Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μεταφραστικά’ Category

Παλινορθωτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιουλίου, 2019

Και μετεκλογικά θα μπορούσα βέβαια να τα ονομάσω, αλλά τον τίτλο αυτό τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει άλλες δυο φορές κι έπειτα νομίζω ότι αυτός που διάλεξα μεταφέρει περισσότερες πληροφορίες αφού με τη νέα κυβέρνηση επανήλθε η, ας πούμε, αστική κανονικότητα, π.χ. επέστρεψαν οι γραβάτες στην ορκωμοσία και ο αμιγώς θρησκευτικός όρκος.

Να  θυμηθούμε και τα αποτελέσματα των εκλογών της περασμένης Κυριακής -αλλά επειδή είμαστε βιβλιοφιλικό ιστολόγιο, να δουμε τα ποσοστά των κομμάτων με βάση τίτλους βιβλίων, όπως τα φαντάστηκε ανώνυμος (ή άγνωστος σε μένα) κυβερνοπολίτης.

Δεν θυμάμαι από πού το πήρα, αλλά έχει γούστο πιστεύω.

* Το πιο ευχάριστο στις εκλογές ήταν σίγουρα ο καταποντισμός της Χρυσής Αυγής. Σε σχετική ανάλυση στο in.gr διαβάζουμε ότι:

Η πτώση στα ποσοστά της Χρυσής Αυγής δεν έγινε εν μία νυχτί.

Όμως, ο τύπος «νύχτα» είναι της σημερινής γλώσσας και δεν έχει δοτική. Και να είχε, επειδή η νύχτα είναι φυσικά πλέον πρωτόκλιτη, θα ήταν «νύχτα» (βάλτε και την υπογεγραμμένη εκεί που ξέρετε). Δοτική έχει ο αρχαίος τύπος, που είναι «νυξ» (όχι νιξ φαΐ που έλεγε η χοντρή) και στη δοτική «νυκτί». Αν είναι να χρησιμοποιούμε αρχαία, να τα χρησιμοποιούμε, κατά το δυνατόν, σωστά.

Δεν τελειώσαμε όμως. Ένας καθαρολόγος θα σας πει ότι δεν αρκεί να διορθώσετε το «νυχτί». Αν γράψετε «εν μία νυκτί» πάλι φαλτσάρετε, διότι στα αρχαία ήταν «μιᾷ», επομένως πρέπει να τονιστεί στη λήγουσα. Άρα, όχι «εν μία νυκτί» αλλά «εν μια νυκτί».

Ούτε τώρα τελειώσαμε. Εντάξει, τονίζεται στη λήγουσα, αλλά θα βάλουμε τόνο ή όχι; Εδώ οι γνώμες διίστανται. Ο Μπαμπινιώτης το γράφει «εν μια νυκτί» (άρα το προφέρει μονοσύλλαβο) ενώ το ΛΚΝ «εν μιά νυκτί» άρα το προφέρει δισύλλαβο. Για περισσότερα δείτε ειδικό παλαιότερο άρθρο της Λεξιλογίας. Αν το έγραφα ποτέ, θα το τόνιζα: μιά, ίσως επειδή έτσι θα το πρόφερα στο γνωστό παλιό σατιρικό «εν μιά νυκτί και μόνη, αντιστάσεως μη ούσης…»

Οπότε, καλά κάνω εγώ που γράφω «μέσα σε μια νύχτα».

* Και επιστρέφουμε στα εκλογικά. Ο τίτλος μας λέει για παλινόρθωση αλλά εδώ μια επιφανής περσόνα του φιλελεύθερου χώρου προτιμάει την παλιννόστηση.

Όμως, ωγαθέ, παλιννόστηση, όπως λέει το Λεξικό, είναι η επιστροφή κάποιου στην πατρίδα του ύστερα από μακροχρόνια απουσία. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι οι ακραιφνείς φιλελεύθεροι είχαν φύγει από τη χώρα την τετραετία που κυβερνούσαν οι μαδουραίοι, και πάλι εκείνοι θα παλιννοστούσαν, όχι η χώρα.

Στην πραγματικότητα, ο επιφανής φιλελεύθερος ήθελε να γράψει παλινόρθωση, αλλά τον μπέρδεψε η παλιννόστηση,  που μπορεί κανείς να νομίσει ότι συνδέεται με το στήσιμο της χώρας στα πόδια της.

Και δωράκι η κοτσάνα «των απελθούντων» αντί για το σωστό «απελθόντων». Καλύτερα γράψε «μαδουραίων», που ξέρεις πώς γράφεται!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Εκλογές, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 120 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν ανοίξουν οι κάλπες

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2019

Ο τίτλος είναι προβλέψιμος αφού αύριο έχουμε εκλογές. Βέβαια, κι άλλες φορές έχω βάλει παρεμφερείς τίτλους στο πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας, όταν δημοσιεύεται την παραμονή εκλογικής αναμέτρησης -δεν είναι εύκολη η πρωτοτυπία σε τέτοιες συγκυρίες.

Επιπλέον, το σημερινό άρθρο, επειδή χτες ταξίδευα (για να έρθω να ψηφίσω) είναι μικρότερο από τα συνηθισμένα μεζεδοάρθρα μας. Ζητώ συγγνώμη προκαταβολικά.

Και αφού έχουμε αύριο εκλογές, να ξεκινήσω με μια γενική παρατήρηση, ότι σε τούτες τις εκλογές, όπως και στις ευρωεκλογές που προηγήθηκαν, πρόσεξα αρκετούς υποψηφίους να κάνουν λογοπαίγνια με το επώνυμό τους.

Δεν είναι τωρινό το φαινόμενο (θυμάμαι εδώ και τριάντα χρόνια το «Όχι στα σκάνδαλα, ναι στον Σκανδαλάκη) αλλά η εντύπωσή μου είναι πως τώρα τελευταία τα λογοπαικτικά συνθήματα υποψηφίων έχουν πληθύνει.

Στα σχόλια ενός πρόσφατου άρθρου είχαμε δει το αφισάκι με το φοβερό σύνθημα «Κοπάνα το στην Κοπανάκη«, με το οποίο μια υποψήφια βουλεύτρια της ΝΔ από το λεκανοπέδιο ζητάει την ψήφο των συμπολιτών μας, ενώ αριστερά βλέπουμε ένα λογοπαίγνιο υποψήφιου της Πιερίας.

Το βρίσκω κάπως κρύο, για να πω την αμαρτία μου, ιδίως την επισήμανση ότι πρόκειται για αστειάκι, που θυμίζει κάτι ατάλαντους κωμικούς, που κάνουν δυο και τρεις φορές το ίδιο αστείο για να εξασφαλίσουν ότι θα το πιάσει το νοήμον κοινό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Εκλογές, Κύπρος, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , | 207 Σχόλια »

Μεζεδάκια του καύσωνα

Posted by sarant στο 29 Ιουνίου, 2019

Μόνο που ο καύσωνας δεν βρίσκεται εκεί απ’ όπου με διαβάζετε οι περισσότεροι, αλλά εκεί απ’ όπου γράφω εγώ, ή μάλλον λίγο πιο κάτω. Για πρώτη φορά στην ιστορία, τέσσερις νομοί της Νότιας Γαλλίας κηρύχτηκαν από χτες σε κατάσταση «κόκκινου συναγερμού για καύσωνα», μια κατηγορία έκτακτης κατάστασης που θεσπίστηκε μετά τον φονικό καυσωνα του 2003 με τις 15.000 νεκρούς.

Χτες λοιπόν οι θερμοκρασίες ξεπέρασαν τους 45 βαθμούς σε μερικές περιοχές, με ρεκόρ τους 45,9 στην περιοχή της Νιμ, που παραδοσιακά είναι η πιο ζεστή της μητροπολιτικής Γαλλίας. Eκεί είχε σημειωθεί, τον Αύγουστο του 2003, το προηγούμενο ρεκόρ όλων των εποχών με 44,1 βαθμούς. Φέτος όμως βρισκόμαστε ακόμη στα τέλη Ιουνίου…

* Κωμικός τίτλος σε τραγικό γεγονός:

Νεκρός Βολιώτης πνίγηκε από φαγητό, είναι ο τίτλος. Δεν θα το μάσησε καλά, σχολίασε φίλος.

* Γουστόζικο ορθογραφικό σε τίτλο:

Σκηνές απείρου κάλους με Βελόπουλο στο Κόντρα.

Δεν θα το επισήμαινα κανονικά, δεν είναι και τόσο σπουδαίο, αλλά μου φάνηκε ταιριαστό με τα πρόσωπα του δράματος.

* Κι άλλο γουστόζικο ορθογραφικό, σε άρθρο εκπαιδευτικού ιστότοπου σχετικά με τις δηλώσεις του Κ. Χατζηδάκη για το πρόγραμμα της ΝΔ για την παιδεία:

«Εμείς πιστεύουμε σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πολιτική που στηρίζεται στην προσπάθεια, την άμυλα, την αξιοκρατία» είπε, παρουσιάζοντας τους βασικούς πυλώνες του προγράμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Παρά τα εισαγωγικά, το λάθος μάλλον στον ιστότοπο χρεώνεται. Και πάλι, όπως και το προηγούμενο, είναι λάθος που δεν το πιάνει ο καημένος ο Σπελ Τσέκερ.

Αλλά η υπόθεση είχε και συνέχεια, διότι στο Φέισμπουκ κάποιος επισήμανε με ειρωνικό σχόλιο το λάθος και συνέχισε: άμμιλα είναι το σωστό!

Στην αρχή νόμιζα ότι το έλεγε στ’ αστεία, αλλά μάλλον είχαμε μιαν ακόμα εκδήλωση του νόμου του Μέφρι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Εκλογές, Θηλυκό γένος, Κύπρος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 242 Σχόλια »

Τα ιστορικά αφηγήματα του Ερίκ Βουγιάρ

Posted by sarant στο 28 Ιουνίου, 2019

Όπως έγραψα και τις προάλλες, από την έκθεση βιβλίου της Θεσσαλονίκης, τον Μάιο, έφυγα με μια βαλίτσα γεμάτη βιβλία (η αλήθεια είναι ότι μου χάρισαν και πολλά). Θα έλεγε κανείς ότι έτσι κάλυψα τις αναγνωστικές μου ορέξεις, αλλά καμιά φορά διαβάζοντας ένα βιβλίο ανοίγεις λογαριασμούς -δηλαδή νιώθεις τον πειρασμό να βρεις και τα υπόλοιπα του ίδιου συγγραφέα. Σ’ αυτόν τον πειρασμό συνήθως ενδίδω, η πείρα έχει δείξει πως αξίζει τον κόπο.

Κι έτσι, ενώ από την έκθεση είχα αγοράσει την Ημερήσια διάταξη του Eric Vuillard, μόλις το διάβασα, τελευταία μέρα πριν φύγω για τα ξένα, έσπευσα να βρω και τα άλλα δύο του ίδιου συγγραφέα που έχουν κυκλοφορήσει, πάντοτε από τις εκδόσεις Πόλις: τη 14η Ιουλίου και το Κονγκό.

Ο Βουγιάρ μάς βάζει σε μπελάδες ήδη από τα αποδυτήρια -πώς θα μεταγράψουμε το όνομά του στα ελληνικά; Ο εκδοτικός οίκος προτίμησε το Βυϊγιάρ, που είναι και το πιο ακριβές, τουλάχιστον αν έχουμε συμφωνήσει ότι το υ το χρησιμοποιούμε για να αποδώσουμε το γαλλικό u (και το γερμανικό ü) αλλά η αλληλουχία αυτή των φθόγγων είναι κάπως δύσκολη για τα ελληνικά λαρύγγια. Κι αφού οι Γάλλοι λένε Αλκιντίς τον Χαλκίδη και Τομοπουλός τον Θωμόπουλο, θαρρώ πως μπορούμε κι εμείς, κάπως αγροτικά, να πούμε Βουγιάρ τον Vuillard. Πάντως, αν επιμένετε στο Βυϊγιάρ, τα διαλυτικά χρειάζονται, αλλιώς το υι θα πρέπει να προφερθεί ι, όπως στην υιοθεσία.

Δεύτερος μπελάς, πιο σοβαρός. Σε ποιο είδος ανήκουν τα πεζά του Βουγιάρ; Λογοτεχνία ή ιστορία; Ο ίδιος βέβαια το έχει ξεκαθαρίσει, και το γράφει και φαρδιά-πλατιά στο εξώφυλλο της Ημερήσιας διάταξης: Αφήγημα, Récit στα γαλλικά. Όχι το αφήγημα που το έχουν κάνει ψωμοτύρι οι κλισεδιάρηδες των εφημερίδων και δεν θέλει να το ακούει ο κ. Μπαμπινιώτης -εδώ η λέξη χρησιμοποιείται με την κυριολεκτική της έννοια.

Ο Βουγιάρ σε κάθε του βιβλίο αφηγείται μιαν ιστορία -μιαν ιστορία από την ιστορία. Θα το καταλάβατε ότι η 14η Ιουλίου μιλάει για την κατάληψη της Βαστίλλης το 1789, το Κονγκό την αποικιακή κατάληψη της περιοχής και γενικότερα το μοίρασμα των αποικιών, όσο για την Ημερήσια διάταξη είναι η εξιστόρηση του Άνσλους, της κατάληψης της Αυστρίας από τον Χίτλερ το 1938.

Τα αφηγείται με ξεχωριστή μαστοριά, ο μπαγάσας. Θα παραθέσω πιο κάτω ένα δείγμα, αλλά πρέπει να το τονίσω, η γραφή του είναι απολαυστική. Άλλωστε η Ημερήσια διάταξη βραβεύτηκε με το Γκονκούρ, που δίνεται σε λογοτεχνικά έργα.

Όμως, στην Ημερήσια διάταξη (αλλά και στα άλλα δύο βιβλία) δεν υπάρχουν μυθιστορηματικοί ήρωες. Όταν διαβάζουμε για τις αφόρητες πιέσεις που ασκούσε ο Χίτλερ στον Αυστριακό καγκελάριο Σούσνιγκ για να τον καταφέρει να ενδώσει στο Άνσλους και τι σκεφτόταν ο καθένας τους, ή όταν ο Βουγιάρ μας διηγείται πώς ο Ρίμπεντροπ κατάφερε, φλυαρώντας περί ανέμων και υδάτων σε ενα επίσημο δείπνο, να καθυστερήσει τις αντιδράσεις της βρετανικής διπλωματίας μετά το Άνσλους, περιγράφονται ιστορικά γεγονότα στα οποία παίρνουν μέρος ιστορικά πρόσωπα -το στοιχείο της μυθοπλασίας βρίσκεται στην ατμόσφαιρα, στην περιγραφή των χώρων και των σκέψεων. Αλλά πιο κάτω θα παραθέσω ένα ολόκληρο κεφάλαιο οπότε θα δείτε περί τίνος πρόκειται.

Και επειδή ακριβώς τα βιβλία του Βουγιάρ (ο οποίος δεν είναι ιστορικός) κινούνται στο μεταίχμιο ιστορίας και λογοτεχνίας, ξέσπασε και μια αντιπαράθεση ανάμεσα στους κριτικούς. Ο διάσημος ιστορικός Ρόμπερτ Πάξτον στο New York Review of Books επέκρινε την Ημερήσια διάταξη κατηγορώντας τον Βουγιάρ ότι δεν κάνει λογοτεχνία αλλά ιστορία και ότι δεν είναι ουδέτερος, ότι επιλέγει να περιγράψει (έστω, με μπρίο) ορισμένες μόνο σκηνές, ορισμένα γεγονότα από την ιστορία του Άνσλους παραλείποντας άλλα και ότι αυτό που κάνει θα ηταν αποδεκτό μόνο αν χρησιμοποιούσε μυθιστορηματικούς ήρωες. Αλλά και ο (επίσης ιστορικός) Robert Tombs, κριτικός του Times Literary Supplement έκρινε ότι το έργο του Βουγιάρ είναι ένα υβρίδιο λογοτεχνίας και ιστορίας που δεν πείθει ούτε ως λογοτέχνημα ουτε ως ιστορικό εργο, κι αν διακρίνεται ένα γενικό θέμα αυτό είναι ότι το μεγάλο κεφάλαιο χρηματοδότησε τον ναζισμό και ωφελήθηκε από αυτόν, κάτι που είναι μισή αλήθεια και όχι πολύ πρωτότυπο. (Ο φίλος μας ο Ρογηρος μου έστειλε δυο σελίδες από το περιοδικό Histoires, που τις συνόψισα στα προηγούμενα -τις έχω ανεβάσει εδώ για όποιον θέλει να τις διαβάσει).

Δύσκολο να πάρει κανείς θέση σε αυτή τη διαμάχη. Ωστόσο, νομίζω πως αυτό που αθωώνει τον Βουγιάρ είναι το έξοχο γράψιμό του -εννοώ ότι ο αναγνώστης έχει επίγνωση πως δεν διαβάζει ιστορικό δοκίμιο αλλά λογοτέχνημα. Ο συγγραφέας επέλεξε να ρίξει τον φακό του σε ορισμένα επεισόδια τα οποία τα αφηγείται μένοντας πιστός στην ιστορική αλήθεια και να δώσει (διατύπωση του Πιέρ Ασουλίν) «μια υποκειμενική θεώρηση της ιστορίας, σκηνοθετημένη και μετουσιωμένη από τη λογοτεχνία».

Τα τρια βιβλία του Βουγιάρ δεν είναι μεγάλα. Η Ημερήσια διάταξη πιάνει 150 σελίδες (με απλόχωρο στήσιμο σελίδας), κάτι που έκανε τον Πάξτον να ειρωνευτεί «το πιο φτενό βραβείο Γκονκούρ που δοθηκε ποτέ», η 14η Ιουλίου μόλις φτάνει τις 200 σελίδες ενώ το Κονγκό δεν φτάνει τις 120. Πάντως διαβάζονται με απόλαυση -και ήδη αδημονώ να πιάσω στα χέρια μου τον Πόλεμο των φτωχών, που επίσης ετοιμάζεται.

Θα μπορούσα βέβαια να τον διαβάσω στα γαλλικά, αλλά έχει κάποιο νόημα να στηρίζουμε και τις ελληνικές εκδόσεις και τη δουλειά μας -εννοώ τη μετάφραση. Η μετάφραση των βιβλίων είναι καλή, αν και έχω κάποιες διαφωνίες σε επιμέρους ζητήματα, ελάσσονες όμως. Για παράδειγμα (και θα περιοριστώ στην Ημερήσια διάταξη) με ξένισαν κάποιες μάλλον λόγιες επιλογές λέξεων και τύπων όπως το «οιδαλέο σουλούπι» ή «αυτό το κάλεσμα, το αναμφίβολα κάπως αύθαδες» ή η άτσαλη γενική «είχε αρχίσει την επαγγελματική του καριέρα ως εισαγωγέας σαμπανιών Mumm και Pommery» (σαμπάνιας θα έβαζα ή θα απέφευγα τη γενική).

Κι έπειτα μια φράση που τη συζήτησα και στη Λεξιλογία:

Δεν ήταν αφελής ούτε ερασιτέχνης, ο Χάλιφαξ, και λογικά ήταν εξαιρετικά πληροφορημένος για να μη βρει κάπως παράξενη αυτήν τη βόλτα…

πρωτότυπο: il devait être trop bien renseigné pour ne pas trouver un peu curieuse cette promenade

που θα το απέδιδα αλλιώς, πχ πρέπει να ήταν τόσο καλά πληροφορημένος ώστε αποκλείεται να μην του φάνηκε κάπως παράξενη αυτή η βόλτα...

Αυτά όμως είναι λεπτομέρειες.

Και παρόλο που στάθηκα περισσότερο στην Ημερήσια διάταξη, ίσως η προτίμησή μου να βρίσκεται στην 14η Ιουλίου. Αλλά αφού κυρίως αυτό το έργο παρουσίασα, παραθέτω και ένα ολόκληρο κεφάλαιο από αυτό, με τίτλο Επίσκεψη αβροφροσύνης (σελ. 27-32 στο βιβλίο).

Επίσκεψη αβροφροσύνης

Ένα σκοτεινό ένστικτο μιας παρέδωσε στον εχθρό, παθητικούς και περιδεείς. Από τότε, τα βιβλία μας της Ιστορίας επανέρχονται ξανά και ξανά σε αυτό το τρομακτικό γεγονός, στο οποίο φαίνεται πως συναρμόστηκαν ο αιφνιδιασμός με τη λογική. Έτσι, άπαξ και προσηλυτίστηκαν οι βαρόνοι της βιομηχανίας και των τραπεζών, κι έπειτα οι αντιτιθέμενοι φιμώθηκαν, οι μοναδικοί σοβαροί αντίπαλοι του καθεστώτος ήταν οι ξένες δυνάμεις. Oι τόνοι ανέβαιναν ολοένα και περισσότερο με τη Γαλλία και την Αγγλία, με τα ωραία λόγια και τις επιδείξεις δύναμης να εναλλάσσονται. Και σε αυτό το πλαίσιο, τον Νοέμβριο του 1937, ανάμεσα σε δύο ξεσπάσματα οργής, έπειτα από μερικές διαμαρτυρίες καθαρά τυπικού χαρακτήρα για το θέμα της προσάρτησης του Ζάαρλαντ, της επαναστρατίωτικοποίησης της Ρηνανίας ή του βομβαρδισμού της Γκερνίκα από τη λεγεώνα Κόνδωρ, ο Χάλιφαξ, λόρδος πρόεδρος του Συμβουλίου, πήγε ιδιωτικά στη Γερμανία, έπειτα από πρόσκληση του Χέρμαν Γκαίρινγκ, υπουργού της Αεροπορίας, αρχηγού της Λουφτβάφε, υπουργού του Ράιχ για τα δάση και το κυνήγι, προέδρου του συγχωρεμένου του Ράιχσταγκ – δημιουργού της Γκεστάπο. Δεν είναι και λίγα όλα αυτά, και όμως ο Χάλιφαξ δεν ενοχλείται, δεν του φαίνεται περίεργος αυτός ο λυρικός και πληθωρικός τύπος, ο διαβόητος αντισημίτης, με πλάκα τα παράσημα. Και δεν μπορεί να υποστηρίξει κανείς ότι τον Χάλιφαξ τον τύλιξε κάποιος που κρατούσε κλειστά τα χαρτιά του, ότι δεν παρατήρησε πως ντυνόταν σαν δανδής, δεν παρατήρησε τους ατελείωτους τίτλους, την παραληρηματική, δυσνόητη ρητορική, το οιδαλέο σουλούπι· όχι. Εκείνη την εποχή ήμασταν ήδη πολύ μακριά από τη σύσκεψη της 20ής Φεβρουάριου, οι ναζί είχαν χάσει κάθε αυτοσυγκράτηση. Κι επιπλέον, πήγαν κυνήγι παρέα, γέλασαν παρέα, δείπνησαν παρέα· και ο Χέρμαν Γκαίρινγκ, που δεν ήταν φειδωλός σε εκδηλώσεις τρυφερότητας και καλοσύνης, εκείνος που μάλλον είχε ονειρευτεί να γίνει ηθοποιός και που με τον τρόπο του είχε εντέλει γίνει, μπορεί και να του είχε δώσει ένα φιλικό χτύπημα στον ώμο, ίσως και να τον είχε λοιδορήσει λιγάκι, τον γερο-Χάλιφαξ, και να του είχε πετάξει κατάμουτρα και κάτι διφορούμενα παραμύθια, από αυτά που αφή-νουν τον αποδέκτη τους άναυδο, κάπως αμήχανο, όπως όταν αφήνεις σεξουαλικά υπονοούμενα.

Να τον είχε τυλίξει ο Μέγας Κυνηγεσιάρχης στην εσάρπα του από καταχνιά και σκόνη; Ωστόσο, ο λόρδος Χάλιφαξ, όπως βέβαια και οι είκοσι τέσσερις βαρόνοι της γερμανικής βιομηχανίας, δεν μπορεί παρά να ήξερε αρκετά πράγματα για τον Γκαίρινγκ, δεν μπορεί παρά να γνώριζε έστω και λίγο την ιστορία του, τη ζωή του ως πραξικοπηματία, την αγάπη του για τις φανταχτερές στολές, τη μορφινομανία του, τον εγκλεισμό του σε ψυχιατρείο στη Σουηδία, τη με συντριπτικά στοιχεία διάγνωση περί βίαιης συμπεριφοράς, νοητικών διαταραχών, κατάθλιψης, τις αυτοκτονικές του τάσεις. Δεν ήταν δυνατόν να στέκεται μόνο στον ήρωα των αιθέρων, στον πιλότο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, στον έμπορο αλεξίπτωτων, στον βετεράνο στρατιώτη. Δεν ήταν αφελής ούτε ερασιτέχνης, ο Χάλιφαξ, και λογικά ήταν εξαιρετικά πληροφορημένος για να μη βρει κάπως παράξενη αυτήν τη βόλτα, στη διάρκεια της οποίας διακρίνονται οι δυο τους, σε μία μικρή ταινία, να θαυμάζουν το πάρκο με τους βίσονες και όπου ένας Γκαίρινγκ, απίστευτα χαλαρός, δίνει μαθήματα ευεξίας. Δεν μπορεί να μην έχει διακρίνει το γελοίο μίικρό φτερό που έχει στο καπέλο του, τον γούνινο γιακά, την αλλόκοτη γραβάτα. Ίσως και να του αρέσει και εκείνου το κυνήγι, του Χάλιφαξ, όπως άρεσε στον γέρο πατέρα του, και τότε σίγουρα θα ευχαριστήθηκε στο Σορφχάιντε, αλλά δεν μπορεί να μην είδε το παράξενο δερμάτινο μπουφάν που φορούσε ο Χέρμαν Γκαίρινγκ, ούτε το στιλέτο στη ζώνη του, να μην άκουσε τα απαίσια υπονοούμενα που κρύβονταν κάτω από χοντροκομμένα αστειάκια. Ίσως και να τον είδε να ρίχνει βέλη, μεταμφιεσμένος σε σαλτιμπάγκο· πιθανότατα είδε και τα άγρια ζώα που είχε εξημερώσει, το λιονταράκι που ήρθε να γλείψει το πρόσωπο του αφεντικού του. Αλλά ακόμα και αν δεν είδε τίποτε απ’ όλα αυτά, ακόμα και αν πέρασε μονάχα ένα τέταρτο με τον Γκαίρινγκ, είχε αναμφίβολα ακούσει για τα παιδικά ηλεκτρικά τρενάκια που κυκλοφορούσαν παντού στο υπόγειο του σπιτιού του και τον άκουσε αναπόφευκτα να ψιθυρίζει ένα σωρό ανοησίες. Κι έπειτα, αυτή η γριά αλεπού ο Χάλι-φαξ δεν ήταν δυνατόν να μην έλαβε υπόψη την παραληρηματική του εγωπάθεια· μπορεί, μάλιστα, και να τον είδε να αφήνει ξαφνικά το τιμόνι του καμπριολέ του και να ουρλιάζει στον άνεμο! Ναι, δεν είναι δυνατόν να μη διέκρινε κάτω από το πλαδαρό και πρησμένο προσωπείο τον τρομακτικό πυρήνα. Κι έπειτα συνάντησε και τον Φύρερ· ούτε εκεί δεν είδε τίποτα ο Χάλιφαξ! Παραμερίζοντας τις επιφυλάξεις του Ήντεν, άφησε μάλιστα να εννοηθεί στον Χίτλερ ότι οι γερμανικές αξιώσεις στην Αυστρία και ένα μέρος της Τσεχοσλοβακίας δεν φαίνονταν αθέμιτες στην κυβέρνηση της Αυτού Μεγαλειότητος, υπό τον όρο ότι αυτό θα γινόταν ειρηνικά καί μετά από δίαβούλευση. Έχει κοινωνικότητα ο Χάλιφαξ. Αλλά μία ακόμα πινελιά δίνει την πλήρη εικόνα του ανθρώπου. Μπροστά στο Μπέρχτεσγκαντεν, όπου τον άφησαν, ο λόρδος Χάλιφαξ διέκρινε μία σιλουέτα δίπλα στο αυτοκίνητο, την οποία πέρασε για υπηρέτη. Φαντάστηκε ότι ο άνθρωπος αυτός είχε έρθει προς το μέρος του για να τον βοηθήσει να ανεβεί τα σκαλοπάτια του πρόθυρου. Οπότε, ενώ του άνοιγαν την πόρτα, του έδωσε το παλτό του. Αλλά, αμέσως, ο φον Νόιρατ ή κάποιος άλλος, μπορεί κι ένας υπηρέτης, του ψιθύρισε στ’ αυτί με βραχνή φωνή: «Ο Φύρερ!» Ο λόρδος Χάλιφαξ σήκωσε το βλέμμα. Πράγματι, ήταν ο Χίτλερ. Τον είχε περάσει για λακέ! Ο λόγος ήταν ότι δεν είχε καταδεχτεί να σηκώσει το κεφάλι, όπως θα αναφέρει ο ίδιος αργότερα στο βιβλιαράκι μιε τα απομνημονεύμιατά του, Πληρότητα των ημερών: αρχικά είδε ένα παντελόνι και κάτω κάτω ένα ζευγάρι παπούτσια. Το ύφος είναι ειρωνικό, ο λόρδος Χάλιφαξ θέλει να μας κάνει να γελάσουμε. Αλλά αυτό εγώ δεν το βρίσκω αστείο. Ο Αγγλος αριστοκράτης, ο διπλωμάτης που στέκει περήφανα ως ο τελευταίος μιας ολόκληρης σειράς θεόκουφων, βλαμμένων, στενόμυαλων προγόνων, είναι κάτι που με αφήνει αδιάφορο. Δεν είναι, άλλωστε, ο εντιμότατος πρώτος υποκόμης Χάλιφαξ που ως υπουργός Οικονομικών αντιτάχθηκε σθεναρά σε κάθε πρόσθετη βοήθεια προς την Ιρλανδία, καθ’ όλη τη διάρκεια της θητείας του; Ο λιμός είχε ως αποτέλεσμα ένα εκατομμύριο νεκρούς. Και ο εντιμότατος δεύτερος υποκόμης, ο πατέρας του Χάλιφαξ, εκείνος που ήταν αξιωματούχος στην υπηρεσία του βασιλιά, συλλέκτης ιστοριών φαντασμάτων, τις οποίες δημοσίευσε, μετά τον θάνατό του, ένας από τους γιους-φαντάσματα που είχε, μπορεί άραγε να οχυρωθεί κανείς πίσω από τέτοιους ανθρώπους; Επιπλέον, αυτή η αδεξιότητα δεν είναι τίποτα ιδιαίτερο, δεν πρόκειται για την γκάφα κάποιου επιπόλαιου γέρου, μαρτυρεί κοινωνική τύφλωση, μαρτυρεί έπαρση. Από την άλλη, όμως, σε ό,τι έχει να κάνει με ιδέες, ο Χάλιφαξ είναι ελάχιστα σεμνότυφος. Έτσι, για τη συνάντησή του με τον Χίτλερ, θα γράψει στον Μπάλντουιν: «Ο εθνικισμός και ο ρατσισμός είναι ισχυρές δυνάμεις, αλλά δεν τις θεωρώ ούτε παρά φύσιν, ούτε ανήθικες!»· και λίγο αργότερα; «Δεν αμφιβάλλω ότι αυτοί οι άνθρωποι μισούν πραγματικά τους κομμουνιστές. Και σας διαβεβαιώνω ότι αν ήμασταν στη θέση τους, θα αισθανόμασταν το ίδιο πράγμα». Τέτοια ήταν τα προμηνύματα αυτού που και σήμερα ακόμα ονομάζουμε πολιτική κατευνασμού.

Οπότε, λέω, ίσως να ενόχλησαν και αυτά που λέει ο Βουγιάρ.

 

Posted in Ιστορία, Μεταφραστικά, Παρουσίαση βιβλίου, Πεζογραφία | Με ετικέτα: , , , , , , | 77 Σχόλια »

Μεζεδάκια της πιο μεγάλης μέρας

Posted by sarant στο 22 Ιουνίου, 2019

Ημερολογιακά το εννοώ, αφού χτες ή σήμερα έχουμε (ή είχαμε) το θερινό ηλιοστάσιο και τη μεγαλύτερη μέρα, εννοώ στο ημισφαίριό μας και στο γεωγραφικό μας πλάτος -βαριέμαι να κοιτάξω ποιαν ακριβώς μέρα και ώρα. Άλλες χρονιές έχω τιτλοφορήσει «μεζεδάκια του ηλιοστασίου» ή και «ηλιοστασιακά» (διότι αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, πώς θα φτάσουμε τα πέντε εκατομμύρια λέξεις; ) αλλά τώρα είπα να καταφύγω στην περίφραση.

* Tη βδομάδα που μας πέρασε είχαμε και τον θάνατο του Ιταλού σκηνοθέτη Φράνκο Τζεφιρέλι, που όλοι έχουμε δει έργα του είτε τη Μεγαλοβδομάδα είτε άλλοτε. Στη νεκρολογία του στη Λάιφο διάβασα ότι:

Ο κατά κόσμον Τζιανφράνκο Κόρσι, εκτός από σκηνοθέτης είχε διατελέσει και πρώην γερουσιαστής με το κόμμα Forza Italia από το 1994 εώς το 2001. Ως αξιωματούχος της ιταλικής κυβέρνησης από το 1977, ο Τζεφιρέλι έλαβε την διάκριση του ιππότη από την βρετανική κυβέρνηση το 2004…..

Δυο παρατηρήσεις εδώ: Αρκεί να πούμε απλώς «ο Τζεφιρέλι είχε διατελέσει γερουσιαστής». Το «πρώην» δεν χρειάζεται, με το «είχε διατελέσει» (ή και «διετέλεσε») λέμε καθαρά ότι η θητεία του είχε τελειώσει πριν από τον θάνατό του.

Κι έπειτα, ο «αξιωματούχος» είναι αυτός που έχει κάποιο αξίωμα. Ο Τζεφιρέλι είχε τιμηθεί με παράσημο του τάγματος της τιμής από το ιταλικό κράτος, επομένως δεν ήταν αξιωματούχος.

* Ανάμεσα στα εφτά νομοσχέδια που ετοιμάζει η ΝΔ αν και όταν έρθει στην κυβέρνηση, είναι και ένα που αφορά τα πανεπιστήμια, που πλέον «δεν θα είναι άνδρα κουκουλοφόρων και διακινητών ναρκωτικών».

Άνδρα θέλω, τώρα τα θέλω! Άντρο βέβαια, η λέξη είναι αρχαία κι ο Δίας σε άντρα μεγάλωσε όταν τον έκρυβαν για να μην τον καταβροχθίσει ο μπαμπάς του, αλλά σε μας αυτό το «ντ» φαίνεται πολύ μπασκλάς, κι έτσι μαζί με τον νάπτη έχουμε και τα άνδρα…

* Μια και είπαμε για τις εκλογές, σήμερα δεν συζητάμε πολιτικά αλλά θα κάνω μια εξαίρεση και θα δηλώσω πως θα ψηφίσω το κόμμα του Ντέκλαν Κοστέλλο.

Ποιος είναι αυτός;

Γκουγκλίστε «Declan Costello» και θα (τον) δείτε.

Ήταν λοιπόν Ιρλανδός δικαστικός και πολιτικός που ανάμεσα στ’ άλλα διετέλεσε μέλος και στη συνέχεια πρόεδρος (και όχι πρώην μέλος και πρώην πρόεδρος) του ιρλανδικού Ανώτατου Δικαστηρίου. Πέθανε το 2011.

Θα μου πείτε, η φωτογραφία που συνοδεύει το κείμενο φαίνεται πολύ γνωστή, είναι φτυστός ο Αλέξης Τσίπρας. Βασικά, είναι ο Αλέξης Τσίπρας.

Πώς έγινε το μπέρδεμα; Όταν αναζητούμε στο γκουγκλ κάποιο πρόσωπο που υπάρχει στη Βικιπαίδεια, το γκουγκλ παρουσιάζει μια σύντομη βιογραφία του σε πλαίσιο μαζί με φωτογραφία του. Αυτό δεν το έχει φτιάξει άνθρωπος, δημιουργείται (υποθέτω) δυναμικά και αυτόματα.

Στο λήμμα της Βικιπαίδειας δεν υπάρχει φωτογραφία του Ιρλανδού δικαστικού, οπότε η φωτογραφία (του Τσίπρα) προέκυψε από αυτόματη αναζήτηση.

Υπάρχει όμως και άλλος Ντέκλαν Κοστέλλο, επίσης Ιρλανδός φυσικά, ο οικονομολόγος και ανώτερος υπάλληλος της Κομισιόν, που ήταν μέλος της τρόικας (και στη συνέχεια των θεσμών). Κάποια στιγμή τον Μάρτιο του 2015 ο Αλέξης Τσίπρας έκανε οργισμένες δηλώσεις κατά του Ντέκλαν Κοστέλλο (του οικονομολόγου, ο άλλος άλλωστε είχε ήδη αφήσει τον μάταιο τούτο κόσμο) οι οποίες δημοσιεύτηκαν σε ιρλανδική εφημερίδα, μαζί με μια φωτογραφία του Τσίπρα.

Οπότε, αν σήμερα κάποιος θελήσει να μάθει περισσότερες πληροφορίες για τον οικονομολόγο που ήταν μέλος της τρόικας, θα πάρει από το γκουγκλ το βιογραφικό του μακαρίτη συνονόματού του και τη φωτογραφία του Αλέξη Τσίπρα!

Εγώ πάντως θα τον ψηφίσω!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Εκπαίδευση, Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 179 Σχόλια »

Ο Πρίγκιψ των φαλαινών και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Ιουνίου, 2019

Όπως ξέρουν οι τακτικοί μας αναγνώστες, όταν το πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας περιέχει στον τίτλο του αναφορά σε συγκεκριμένο μεζεδάκι της πιατέλας αυτό γίνεται επειδή το θεωρώ αρκετά σημαντικό -ή επειδή δεν βρίσκω άλλον καλύτερον τίτλο.

Αλλά ποιος είναι ο Πρίγκιψ των φαλαινών; Είναι η νέα προσθήκη στη Στρατιά των Αγνώριστων και την οφείλουμε στο τιτιβιστικό ταλέντο του Προέδρου (ένας είναι ο Πρόεδρος!) Οπότε, ξεκιναμε με αυτό.

* Ο Ντόναλντ Τραμπ λοιπόν σε ένα τουίτ έγραψε τα εξής:

«I just met with the Queen of England (U.K.), the Prince of Whales, the P.M. of the United Kingdom, the P.M. of Ireland, the President of France and the President of Poland.

«We talked about «Everything!» Should I immediately….

και συνέχισε σε δεύτερο τουίτ: ….call the FBI about these calls and meetings? How ridiculous! I would never be trusted again.

«With that being said, my full answer is rarely played by the Fake News Media. They purposely leave out the part that matters.»

Με το σχόλιό του αυτό απαντούσε στις ενστάσεις που είχαν διατυπωθεί ύστερα από συνέντευξή του στην οποία είχε υποστηρίξει ότι αν μια ξένη κυβερνηση του έδινε πληροφορίες εναντίον ενός πολιτικού του αντιπάλου δεν αισθανόταν υποχρεωμένος να τις κοινοποιήσει στην FBI. Και προς επίρρωση ανέφερε τις συναντήσεις που είχε με διάφορες «ξένες κυβερνήσεις», αναφέροντας ανάμεσά τους και τη Βασίλισσα της Αγγλίας (δεν είναι βέβαια κυβέρνηση, αλλά είναι αρχηγός κράτους) και τον Πρίγκιπα της Ουαλίας (δεν είναι καν αρχηγός κράτους), τον διάδοχο του θρόνου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , | 114 Σχόλια »

Βαυαρικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2019

Λουκάνικα με μπίρα, θα σκεφτείτε ασφαλώς -και με πατατοσαλάτα. Όμως ο τίτλος δεν είναι δηλωτικός του περιεχομένου. Μεζεδάκια θα σας σερβίρω ασφαλώς, όσα μάζεψα (ή όσα στείλατε) τούτη την εβδομάδα από τους ιντερνετικούς και ραδιοτηλεοπτικούς μας λειμώνες -αλλά εγχώρια. Βαυαρικά τα αποκάλεσα επειδή ενώ εσείς θα τα διαβάζετε εγώ θα βρίσκομαι στη Βαυαρία για μια μικρή εκδρομή διότι τη Δευτέρα είναι εδώ αργία, του Αγίου Πνεύματος (εδώ έρχεται μια βδομάδα νωρίτερα φέτος, επειδή έχουν περάσει διαφωτισμό). Για να πω την αλήθεια, όχι ακριβώς στη Βαυαρία, πιο σωστά στη Φρανκονία, αφού θα μείνω στη Νυρεμβέργη, αλλά διοικητικά η Φρανκονία στη Βαυαρία υπάγεται κι έτσι κι αλλιώς όλα από εμάς τα πήρανε.

Και ξεκινάω.

* Μωρό δάγκωσε σκυλί επεισόδιο αρ. 36472. Δείτε τον τίτλο άρθρου στο Ποντίκι:

Τρόμος στα Ιμαλάια: Πτώματα εντόπισαν ελικόπτερα.

Θα πρέπει να ήταν πολύ παρατηρητικά αυτά τα πτώματα, πάντως. Εσείς θα κρίνετε αν δικαιολογείται η αντιστροφή της αναμενόμενης σειράς των όρων της πρότασης, αντιστροφή που τόσο συνηθίζεται στην ειδησεογραφία. Στον προφορικό λόγο ο επιτονισμός βοηθάει να καταλάβουμε αν το μωρό δαγκωσε το σκυλί ή αν δέχτηκε το δάγκωμα, αλλά στον γραπτό λόγο τέτοια βοήθεια δεν έχουμε.

Προσέξτε όμως και την εισαγωγή του κυρίως άρθρου:

«Πτώματα» εντοπίστηκαν σήμερα από ελικόπτερα που πετούν πάνω από τα Ιμαλάια, καθώς συνεχίζονται οι εναέριες έρευνες…...

Τι λόγο έχουν τα εισαγωγικά; Δεν ήταν πτώματα κυριολεκτικά, νεκροί, πεθαμένοι; Ήταν μήπως κάτι κατακουρασμένα παλικάρια;

* Και συνεχιζω με ένα μεταφραστικό μεζεδάκι που δικαιώνει απόλυτα τον χαρακτηρισμό του αφού είναι όντως φαγώσιμο.

Η εικόνα αριστερά είναι οθονιά από ιστότοπο με συνταγές, συνταγή μεταφρασμένη (γαλλικό πρωτότυπο) από κάποιο μηχανάκι.

Ασφαλώς δεν μας ζητάει να προσθέσουμε… δυο υπνοδωμάτια μουστάρδα, θα βγει πολύ πικάντικο το φαγητό και δεν θα τρώγεται. Συνήθως καναδυό κουταλιές βάζουμε.

Τι συνέβη;

Το γαλλικό πρωτότυπο είχε 2 c.à.c. που είναι σύντμηση του cuillères à café (οι Γάλλοι μετράνε με κουταλάκια του καφέ και όχι του γλυκού διότι κάνουν διαιτα). Όμως το c.à.c. είναι επίσης συνηθισμένη σύντμηση του chambre à coucher, υπνοδωμάτιο, και το μηχανάκι μπερδεύτηκε.

Η «ζαχαροπλαστική» λίγο πιο πάνω είναι η pâte feuilletée που νομίζω πως λέγεται σφολιάτα στα καθ’ ημάς. Από κάποιο αγγλικό ενδιάμεσο (pastry) θα προέκυψε. Υπάρχουν κι άλλα λαθάκια αλλ’ αφήνονται ως άσκηση, όσο για το τελευταίο είναι ολλανδικό και σημαίνει πρέζα. Ο ιστότοπος ήταν βέλγικος και μπερδεύτηκαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Θηλυκό γένος, Λουξεμβούργο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ομοφοβία | Με ετικέτα: , , , , , | 209 Σχόλια »

Μεζεδάκια της κάλπης

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2019

Αφού χτες Σάββατο είχαμε πρώτη του μηνός, το Μηνολόγιο εκτόπισε τα Μεζεδάκια από το συνηθισμένο σαββατιάτικο στασίδι τους -κι έτσι δημοσιεύονται σήμερα, εκτοπίζοντας με τη σειρά τους το λογοτεχνικό άρθρο για την επόμενη Κυριακή.

Οπότε, μεζεδάκια της κάλπης, ένας τίτλος που δεν τον έχουμε χρησιμοποιήσει ίσαμε τώρα. Φανταστείτε ότι σερβίρονται όχι σε πιάτα ή πιατέλες ή δίσκους αλλά σε κάλπες -μάλλον άβολο σκεύος βέβαια για τη δουλειά αυτή.

Αλλά ξεκινάμε.

* Φίλος στέλνει μια φρέσκια απλολογία που δεν θυμάμαι να την έχουμε καταγράψει. Βρετανός τουρίστας, χτυπήθηκε από δυο συμπατριώτες του σε μπαρ στον Λαγανά Ζακύνθου, τραυματίστηκε σοβαρά και, όπως λέει το άρθρο, «οδηγήθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Ζακύνθου κι από εκεί με σκάφος της πολεμικής αεροπορίας έγινε αεροκομιδή σε νοσοκομείο των Αθηνών», όπου πάλεψε μερικές μέρες αλλά τελικά κατέληξε.

Αεροδιακομιδή βεβαίως. Πάντως το γκουγκλ βγάζει κάμποσες ανευρέσεις του απλολογικού τύπου.

* H αεροκομιδή δεν είναι καθιερωμένη απλολογία και ξενίζει, και καλώς τη διορθώνουμε. Δεν διορθώνουμε πάντως το «αποφοιτήριο» παρ’ όλο που κι αυτό είναι απλολογικός τύπος, επειδή το βρήκαμε σχηματισμένο κι έτσι δεν μας ενοχλεί.

Στη φωτογραφία, που την πήρα από τα Υπογλώσσια, αποφοιτήριο από τη Σχολή Ευελπίδων του έτους 1930. Πουλιέται ή πουλιόταν στο e-bay.

Για το φαινόμενο της απλολογίας είχαμε συζητήσει παλιότερα εδώ.

* Το βράδυ της Κυριακής, στην ΕΡΤ, ο δημοσιογράφος κύριος Συριόπουλος έκανε ανασκόπηση των ευρωπαϊκών εκλογών και είπε ότι στην τάδε χώρα «ενισχυθηκαν τα προευρωπαϊκά κόμματα».

Δεν ξέρει ο κ. Συριόπουλος ότι το pro-European σημαίνει, και αποδίδεται, «φιλοευρωπαϊκά»;

Δεν ξέρει ότι το πρόθημα pro- αντιστοιχεί στο ελληνικό φιλο- ενώ το ελληνικό πρόθημα προ- αντιστοιχεί στο αγγλικό pre-;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μαθητικά κείμενα, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 189 Σχόλια »

Μεζεδάκια λίγο πριν ανοίξουν οι κάλπες

Posted by sarant στο 25 Μαΐου, 2019

Κι άλλες φορές έχω βάλει παρεμφερείς τίτλους στο πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας, όταν δημοσιεύεται την παραμονή εκλογικής αναμέτρησης -δεν διεκδικεί πρωτοτυπία ο τίτλος, μόνο ακρίβεια. Κάμποσα από τα μεζεδάκια της πιατέλας, άλλωστε, είναι (προ)εκλογικά, αν και όχι όλα.

* Και ξεκινάμε με ένα μη εκλογικό μεταφραστικό μαργαριτάρι, μεγαλούτσικο μάλιστα, μεγέθους… μαρμάρου. Σύμφωνα με άρθρο του Βήματος, κάμερα κατέγραψε την πτώση μετεωρίτη στην Αυστραλία. Κατά το άρθρο, «ο μετεωρίτης είχε μέγεθος μαρμάρου».

Πόσο μέγεθος έχει όμως γενικά το μάρμαρο; Υπάρχουν μαρμάρινοι όγκοι πολλών κυβικών μέτρων, υπάρχουν και λεπτά μαρμαράκια λίγων τετραγωνικών εκατοστών, και μικρότερα ακόμα.

Μπα, κάτι άλλο συμβαίνει. Αν ανατρέξετε στο πρωτότυπο θα δείτε ότι χρησιμοποιείται η λέξη marble. Το οποίο όμως marble είναι μεν το μάρμαρο ειναι όμως επίσης η μπίλια, η γκαζά, ο βώλος. Μέγεθος βώλου είχε ο μετεωριτάκος.

(Κι αν σας πει κανένας Άγγλος have you lost your marbles?, δεν αναρωτιέται αν χάσατε τις μπίλιες σας, αλλά αναρωτιέται, ιδιωματικά, αν είστε στα καλά σας).

* Φίλος στέλνει τη φωτογραφία αριστερά, από εκλογικό περίπτερο της Ρένας Δούρου με την ανορθογραφία να βγάζει μάτι. Πιο δυνατά, βέβαια.

Μου γράφει: «Δεν ξέρω πιος έφτιαξε τα περίπτερα, αλλά την άλλη φορά να διαλέξουν κάποιον που να είναι ποιο προσεκτικός».

Διότι βέβαια επισημαίνουμε μαργαριτάρια και των παρατάξεων που μας είναι συμπαθείς και θα τις ψηφίσουμε -όπως εγώ τη Ρένα Δούρου (στον νότιο τομέα).

* Η γενικομανία της εβδομάδας. Διαβάζω ότι:

Αυτοκίνητο στη Λαμία ξέφυγε της πορείας του και πήρε… σβάρνα τα μηχανάκια.

Γράφει ο φίλος που το έστειλε: Πώς μεταφράζουμε το «εξετράπη»; Ξέφυγε. Τα άλλα τα κρατάμε ίδια, και προκύπτει το αυτοκίνητο που ξέφυγε της πορείας του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιατί (δεν) το λέμε έτσι, Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , , , , , | 298 Σχόλια »

Προεκλογικά μεζεδάκια και φέτος

Posted by sarant στο 18 Μαΐου, 2019

Βέβαια, οι εκλογές είναι την επόμενη Κυριακή, όχι αύριο -βλέπω όμως ότι και το 2012 αλλά και το 2015 είχα χαρακτηρίσει «προεκλογικά» τα μεζεδάκια του αντίστοιχου Σαββάτου, οχτώ μέρες πριν από την αναμέτρηση. Και ίσως είναι πιο λογικό έτσι, τα μεζεδάκια της επόμενης εβδομάδας είναι, ουσιαστικά, της κάλπης.

Ξεκινάμε όμως με κάτι μη προεκλογικό.

* Γίνεται αυτές τις μέρες στην Αλεξανδρούπολη ένα επιστημονικό συνέδριο, Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, και ανάμεσα στις εκδηλώσεις φιγουράρει η ομιλία του ομιλία του Γιώργου Παξινού με τίτλο: «Εγκέφαλος και νους. Ποια η μαριονέτα και ποιος ο μαριονοπαίκτης

Τα πλάγια δικά μου, επειδή σε αυτήν τη λέξη θέλω να εστιάσω. Αυτός που παίζει τις μαριονέτες νομίζω πως λέγεται μαριονετίστας, αλλά δεν είναι κακό να φτιάξουμε κι άλλη μια λέξη -πώς αλλιώς θα φτάσουμε τον στόχο των 5.000.000; Θα περίμενε κανείς το «μαριονετοπαίκτης», αλλά φαίνεται πως εδώ έδρασε απλολογία. Όμως, επειδή δεν είναι και πολύ συχνή η λέξη, θα αργήσουμε να δούμε αν θα καθιερωθεί ο απλολογικός τύπος (ή αν θα τον υιοθετήσουν κι άλλοι, όπως έγινε με τον περιβαντολόγο ή τον αθλίατρο).

* Παρεμπιπτόντως, αυτό το αρχαίο ρητό της ιστοσελίδας, δεν είναι σωστά γραμμένο. Εγώ στα κιτάπια μου το βρίσκω: νοερὸς ἄρα καὶ ἔμψυχός ἐστιν ὁ κόσμος. Η έγκλιση του τόνου πρέπει να κρατηθεί.

* Κι ένα εμμέσως προεκλογικό, που το έχουμε συζητήσει στα σχόλια μέσα στη βδομάδα αλλά το βάζω εδώ για λόγους τάξεως και για ενημέρωση. Γνωστός σεισμολόγος, καθηγητής Πανεπιστημίου, δημοσίευσε στο Τουίτερ τη φωτογραφία που βλέπετε.

Πέρα από το γλωσσικό αξιοπερίεργο, τον τύπο «κρούμε», που δεν είναι προσφώνηση προς τον τσάρο της Βουλγαρίας αλλά απλοποιημένος τύπος του «κρούουμε» (μπορεί να είναι και ιδιωματικός), η μπλογκόσφαιρα έσπευσε να επισημάνει ότι η τεράστια ρωγμή δεν είναι ρωγμή αλλά αντισεισμικός (θαρρώ) αρμός, πιθανώς κακοσυντηρημένος, αλλά πάντως όχι σε κατάσταση που να εγκυμονεί κίνδυνο.

Αναρωτιέμαι αν υπάρχει ομοφωνία ως προς αυτό που έγραψα ή αν πρέπει να δώσουμε κάποιο δίκιο στον κ. Τσελέντη.

* Και συνεχίζω με έναν χοντρούτσικο αγγλισμό. Σε άρθρο της Ελένης Βαρβιτσιώτη για τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στο Σιμπίου, διαβάζω:

Εκεί υποσχέθηκαν να προστατεύσουν «τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου», παρότι στο συγκεκριμένο θέμα δεν βρίσκονται όλοι στην ίδια σελίδα, καθώς η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Ρουμανία έχουν κατηγορηθεί ότι υπονομεύουν τις δημοκρατικές διαδικασίες.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , | 251 Σχόλια »

Λεξιλογώντας με τον Αστερίξ στον γύρο της Γαλατίας

Posted by sarant στο 15 Μαΐου, 2019

Εδώ και μερικά χρόνια έχω αρχίσει να παρουσιάζω περιπέτειες του Αστερίξ, ενός από τα πιο αγαπημένα μου κόμικς. Αρχικά αυτο γινόταν κάθε δίμηνο αλλά τελευταία έχει αραιώσει πολύ ο ρυθμος των δημοσιεύσεων.

Όπως έχω πει, με μια δόση υπερβολής βέβαια, οι 24 τόμοι του Αστερίξ (εννοώ την κοινή δημιουργία του Ρενέ Γκοσινί και του Αλμπέρ Ουντερζό) είναι μια από τις σημαντικότερες προσφορές της Γαλλίας στον παγκόσμιο πολιτισμό μεταπολεμικά. Τουλάχιστον η γενιά μου, που γνώρισε τον Αστερίξ στα φοιτητικά της χρόνια, τον αγάπησε σχεδόν ομόθυμα -και η ανταπόκρισή σας σε αυτές τις δημοσιεύσεις ήταν πολύ θετική, οπότε είχα πει ότι θα παρουσιάσω στο ιστολόγιο, έναν προς έναν, και τους 24 τόμους του Αστερίξ. Ήδη φτάσαμε στις 16 περιπέτειες δηλαδή στα δύο τρίτα.

Ξεκινήσαμε τον Οκτώβριο του 2014, με μια παρουσίαση της περιπέτειας Αστερίξ στους Βρετανούς και μετά με μια γενική παρουσίαση των πρωταγωνιστών του κόμικς. Τον Δεκέμβριο είχαμε τη δεύτερη περιπέτεια, την Κατοικία των θεών, τον Φλεβάρη 2015 είδαμε τον Μάγο (ή Μάντη) ενώ στα τέλη Απριλίου παρουσίασα τον «Αστερίξ στη χώρα των Ελβετών». Τέλη Ιουνίου 2015 παρουσιάστηκε Ο αγώνας των αρχηγών, η πέμπτη περιπέτεια της σειράς, αλλά στα τέλη Αυγούστου δεν είχαμε περιπέτεια για τεχνικούς λόγους. O κύκλος συνεχίστηκε στα μέσα Οκτωβρίου με τον Αστερίξ στην Κορσική και η τελευταία δημοσίευση για το 2015 ήταν την παραμονή των Χριστουγέννων με τον Αστερίξ Λεγεωνάριο. Το 2016 ξεκίνησε με την περιπέτεια Οβελίξ και σία τον Φλεβάρη, ενώ τον Απρίλιο ανέβασα το Δώρο του Καίσαρα. Τον Ιούνιο είχε πέσει πολλή δουλειά, τον Αύγουστο είχαμε το… θερινό ραστόνι (και θα ήταν ευκαιρία να βάλουμε τον Αστερίξ Ολυμπιονίκη, κρίμα), οπότε ξαναπιάσαμε το νήμα τον Οκτώβριο με την Ασπίδα της Αρβέρνης. ενώ τον Δεκέμβριο ακολούθησε το Χρυσό δρεπάνι. Πρώτη περιπέτεια του 2017, τον Φλεβάρη, ήταν το Μεγάλο ταξίδι, που συμπλήρωσε την πρώτη δωδεκάδα. Στη δεύτερη δωδεκάδα μπήκαμε τον Απρίλιο, με την περιπέτεια «Ο Αστερίξ και η Κλεοπάτρα». Μετά αραίωσαν οι ρυθμοί. Τον Αύγουστο του 2017 παρουσιάστηκε η περιπέτεια «Ο Αστερίξ και οι Γότθοι» ενώ τον Δεκέμβριο είχαμε ένα εμβόλιμο άρθρο, αφού παρουσιάσαμε την καινούργια (χωρίς Γκοσινί αλλά και χωρίς Ουντερζό) περιπέτεια «Ο Αστερίξ στην Ιταλία» που είχε πρόσφατα κυκλοφορήσει στα γαλλικά (ο ελληνικός τίτλος είναι δικός μου, αφού τότε δεν είχε κυκλοφορήσει στα ελληνικά το τεύχος -δεν ξέρω τελικά τι απόγινε). Το 2018 μία μόνο περιπέτεια παρουσιάσαμε, τον Απρίλιο, τον Αστερίξ στην Ισπανία.  Μετά σταμάτησα, αρχικά επειδή δεν είχα σκαναρισμένες περιπέτειες. Μετά βρέθηκαν σκαναρισμένες δυο περιπέτειες χάρη στον φίλο μας τον Χρήστο Τσατσαρώνη, αλλά εγώ πνιγόμουν. Τελικά, δεκατρείς μήνες μετά το τελευταίο αστεριξολογικό μας άρθρο, μπόρεσα σήμερα να συνεχίσω με την 16η περιπέτεια της σειράς. Η επόμενη που περιμένει είναι Ο Αστερίξ και η χύτρα που την έχει επίσης σκανάρει ο Χρήστος. Για τις άλλες, ελπίζω πως κάποιος θα φιλοτιμηθεί να σκανάρει τεύχη του Ψαρόπουλου που μας λείπουν (ο κατάλογος στο τέλος του άρθρου).

Θυμίζω ότι οι περιπέτειες του Αστερίξ κυκλοφόρησαν σε αυτοτελείς τόμους στα ελληνικά πρώτη φορά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 από τις εκδόσεις Ψαρόπουλου (σε μετάφραση αρχικά του Κώστα Ταχτσή και μετά του Αργύρη Χιόνη) ενώ αργότερα κυκλοφόρησαν σε νέα μετάφραση (της Ειρήνης Μαραντέι) από τις εκδόσεις Μαμούθ, που είναι και η έκδοση που (νομίζω πως) βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο εμπόριο. Λέω «σε αυτοτελείς τόμους» διότι περιπέτειες του Αστερίξ σε συνέχειες είχαν δημοσιευτεί στα τέλη της δεκαετίας του 1960 στο περιοδικό «Αστερίξ».

Τη σημερινή περιπέτεια, όπως εκδόθηκε από τον Ψαρόπουλο, τη σκανάρισε ο Χρήστος όπως είπαμε, αν και η ποιότητα ίσως δεν είναι πολύ καλή (παρόλο που πήγε σε κατάστημα). Την ανέβασα σε έναν ιστότοπο φιλοξενίας, απ’ όπου μπορείτε να τη διαβάσετε ονλάιν ή να την κατεβάσετε.

Ο Αστερίξ στο γύρο της Γαλατίας είναι μια από τις πρώτες περιπέτειες της σειράς, συγκεκριμένα η 5η περιπέτεια από τις 24. Δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στο περιοδικό Pilote το 1963 αλλά σε βιβλίο δεν εκδόθηκε παρά το 1965. Ο γαλλικός τίτλος είναι Le tour de Gaule d’Astérix.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστερίξ, Γαλλία, Κόμικς, Λογοπαίγνια, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 95 Σχόλια »

Μεζεδάκια Θεσσαλονίκης

Posted by sarant στο 11 Μαΐου, 2019

Τα ονομάζω έτσι όχι επειδή παρασκευάστηκαν στη συμπρωτεύουσα παρά επειδή εγώ βρίσκομαι αυτες τις μέρες στη Θεσσαλονίκη. Και επειδή είμαι εκτός έδρας, ίσως η πιατέλα να μην έχει τόσα πολλά όσο συνήθως.

* Διαβάζω «χορηγούμενη» ανακοίνωση (πες διαφήμιση) στο Φέισμπουκ, που με παρακινεί να «υιοθετήσω μια νάρκη που μυρίζει αρουραίο». Μυρίζει σαν αρουραίος δηλαδή; Δεν θα είναι και πολύ εύοσμη.

Mπα, το μεταφραστήρι φταίει. Μου ζητούσαν να «υιοθετήσω» a landmine-sniffing rat δηλαδή ένα ποντίκι που έχει εκπαιδευτεί να οσφραίνεται νάρκες.

Όταν λέμε «να υιοθετήσω» εννοούμε να πληρώσω κάποια χρήματα. Αλλά νομίζω πως καλύτερα θα ήταν να το πουν «ποντίκι» ή «ποντικάκι», αρουραίο δύσκολα θα πειστεί να υιοθετήσει κανείς.

Βεβαια, γι’ αυτές τις αποχρώσεις χρειάζεται, προς το παρόν τουλάχιστον, ανθρωπάκι -δεν φτάνει το μηχανάκι.

* Γουστόζικο μεταφραστικό μαργαριτάρι σε μια πολύ ανησυχητική είδηση.

Διαβάζω άρθρο για ένα νέο είδος διαφημίσεων που σχεδιάζει να δημιουργήσει μια ρωσική εταιρεία, να προβάλλει διαφημιστικά μηνύματα στον ουρανό -θα σηκώνουμε το βλέμμα προς τον ουρανό τη νύχτα κι αντί να βλέπουμε τη σελήνη και τ’ αστέρια θα βλέπουμε τη διαφήμιση της Πέπσι Κόκα, εντελώς δυστοπική προοπτική.

Ελπίζω να μην ευοδωθούν σύντομα οι προσπάθειες, αλλά ας δούμε και το μαργαριτάρι. Γράφει λοιπόν το άρθρο ότι:

Οι διαφημίσεις θα είναι ορατές για μερικές ώρες κατά τη διάρκεια του 24ώρου, και μόνο τη νύχτα ή πολύ νωρίς το πρωί, με τη ρωσική εταιρεία να σχεδιάζει να τις λανσάρει το 2021. Οι μελετητές, πάντως, προειδοποιούν ότι αυτό ίσως να κάνει τα αστέρια λιγότερο ορατά εξαιτίας των ελαφριών ρύπων από τους δορυφόρους.

Ελαφριοί ρύποι; Και γιατί να εμποδίζουν οι ελαφριοί ρύποι την ορατότητα των αστεριών; Κάτι άλλο συμβαίνει -και θα το μαντέψατε. Το πρωτότυπο θα έλεγε because of light pollution, και αυτό το light pollution θα μπορούσε θεωρητικά να μεταφραστεί «ελαφρά ρύπανση» αλλά στην προκειμένη περίπτωση είναι ασφαλώς η «φωτεινή ρύπανση» (ή φωτορύπανση), που θα προέρχεται από τις διαφημίσεις αυτές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , | 304 Σχόλια »

Θωμαδικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Μαΐου, 2019

Ή αλλιώς, του Θωμά, αφού αύριο είναι η Κυριακή του Θωμά (για όσους γιορτάζουν, έχουμε βάλει άρθρο για το όνομα) ενώ μεθαύριο έχουμε την αποφράδα Δευτέρα του Θωμά -αποφράδα για τους μαθητες βεβαίως, τουλάχιστον όταν ήμουν εγώ, αφού τότε πηγαίναμε σχολείο μετά τις διακοπές του Πάσχα, και νομίζω ότι και τώρα αυτό ισχύει.

Αν όμως θέλαμε να φτιάξουμε έναν μονολεκτικό όρο, είτε επειδή τον είχαμε ανάγκη είτε επειδή είχαμε βάλει στόχο να φτάσουμε τα 5.000.000 λέξεις και να τρώμε ολοι με χρυσά κουτάλια, πώς θα λέγαμε αυτόν που αναφέρεται στον Θωμά;

Οι Άγγλοι έχουν το Thomasian, που μας οδηγεί στο Θωμασιανός. Δεν γκουγκλίζεται. Εγώ σκέφτηκα το «Θωμαδικός» κατ’ αναλογία προς το «Νουμαδικός» που λεγόταν την εποχή που έβγαινε η εφημερίδα Νουμάς, όργανο του μαχητικού δημοτικισμού, και εννοούσε τους ανθρώπους που έγραφαν στο περιοδικό ή που συμμερίζονταν τη γλωσσική ιδεολογία του. Το Θωμαδικός στραβογκουγκλίζεται (δηλ. βρίσκεις ανευρέσεις του τύπου: Θωμά, δικό σου είναι) αλλά για κάποιο λόγο το προτιμώ.

* Μια και μιλάμε για καινούργιες λέξεις, στο πασχαλινό ρεπορτάζ επισήμανα μιαν ακόμα λέξη που δεν την ήξερα, τη λέξη «πάνσεκτος». Τη βρήκα στη δήλωση του κ. Δαμιανού, που είναι ο Έξαρχος του Πανάγιου Τάφου στην Ελλάδα, ο οποίος, με την ευκαιρία της άφιξης του Αγίου Φωτός είπε τα εξής στο ΑΠΕ/ΜΠΕ:

Από την ‘Αγια Πόλη των Ιεροσολύμων, τη σεπτή εγκρίσει και ευλογία του Μακαριωτάτου Πατριάρχη Ιεροσολύμων κ.κ. Θεόφιλου Γ’ , μεταφέρουμε το ‘Αγιο Φως στη φίλτατη πατρίδα Ελλάδα. Εκ του πανσέκτου πανίερου Ναού της Αναστάσεως, το κοσμοχαρμόσυνο μήνυμα του της Θεού Χριστού Αναστάσεως μεταβαίνει σε όλα τα μήκη και πλάτη της οικουμένης.

Θα το καταλάβατε, η καινούργια λέξη που μόλις γεννήθηκε είναι άκυρη, πρόκειται για ανεμογκάστρι ή πιο σωστά για τυπογραφικό λάθος: πάνσεπτος είναι ο πανίερος Ναός, όχι πάνσεκτος, δεν έχει σχέση με σέχτες ή τουλάχιστον δεν το λέει.

Λάθος είναι βέβαια και η συνεχιζόμενη υποδοχή του Αγίου Φωτός με τιμές αρχηγού κράτους από μια αριστερή κυβέρνηση, αλλά αυτό είναι άλλη συζήτηση (είχαμε, πάντως, γράψει).

* Ένα πασχαλινό που ψάρεψα στο Τουίτερ. Ο Τζέφρι Πάιατ, ο Αμερικανός πρέσβης, ανεβάζει μια φωτογραφία (μάλλον από τον εορτασμό στην Κέρκυρα) και γράφει «Xronia polla!»

Οπότε ο ντόπιος φωστήρας δημοσιογράφος ανταποδίδει τη φιλοφρόνηση: Xronia polla and to you!

Διοτι, αφού στα ελληνικά θα λέγαμε «και σε σένα», στα αγγλικά πρέπει να πούμε and to you, έτσι δεν είναι; Όλα από εμάς τα πήρανε, αφού!

* Το επόμενο μαργαριτάρι είναι μεταφραστικό, και κάθε άλλο παρά φρέσκο είναι. Αλλά είναι γουστόζικο και είναι και σοβαρό, αφού πρόκειται για μεταφραστικό  λάθος σε τίτλο βιβλίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Λουξεμβούργο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , , | 175 Σχόλια »

Πασχαλιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Απρίλιος, 2019

Όπως και κάθε χρόνο, έτσι και φέτος το μόνο πρόβλημα που έχω για να τιτλοφορήσω το πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας είναι να διαλέξω έναν τίτλο που να μην τον έχω χρησιμοποιήσει άλλη χρονιά. Λαμπριάτικα έχω πει, πασχαλινά ή και προπασχαλινά μεζεδάκια έχω πει, πασχαλιάτικα όχι, οπότε καπαρώνω τον τίτλο φέτος και του χρόνου βλέπουμε.

* Γλωσσικοί και σχετικοί με τη γλώσσα μύθοι δεν κυκλοφορούν, βεβαίως, μόνο στα καθ’ ημάς. Ιδού αυτό το αφισάκι, που παρουσιάζει έναν μύθο αρκετά διαδεδομένο σε νιου έιτζ κύκλους, ότι τάχα η αγγλική λέξη Easter προέρχεται από την Ιστάρ, τη θεά των πολιτισμών της Μεσοποταμίας.

Ή μάλλον το αφισάκι που βλέπετε παρουσιάζει την ανασκευή του μύθου αυτού, από τον φίλο Γιάννη Οικονόμου. Σκέφτομαι πως ίσως αυτός ο τρόπος ανασκευής είναι πιο επιδραστικός.

Όσο για την ετυμολογία της λέξης Easter, όπως έχουμε γράψει παλιότερα (και θα το επαναλάβουμε του χρόνου) «προέρχεται από μια παγανιστική γιορτή προς τιμήν μιας τευτονικής θεάς της άνοιξης και του φωτός, της ανατολής του ήλιου (άλλωστε east είναι η ανατολή). Κάτι ανάλογο ισχύει και στα γερμανικά (Ostern)».

* Τελικά τι θα κάνουμε με τους τιμητές;

Σε πρόσφατο άρθρο της η ΕφΣυν αναφερεται στους «τιμητές του Μουσολίνι στο Μιλάνο«.

Δεν εννοεί αυτούς που επικρίνουν τον Μουσολίνι, αλλά τους ακροδεξιούς οπαδούς της Λάτσιο, που με την ευκαιρία κάποιου ποδοσφαιρικού αγώνα βρέθηκαν στο Μιλάνο και επισκέφτηκαν την Πιατσάλε Λορέτο, τον τόπο όπου οι παρτιζάνοι κρέμασαν ανάποδα, το 1945, τα πτώματα του Μουσολίνι και της Κλαρέτας Πετάτσι, και εκεί ύψωσαν πανό που έγραφε «Τιμή στον Μπενίτο Μουσολίνι».

Πολλές φορές έχουμε γράψει για τη λέξη αυτή, που σημαίνει τον δριμύ επικριτή σύμφωνα με τα λεξικά (μια χρήση που ανάγεται στα ρωμαϊκά χρόνια και στους κήνσορες) αλλά η οποία, έχοντας χάσει σημασιολογική διαφάνεια, θεωρείται από πολλούς ότι σημαίνει «οπαδός, υμνητής» -διότι, σου λέει ο άλλος, τιμητής είναι αυτός που τιμά.

Καθώς όμως εξακολουθεί να είναι ζωντανή και η αρχική σημασία της λέξης, δύσκολα θα δεχτούμε χρήσεις με τη νέα σημασία, εννοώ όσοι από εμάς είμαστε επαγγελματίες γραφιάδες και διορθώνουμε κείμενα -θα επισημαίνουμε το λάθος και θα το διορθώνουμε, ώσπου να γείρει η πλάστιγγα, αν ποτέ γείρει.

Ως τότε, ο τιμητής μπαίνει στην ίδια κατηγορία λέξεων με τον «ευάριθμο». Λέξεις που προτιμότερο είναι να αποφεύγονται, επειδή ούτε αυτός που τις γράφει ξέρει πώς θα τις εκλάβουν οι αναγνώστες του, ούτε αυτός που διαβάζει ξέρει πώς τις εννοεί ο συντάκτης.

* Στο ίδιο άρθρο της ΕφΣυν, διαβάζω ότι «Το πανό φέρει επίσης την υπογραφή των Irreducibles, μιας από τις ακροδεξιές ομάδες της Λάτσιο».

Ακροδεξιοί είναι οι οπαδοί, αλλά είναι Ιταλοί, οπότε δεν μπορεί να υπογράφουν Irreducibles. Θα υπογράφανε έτσι αν ήταν Άγγλοι. Οι Ιταλοί (και αφού είναι εθνικιστές, ένας λόγος παραπάνω να γράφουν στα ιταλικά) υπογράψανε ως Irriducibili. Πείτε το «Αδιάλλακτοι».

* Aριστερά βλέπετε την πασχαλινή ευχετήρια κάρτα του Ευκλείδη Τσακαλώτου.

Eίναι ένας πίνακας του Μεξικανού ζωγράφου Ντιέγκο Ριβέρα. Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, ο τίτλος του πίνακα είναι «Η απελευθέρωση του Peon».

O αγγλικός τίτλος του πίνακα είναι Liberation of the Peon, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως ο Peon είναι κύριο όνομα (αν ήταν δεν θα είχε άρθρο). Πρόκειται για την ισπανική λέξη peón, που σημαίνει περίπου «κολλήγος». (Εδώ πιο αναλυτικά για το peonage).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κύπρος, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Πασχαλινά | Με ετικέτα: , , , , , | 194 Σχόλια »