Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μεταγραφή ξένων ονομάτων’ Category

Τεταρτοϊουλιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Ιουλίου, 2020

Λέξη «τεταρταυγουστιανός» υπάρχει στη γλώσσα μας εξαιτίας της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου και του καθεστώτος που εγκαθίδρυσε. Δεν είχαν άλλοι μήνες την αμφίβολη τιμή ανάλογης διάκρισης κι έτσι λέξη «τεταρτοϊουλιανός» δεν γκουγκλίζεται παρόλο που η 4η Ιουλίου είναι εθνική εορτή στην τέως κοσμοκράτειρα χώρα. Δεν γκουγκλίζεται ακόμα, δηλαδή, αφού χάρη στον τίτλο του σημερινού μας άρθρου προστίθεται μια ψηφίδα ακόμα στο λεξιλόγιο της υπερτρισχιλιετούς μας, καθώς βαδίζουμε σταθερά προς τον στόχο των 5 εκατομμυρίων λέξεων, ίνα πληρωθεί το ρηθέν και τρώμε όλοι με χρυσά κουτάλια.

* Και συνεχίζοντας σε ανάλογο ύφος, ας δούμε ένα ανάλογο ταρατατζούμ, τα βραβεία Education Leaders Awards, στα οποία μια επιτροπή με πρόεδρο την Άννα Διαμαντοπούλου βράβευσε τους εκπαιδευτικούς οργανισμούς «της χρονίας» -χρονίας παθογένειας της παιδείας μας, ίσως.

Η σοβαρότητα του διαγωνισμού φαίνεται από το ότι ως «Ιδιωτικό κέντρο εκπαίδευσης της χρονιάς» βραβεύτηκε η Ελληνική Αγωγή / Σχολή Αρχαίων Ελληνικών, που ακούραστα διαδίδει γλωσσικούς μύθους και μαργαριτάρια, όπως μπορεί κανείς να δει σε διάφορα βίντεο (έχουμε γράψει σχετικά πολλές φορές).

Δόθηκε και βραβείο σε «εκπαιδευτικό της Χρονίας», όπως και σε Φροντιστήριο «Μέση Εκπαίδευσης».

Σημειώνω τα λαθάκια αυτά διότι δείχνουν τη σοβαρότητα του θεσμού.

* Αξίζει επίσης να επισημάνουμε το εξής απόσπασμα από τους όρους του διαγωνισμού:

«Η αξιολόγηση των υποψηφιοτήτων γίνεται από την Κριτική Επιτροπή και πραγματοποιείται με βάση τα στοιχεία που έχουν υποβάλλει στην online υποψηφιότητα οι συμμετέχοντες. Οι διοργανωτές και η κριτική επιτροπή ουδεμία ευθύνη φέρουν σε περίπτωση ψευδούς ή ανακριβούς δήλωσης ή αποσιώπησης ουσιωδών στοιχείων σε μια υποψηφιότητα

Που σημαίνει ότι όποιο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο θέλει να συμμετάσχει, αφού πληρώσει το παράβολο της συμμετοχής, μπορεί να παρουσιάσει όσα χωριά Ποτέμκιν τραβάει η όρεξή του ως δήθεν «έργο» και μετά έρχεται η Κριτική Επιτροπή και μοιράζει βραβεία, χωρίς να ελέγξει τους ισχυρισμούς, προφανώς βραβεύοντας την καλύτερη σκηνοθεσία!

Προσέξτε και το «έχει υποβάλλει», ένα ακόμα τεκμήριο της σοβαρότητας του… θεσμού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δύο φύλα, Επιγραφές, Λογοκλοπή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , | 231 Σχόλια »

Αποκλεισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιουνίου, 2020

Αποκλεισμένα βεβαίως από το Φέισμπουκ, όπως γράψαμε τις προάλλες -και όχι μονο το σημερινό πολυσυλλεκτικό μας άρθρο αλλά και όλα τα 4000+ άρθρα του ιστολογίου έχουν μπει στον μαύρο πίνακα του Φέισμπουκ και προς το παρόν κανείς δεν μπορεί να παραπέμψει σε αυτά σε ανάρτηση ή σε σχόλιό του, ούτε καν να τα αναφέρει σε προσωπικό μήνυμα προς άλλον χρήστη!

Και εκτός από αποκλεισμένα είναι και λιγοστά τα σημερινά μας μεζεδάκια, τουλάχιστον τώρα που ξεκινάω να τα γράψω. Αλλά βέβαια, ουκ εν τω πολλώ το ευ, το μέγεθος δεν έχει σημασία, σάμπως κι αυτοί που τα’χουνε μαζί τους θα τα πάρουνε -και άλλες τέτοιες φράσεις αμφίβολης παρηγοριάς.

Και ξεκινάμε με μια πισώπλατη μαχαιριά από τον Σπελ Τσέκερ.

Έγραφα τις προάλλες «να αντεπεξέλθει» και διαπίστωσα ότι ο ελεγκτής ορθογραφίας του Word το κοκκινίζει, παναπεί το θεωρεί για λάθος.

Και όχι μόνο αυτό, παρά προτείνει να το αντικαταστήσουμε με το «ανταπεξέλθει»!

Τι θα γίνει άραγε; Ποιος θα βγει νικητής από τη σύγκρουση Λαθολογίων – Σπελ Τσέκερ;

(Εγώ πάντως «να αντεπεξέλθει» γράφω).

* Τίτλος άρθρου στο in.gr:

Takashi Murakami: O καλλιτέχνης που λατρεύει το Χόλιγουντ.

Και γεννάται το ερώτημα, ο καλλιτέχνης λατρεύει το Χόλιγουντ ή το Χόλιγουντ τον καλλιτέχνη; Αν διαβάσετε το άρθρο, θα δείτε ότι ισχύει το δεύτερο, ότι ο κ. Μουρακάμι «είναι αγαπημένος πολλών διάσημων του Χόλιγουντ». Αυτό άλλωστε λέει και η λογική.

Αμφισημία. Αν βάλουμε «τον οποίο λατρεύει» η αμφισημία θα αρθεί, αλλά ίσως πλαδαρεύει ο τίτλος. Η επανάληψη του αδύνατου τύπου «ο καλλιτέχνης που τον λατρεύει το Χόλιγουντ» αίρει την αμφισημία επίσης. Προτιμότερο;

* Δεν θυμαμαι πού το βρήκα αυτό, κάποιος μου το έστειλε.

Συνδέεται με το προηγούμενο, κατά κάποιο τρόπο, αφού υπάρχει κι εδώ ασάφεια με τον «γορίλα που μεγάλωσε». Μεγάλωσε ο γορίλας έτσι αμετάβατα; Ο σύζυγος μεγάλωσε (δηλ. ανέθρεψε) τον γορίλα; Μάλλον το δεύτερο.

Αλλά το βασικό είναι το «εισάγει», κατά λέξη μετάφραση του αγγλικού introduces, που βέβαια είναι πολύ αστείο.

Μην εισάγετε τις συζύγους σας σε γορίλες, βάζουν τα κλάματα.

* Το επόμενο είχε παραπέσει από την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά το είδα κάπου να σχολιάζεται και το θυμήθηκα.

Σε άρθρο για τις καινοτομίες στη μηχανοργάνωση, διαβάζουμε:

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στην απόδοση ΑΜΚΑ στα παιδιά που γεννιούνται μέσω sms, γεγονός που βοήθησε σημαντικά στο να τηρηθούν οι κοινωνικές αποστάσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Kάποιοι σχολίασαν ότι εμείς οι παλιότεροι ξέραμε πως τα παιδιά τα έφερνε ο πελαργός, ενώ τώρα «γεννιούνται μέσω sms»!

Εγω πάντως θα έγραφα «στην απόδοση ΑΜΚΑ μέσω sms στα νεογέννητα»

* Από σουπεράκι του Σκάι:

Kλειστά αύριο τα σχολια λόγω 24ωρης απεργίας

Εντάξει, ένα απλό ορθογραφικό είναι, και ξέρουμε ότι τα σουπεράκια γράφονται με τρομερή πίεση χρόνου, αλλά έχει γούστο.

Το έβαλα και στο Τουίτερ, σημειώνοντας:

Όσοι είναι να σχολιάσετε, σχολιάστε σήμερα, αύριο έχει απεργία!

* Φίλος στέλνει λινκ προς άρθρο και με ρωτάει αν στέκει ο τίτλος:

Κόλαφος ο διευθυντής του σχολείου για «αίθουσες θαλάμους αερίων»

Σε ένα σχολείο παρατηρήθηκε έντονη δυσοσμία σε κάποιες τάξεις, γι’ αυτό και η αναφορά σε θαλάμους αερίων. Αλλά ο φίλος ρωτάει για το «κόλαφος».

Δεν θα το έλεγα. Συνηθιζουμε να λέμε ότι «κόλαφος» (ή ράπισμα ή χαστούκι) είναι ένας λόγος ή μια πράξη που μας ταπεινώνει, μας προσβάλλει, μας τσούζει. Όχι ένα πρόσωπο. Κόλαφος η δικαστική απόφαση· κόλαφος η γνωμοδότηση της ανεξάρτητης αρχής. Το πρόσωπο μπορεί να είναι «καταπέλτης».

Σωστά πιο κάτω το άρθρο λέει για «ανακοίνωση-κόλαφο» του διευθυντή του σχολείου.

* Μια και ξανάνοιξαν τα εστιατόρια, να βάλουμε κι ένα μενού -αν και δεν είμαι βέβαιος πως είναι φρέσκια η φωτογραφία. Ελπίζω πάντως να είναι φρέσκα τα θαλασσινά του μαγαζιού και πάντως ο μάγειρας να ξέρει τη δουλειά του καλύτερα από εκείνον που ανάλαβε να μεταφράσει τον κατάλογο.

Oι γαρίδες μεταμορφώθηκαν σε βωμούς, shrines αντί για shrimps, ενώ και οι φλογέρες έγιναν αν όχι φλαμπέ πάντως φλογερές! Μέσα στην αναμπουμπούλα, χάθηκε κι ένα γράμμα από τα καλαμαράκια.

Αλλά τι είναι ένα q μεταξύ φίλων;

* Σε άρθρο για την υπόθεση της επίθεσης με το βιτριόλι διαβάζουμε:

Η 35χρονη προσήχθη σήμερα το πρωί σε απόσταση 50 μέτρων από το σπίτι της στην περιοχή του Ζωγράφου.

Κάποιοι δεν ξέρουν τη διαφορά του «προσήχθη» από το «συνελήφθη» σχολιάζει ο (νομικός) φίλος που το στέλνει.

* Για την ίδια υπόθεση φίλος πρόσεξε σε πολλούς ιστοτόπους τον όρο «η βασική ύποπτος» που με ξενίζει -γιατί όχι η ύποπτη; Θυμίζει το παλιό θεατρικό έργο, που έγινε και ταινία, «Η άγνωστος»!

(Κάποιος φίλος μού έστειλε μήνυμα στο οποίο θεωρεί «νεολογισμό» τον όρο «βιτριολίστρια», που ακουστηκε συχνά σε σχέση με την υπόθεση, ενώ και σε γλωσσική ομάδα του Φέισμπουκ επισημάνθηκε ο όρος ως κάτι το αξιοπερίεργο. Περίεργο το βρίσκω, αφού ο τύπος όχι μόνο είναι ομαλά σχηματισμένος αλλά και ακουγόταν πολύ στο παρελθόν. Ευτυχώς ακούγεται όλο και λιγότερο, επειδή δεν είναι πια τόσο συχνές οι επιθέσεις με βιτριόλι).

* Αυτή η ανακοίνωση δημοσιεύτηκε στο Φέισμπουκ, στη σελίδα της συνδικαλιστικής παράταξης ΔΑΚΕ ΕΤΕ-ΔΕΗ.

Tι είχε προηγηθεί; Στη σελίδα της παράταξης είχε δημοσιευτεί παραποιημένη φωτογραφία του Νάσου Ηλιόπουλου, στελέχους του ΣΥΡΙΖΑ, στην οποία εμφανιζόταν να κρατάει τη σημαία του ουράνιου τόξου.

Η φωτογραφία ήταν υπαρκτή, αλλά είχε προστεθεί με φώτοσοπ το σύνθημα «Της πατρίδας μου η σημαία έχει χρώμα παρδαλό».

(Εδώ η παραποίηση).

Το πλαστογράφημα συνοδευόταν από απειλητικό κείμενο, για το περιεχόμενο του οποίου παίρνετε μια ιδέα διαβάζοντας τη δεύτερη παράγραφο.

Ο Ηλιόπουλος έστειλε εξώδικο, που είναι υποχρεωτικό πρώτο βήμα που προβλέπει ο νόμος, προκειμένου κανείς να ασκήσει αγωγή. Ξεχωριστά έχει ασκήσει και μήνυση για συκοφαντική δυσφήμηση. Όσο κι αν αντιπαθεί κανείς τις δικαστικές διαδικασίες, νομίζω ότι καλά έκανε.

Εσείς τι λέτε;

* Και άλλη μια περίπτωση παραποίησης, όχι με στόχο ένα πρόσωπο αλλά τους εκπαιδευτικούς.

Γνωστή περσόνα που υποστηρίζει αναφανδόν το κυβερνητικό κόμμα στο Τουίτερ (ένα από τα «σοβιετικά άβαταρ», όπως αποκαλούνται) δημοσιεύει χονδροειδώς παραποιημένη φωτογραφία από πρόσφατη κινητοποίηση εκπαιδευτικών.

Στην κανονική φωτογραφία (τη βλέπετε εδώ) το πανό έγραφε «Απόσυρση τώρα του αντιεκπαιδευτικού νομοσχεδίου – ΟΛΜΕ».

Η παραποίηση αποβλέπει βέβαια στο να παρουσιάσει τεχνοφοβικούς τους εκπαιδευτικούς, επειδή αντιδρούν στη ζωντανή μετάδοση των μαθημάτων.

Αλλά στην περίπτωση αυτή αρκεί μάλλον η κατακραυγή για τον πλαστογράφο.

* Και κλείνω με ένα γλωσσογεωγραφικό από την υπόθεση της Μαντλίν, της μικρής Αγγλίδας που χάθηκε στην Πορτογαλία πριν από χρόνια, υπόθεση για την οποία τώρα ήρθαν στο φως σημαντικά στοιχεία. Διαβάζω στα Νέα:

«Η εισαγγελία στο Μπράουνσβαιγκ ερευνά έναν 43χρονο Γερμανό υπήκοο με την υποψία της δολοφονίας. Από αυτό μπορείτε να καταλάβετε ότι υποθέτουμε πως το κορίτσι είναι νεκρό», δήλωσε ο εισαγγελέας του Μπράουνσγουιγκ Χανς Κρίστιαν Γούλτερς.

Και αν ερευνά το θέμα η εισαγγελία στο Μπράουνσβαϊγκ, γιατί έκανε ανακοίνωση ο (Αμερικανός, όπως δείχνει το όνομά του) εισαγγελέας του Μπράουνσγουιγκ, ο κύριος Γούλτερς;

Ο λόγος είναι ότι το Μπράουνσγκουιγκ ειναι απλώς το Braunschweig (Mπραουνσβάιγκ) αν προσπαθήσεις να το πεις νομίζοντας ότι είναι αγγλικό τοπωνύμιο. Υπάρχει και εξαγγλισμένη μορφή του Braunschweig, που είναι Brunswick, όπως υπάρχουν και διάφορα τοπωνύμια Brunswick σε αγγλοσαξονικές χώρες, ανάμεσά τους και επαρχία New Brunswick στον Καναδά, αλλά ούτε αυτά προφέρονται ετσι.

Και βέβαια, ο Χανς Κρίστιαν Γούλτερς ακούει στο όνομα Βόλτερς (Wolters).

* Καλό Σαββατοκύριακο!

 

 

 

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Σπελ Τσέκερ, Τοπωνύμια, Φέικ νιουζ, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , | 248 Σχόλια »

Μεζεδάκια της εστίασης

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2020

Αφού από τη Δευτέρα ανοίγουν τα καταστήματα της εστίασης, εστιατόρια, ταβερνες, καφενεία και συναφή, λογικό είναι να ονομάσουμε έτσι τα μεζεδάκια μας, τα οποία τόσες εβδομάδες καραντίνας παραδίδονταν σε ντελίβερι μόνο.

Με την ευκαιρία, να πω ότι παλιότερα (εννοώ πριν από 30 χρόνια) δεν θυμάμαι να χρησιμοποιούσαμε τόσο πολύ το ουσιαστικό «εστίαση» για τον κλάδο των εστιατορίων. Τότε, εστίαση σήμαινε το φόκους, το αποτέλεσμα του «εστιάζω». Κάποτε που είχε χρειαστεί να αναφερθούμε στον κλάδο των εστιατορίων, ένας συνάδελφος, θυμάμαι, είχε χρησιμοποιήσει τον όρο «εστιατορία». Τώρα όμως το λέμε «εστίαση», η γλώσσα αλλάζει.

* Και ξεκινάμε με μια πινακίδα από την εξώπορτα χώρου παροχής υπηρεσιών υγειας, που την ανάρτησε φίλος του ιστολογίου στο Φέισμπουκ.

Aπαγορευεται λοιπόν η είσοδος «διά παντός» χωρίς μασκα και γάντια.

Τ’ ακούτε; Για πάντα. Μέχρι να σβήσει ο ήλιος θα μένετε απέξω όσοι δεν φοράτε μάσκα ή γάντια.

* Ακλισιά στην είδηση για την ποινική δίωξη που ασκήθηκε κατά Μαρινάκη, που βέβαια δεν ακούστηκε και πολύ διότι δεν είναι όλοι τόσο τολμηροί να δημοσιεύουν τέτοια πράγματα:

Ποινική δίωξη κατά Μαρινάκη και μέλη της φρουράς του για παράνομη βία

Φυσικά, «και μελών της φρουράς του». Και οι δυο όροι στη γενική.

Κάποιοι που το είχαν αρχικά άκλιτο, όπως η ΕφΣυν, το διόρθωσαν και μπράβο τους.

* Στο αρθρο μας του προηγούμενου Σαββάτου είχαμε ασχοληθεί διά μακρών (όχι Εμανουέλ) με τα ανορθόγραφα πανό της ΟΛΜΕ και τις (σε μεγάλο βαθμό κακοπροαίρετες ή/και υποκριτικές) επικρίσεις που δέχτηκαν.

Την Κυριακή που μας πέρασε, ο Πάσχος Μανδραβέλης αφιέρωσε την επιφυλλίδα του, φυσικά, στα ανορθόγραφα πανό. Μόνο που εδώ τον χτύπησε ο νόμος του Μέφρι.

Όπως βλέπετε από το απόσπασμα, ο Πάσχος έγραψε «αν δεν ανέβαιναν πάνω στο Μνημείο, το ασύντακτο πανό μπορεί να διέλαθε την προσοχή του πανελληνίου».

Ο τύπος «διέλαθε» δεν στέκει, διότι είναι σε αόριστο. Όμως ο υποθετικός λόγος θέλει παρατατικό. Λέμε, «αν δεν αργούσες να έρθεις μπορεί να προλαβαίναμε», όχι «μπορεί να προλάβαμε». Άρα, το σωστό θα ήταν «να διελάνθανε» (ή, να διαλάνθανε, αφού ειδικά εδώ, που δεν τονίζεται, η αυξηση είναι προαιρετική).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 371 Σχόλια »

Η Γκρέτα της Γκρέτας;

Posted by sarant στο 27 Σεπτεμβρίου, 2019

Tο σημερινό άρθρο δεν είναι συνέχεια του χτεσινού, που είχε θέμα του την πρωτοβουλία της Γκρέτας Τούνμπεργκ για την κλιματική αλλαγή, όμως είναι έμμεση απόρροιά του.

Ακριβώς επειδή στον τίτλο είχα το όνομα της 16χρονης ακτιβίστριας να κλίνεται, της Γκρέτας, μου έγιναν παρατηρήσεις από φίλους -όχι εδώ, στο Φέισμπουκ. Οπότε, σκέφτηκα να γράψω το σημερινό άρθρο για να συζητήσω αυτό το θέμα, που ασφαλώς είναι (ασύγκριτα) λιγότερο σημαντικό από την κλιματική αλλαγή αλλά δεν παύει ν’απασχολεί όσους ασχολούνται επαγγελματικά με τη γλώσσα ή το γράψιμο ή απλώς ενδιαφέρονται για το θέμα.

Η λογική πίσω από την άκλιτη μορφή είναι ότι πρόκειται για ξένο όνομα και «οι ξένες λέξεις δεν κλίνονται» όπως λέει ο κανόνας. Ο κανόνας ισχύει, αλλά παίρνει νερό ή εν πάση περιπτώσει χρειάζεται αναδιατύπωση. Επίσης πρέπει να διακρίνουμε κύρια ονόματα από ουσιαστικά.

Λοιπόν, με βάση αυτή τη λογική, αφού η Γκρέτα είναι αλλοδαπή, δεν θα την κλίνουμε, θα πούμε «της Γκρέτα», όπως θα λέγαμε «της Σκάρλετ» ή «της Ζιζέλ».

Η άλλη λογική, που την ενστερνίζομαι κι εγώ, δεν κοιτάζει το διαβατήριο του προσώπου αλλά το όνομα. Αν το όνομα έχει προσαρμοστεί ή μπορεί να προσαρμοστεί στο ελληνικό τυπικό, τότε το κλίνουμε. Επομένως, της Γκρέτας, της Ούρσουλας, της Σάρας, της Μπάρμπαρας. Λιγάκι πιο δύσκολο είναι όταν έχουμε εκφορά ονοματεπωνύμου, αλλά εγώ τουλάχιστον γράφω: της Γκρέτας Γκάρμπο, της Ούρσουλας Άντρες, της Σάρας Μπερνάρ, της Μπάρμπαρας Στρέιζαντ.

Λέω «εγώ» όχι από εγωισμό αλλά για να τονίσω ότι πολλά από όσα λέω στο σημερινό άρθρο δεν είναι κοινώς αποδεκτά, πιθανόν δε να είναι και μειοψηφικά.

Οπότε, τα θηλυκά σε -α τα κλίνω, όπως και κάποια θηλυκά σε y, που τα γράφω και -η όταν είναι να τα κλίνω (της Μαίρης Πόπινς).

Ως προς τα τοπωνύμια. Έχουμε πολλά ονόματα χωρών και πολιτειών των ΗΠΑ σε -α. Αυτά αυτομάτως τα κλίνω όλα: της Νικαράγουας, της Βενεζουέλας, της Τανζανίας (ως εδώ οι περισσότεροι θα συμφωνήσετε μαζί μου, υποθέτω), της Ζάμπιας, της Κένυας, της Ναμίμπιας (λιγότεροι θα συμφωνούν), της Καλιφόρνιας, της Αλαμπάμας, της Νεβάδας, της Καρολίνας, της Γιούτας, της Μινεσότας (δεν θα έχετε ολοι ενιαια στάση σε αυτά).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , | 220 Σχόλια »

Μεταγενεθλιακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Νοεμβρίου, 2018

Χτες είχα γενέθλια, είχα και τη διάλεξη στο μεταπτυχιακό του Παιδαγωγικού, περιέργως βρέθηκε όμως και λίγος χρόνος να γραφτούν τα σημερινά μεζεδάκια -έστω κι αν είναι μικρή η μερίδα, διαίτης.

Και ξεκινάμε με ένα ορντέβρ, ένα ορθογραφικό λάθος, αλλά περίοπτο, από τον τίτλο μιας ενότητας του Βήματος

-αν μη τι άλλο, το συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι ακόμα και πρώην μεγάλες εφημερίδες έχουν απολύσει όχι μόνο τους ανθρώπους διορθωτές τους, αλλά και τον κ. Σπελ Τσέκερ. Φαίνεται θα τους ζήτησε να πληρωθεί τις υπερωρίες του.

* Στη Βραζιλία είχαμε το αναμενόμενο αν και λυπηρό γεγονός της επικράτησης του ακροδεξιού Ζαΐρ Μπολσονάρο. Μπορούμε να συζητήσουμε επί μακρόν τους λόγους αυτής της νίκης -αν είναι η επιθυμία να κυβερνήσει κάποιος με πυγμή, αν ο Μπολσονάρο ευνοήθηκε από το κλίμα ανασφάλειας και την υψηλή εγκληματικότητα ή αν φταίει η διακυβέρνηση της χώρας από την Αριστερά, που προηγήθηκε.

Αυτά μπορούμε και πρέπει να τα συζητάμε, ιδίως επειδή το βιβλίο που λέει «πώς να κυβερνήσει μια αριστερή κυβέρνηση που κερδίζει την πλειοψηφία στις εκλογές» δεν έχει ακόμα γραφτεί ή τέλος πάντων τώρα γράφεται, είτε στη Λισαβόνα είτε στη Βραζιλία είτε στην Αθήνα. Όμως, άλλη μέρα.

Σήμερα ασχολουμαστε με τα δευτερεύοντα, και θα μεταφέρω τον προβληματισμό δύο φίλων σχετικά με το πώς πρέπει να λέμε τον Μπολσονάρο -εννοώ το όνομά του, όχι αν πρέπει να τον λέμε ακροδεξιό ομοφοβικό μισογύνη χουντικό φασίστα.

Γράφει ο πρώτος φίλος, που μένει στην Αργεντινή (το ιστολόγιο έχει ανταποκριτές και στις πέντε ηπείρους -η Ανταρκτική μάς λείπει):

*    Υπαρχει ένας αρθρογραφος εκει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ (τις ειδησεις του οποιου αναπαραγει σχεδον αυτουσιες η Ζουγκλα), που επιμενει να μας μεταφερει, στον γραπτο ελληνικο λογο, την ιδιαιτερη βαρια προφορα των Βραζιλιανων !

Βλεποντας την γραφη «Ζαΐχ Μπολσονάρου» νομιζεις πως αναφερεται σε  κανεναν Άραβα. Ειναι τραγικο, μεχρι και  τοπωνυμια, που ειναι πια στανταρ η γραφη και η προφορα τους στα ελληνικα, οπως Σαο Παολο και Ριο ντε Τζανειρο,  δεν τα υπολογιζει, και τα γραφει Σαν Παουλου, Ρίο ντε Ζανέιρο!

Εγω παντως θα του ελεγα πως για να εισαι συνεπης, θα επρεπε να ειχες γραψει, «Χίου τζι Ζανειρου», γιατι ετσι το προφερουν εκει…   Δεν εισαι εσυ ο μονος που ξερει βραζιλιανικα …

Αυτα στην Αργεντινη δεν τα κανουν, που θα ηταν, κατα καποιον τροπο, πιο δικαιλογημενα λογω γλωσσικης συγγενειας… Εδω γραφουν ας πουμε, Jair Bolsonaro και προφερουν απλα, Ζαϊρ Μπολσονάρο,  (με ζητα παχυ)

Αλλα το τραγικοτερο ειναι πως και η ελληνικη Wikipedia το γραφει επισης με προφορα!  Κατι συμβαινει, πρεπει να ειναι ο ιδιος!

* Σχόλιο σε όσα έγραψε ο φίλος:
Η καθιερωμένη προφορά των βραζιλιάνικων και πορτογαλικών κυρίων ονομάτων και τοπωνυμίων ήταν συμβατική, στρογγυλεμένη. Τα o τα απέδιδε /ο/ και όχι «ου». Τώρα που πήρε το κουτάλι μας νερό και αποκτήσαμε μιαν επίφαση γλωσσομάθειας, πολλοί θέλουν να δείξουν ότι ξέρουν βραζιλιάνικα, ωστόσο πιστεύω πως η συμβατικότητα πρέπει να συνεχιστεί, διότι είναι ανέφικτο σε μια απλή δημοσιογραφική μεταγραφή να αποδώσεις τη βραζιλιάνικη προφορά με τους 13 (αν είναι τόσοι) φωνηεντικούς φθόγγους όταν στη γλώσσα σου έχεις πέντε. Δεν θα πούμε «Μπραζίου».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 311 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν από τον Δεκαπενταύγουστο

Posted by sarant στο 11 Αυγούστου, 2018

Τη βδομάδα που μας έρχεται έχουμε τον Δεκαπενταύγουστο, που κάποτε ήταν η καρδιά των καλοκαιρινών διακοπών, το απόλυτο άδειασμα της Αθήνας (που βέβαια δεν αδειάζει ποτέ εντελώς) και η κατακόρυφη πτώση της κίνησης στο ιστολόγιο. Λιγότεροι φεύγουν πια για διακοπές, και για λιγότερο, αλλά η εβδομάδα που μας έρχεται, μαζί με τις εορταστικές το Πάσχα και τα Χριστούγεννα, εξακολουθεί να είναι η βδομάδα με τη χαμηλότερη ιστολογική κίνηση.

Και παρόλο που κι εγώ θα φύγω για διακοπές κάποια στιγμή μέσα στην επόμενη βδομάδα, το ιστολόγιο -εκτός απροόπτου, τεχνικού προβλήματος ας πούμε- θα εξακολουθήσει να δημοσιεύει άρθρα. Άλλωστε, αν κάτι έχει αλλάξει μέσα στα τόσα χρόνια που λειτουργούμε, είναι ότι έχει αυξηθεί κατακόρυφα η κινητή πρόσβαση στο Διαδίκτυο κι έτσι μπορεί κανείς να σχολιάζει ακόμα και παρα θίν’ αλός.

* Και ξεκινάμε με ένα κυριολεκτικό μεζεδάκι, αφού αφορά.. μεζεδάκια -να το πούμε μεταμεζεδάκι;

Από κατάλογο εστιατορίου, θαρρώ στη Ρόδο, το τμήμα των ορεκτικών όπου κυριαρχούν οι κάθε λογής κευτέδες!

Ουκ εν τω πολλώ το ευ, βεβαίως. Αν και ο συντάκτης του καταλόγου θα ήταν της άποψης ότι «ουκ εν τω κεφτέ το εφ»!

* Σε άρθρο για τη νέα ένταση στο Κοσσυφοπέδιο, διαβάζω ότι «Σε πολεμική φυλακή βρίσκεται ο Σερβικός στρατός σε όλη την επικράτεια λόγω των γεγονότων στο Κοσσυφοπέδιο».

Κάπως μεγάλη πρέπει να είναι αυτή η φυλακή για να τους χωράει όλους, σχολιάζει ο φίλος που έστειλε τον λίκνο. Από στρατιωτικά δεν σκαμπάζω, αλλά έχω την εντύπωση ότι ο σωστός όρος λέει ή για επιφυλακή ή για πολεμική ετοιμότητα.

* Ακούστηκε σε δελτία ειδήσεων αυτές τις μέρες: το κλείνον Άστυ ή ίσως και «το κλίνον Άστυ».

Λέτε να εννοούσαν ότι το Άστυ γέρνει; Ή ότι κλείνει, αφού όλοι φεύγουν για διακοπές;

Όπως είπε και ο Νίκος Λίγγρης στη Λεξιλογία, τα καλά τα απολιθώματα θέλουν και επιδέξιες γλώσσες.

* Η απεργία που έχει κηρύξει το μεταφραστήρι της Ράιαν συνεχίζεται.

Φίλος στέλνει οθονιά από τον ιστότοπό της, όπου προσφέρονται θέσεις με έκπτωση, και για μια συγκεκριμένη πτήση υπάρχει Αποθήκευση 10,40.

Στα αγγλικά Save 10,40 βέβαια, παναπεί εξοικονόμηση. Πάλι καλά που δεν έγραψαν «Σώστε 10,40».

* Τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, έλεγε ο Ουμπέρτο Έκο.

Μια άλλη εξήγηση είναι ότι τον Αύγουστο οι δημοσιογράφοι παίρνουν άδεια.

Παίρνουν άδεια, με αποτέλεσμα ο συντάκτης υπηρεσίας να βγάζει ειδήσεις από το ψυγείο και να τις σερβίρει για φρέσκες. Έτσι, σε άρθρο του Πρόταγκον για το νεοπουριτανικό πνεύμα που επικρατεί, διαβάζουμε:

«Οι άνθρωποι είναι πολύ πιο πουριτανοί σήμερα», λέει στον βρετανικό Guardian η 63χρονη Γαλλίδα Μιριέλ Τραζιέ.

Μόνο που η κ. Τραζιέ αυτά δεν τα είπε φέτος αλλά πριν από τέσσερα χρόνια. Πράγματι, σε άρθρο του 2014 διαβάζουμε: “It’s seen as vulgar. People are more prudish these days,” said 60-year old Muriel Trazie, keeping her breasts out of the public eye while sunning herself on Paris Plages, the French capital’s summer beach.

Φρόντισε πάντως ο αναδημοσιευτής να επικαιροποιήσει την ηλικία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 145 Σχόλια »

Όσοι το προφέρουν, ξέρουν να το γράφουν;

Posted by sarant στο 8 Νοεμβρίου, 2017

Όσοι το φορούν, ξέρουν και να το προφέρουν

Έτσι έλεγε το ψηλομύτικο σλόγκαν στη διαφήμιση ενός πανάκριβου ελβετικού ρολογιού, μάρκας Favre Leuba. Εγώ τη διαφήμιση τη θυμάμαι σε εφημερίδες και περιοδικά, όμως το slang.gr μου θυμίζει ότι υπήρχε και τηλεοπτική εκδοχή της διαφήμισης. Τη φράση την έχει το slang.gr επειδή είχε γίνει μετρίως παροιμιώδης τα παλιά τα χρόνια -λίγο μετά την Πλειστόκαινο.

Το σλόγκαν το χαρακτήρισα ψηλομύτικο επειδή υπαινισσόταν πως το να ξέρεις την προφορά του Favre Leuba είναι ένα προνόμιο που επιφυλάσσεται μόνο σε όσους εκλεκτούς φορούν αυτό το ρολόι. Προφέροντας σωστά το Favre Leuba, ο προνομιούχος δείχνει όχι απλώς ότι ξέρει τη φωνητική της γαλλικής γλώσσας αλλά ότι ανήκει στο κλειστό κλαμπ εκείνων που μπορούν να διαθέσουν μια μικρή περιουσία για ένα ρολόι χειρός.

Ωστόσο, ο τίτλος του σημερινού μας άρθρου παραφράζει σαφώς το ψηλομύτικο σλόγκαν, που σημαίνει πως δεν θα μιλήσουμε σήμερα ούτε για ρολόγια ούτε για διαφημίσεις, αλλά για ένα θέμα που συνήθως το θίγουμε στα σαββατιάτικα μεζεδάκια, δηλαδή τη γραφή κυρίων ονομάτων ξένων προσώπων με το λατινικό αλφάβητο.

Προχτές, παρακολουθούσα στον τοίχο ενός φίλου στο Φέισμπουκ μια συζήτηση για το κυριακάτικο ντιμπέιτ των υποψηφίων που διεκδικούν την ηγεσία του νέου φορέα της κεντροαριστεράς (ένα θέμα με το οποίο το ιστολόγιο δεν έχει ασχοληθεί, κακώς ίσως). Λοιπόν, στη συζήτηση αυτή (που γινόταν γραπτώς βέβαια, όπως όλες οι συζητήσεις στο Φέισμπουκ), ένας από τους συμμετέχοντες έγραφε και ξανάγραφε:

Στην Ευρώπη εμφανίστηκαν ο Corbyn και ο Melancon και…

Οι θέσεις που υποστηρίζουν ο Corbyn και ο Melancon είναι…

κτλ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , | 342 Σχόλια »

Εξωγήινα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Οκτωβρίου, 2017

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού άρθρου μας με τα φαιδρά και τα παράλογα, κυρίως γλωσσικά, που μάζεψα ή που μου στείλατε την προηγούμενη βδομάδα είναι βέβαια παρμένος από τη συζήτηση του νομοσχεδίου για τη διόρθωση της ταυτότητας φύλου στη Βουλή, και ειδικότερα από την ομιλία του Κ. Μητσοτάκη, αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο οποίος, θέλοντας να επιχειρηματολογήσει για την ανάγκη να υπάρχει κάποιο επιπλέον στάδιο ελέγχου πριν από τη διόρθωση της ταυτότητας φύλου, είπε ότι είχε συζητήσει με έναν γιατρό ο οποίος του αφηγήθηκε την εξής ιστορία:

Μου διηγήθηκε, λοιπόν, μια ιστορία για ένα νέο παιδί, ο οποίος τον βρήκε και του ζήτησε να συνηγορήσει στην αλλαγή φύλου, επειδή ανέβηκε στον Υμηττό και του το είπε ένας εξωγήινος. Πραματική ιστορία, κύριε Υπουργέ.

Φυσικά έπεσε πολύ γέλιο και στην αίθουσα της Βουλής και στα κοινωνικά μέσα, με μιμίδια όπως αυτά που βλέπετε αριστερά.

Οπότε, εκεί ψηλά στον Υμηττό δεν υπάρχει απλώς κάποιο μυστικό, όπως επέμενε η Νανά Μούσχουρη, υπάρχουν και εξωγήινοι που σε πείθουν να αλλάξεις φύλο. Από τις διάφορες ατάκες που κυκλοφόρησαν, γέλασα περισσότερο με εκείνην που παρουσιάζει τον Κ. Μητσοτάκη να δεσμεύεται ότι «μέσα σε ένα μήνα θα έχουμε καθαρίσει τον Υμηττό από εξωγήινους», υπαινιγμός για τη δήλωσή του ότι θα καθαρίσει τα Εξάρχεια.

Το αστείο έχει και τη σοβαρή πλευρά του, που είναι ότι η χρήση τέτοιων γελοίων επιχειρημάτων υποτιμάει βαθύτατα τα άτομα που θέλουν να κάνουν διόρθωση ταυτότητας φύλου. Κάτι άλλωστε που συνέβη και με επιχειρήματα αλλων στελεχών της ΝΔ, όπως ότι «οι ισοβίτες θα κάνουν αλλαγή ταυτότητας φύλου για να μετάγονται στις γυναικείες φυλακές» (αυτό το είπε ο Άδωνης) ή ότι κάποιοι θα αλλάζουν ταυτότητα φύλου για να αποφεύγουν τη στράτευση.

Αλλά με την ίδια λογική, αφού είναι γνωστό ότι πολλοί γάμοι είναι εικονικοί, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί και εικονικά διαζύγια -για φορολογικούς λόγους- γιατί να μην μπει προϋπόθεση για τον γάμο ή για το διαζύγιο μια γνωμάτευση εμπειρογνωμονα ο οποίος θα βεβαιώνει ότι διέγνωσε ειλικρινή επιθυμία των δύο ενδιαφερομένων να παντρευτούν ή, αντίστοιχα, να χωρίσουν;

Τέλος πάντων, στο σαββατιάτικο άρθρο συνηθως δεν σχολιάζω επί της ουσίας, οπότε ας μην το συνεχίσω -περναμε στα μεζεδάκια μας.

* Φίλος που παρακολουθεί τη γλωσσικήν επικαιρότητα, μου έστειλε χρονογράφημα του Πέτρου Μανταίου στο οποίο χρησιμοποιείται ο όρος «δουξουδουά» για την επιλογή «Δ.Ξ/Δ.Α.» (Δεν ξέρω / Δεν απαντώ) των δημοσκοπήσεων και με ρώτησε αν είναι καινούργιος ο όρος. Όχι ακριβώς, αφού το slang.gr τον έχει καταγράψει πριν από τρία χρόνια.

* Μια άλλη φίλη, που έχει το περίεργο χόμπι να παρακολουθεί τις επιστολές αναγνωστών της Καθημερινής, μου έδειξε μια επιστολή με γλωσσικό ενδιαφέρον:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Ευπρεπισμός, Καβαφικά, Μαργαριτάρια, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 153 Σχόλια »

Η Γαλλίδα Emily Brontë και το test-άκι (άρθρο του Γιάννη Χάρη)

Posted by sarant στο 27 Μαρτίου, 2017

Αναδημοσιεύω σήμερα ένα άρθρο του φίλου Γιάννη Χάρη, που αρχικά ειχε δημοσιευτεί στην Εφημερίδα των Συντακτών το Σάββατο 18 του μηνός. Για τα θέματα αυτά έχω γράψει κι εγώ στο ιστολόγιο, αλλά ο Χάρης τα γράφει πολύ ωραία, οπότε αξίζει θαρρώ η αναδημοσίευση.

Βασικά, αν προσπεράσουμε το μαργαριτάρι με τη… Γαλλίδα Έμιλι Μπροντέ (Αγγλίδα ήταν!) το άρθρο θίγει τρία ζητήματα:

  • Την τάση αρκετών να αφήνουν αμετάγραφτα τα ξένα κύρια ονόματα, στο λατινικό αλφάβητο.
  • Το φαινόμενο να γράφουν κάποιοι με το λατινικό αλφάβητο λέξεις που έχουν ενσωματωθεί προ πολλού στη γλώσσα μας
  • Το ακόμα πιο εξωφρενικό (κατ’ εμέ, τουλάχιστον) φαινόμενο να γράφουν κάποιοι μια λέξη κατά το ήμισυ με το λατινικό αλφάβητο, όπως το testάκι του τίτλου.

Κατά τη γνωμη μου, υπάρχουν αρκετές δικαιολογίες για να αφήσει κάποιος αμετάγραφτο ένα ξένο κύριο όνομα. Μπορεί να μην είναι σαφές το πώς προφέρεται ή μπορεί η καθιερωμένη απόδοση να μην αντιστοιχεί με την προφορά στην ξένη γλώσσα και ο συντάκτης να μη θέλει να πάρει θέση στο δίλημμα αν π.χ. η Claudia στα ελληνικά πρέπει να μεταγραφει Κλαούντια ή Κλάουντια, αν θα βάλει Κούμπρικ ή Κιούμπρικ, Τσέρτσιλ ή Τσόρτσιλ, Κίσιντζερ ή Κίσινγκερ. Προσωπικά, νομίζω πως είναι καλύτερο να μεταγράφουμε τα κύρια ονόματα σε ένα δημοσιογραφικό άρθρο, ενώ σε ένα βιβλίο πρέπει την πρώτη φορά να βάζουμε και τις δύο μορφές, π.χ.. «Όπως τόνισε ο Τζον Πέρσι (John Percie)….» για να μπορεί ο αναγνώστης αν χρειαστεί να ξέρει πώς θα ανατρέξει στη διεθνή βιβλιογραφία (και να βρει τον Percie και όχι τον Percy).

Ωστοσο, δεν βρίσκω κανεναν απολύτως λόγο να γράφουμε στο λατινικό αλφάβητο λέξεις που έχουν μπει στην ελληνική γλώσσα. Το βρίσκω μάλιστα και παραπλανητικό διότι αν π.χ. γράψεις «επιδόθηκε σε συνεχή sabotage εναντίον του προϊσταμένου του», πώς θα το προφέρεις; Με ζ παχύ σαν τη Ντόρα Μπακογιάννη; Ή με ζ ελληνικό; Αν το προφέρεις με ζ ελληνικό πρέπει να το γράψεις και με ελληνικά στοιχεία.

Εξίσου αδικαιολόγητες βρίσκω τις υβριδικές γραφές του τύπου googleάρω ή testάκι. Το να φτιάξει μια δάνεια λέξη παράγωγα χρησιμοποιώντας ελληνικά επιθήματα και προθήματα, είναι η ανώτατη απόδειξη της απόλυτης ενσωμάτωσής της στη γλώσσα -αυτή την ενσωμάτωση θα έρθουμε να την αναιρέσουμε γράφοντας τη μισή λέξη στο λατινικό αλφάβητο; Είναι κωμικό (αν και ευτυχώς δεν έχω δει ακόμα τέρατα τύπου *χασοgoalης!)

Και ύστερα απ’ αυτόν τον όχι και τόσο σύντομο πρόλογο, ας δούμε το άρθρο του Γιάννη Χάρη:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γενικά γλωσσικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων | Με ετικέτα: , , | 175 Σχόλια »

Θεσσαλονικιά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Μαρτίου, 2017

Μη φανταστείτε τίποτα τζιεροσαρμάδες, ο τίτλος οφείλεται απλούστατα στο ότι το πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας γράφεται ενώ βρίσκομαι στη Θεσσαλονίκη -και εξαιτίας αυτού η σημερινή πιατέλα δεν είναι και πολύ φορτωμένη, διότι επειδή ήμουν εκτός έδρας και είχα να βλέπω φίλους και γνωστούς, δεν μάζεψα και πολύ υλικό.

mkallasΟύτε βέβαια έχουν κάποια σχέση τα περισσότερα μεζεδάκια με τη Θεσσαλονίκη, με εξαίρεση την πινακίδα που βλέπετε στη φωτογραφία, το όνομα μιας οδού που, πολύ ταιριαστά, βρίσκεται κοντά στο Μέγαρο Μουσικής της Θεσσαλονίκης.

Οδός Μαρία Κάλλας. Γιατί η ακλισιά; Ξένη ήταν η Κάλλας; Που και ξένη να ήταν, όταν το όνομα υπάρχει στα ελληνικά θεωρώ πιο λογικό να το κλίνουμε, π.χ. «μια ταινία της Σοφίας Λόρεν». Αλλά για την Κάλλας δεν υπάρχει καμιά δικαιολογία να μένει το όνομά της άκλιτο.

Από την άλλη, αν είναι να γραφτεί το όνομά της Μαρίας Κάλλας με το λατινικό αλφάβητο, θα περίμενα να γραφόταν όπως την ξέρουν οι ξένοι, δηλαδή Maria Callas και όχι στα… γκρίκλις. Όταν υπάρχει διαφορά στην προφορά, έχει κάποιο νόημα να γράφεται το οδωνύμιο στα γκρίκλις, εδώ όμως δεν υπάρχει κανένας λόγος.

* Ένα ελληνογερμανικό μεζεδάκι για το ορντέβρ, που δεν ξέρω αν πρέπει να το χρεώσω στον Αλέξη Τσίπρα ή στην εφημερίδα που το μεταφέρει. Στη συζήτηση που έγινε την περασμένη Παρασκευή στη Βουλή, ο πρωθυπουργός έψεξε τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη στάση που τήρησε στις επαφές του στη Γερμανία, και ανέφερε ότι «υπάρχει η λέξη «Φρετσναμ» «μια λέξη που σημαίνει ντροπή, είναι αυτό που εγώ αισθάνομαι για την στάση του προέδρου της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο Βερολίνο».

Λέξη «φρέτσναμ» δεν υπάρχει στα γερμανικά -ή ο Τσίπρας την είπε λάθος ή την άκουσε λάθος ο δημοσιογράφος. Πρόκειται για τη λέξη Fremdscham, που προφέρεται κάπως σαν φρεμντ-σαμ, με το σ παχύ, και σημαίνει «ντροπή που νιώθεις για τις πράξεις κάποιου άλλου». Πρόκειται για μια από τις θεωρούμενες ως αμετάφραστες λέξεις της γερμανικής -που δεν είναι αμετάφραστες βέβαια, απλώς είναι δύσκολο να αποδοθούν μονολεκτικά. Κάποτε πρέπει να γράψω ένα άρθρο για τέτοιες λέξεις -αν είχα φιλότιμο θα είχα γράψει ήδη 🙂

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 229 Σχόλια »

Πλαστικά καλούπια και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Αυγούστου, 2015

Μπαίνουμε στην περίοδο γύρω από τον δεκαπενταύγουστο, που παραδοσιακά αραιώνει η κίνηση στα ιστολόγια, καθώς όλοι φεύγουν για διακοπές. Από τη Δευτέρα, και μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, το ιστολόγιο θα προσπαθήσει μεν να κρατήσει τον ρυθμό του ενός άρθρου την ημέρα (χωρίς να το υπόσχεται) αλλά θα καταφύγει σε επαναλήψεις, αναδημοσιεύσεις ή μικρότερα άρθρα, που πάντως θα εναλλάσσονται με άρθρα μεγαλύτερου μεγέθους.

Ξεκινάμε λοιπόν τα μεζεδάκια μας -και θα αναρωτιέστε ποια είναι τα πλαστικά καλούπια, που κατάφεραν να μπουν και στον τίτλο, κάτι που δεν γίνεται και πολύ συχνά.

kaloupiaΠρόκειται για ένα «μικρό αριστούργημα» όπως το χαρακτήρισε ο Νίκος Λίγγρης, που το παρουσίασε στη Λεξιλογία, απ’ όπου και το έκλεψα μια και δεν έπρεπε να το στερηθείτε. Σε δελτίο ειδήσεων του Σταρ, γινόταν λόγος για ένα άρθρο του Μπλούμπεργκ, και διαβάστηκε το εξής απόσπασμα (που το βλέπετε και αριστερά): Στην πεινασμένη, από μετρητά, Ελλάδα, τα πλαστικά καλούπια φωτίζουν τη σκιώδη οικονομία.

Τι να είναι τάχα τα πλαστικά καλούπια; Και πώς φωτίζουν την οικονομία;

Πλαστικά καλούπια δεν υπάρχουν, είναι μεταφραστικό δημιούργημα. Το πρωτότυπο άρθρο έχει τίτλο In Cash-Starved Greece, Plastic Casts Light Into Shadow Economy. Ο μεταφρατζής αγνοούσε την έκφραση «casts light» που σημαίνει ρίχνω φως, κι επειδή το cast είναι και ουσιαστικό εκτός από ρήμα, και πράγματι σημαίνει «καλούπι», εφεύρε πλαστικά καλούπια, ενώ ο τίτλος λέει ότι «στην πεινασμένη για μετρητά Ελλάδα, το πλαστικό [χρήμα] ρίχνει φως στη σκιώδη οικονομία».

Ο φίλος Νίκος Λίγγρης στη Λεξιλογία θεώρησε ότι ο ελληνικός τίτλος βγήκε από μηχανάκι (γκουγκλομετάφραση). Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται σαφώς για μετάφραση από άνθρωπο -αν το ελέγξετε, το μηχανάκι βρίσκει σωστά το «φωτίζει» ως απόδοση του casts light, αλλά τα χαλάει στο shadow economy.

* Φρέσκο από τις χτεσινές βραδινές ειδήσεις του skai.gr, όπου η εκπρόσωπος της Κομισιόν εμφανίζεται να λέει «δεν μπορώ να πω πότε θα ενεχειρισθεί το κείμενο» -καινοφανές μαργαριτάρι, τύπος ενεστώτα που φτιάχτηκε (κακώς, βέβαια) από τον αόριστο «ενεχειρίσθη» του ενεστώτα «εγχειρίζω».

* Μου έστειλαν την προκήρυξη ενός μεταπτυχιακού στην Δημόσια Ελεγκτική. Διαβάζοντας ότι το πρόγραμμα θα είναι «μερικούς φοίτησης», ελπίζω τα οικονομικά τους να είναι καλύτερα από τα ελληνικά τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , | 158 Σχόλια »

Εξεταστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2015

Εξεταστικά είπα να τιτλοφορήσω τα σημερινά μεζεδάκια μας, επειδή τούτη τη βδομάδα ξεκίνησαν (και συνεχίζονται βεβαίως την επόμενη) οι πανελλήνιες εξετάσεις για την εισαγωγή στις ανώτατες σχολές. Μάλιστα, κάποια από τα πιάτα του μπουφέ μας θα έχουν και άμεση σχέση με τις εξετάσεις -και με αυτά θα ξεκινήσουμε.

Έτσι, σε έναν ιστότοπο που μοιάζει εκπαιδευτικός, υπάρχουν «Οδηγίες και μυστικά» για να γράψει κανείς καλύτερα στις πανελλήνιες εξετάσεις. Στην πρώτη κιόλας «οδηγία», διαβάζω:
Αρκετοί μαθητές μόλις παίρνουν τα θέματα, κοιτάζουν κατευθείαν το τελευταίο θέμα για να διαπιστώσουν πόσο δύσκολο είναι. Αν όντως είναι δύσκολο, τότε απογοητεύονται, και προσπαθούν να γράψουν με άγχος και κατεστραμένη ψυχολογία, καθώς συνειδητοποιούν ότι δεν πρόκειται να γράψουν τόσο καλά όσο πίστευαν. Παράλληλα χάνουν την αυτοσυγκέντρωσή τους, κάτι που οδηγεί στο να κάνουν επιπλεόντα λάθη ακόμη και ζητήματα που γνωρίζουν.

Δεν είμαι καν σίγουρος αν είναι σωστή η οδηγία και επί της ουσίας, αν δηλαδή είναι καλύτερο να αρχίσεις να γράφεις το πρώτο θέμα χωρίς να έχεις καν δει το τελευταίο -πώς θα κάνεις διαχείριση χρόνου; Αλλά κι αυτά τα «επιπλεόντα» λάθη, βγάζουν μάτι!

Το λογοπαίγνιο με το «επιπλέον» και τη μετοχή του «επιπλέω», θυμάμαι, είχε αξιοποιηθεί διαφημιστικά πριν από καμιά εικοσαριά χρόνια, σε μιαν εκστρατεία των τσιγάρων Κάμελ, όπου υπήρχε το σύνθημα «Πάρε ένα Κάμελ επιπλέον» και η εικόνα έδειχνε, αν θυμάμαι καλά, τη γκαμήλα του Κάμελ πάνω σ’ ένα στρώμα θαλάσσης. Εδώ όμως δεν έχουμε λογοπαίγνιο, έχουμε απλή και άδολη τσαπατσουλιά και ασχετοσύνη -και μάλιστα σε… εκπαιδευτικόν ιστότοπο.

* Εξετάσεις έχουν και στην Κύπρο -και ξεκινούν κι εκεί με γλώσσα. Φέτος ακούστηκαν πολλές διαμαρτυρίες, επειδή ζητήθηκε από τους υποψήφιους να γράψουν έκθεση με βάση την εξής παράγραφο από κείμενο του Γ. Γραμματικάκη:

Μέσα σε αυτό το παγκόσμιο πλαίσιο που είναι κινούμενο και κλυδωνιζόμενο η πατρίδα μας παραμένει πάντα μια ιδιαιτερότητα. Έζησε πολλά αυτή την περίοδο, λίγα όμως φαίνεται να διδάχτηκε. Τα τελευταία χρόνια βιώνει, ωστόσο, μια ιστορική στιγμή της: Το τέλος των ψευδαισθήσεων.

Δεν με ενθουσιάζει η πρώτη πρόταση της παραγράφου, εσάς; Το αστείο είναι ότι σε πολλούς ιστότοπους δούλεψε κάποιο σπασμένο τηλέφωνο που μετέτρεψε το «παγκόσμιο πλαίσιο» σε «Παγκύπριο πλαίσιο» -αν και στους υποψηφίους δόθηκε η σωστή εκφώνηση. Έμαθα, με την ευκαιρία, ότι στην Κύπρο η υπηρεσία που βάζει τα θέματα λέγεται «Επιτροπή Θεματοθέτησης».

* Για το θέμα της έκθεσης στις πανελλήνιες εξετάσεις δεν άκουσα πολλές διαμαρτυρίες, αν και σημείωσα μιαν ένσταση της καθηγήτριας Βάσως Κιντή στον τοίχο της στο Φέισμπουκ:
Και η διευκρίνιση ότι η ‘όσμωση’ ή ‘ώσμωση’ σημαίνει αλληλεπίδραση ενώ σημαίνει αμοιβαία εισροή, διείσδυση! Πόσες αστοχίες σε τρεις σειρές!

Κι όμως, το γεγονός ότι η ώσμωση (ή όσμωση, ας αφήσουμε κατά μέρος τη διτυπία) μεταφορικά έχει τη σημασία της αλληλεπίδρασης είναι ορισμός παρμένος από λεξικό (του Μπαμπινιώτη). Αλλά στην κυριολεξία, το φαινόμενο της ώσμωσης δεν περιλαμβάνει αμοιβαία εισροή, διείσδυση, αλλά μονόδρομη, αφού άλλωστε γίνεται μέσω ημιπερατής μεμβράνης: γίνεται διείσδυση μορίων διαλύτη από το αραιότερο διάλυμα προς το πυκνότερο.

(Για τα λεξιλογικά της ώσμωσης, άλλη φορά).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Ευπρεπισμός, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , | 159 Σχόλια »

Οι πολυπράγμονες γιατροί της Δράμας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Μαΐου, 2014

Πρώτα μεζεδάκια του Μάη σήμερα, οπότε ήμουν έτοιμος να τα βαφτίσω ‘μαγιάτικα’ ή κάτι ανάλογο, αλλά την τελευταία στιγμή, επί του ηλεπιεστηρίου θα έλεγα, ένας φίλος μού έστειλε ένα ωραίο εύρημα, θα το δείτε στο τέλος, και είπα να το αναδείξω μνημονεύοντάς το στον τίτλο. Στο μεταξύ, πλησιάζουμε προς τις διπλές εκλογές, 18 και 25 Μαΐου, οπότε θα έχουμε και προεκλογικά μεζεδάκια στις επόμενες πιατέλες μας, αλλά προς το παρόν δεν έχω τέτοια δείγματα.

* Ξεκινάω με ένα ορντέβρ, που μόλις έφτασε κι αυτό. Λέει ένας φίλος: Το επόμενο Παρασκευοσαββατοκύριακο (9-11 Μαϊου) θα γίνει στο πάρκο «Τεχνόπολις» το φεστιβάλ «Ελλάδα Γιορτή Γεύσεις«. Το διαβάζω και το ξαναδιαβάζω, αλλά δεν μου κάθεται καθόλου καλά! Δεν θα έπρεπε να είναι «Γιορτή Γεύσης» ή έστω «Γιορτή Γεύσεων»; Γερνάω κι έχω γίνει παράξενος; Δεν νομίζω ότι είναι παραξενιά, κι εμένα με ενοχλούν τρεις λέξεις έτσι άτακτα ριγμένες και ασύνδετες.

* Προχωράμε σε ένα ακόμα μικρό, έναν τίτλο που κάνει τον αναγνώστη να σκοντάψει -πράγμα που το θεωρώ ελάττωμα: Δολοφόνησε συμμαθήτριά του γιατί δεν θέλησε να τη συνοδεύσει σε χορό. Ποιος δεν θέλησε; Έτσι που είναι γραμμένος ο τίτλος, εγώ αρχικά καταλαβαίνω ότι ο δολοφόνος δεν ήθελε να τη συνοδέψει, που βέβαια είναι παράλογο (αν και όχι αδύνατο: αυτός αρνήθηκε να τη συνοδέψει, εκείνη του ζήτησε το λόγο, του είπε, της είπε, και ήταν η κακιά η ώρα κύριε πρόεδρε). Ωστόσο, δεν συνέβη αυτό, εκείνη δεν ήθελε να τον συνοδέψει. Στα αγγλικά, όπου οι αντωνυμίες διατηρούνται, δεν υπάρχει αμφισημία «because she refused» ή κάτι τέτοιο. Αλλά και στα ελληνικά, πολύ απλά, αρκεί να πούμε: δολοφόνησε συμμαθήτριά του επειδή αρνήθηκε να ΤΟΝ συνοδέψει.

* Νέα χώρα γεννήθηκε στην Ευρώπη. Όπως μας πληροφορεί το Πρώτο Θέμα: Χωρίς βίζα τα ταξίδια στην Ευρώπη για τους πολίτες του Μόλδοβα. Και δεν είναι μόνο ο υλατζής που αγνοεί τη Μολδαβία, αλλά και ο (οΘντκ) δημοσιογράφος, διότι και μέσα στο άρθρο του δίνει και καταλαβαίνει: οι πολίτες του Μόλδοβα, στον Μόλδοβα, ο Μόλδοβας και η Ουκρανία. Καινούργια χώρα, λέμε!

* Διαβάζω άρθρο για τις έρευνες της αστυνομίας σε σπίτι Χρυσαβγίτη: Στο δημοσίευμα του Βήματος αναφέρεται πως σε στικάκι που βρέθηκε στο σπίτι του εντοπίστηκαν αγαλματίδια και κοσμήματα.

Καλά, το τι χωράνε σήμερα τα στικάκια, δε λέγεται!

* Νέα στοιχεία για τη μαγεία της ελληνικής γλώσσας. Όπως αναλύεται σε εμβριθές άρθρο, το όνομα Κίρκη δεν είναι τυχαίο, κι όταν ο Όμηρος στην Οδύσσεια την αποκαλεί «ευπλόκαμο» δεν θέλει να παινέψει τις ωραίες της πλεξούδες, όπως θα νόμιζαν οι αφελείς, αλλά να υποδείξει τη διπλή έλικα του DNA! Απολαύστε υπεύθυνα.

* Το επόμενο θέμα σηκώνει αρκετή συζήτηση. Τι κάνουμε με καθιερωμένες αποδόσεις ξένων τοπωνυμίων και κυρίων ονομάτων, όταν δεν αντιστοιχούν στον τρόπο που προφέρονται από τους φυσικούς ομιλητές της γλώσσας. Διορθώνουμε ή όχι; Δηλαδή θα κάνουμε, έστω, Βαουένσα τον Βαλέσα και Εϊζενστέιν τον Αϊζενστάιν; Γιετεμπόρ το Γκέτεμποργκ και Σέλστρομ τον Κάλστρομ; Μεταφέρω μέιλ φίλου (που σχολιάζει και εδώ περιστασιακά, αλλά δεν ξέρω αν θέλει να αναφερθεί το όνομά του, οπότε δεν το αναφέρω):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Λερναίο κείμενο, Μαργαριτάρια, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 147 Σχόλια »

Ο θρύλος του «Μάικλ Κόλχας» και ο Μίχαελ Κόλχαας

Posted by sarant στο 15 Απριλίου, 2014

Kohlhaas_poster

(Το άρθρο αυτό το είχα ανεβάσει χτες κατά λάθος, και αμέσως το απέσυρα. Ζητώ συγνώμη από όσους το είδαν να περνάει φευγαλέα από τις οθόνες τους και να χάνεται σαν οπτασία!)

Προβάλλεται στις κινηματογραφικές αίθουσες αυτή την εβδομάδα η γαλλογερμανική παραγωγή «Ο θρύλος του Michael Kohlhaas», βασισμένη στη νουβέλα του Χάινριχ φον Κλάιστ «Μίχαελ Κόλχαας». Οι διανομείς της ταινίας στην αφίσα που βλέπετε αριστερά προτίμησαν να αφήσουν αμετάγραπτο το όνομα, αλλά στο επίσημο τρέιλερ (μπορείτε να το δείτε εδώ) κάνουν λόγο για «Μάικλ Κόλχας» δηλαδή τον μεταγράφουν σαν να ήταν αγγλόφωνος. Γενικά η Seven δεν πρέπει να έχει και μεγάλη επιτυχία στις μεταγραφές ξένων ονομάτων, αν κρίνω από το όνομα του σκηνοθέτη (Arnaud des Pailleres), που τον έχουν μεταγράψει στη μεν αφίσα ως «ντε Παλιέρ» στο δε τρέιλερ ως «ντε Παλιέγ», χωρίς να πετύχουν το σωστό, που είναι ντε Παγιέρ! Προκειμένου για το κεντρικό πρόσωπο της ταινίας, αφού η ταινία είναι γαλλογερμανική και η κόπια που έχουμε είναι γαλλική, θα μπορούσε να αποδοθεί «Μισέλ Κολάς» (ή έστω Κολάζ), όπως ακούγεται και στο τρέιλερ της ταινίας (στο 1.29).

Επειδή όμως η ταινία είναι, όπως είπα, βασισμένη στη νουβέλα του φον Κλάιστ, θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί η γερμανότροπη εκφορά του ονόματος, Μίχαελ Κόλχαας, μια λύση που θα είχε το πλεονέκτημα ότι θα ακολουθούσε την ελληνική απόδοση του τίτλου της νουβέλας, όπως έχει εκδοθεί σε βιβλίο (βλ. παρακάτω) -αν και αντιλαμβάνομαι ότι αυτή η παράμετρος ελάχιστη σημασία έχει για τους διανομείς.

Από την άλλη, ένα επιχείρημα υπέρ της γαλλότροπης εκφοράς (Μισέλ Κολάς), πέρα από το προφανές ότι ανταποκρίνεται σε ό,τι θα ακούσουν όσοι παρακολουθήσουν την ταινία, είναι ότι το σενάριο της ταινίας, παρόλο που παρακολουθεί πιστά τη νουβέλα του φον Κλάιστ, ωστόσο μεταφέρει τη δράση στην κεντρική Γαλλία (αντί της Σαξονίας). Μάλιστα, ενώ στη νουβέλα εμφανίζεται ο Λούθηρος, στην ταινία τον αντικαθιστά κάποιος μη κατονομαζόμενος θεολόγος.

Πάντως, σε καμιά περίπτωση δεν δικαιολογείται η αγγλότροπη εκφορά του ονόματος. Όσο μπορούμε, όσοι μπορούμε, ας αντιπαραθέτουμε την πολυγλωσσική πολυμορφία στην κυριαρχία της μίας γλώσσας που φτωχαίνει το πολιτισμικό τοπίο.

Όπως έγραψα πιο πάνω, η νουβέλα του φον Κλάιστ έχει εκδοθεί στα ελληνικά, πριν από μερικά χρόνια, από τις εκδόσεις Ερατώ. Είχα γράψει μερικά πράγματα για το βιβλίο αυτό σε ένα παλιό μου άρθρο, οπότε δεν θα ήταν περιττό να τα επαναλάβω εδώ τώρα που η ιστορία του Κόλχαας ξανάρθε στην επικαιρότητα.

KleistΤο έργο γράφτηκε το 1810, ένα χρόνο πριν αυτοκτονήσει ο φον Κλάιστ, αλλά η υπόθεσή του εκτυλίσσεται τον 16ο αιώνα -άλλωστε έχει τον υπότιτλο “Από ένα παλιό χρονικό”.

Ο έμπορος αλόγων Μίχαελ Κόλχαας, νομοταγής και ευκατάστατος πολίτης, ξεκινάει από την πόλη του να πάει να πουλήσει τα άλογά του στη Λιψία. Στο δρόμο, περνάει από τον πύργο ενός νεαρού άρχοντα, ο οποίος του ζητάει άδεια διέλευσης από τα εδάφη του, οπότε ο έμπορος αφήνει αμανάτι τα δυο καλύτερα άλογά του ώσπου να βγάλει. Στη Λιψία, μαθαίνει πως τέτοια άδεια δεν υφίσταται, ήταν ένα αστείο των ανθρώπων του άρχοντα. Γυρίζοντας στον πύργο, βρίσκει τα άλογά του σε άθλια κατάσταση, ξεθεωμένα στη δουλειά και νηστικά. Πάει στα δικαστήρια να βρει το δίκιο του, αλλά μάταια, αφού ο άρχοντας έχει παντού γνωριμίες. Ο Κόλχαας επιμένει, γιατί ξέρει ότι έχει δίκιο. Καθώς η γυναίκα του προσπαθεί να δει τον πρίγκιπα-εκλέκτορα, τραυματίζεται και πεθαίνει.

Τότε ο Κόλχαας γίνεται αντάρτης -μόνος του, μαζί με τους λίγους έμπιστους δουλευτάδες του. Κυριεύουν τον πύργο του νεαρού άρχοντα και τον καίνε, όμως ο άρχοντας ξεφεύγει στη γειτονική πόλη, τη Βιτεμβέργη (Wittenberg). Ο αντάρτικος στρατός πληθαίνει καθώς όλο και περισσότεροι χωρικοί προσχωρούν στις γραμμές του. Βάζουν φωτιά σε γειτονιές της πόλης, ζητώντας να τους παραδοθεί ο άρχοντας. Το αίτημα του Κόλχαας είναι να υποχρεωθεί ο νεαρός άρχοντας να παχύνει ξανά τα δυο μαύρα άλογά του και να του τα παραδώσει σε άριστη κατάσταση όπως ήταν!

Τελικά, επεμβαίνει ο Λούθηρος και καταφέρνει να δοθεί αμνηστία στον Κόλχαας για να εξεταστεί η υπόθεσή του από τα δικαστήρια. Όπως θα καταλάβατε, τελικά ο Κόλχαας καταλήγει στο ικρίωμα, αν και δικαιώνεται στην υπόθεση με τα άλογα. Αυτή η μανιακή επιδίωξη της δικαιοσύνης είναι θέμα πολύ μοντέρνο, όπως πολύ μοντέρνο είναι και το στυλ του συγγραφέα, π.χ. δεν έχει καθόλου περιγραφές τοπίων.Το βιβλίο διαβάζεται μονορούφι και βοηθάει σ’ αυτό η έξοχη μετάφραση του Θόδωρου Παρασκευόπουλου.

Το ενδιαφέρον είναι ότι ο Κόλχαας ήταν υπαρκτό πρόσωπο -αν και λεγόταν Κόλχαζε (Kohlhase) και πράγματι ήταν αλογέμπορος, που αδικήθηκε από έναν ευγενή για δυο άλογα, και πράγματι ξεκίνησε αντάρτικο, όλα αυτά γύρω στο 1534, και έκαψε σπίτια στη Βιτεμβέργη παρά τις παραινέσεις του Λούθηρου. Κατέληξε στον τροχό το 1540 -χωρίς να προηγηθεί αμνηστία όμως και συνεννόηση με τις αρχές του κράτους όπως στο μυθιστόρημα. Ο φιλέρευνος αναγνώστης θα βρει σε επίμετρο του  βιβλίου όσα λένε οι πηγές για τον υπαρκτό Κόλχαζε.

Η νουβέλα του φον Κλάιστ έχει σημαντική θέση στη γερμανόφωνη λογοτεχνία. Το θέμα του νομοταγή πολίτη που βρίσκεται αντιμέτωπος με μια κατάφωρη αδικία και επαναστατεί είναι διαχρονικό και συναρπαστικό. Στο μυθιστόρημα Ragtime του Doctorow η ιστορία μεταφέρεται στις ΗΠΑ στη δεκαετία του 1920. Με πρόφαση ότι πρόκειται για ιδιωτική οδό οι εθελοντές πυροσβέστες ζητούν διόδια από τον μαύρο μουσικό Coalhouse Walker όταν περνάει από μπροστά τους με την απαστράπτουσα T-Ford του. Εκείνος αρνείται, φεύγει για να διαμαρτυρηθεί στις αρχές, επιστρέφει και βρίσκει κατεστραμμένο το αυτοκίνητο και η ιστορία εξελίσσεται με παρόμοιο τρόπο. Ο Ντόκτοροου, θέλοντας να δείξει ότι έχει εμπνευστεί από τον Κλάιστ, «εξαμερικάνισε» το όνομα του Κόλχαας. Όσο για τη νουβέλα, δεν είναι η πρώτη φορά που μεταφέρεται στον κινηματογράφο: είχε μεταφερθεί και το 1969 από τον Φόλκερ Σλέντορφ.

Μια λεπτομέρεια από το βιβλίο, που την είχαμε συζητήσει αρκετά στο αρχικό άρθρο. Σε κάποιο σημείο γίνεται λόγος για μια μολυβένια χτένα, και στην υποσημείωση ο μεταφραστής μάς πληροφορεί ότι χρησιμοποιούσαν χτένες από μολύβι για να σκουραίνουν τα μαλλιά. Αναφέρει μάλιστα και μια παροιμία της εποχής: Ein Bleikamm schwerzt die Haare, doch jüngt er nicht die Jahre, που θα πεί ότι “Η μολυβένια χτένα μαυρίζει τα μαλλιά, μα δεν μικραίνει τα χρόνια”. Στο βιβλίο τη χτένα τη χρησιμοποιεί άντρας, αλλά δεν ξέρω αν οι μολυβένιες χτένες ήταν σύνεργο αποκλειστικά αντρικού καλλωπισμού, ούτε βέβαια ξέρω αν στην ταινία εμφανίζεται η χτένα -όποιος την είδε, ας μας πει. Βέβαια, ο μόλυβδος δεν είναι ό,τι το υγιεινότερο, αλλά από παλιά οι άνθρωποι έβαζαν τα κάλλη πάνω από τον πόνο.

 

Posted in Επαναλήψεις, Επικαιρότητα, Κινηματογράφος, Λογοτεχνία, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , | 89 Σχόλια »