λίγους μήνες στο ιστολόγιο και προχωρώντας στους διάφορους διαλεκτόφωνους στον Καραγκιόζη ή σε επιθεωρήσεις.

Επίσης, πολλοί γελάνε με τα γλωσσικά λάθη των λαϊκών ανθρώπων, που τα βρίσκουν αστεία -όχι όμως και με τα γλωσσικά λάθη των μεγαλόσχημων. Ο λόγος είναι ότι πιο εύκολα κολλάς τη ρετσινιά του αγράμματου στον λαϊκό άνθρωπο, και γελάς μαζί του επιβεβαιώνοντας τη δική σου ανωτερότητα, παρά σε κάποιον που κάνει «λογιοστρεφή» λάθη, π.χ. «μετέρχεται άθλιων μέσων». Πολύ είχαν χλευαστεί τα γλωσσικά λάθη της λαίδης Άντζελας Δημητρίου. Και μπορεί να βγάζει γέλιο το «τρώω είδη υγιεινής», αν υποθέσουμε ότι το είπε, αλλά πολλοί γέλασαν και με το «ουδείς άσφαλτος», παρόλο που το άσφαλτος = αλάνθαστος που είναι απολύτως υπαρκτός και λεξικογραφημένος τύπος, έστω κι αν συνήθως όταν λέμε «ασφαλτος» εννοούμε το υλικό με το οποίο στρώνονται οι δρόμοι. Κάποιοι επέμειναν: «Σύμφωνοι, υπάρχει λέξη «άσφαλτος» αλλά σιγά μην την ήξερε η Άντζελα Δ. όταν το είπε» -λες και θα ήταν αφύσικο να ξέρει μια υπαρκτή (και όχι λόγια!) λέξη της γλώσσας της ή να τη σχηματίζει με φυσικό σχηματισμό.

Τα σκέφτηκα όλα αυτά τις προάλλες, όταν στη γλωσσική ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ κάποιος χλεύασε την έκφραση «πνέει τα ολίσθια» που ακουσε να λένε (ή «πνέει τα ολοίσθια», αφού ήταν προφορικός λόγος). Ο λόγος είναι ότι ο τύπος «ολοίσθια» (ή ολίσθια) κατά τη γνώμη μου δεν είναι μαργαριτάρι, δεν είναι σαρδάμ, δεν ανήκει στα φατσέικα, αλλά είναι υπαρκτός από παλιά λαϊκός τύπος, που διατηρείται και στις μέρες μας, κυρίως σε ιδιώματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in 1821, Όχι στα λεξικά, Λαθολογία, Λογολογία, Μαργαριτάρια | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , , , | 196 Σχόλια »