Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μεταμπλόγκειν’ Category

Να πετάξω τα ροδάκινα, που σάπισαν ή να πετάξω τα ροδάκινα που σάπισαν;

Posted by sarant στο 8 Αύγουστος, 2017

Θα λέτε μέσα σας ότι με πείραξε η ζέστη, αφού στον τίτλο παρουσιάζομαι να έχω δίλημμα ενώ και οι δυο εναλλακτικές προτάσεις μου είναι ίδιες.

Δεν είναι όμως εντελώς ίδιες, προσέξτε το καλά, στη μία υπάρχει ένα κόμμα -και το κόμμα αλλάζει τη σημασία, ή τουλάχιστον έτσι πιστεύω.

Έχουμε τις εξής δύο προτάσεις:

Α. Να πετάξω τα ροδάκινα, που σάπισαν;

Β. Να πετάξω τα ροδάκινα που σάπισαν;

Τις ερωτηματικές αυτές προτάσεις τις διάλεξα για να μπουν στον τίτλο, αλλά στην ανάπτυξη του θέματος, επειδή με βολεύει περισσότερο, θα αλλάξω τις προτάσεις σε καταφατικές, χωρίς αυτό να ενοχλεί τα συμπεράσματά μας.

Α. Πέταξα τα ροδάκινα, που είχαν σαπίσει

Β. Πέταξα τα ροδάκινα που είχαν σαπίσει.

Στον γραπτό λόγο η διαφορά βρίσκεται στο κόμμα. Στον προφορικό λόγο, κάνουμε παύση εκεί που υπάρχει το κόμμα. Ίσως μπαίνει στη μέση κι ο επιτονισμός.

Πριν προχωρήσω, σκεφτείτε και απαντήστε αν υπάρχει διαφορά σημασίας σε αυτές τις δύο προτάσεις και τι σημαίνει η καθεμία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Μεταμπλόγκειν, Συντακτικό | Με ετικέτα: | 192 Σχόλια »

Πόσα είναι τα πλαίσια;

Posted by sarant στο 28 Ιουνίου, 2017

Σε μια ομάδα του Φέισμπουκ που ασχολείται με τα γλωσσικά θέματα, ένα μέλος έθεσε το ερώτημα: Γιατί κάποιοι λένε «στα πλαίσια»; Ένα δεν είναι;

Πρόκειται για ένα… φλέγον ζήτημα, που μας έχει απασχολήσει κάμποσες φορές και στο ιστολόγιο αλλά δεν του έχουμε αφιερώσει άρθρο (εκτός αν από τη ζέστη έχω ξεκουτιάνει και δεν το βρήκα). Ευκαιρία λοιπόν να το κάνουμε τώρα. Σημειώνω από την αρχή ότι έχω αντλήσει υλικό από μια παλιότερη συζήτηση στη Λεξιλογία, αλλά και από την πρόσφατη συζήτηση στο Φέισμπουκ.

Ο λόγος για την καθιερωμένη πια έκφραση «στο πλαίσιο του…» / «στα πλαίσια του…» που χρησιμοποιείται πολύ συχνά (πάρα πολύ συχνά, θα έλεγε κανείς) στον καθημερινό πολιτικοδημοσιογραφικό μας λόγο. «Η σημερινή εκδήλωση γίνεται στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Φιστικιού» ή «Η σημερινή εκδήλωση γίνεται στα πλαίσια του Φεστιβάλ Φιστικιού»: κατά τη γνώμη μου και οι δυο προτάσεις είναι συνώνυμες, εναλλάξιμες και εξίσου σωστές (και με την ευκαιρία να κάνω και μια γκριζωπή διαφήμιση για το Φεστιβάλ Φιστικιού που θα γίνει τον Σεπτέμβρη στην Αίγινα).

Δεν έχουν όμως όλοι την ίδια γνώμη -κάποιοι θεωρούν λανθασμένη την έκφραση «στα πλαίσια», είτε πάντοτε, είτε σε ορισμένες περιπτώσεις.

Κάποιοι υποστηρίζουν πως πρέπει πάντοτε να λέμε «στο πλαίσιο» και ποτέ «στα πλαίσια», διότι, όπως και το Κόμμα, ένα είναι το πλαίσιο. Μόνο στον κορνιζά μπορούμε να πούμε «τα πλαίσια» είχε γράψει το 2010 ο Ανδρ. Παππάς (αν και δεν ξέρω κατά πόσο διατηρεί και σήμερα την ίδια άτεγκτη άποψη). Ένας άλλος, που απεχθανόταν αυτή την έκφραση, ρωτούσε ειρωνικά: Στα πλαίσια… Και πόσα είναι δηλαδή αυτά τα πλαίσια;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Λαθολογία, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , , , , | 183 Σχόλια »

Παρατασιούχα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 24 Ιουνίου, 2017

Το ιστολόγιο παρακολουθεί όσο μπορεί τη γλωσσική επικαιρότητα και ένα από τα πάγια καθήκοντά του είναι να καταγράφει νέους όρους, όποτε και όταν αντιλαμβάνεται τη γέννησή τους. Τις μέρες αυτές τα σκουπίδια στοιβάζονται στους δρόμους χωρίς να τα μαζεύει κανείς, διότι απεργούν οι εργαζόμενοι καθαριότητας αφού το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε αντισυνταγματικές τις αλλεπάλληλες παρατάσεις των συμβάσεών τους με τους Δήμους, αλλά και την πληρωμή των δεδουλευμένων τους. Κι έτσι, έσβησαν οι προοπτικές των παρατασιούχων, δηλαδή των συμβασιούχων εργαζομένων που η σύμβαση εργασίας τους είχε πάρει παράταση.

Περισσότερα για την υπόθεση δεν θα γράψω, τουλάχιστον σήμερα, καταγράφω όμως τη γέννηση του όρου, που δεν θα πρέπει να έχει και πολύ καιρό που φτιάχτηκε -αν έχετε κάποια παλιότερη καταγραφή της, θα με ενδιέφερε. Ο παρατασιούχος φτιάχτηκε πάνω στο πατρόν του συμβασιούχου και βρίσκω ότι είναι οικονομική λύση αν θέλουμε μονολεκτικόν όρο. Να έχουμε τη λέξη στο νου μας όταν κάνουμε την καταγραφή των λέξεων της χρονιάς.

Και προχωράμε στα μεζεδάκια μας.

* Φίλος επισημαίνει τίτλο του δελτίου ειδήσεων του Αντένα την περασμένη Παρασκευή. Με φόντο τον πύργο της φονικής πυρκαγιάς στο Λονδίνο, πέφτουν στη μέση της οθόνης τίτλοι με τα αίτια της φωτιάς: ΕΥΦΛΕΚΤΟ ΜΟΝΩΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ….  ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ

Προφανώς ολιγωρία. Αναρωτιέμαι μηπως το λάθος έγινε από λογισμικό αναγνώρισης φωνής.

* Πάλι από δελτίο ειδήσεωντου Αντένα, την Κυριακή το βράδυ -αυτό το άκουσα εγώ.

Ο δημοσιογράφος είπε «όπως βλέπουμε στις εικόνες, που έχουν επεξεργαστεί, …» διότι πράγματι οι εικόνες είχαν πιξελαρισμένα τα πρόσωπα.

Οι εικόνες δεν έχουν επεξεργαστεί τίποτα. Ο τεχνικός του σταθμού έχει επεξεργαστεί τις εικόνες ή οι εικόνες έχουν υποστεί επεξεργασία.

* Τα άχρηστα εισαγωγικά της εβδομάδας, σε άρθρο της Lifo για έναν αγώνα ποδοσφαίρου μεταξύ Ιταλών και Γάλλων βετεράνων, που έγινε με σκοπό να ενισχυθούν τα θύματα του τρομοκρατικού χτυπήματος στη Νίκαια της Γαλλίας.

Διαβάζουμε λοιπόν ότι

Λίγες ημέρες πριν συμπληρωθεί ένας χρόνος από την τρομοκρατική ενέργεια που σημειώθηκε το περασμένο καλοκαίρι στην Νίκαια της Γαλλίας, βετεράνοι και παλαίμαχοι ποδοσφαιριστές της χώρας, «αντιμετώπισαν» σε φιλική αναμέτρηση, ομάδα επιλέκτων από την Ιταλία

Για ποιο λόγο μπήκαν τα εισαγωγικά στο «αντιμετώπισαν»; Δεν τους αντιμετώπισαν; Δεν είναι το ρήμα καθιερωμένο για αθλητικές αναμετρήσεις;

Προσέξτε επίσης το «βετεράνοι και παλαίμαχοι» ποδοσφαιριστές. Όπως λέμε ότι κήρυξαν «μορατόριουμ και εκεχειρία»! Και ως παρωνυχίδα προσέξτε και το άχρηστο κόμμα πριν από το ρήμα «αντιμετώπισαν».

Και ακόμα πιο άχρηστα, έως και παραπλανητικά, είναι τα εισαγωγικά στην καταληκτική πρόταση:

Η φιλική αναμέτρηση διεξήχθη στο χωρητικότητας 36.000 θεατών «Allianz Riviera» και οι Γάλλοι «νίκησαν» τους Ιταλούς με 4-1.

Τι σημαίνουν τα εισαγωγικά στο «νίκησαν»; Δεν νίκησαν τίμια; Ήταν σικέ το ματς; Τι ξέρει ο συντάκτης του άρθρου και δεν το λέει καθαρά;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , , , | 207 Σχόλια »

Καταιγιστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Ιουνίου, 2017

Δεν τα λέω έτσι επειδή σερβίρονται με ταχύτατους ρυθμούς, πού τέτοια τύχη, αλλά διότι καθώς τα γράφω ακούω βροντές και βλέπω αστραπές καθώς ξέσπασε το άξαφνο καλοκαιρινό μπουρίνι.

Ξεκινάμε με τα ορντέβρ και με ένα ρεπορτάζ για τις αλλαγές στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, αλλαγές που κινούνται, θα μπορούσε να πει κανείς, σε… αντικαφασική κατεύθυνση. Διαβάζω ότι:

«Μαχαιριά» στην ελληνική ευρηματικότητα αποτελεί ο νέος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, κυρίως για τους ιδιοκτήτες αυτοκινήτων που στερούνται νόμιμης θέσης στάθμευσης και εφεύρουν διάφορους τρόπους για να εξασφαλίζουν μόνιμα μια θέση πάρκινγκ έξω από το σπίτι τους!

Όχι όμως. Το ρήμα είναι «εφευρίσκω», ο τύπος «εφεύρω» σκέτος δεν στέκεται παρά μόνο με «να» και «θα». Κι αν σας φαίνεται κάπως σκονισμένο το «εφευρίσκουν», που συμφωνώ, υπάρχουν ευτυχώς πολλά άλλα συνώνυμα, από τα κάπως πιο επίσημα (π.χ. επινοούν) ως τα πιο ζωντανά και λαϊκά (μηχανεύονται, σκαρφίζονται) που νομίζω πως ταιριάζουν στην περίσταση, που δεν έχουμε δα και καμιά εφεύρεση περιωπής.

* Όμως, πέρα από το γλωσσικό λαθάκι, το πιο εντυπωσιακό είναι αυτό που γράφει ο φίλος μας ο Στάζιμπος στο σχόλιο 49, ότι δηλαδή η είδηση είναι ΟΛΗ κατασκευασμένη – λάθος. Δεν υπάρχει «νέος ΚΟΚ», η δε ποινή των 400 ευρώ ισχύει από το 2007!

* Δεν το άκουσα με τ’ αυτιά μου, αλλά μου το μετέδωσαν δυο φίλοι, οπότε μάλλον θα είναι αληθινό. Μεσημεριανές ειδήσεις στον «Σκάι» πριν από μερικές μέρες:

«Η κ. Μέι θα συναντηθεί με την αυτού μεγαλειότης τη βασίλισσα Ελισάβετ».

Δύο κοτσάνες στην τιμή της μίας. Και «αυτού» αντί «αυτής» (αφού είναι γυναίκα η Ελισάβετ) και άκλιτο το «μεγαλειότης» αντί «μεγαλειότητα».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , | 229 Σχόλια »

Σκέψεις για έναν παγιδευμένο φάκελο

Posted by sarant στο 29 Μαΐου, 2017

Η απόπειρα εναντίον του πρώην πρωθυπουργού Λουκά Παπαδήμου με παγιδευμένο φάκελο, μια πράξη απολύτως και απερίφραστα καταδικαστέα, έχει σχολιαστεί εκτενώς στα διάφορα βήματα δημόσιας συζήτησης. Το ιστολόγιό μας αναπόφευκτα, λόγω και του δικού μου ταξιδιού, δεν πήρε μέρος σε αυτή την ανάλυση παρά μόνο με κάποια σχόλιά σας στο περιθώριο άλλων συζητήσεων.

Πιστεύω όμως ότι αξίζει μια συζήτηση όχι μόνο και όχι τόσο για το γεγονός καθαυτό όσο για τα όσα ανέδειξε  η απόπειρα, και κυρίως το ζήτημα του δημόσιου λόγου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Να πάρουμε όμως τα πράγματα με τη σειρά. Από μερίδα του πολιτικού κόσμου και από πολλά μέσα ενημέρωσης έγινε προσπάθεια να παρουσιαστεί η απόπειρα κατά Παπαδήμου ως άμεσο αποτέλεσμα της κριτικής που είχε εκφραστεί στον Λουκά Παπαδήμο το 2011-2012, τόσο για τον τρόπο με τον οποίο αναδείχτηκε πρωθυπουργός όσο και για τα πεπραγμένα του κατά την ολιγόμηνη πρωθυπουργία του.

Πολιτικοί με δηλώσεις τους μίλησαν για «ηθικούς αυτουργούς της επίθεσης», κάποιοι ανερμάτιστοι μάλιστα όπως ο Γρ. Ψαριανός (είναι βουλευτής, θυμίζω) δεν δίστασαν να κατονομάσουν τον πρωθυπουργό ως έναν από τους… ηθικούς αυτουργούς, ενώ από δημοσιογράφους εκφράστηκε η αποψη ότι το χέρι των δραστών το όπλισε η οξεία πολιτική κριτική στην κυβέρνηση Παπαδήμου, μια άποψη που είναι κατα τη γνώμη μου επικίνδυνη όσο και αβάσιμη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μεταμπλόγκειν, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , | 194 Σχόλια »

Ερωτήσεις και απαντήσεις ξανά

Posted by sarant στο 28 Απρίλιος, 2017

Στις στήλες των χρονογραφημάτων, αν υπάρχουν ακόμα χρονογραφήματα σε εφημερίδες, όσες εφημερίδες υπάρχουν ακόμα, συνέβαινε πότε πότε ο χρονογράφος να δημοσιεύει μία ή περισσότερες επιστολές αναγνωστών, άλλοτε σχολιάζοντας κι ο ίδιος κι άλλοτε παραχωρώντας ολόκληρο τον χώρο της στήλης στους αναγνώστες του. Ο Λευτέρης Παπαδόπουλος στα Νέα έβαζε τον τίτλο «Απ’ όσα μου γράφουν» σε τέτοια άρθρα, που πέρα από την επικοινωνία δίνουν στον συντάκτη μιαν ανάπαυλα, διότι είναι μεγάλη καταδίκη να πρέπει να γράφεις κάθε μέρα τις εξακόσιες, οχτακόσιες ή χίλιες λέξεις για να γεμίσεις τη στήλη σου.

Κι εμείς εδώ έχουμε κάθε μέρα και καινούργιο άρθρο (εντάξει, κάποτε επαναλαμβάνουμε παλιά άρθρα, αλλά με μέτρο), και βέβαια τη γνώμη σας την εκφράζετε στα σχόλια, δημόσια.

Συχνά συμβαίνει όμως να μου κάνουν ερωτήσεις, για γλωσσικά κυρίως θέματα, είτε γνωστοί είτε άγνωστοι, άλλοτε με ηλεμήνυμα κι άλλοτε στο Φέισμπουκ. Όταν μπορώ απαντάω, όπως μπορώ, αλλά συνήθως δεν προλαβαίνω να το κοιτάξω σε βάθος το θέμα. Μια φορά στο τόσο, κρατάω σε ένα αρχείο την ερώτηση και την απάντηση, μήπως και έχει ενδιαφέρον να ξαναδώ το θέμα ή να το αναπτύξω σε άρθρο στο ιστολόγιο, όπως έχω κάνει όχι λίγες φορές.

Πριν από καναδυο χρόνια σκέφτηκα ότι θα ήταν ωραίο να βλέπουν κι άλλοι την απάντηση, όχι για να μάθουν αλλά κυρίως γιατί μπορεί να έχουν κάτι να προσθέσουν, και βάλαμε τον Ιούνιο του 2015 ένα τέτοιο άρθρο, με ερωτήσεις δικές σας και απαντήσεις, και μερικούς μήνες αργότερα ένα ακόμα. Οποτε, σήμερα βάζω το τρίτο άρθρο της κατηγορίας αυτής, με συγκεντρωμένες ερωτήσεις που μου έγιναν και τις απαντήσεις που έδωσα. Κάθε διαφωνία, συμπλήρωση ή άλλο σχόλιο είναι ευπρόσδεκτα.

 

Ερώτηση:
Καλησπέρα, Νίκο. Πάντα μπερδεύω -όποτε τα χρησιμοποιώ- το «καλομαθημένος» με το «κακομαθημένος», έχω την αίσθηση ότι εννοιολογικώς ταυτίζονται, υπάρχει μήπως κάποια λεπτή διαφορά;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Γενικά γλωσσικά, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , | 189 Σχόλια »

Λαζαρομεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Απρίλιος, 2017

Σάββατο του Λαζάρου σήμερα. Τα περυσινά αντίστοιχα μεζεδάκια, τα είχα πει «Μεζεδάκια του Λαζάρου», οπότε φέτος που και πάλι το Σάββατο του Λαζάρου πέφτει Σάββατο ο τίτλος αλλάζει ελαφρά.

Και ξεκινάμε με ένα καθυστερημένο πρωταπριλιάτικο. Από το ιστολόγιο μιας Αμερικανίδας αρχαιολόγου, άρθρο για τη συγκλονιστική ανακάλυψη πήλινων πινακίδων με κείμενο στη Γραμμική Β στο κέντρο της Αθήνας, όπου περιγράφεται ένα περίεργο έθιμο των Μυκηναίων, να λένε εξωφρενικά ψέματα την πρώτη μέρα του τέταρτου μήνα. Το όνομα του διευθυντή των ανασκαφών, Ηλίθιος Απριλίου, μετάφραση του April Fool, ίσως να μην ήταν τόσο φανερό για τους μη ελληνόφωνους αναγνώστες.

* Το επόμενο μεζεδάκι δεν είναι φρέσκο, αλλά διατηρεί την αξία του. Τη φωτογραφία την τράβηξε φίλος του ιστολογίου στο Πήλιο τον Οκτώβριο -και αποτελεί παράδειγμα άχρηστων εισαγωγικών, εκτός βέβαια αν ο ιδιοκτήτης έχει κανένα τσιχουάχουα και σαρκάζει.

* Ένα προφορικό, τώρα, που το αναφέρω χωρίς τεκμηρίωση, όπως το είδα σε σχόλιο φίλου.

Ρεπόρτερ του Σκάι είπε «οι γονείς είχαν υποσχεθεί απ’ τον δήμο» (να τους φτιάξει νέο σχολείο).

Πρόκειται για το γνωστό ζητηματάκι με τα αποθετικά ρήματα μέσης φωνής αλλά ενεργητικής διάθεσης. Πολύ συνηθισμένο παράδειγμα είναι οι μετοχές «που διαπραγματεύτηκαν».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , | 143 Σχόλια »

Ολλανδικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Μαρτίου, 2017

Ολλανδικά επειδή προχτές είχαμε εκλογές στην Ολλανδία σκέφτηκα να ονομάσω τα σημερινα μας μεζεδάκια «ολλανδικά», παρόλο που οι Ολλανδοί για πολλά πράγματα διακρίνονται αλλά όχι για την κουζίνα τους. Ωστόσο ο τίτλος έχει και μια δεύτερη διάσταση, αφού όταν θα διαβάζετε το άρθρο καλώς εχόντων των πραγμάτων θα βρισκομαι καθ’ οδόν προς την Ολλανδία, όπου θα διανυκτερεύσω το Σάββατο.

Και μια και δώσαμε αυτόν τον τίτλο ξεκινάμε με ένα ενδιαφέρον πολιτικογλωσσικό από τις πρόσφατες ολλανδικές εκλογές. Στην Ολλανδία έχουν απλή αναλογική, και μάλιστα χωρίς κατώφλι, οπότε όποιο κόμμα πάρει το εκλογικό μέτρο για μία έδρα (στις 150 που έχει η βουλή τους, άρα το 0,67%) βγάζει βουλευτή. Στις πρόσφατες εκλογές μπήκαν στη βουλή 13 κόμματα. Ανάμεσά τους, με 2% και 3 έδρες ένα κόμμα που ο τίτλος του είναι, ας πούμε, λογοπαίγνιο, και γι’ αυτό ενδιαφέρει το ιστολόγιο.

Πρόκειται για το κόμμα Denk. Ο τίτλος του σημαίνει «Σκέψου» στα ολλανδικά και «Ισότητα» στα τουρκικά και το ίδρυσαν δυο ολλανδοτούρκοι πολιτικοί, που είχαν εκλεγεί βουλευτές στις προηγούμενες εκλογές με το Εργατικό Κόμμα (του Ντάισελμπλουμ) αλλά αποχώρησαν. Πρόγραμμα του κόμματος είναι η ανεκτικότητα και η πολυπολιτισμικότητα.

* Φίλος στέλνει τον εξής τίτλο: Δύτης αφαίρεσε καρφωμένο μαχαίρι σε κεφάλι καρχαρία.

Και ρωτάει: Πού ήταν καρφωμένο το μαχαίρι πριν το αφαιρέσει στο κεφάλι του καρχαρία;

Ίσως παραείναι αυστηρός ο φίλος μας. Νομίζω πως αν αλλάξουμε τη σειρά δυο λέξεων δεν υπάρχει περιθώριο για παρεξήγηση: Δύτης αφαίρεσε μαχαίρι καρφωμένο σε κεφάλι καρχαρία.

Αλλά ας μας πει και ο Δύτης τη γνώμη του!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 243 Σχόλια »

Ο τρόμος για την απλοποίηση και για τις αλλαγές της ορθογραφίας

Posted by sarant στο 17 Μαρτίου, 2017

Κυκλοφόρησε αρκετά στο Φέισμπουκ ένα κείμενο, που το βλέπετε σε εικόνα αριστερά και που θα το μεταγράψω πιο κάτω -ίσως  ο συντάκτης του να είναι δάσκαλος, αν και αυτό δεν έχει και μεγάλη σημασία. Κάποιος φίλος μού ζήτησε να το σχολιάσω -κι έτσι έχουμε το σημερινό άρθρο, αν και τα θέματα αυτά τα έχουμε συζητήσει πολλές φορές στο παρελθόν και θα τα συζητήσουμε ξανά στο μέλλον -αλλά γλωσσικό ιστολόγιο είμαστε, αν ήμασταν ποδοσφαιρικό θα συζητούσαμε για μπάλα.

Ο άγνωστος συντάκτης λοιπόν, ίσως δάσκαλος, στο καλογραμμένο κειμενάκι του συγκέντρωσε 14 λέξεις που η ορθογραφία τους έχει αλλάξει ή που ο συντάκτης νομίζει ότι έχει άλλάξει, στην κατεύθυνση της απλοποίησης. Θεωρεί ότι η απλοποίηση αυτή της ορθογραφίας συνιστά κατακρεούργηση της γλώσσας (!) και εκφράζει την έντονη δυσφορία του που νιώθει ανορθόγραφος και «αναγκάζεται να ανοίξει λεξικό ακόμα και για την πιο απλή λέξη».

Αλλά ας δούμε πρώτα το κείμενο:

Ενός λεπτού σιγή για εκείνο το μαντήλι που ξηλώθηκε κι έμεινε «μαντίλι», για την εταιρεία που διαλύθηκε κι έγινε «εταιρία», για τη βρωμιά που λερώθηκε κι έγινε «βρομιά», για τον χλωμό που τρόμαξε κι έγινε «χλομός», για το πηρούνι που έσπασε κι έγινε «πιρούνι», για το συγγνώμη που, έλεος, γίνεται «συγνώμη», για το ρήμα γλυτώνω που δε γλύτωσε κι έγινε «γλιτώνω», για το παληκάρι που λύγισε κι έγινε «παλικάρι», για την μπύρα που ξίνισε κι έμεινε «μπίρα», για την χρεωκοπία που έγινε «χρεοκοπία» και τη φοβόμαστε περισσότερο, για την περηφάνεια που ντροπιάστηκε κι έγινε «περηφάνια» για τον Μανώλη που παλεύει για να μη γίνει «Μανόλης», για τη ζήλεια που ζήλεψε κι έγινε «ζήλια», για το κτήριο που γκρεμίστηκε κι έγινε «κτίριο»…
Και για όλα εκείνα τα θύματα της απλοποίησης/κατακρεούργησης της ελληνικής γλώσσας, που μας κάνουν να νιώθουμε ανορθόγραφοι και να ανοίγουμε λεξικό ακόμη και για την πιο απλή λέξη!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσική αλλαγή, Λεξικογραφικά, Μεταμπλόγκειν, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 244 Σχόλια »

Το δισεκατομμύριο, ο Άδωνης και ο αμείλικτος Μέφρι

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2017

Τις τελευταίες μέρες κυκλοφόρησε πολύ στη μπλογκόσφαιρα ένα βιντεάκι από τηλεοπτική εκπομπή (μάλλον του Σκάι) στην οποία ένας νεαρός σταματάει διαβάτες στον δρόμο και τους ρωτάει «Πόσα εκατομμύρια είναι το δισεκατομμύριο;» ή «Πόσα δισεκατομμύρια είναι το τρισεκατομμύριο;». Κανείς από τους αιφνιδιασμένους περαστικούς δεν φαίνεται να απαντάει σωστά -άλλοι λένε «δύο» ή «τρία», άλλοι «εκατό», άλλοι άλλα, κανείς δεν φαίνεται να δίνει τη σωστή απάντηση που είναι, βέβαια, «χίλια».

Πολλοί γέλασαν με την εκπομπή, και θα παραδεχτώ ότι έχει αστείες στιγμές το βίντεο. Εγώ δεν γέλασα επειδή δεν μου αρέσουν οι εκπομπές όπου ο πανίσχυρος και παντογνώστης παρουσιαστής προσπαθεί να βγάλει γέλιο από ανυποψίαστους περαστικούς -τις έχω σιχαθεί από τότε που ήμουν μικρό παιδί και έβλεπα τον Μαστοράκη να κάνει το Κάντιντ Κάμερα στη χουντική τηλεόραση. Εξίσου σιχαμερές μου φαίνονται οι εκπομπές όπου κάποιος κάνει τηλεφωνικές φάρσες μπροστά σε κοινό που ακούει τη συνδιάλεξη -ο Τζιμάκος ο Πανούσης έκανε τέτοιες, νομίζω. Δεν έχω πρόβλημα με τις τηλεφωνικές φάρσες καθαυτές, έκανα κι εγώ όταν βρισκόμουν στην ηλικία όπου οι δραστηριότητες αυτές φαίνονται πολύ αστείες (στην τρίτη γυμνασίου) -αλλά το να τηλεφωνείς σε απροστάτευτους πολίτες για να σε ακούει και να ξεκαρδίζεται το νοήμον κοινό, το θεωρώ ξεπεσμό. Θα μου πείτε και η ραδιοφωνική Ελληνοφρένεια το έκανε αυτό -αλλά δεν είναι το ίδιο, είναι αρκετά διαφορετικός ο τρόπος της Ελληνοφρένειας και έχει και αυτοσαρκασμό. Τέλος πάντων, πλατειάζω, το θέμα μας είναι η εκπομπή με τα εκατομμύρια και το δισεκατομμύριο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μεταμπλόγκειν, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , | 203 Σχόλια »

Προεόρτια μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Δεκέμβριος, 2016

Έστω και σε συνθήκες κρίσης, γιορτές έρχονται -το επόμενο Σαββατοκύριακο έχουμε Χριστούγεννα, και όπως λέγαμε το πρωί στη λαϊκή της γειτονιάς τα φετινά Χριστούγεννα είναι του εργοδότη, αφού πέφτουν Κυριακή κι έτσι μόνο η Δευτέρα είναι έκτακτη αργία, ενώ άλλες χρονιές, που πέφτουν μεσοβδόμαδα, οι γιορτές φαίνονται να είναι του εργαζόμενου -αν και, θα έλεγε ο Πρεβέρ ή ο Σαββόπουλος, κάθε μέρα του αφεντικού είναι κατά βάθος.

Οπότε, προεόρτια μεζεδάκια.

moustakΘα μπορούσαμε να τα πούμε και μεζεδάκια με μουστάκια, μια και έχουμε καναδυό τέτοιες περιπτώσεις στο σημερινό άρθρο -και ξεκινάμε με αυτές.

Μουστάκια, ας πούμε, φόρεσε ο Σκάι στην Ελένη Θεοχάρη, ή έστω μισά μουστάκια, αφού και τις δυο ιδιότητές της τις αναφέρει μισές θηλυκές και μισές αρσενικές. Γιατί «Γενική Διευθυντής» και όχι «Γενική Διευθύντρια»; Ο ορος θαρρώ είναι απόλυτα καθιερωμένος. Κάπως λιγότερο ο όρος «Διευθύνουσα σύμβουλος», επειδή λιγότερες γυναίκες φτάνουν σε τέτοιες θέσεις. Όταν όμως φτάνουν δεν μπορεί να έχουν μουστακοφόρους τίτλους. Και έχω την εντύπωση ότι είναι «αναπληρώτρια» διευθύνουσα σύμβουλος, δεν κάθεται στον πάγκο.

* Ακόμα πιο παχιά μουστάκια φόρεσε αθλητικός ιστότοπος σε Αργεντίνα δημοσιογράφο, αλλά υπάρχουν ελαφρυντικά. Συγκεκριμένα, γράφτηκε ότι «Η Maria Clara Rositano σε tweet που έκανε αναφέρε ότι η Αρχεντίνος, πρώην ομάδα του Λαουτάρο Ρινάλντι, θα πάει στη FIFA για να διεκδικήσει τα χρήματα που της οφείλει ο Παναθηναϊκός από τη μεταγραφή του Αργεντινού επιθετικού. Πάντως, η Αργεντινός δημοσιογράφος δεν αναφέρει κάτι περισσότερο, όπως π.χ το ύψος του ποσού το οποίο διεκδικεί η Αρχεντίνος».

Τα ελαφρυντικά για το τερατώδες «η Αργεντινός δημοσιογράφος» είναι δύο. Αφενός, η έλξη από το Αρχεντίνος, που είναι το όνομα της πρώην ομάδας του ποδοσφαιριστή. Αφετέρου, ότι το θηλυκό του πατριδωνυμικού «ο Αργεντινός» είναι «η Αργεντινή», που συμπίπτει με το όνομα της χώρας. Όμως, κάπως πρέπει να τις λέμε τις γυναίκες από την Αργεντινή. Το ΛΚΝ απαξιοί να ασχοληθεί με κύρια ονόματα. Ο Μπαμπινιώτης προτείνει «η Αργεντινή – η Αργεντινέζα», το ίδιο και το Χρηστικό. Θαρρώ πως και το «η Αργεντίνα» καλό είναι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , | 161 Σχόλια »

Προϋπολογισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Δεκέμβριος, 2016

Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές γίνεται στη Βουλή η συζήτηση για τον προϋπολογισμό -ο οποίος, με βάση το πρόγραμμα, θα ψηφιστεί αύριο το βράδυ- κι αυτό μού δίνει τον τίτλο για τα σημερινά μεζεδάκια, παρόλο που μέχρι τώρα δεν έχω ακούσει κάποιο αξιομνημόνευτο μαργαριτάρι.

Αν και μόλις το έγραψα αυτό άκουσα τον κ. Σαλμά της ΝΔ να λέει «κύριε υπουργέ δεν είμαστε αμπορίτζιναλ» και μπορώ να πω ότι κάπως με πείραξε -δεν φτάνει που οι καημένοι οι Αβορίγινες έχουν τραβήξει τα πάνδεινα από τους λευκούς της Αυστραλίας, έχουν και δήθεν μορφωμένους και πολιτισμένους να τους χλευάζουν. Αλλά ας είναι.

* Η είδηση ενδιαφέρουσα, ο τίτλος μαργαριταρένιος: Στίχοι του Ρίτσου διαβάζουν στο μετρό της Στοκχόλμης.

Τι (και πώς) διαβάζουν οι στίχοι, δεν μας το λέει το άρθρο..

* Φίλος μου στέλνει μια είδηση, την αναγγελία του θανάτου ενός Βρετανού ηθοποιού, του Πίτερ Βόγκαν, «ο οποίος πρόσφατα ενσάρκωσε τον Αίμον Ταργκάρυεν, τον Μέιστερ στη Νυχτερινή Φρουρά του Μαύρου Κάστρου»

Επειδή μέχρι σχετικά πρόσφατα νόμιζα ότι το Game of Thrones είναι βιντεοπαιχνίδι, δεν ξέρω τι είναι και πώς προφέρονται ο Μέιστερ και ο Αίμον, ξέρω όμως ότι το επώνυμο Vaughan δεν προφέρεται Βόγκαν, αλλά Βον, με μακρό το ο, γι’αυτό και το έγραφαν παλιότερα και Βων.

* Κατά την ορολογία του ιστολογίου, καραβίδες λέγονται οι προτάσεις που περιέχουν αλλεπάλληλα πραγματολογικά λάθη (για την προέλευση του όρου, δείτε ένα παλιό μας άρθρο).

Το ιστολόγιο αρέσκεται να ψαρεύει καραβίδες, όμως είναι σχετικά σπάνιες. Κι έτσι, με χαρά μου ψάρεψα τις προάλλες μια μεσαίου μεγέθους καραβίδα σε άρθρο της Λιάνας Κανέλλη, όπου γίνεται λόγος για το Καλίνινγκραντ:

Το σφηνωμένο μεταξύ Εσθονίας και Πολωνίας κομμάτι ρώσικης εδαφικής κυριαρχίας, γενέθλια και ταφική πατρίδα του Καντ, αποκομμένο μετά την ενδόρηξη της Σοβιετικής Ενωσης από τη σημερινή Ρωσία, είναι το άμεσα συνορεύον έδαφός της, με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ …  Το ΝΑΤΟ απ’ τις βαλτικές χώρες και την Πολωνία ως τη Βουλγαρία και οι Ρώσοι εκτός Καυκάσου και Μαύρης Θάλασσας, μέχρι το Καλίνινγκραντ (μετονομασία του ανατολικοβαυαβρικού Κρόνενμπουργκ προς τιμήν του μπολσεβίκου Μιχαήλ Καλίνιν, μετά τη συμφωνία του Πότσδαμ),

Ας προσέξουμε τον τύπο «ενδόρηξη» που αποδίδει το αγγλικό implosion, και μετά ας περάσουμε στην καραβίδα κι ας αρχίσουμε να μετράμε λάθη.

Σαν προοίμιο, το Καλίνινγκραντ (η πόλη και η επαρχία της) δεν είναι σφηνωμενο «μεταξύ Εσθονίας και Πολωνίας», αλλά μεταξύ Λιθουανίας και Πολωνίας. Η Εσθονία είναι αρκετές εκατοντάδες χιλιόμετρα πιο πάνω, αφού μετά τη Λιθουανία μεσολαβεί και η Λετονία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Εκδηλώσεις, Κοτσανολόγιο, Λουξεμβούργο, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 237 Σχόλια »

Ανασχηματισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Νοέμβριος, 2016

Το άρθρο άρχισε να γράφεται την ώρα που αναμενόταν να ανακοινωθεί ο ανασχηματισμός της κυβέρνησης -γι’ αυτό και ο αρχικός του τίτλος ήταν «ανασχηματιζόμενα» μεζεδάκια. Ύστερα διέκοψα διότι είχαμε να πάμε να δούμε κάτι φίλους, και επιστρέφοντας έμαθα ότι ο ανασχηματισμός είχε συντελεστεί -κι έτσι ο τίτλος άλλαξε σε «ανασχηματισμένα».

Έκανα το εξής σχόλιο στο Φέισμπουκ, που το αναπαράγω εδώ:

Παρόλο που ο Κώστας Γαβρόγλου που τον αντικαθιστά είναι σοβαρός άνθρωπος και σημαντικός διανοητής, θέλω να δηλώσω τη βαθύτατη απογοήτευσή μου για την απομάκρυνση του Νίκου Φίλη από το υπουργείο Παιδείας και από την κυβέρνηση, απογοήτευση που επιστεγάζεται με την αποχώρηση και της Σίας Αναγνωστοπούλου.

Δυστυχώς, ο πρωθυπουργός εισάκουσε τις παραινέσεις των εθνικιστών, πρώτα και κύρια του αγ. Ιερώνυμου. Απόψε ο σκοταδισμός και ο εθνικισμός κατήγαγαν μια σημαντική νίκη.

Δεν μπορώ παρά να εκφράσω την αποδοκιμασία μου, έστω κι αν αρκετές τοποθετήσεις στο νέο σχήμα είναι καλοδεχούμενες. Κρίμα.

Και, χαίρε Νίκο Φίλη!

Πράγματι, δεν μπορώ να ξεχάσω ότι τον Νίκο Φίλη προχτές μόλις τον χαρακτήρισε «προβληματικό» ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος αλλά και «ανελλήνιστο, μισαλλόδοξο και μισάνθρωπο» ο εθνικιστής σκιτσογράφος Στάθης Σταυρόπουλος. Το ιστολόγιο δεν αλλάζει την τοποθέτησή του, αλλά αίρει την εκ των προτέρων ευμενή διάθεσή του προς την κυβέρνηση.

Η σημερινή πιατέλα με τα μεζεδάκια δεν είναι τόσο φορτωμένη όσο συνήθως, για λόγους προσωπικούς -είχα ταξίδια αυτή την εβδομάδα και δεν πρόλαβα να μαζέψω αρκετά. Για να τα λέμε όλα, φταίτε κι εσείς που δεν στείλατε. 🙂

Και η επόμενη βδομάδα θα είναι δύσκολη για το ιστολόγιο, διότι έχω και πάλι ταξίδι, αυτή τη φορά στη Μάλτα. Δεν ξέρω αν θα έχω τον καιρό ή τις υλικές δυνατότητες (σύνδεση κτλ.) να ανεβάζω άρθρα καθημερινά, αν και θα προσπαθήσω να μη σπάσει το σερί της καθημερινής δημοσίευσης το οποίο κρατάει από τα τέλη Ιανουαρίου του 2014. Βέβαια, θα βάλω και καναδυό άρθρα ‘ταξιδιωτικού’ χαρακτήρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 279 Σχόλια »

Ποιοι ήταν οι «όλοι εναντίον του Μάνου Χατζιδάκι»;

Posted by sarant στο 26 Οκτώβριος, 2016

Προχτές είχαμε την επέτειο της γέννησης του μεγάλου Μάνου Χατζιδάκι -γεννήθηκε στις 23 Οκτωβρίου 1925· αν ζούσε ακόμα, θα ήταν 91 χρονών, όσο και ο άλλος μεγάλος, ο Μίκης, που γεννήθηκε τρεις μήνες νωρίτερα. Ζει και ο Μάνος, αλλά μέσα από το έργο του.

Και το πόσο έντονα ζει το είδαμε προχτές, όταν, με αφορμή ακριβώς την επέτειο της γέννησης του Μ.Χ., γέμισε η μπλογκόσφαιρα με αναφορές στην ιστορική διένεξη του Μάνου Χατζιδάκι με την Αυριανή και με σκαναρισμένες εικόνες ενός φύλλου της Αυριανής του 1987, στο οποίο διάφοροι πολιτικοί της εποχής καταφέρονταν εναντίον του Μάνου Χατζιδάκι. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν σχεδόν ξεχαστεί μέσα στα σχεδόν τριάντα χρόνια που έχουν περάσει, αρκετοί έχουν εγκαταλείψει τον μάταιο τούτο κόσμο, κάποιοι όμως συμμετέχουν ακόμα στην πολιτική ζωή.

Δεν θέλω να το παινευτώ, αλλά το ιστολόγιο συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό σε αυτήν την αναδρομή. Θέλω να πω, πρόπερσι, με την ευκαιρία των 20 χρόνων από τον θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι είχα γράψει ένα άρθρο για τη σύγκρουσή του με τον αυριανισμό, το οποίο συνοδευόταν από σκαναρισμένα αποκόμματα σελίδων της Αυριανής από το αρχείο μου. Τις σκαναρισμένες αυτές σελίδες (παράδειγμα) τις είδα να κυκλοφορούν ευρύτατα προχτές στα κοινωνικά μέσα, πράγμα βέβαια που καθόλου δεν μ’ ενοχλεί, αφού δεν είχα σκοπό να διεκδικήσω την αποκλειστικότητα (κάποιοι βάζουν υδατογράμματα στις ‘αποκλειστικότητές’ τους, αλλά εγώ ούτε ξέρω πώς γίνεται ούτε θα το έκανα κι αν ήξερα)

Ωστόσο, διαπίστωσα ότι στην αναπαραγωγή αυτών των σκαναρισμένων σελίδων και στον επικριτικό σχολιασμό των δηλώσεων έγινε μια αδικία, στην οποία συνέβαλα άθελά μου κι εγώ -γι’ αυτό και γράφω το σημερινό άρθρο, για να την επανορθώσω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαναλήψεις, Εφημεριδογραφικά, Μεταμπλόγκειν, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , | 251 Σχόλια »