Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μεταφραστικά’ Category

Τεταρτοϊουλιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Ιουλίου, 2020

Λέξη «τεταρταυγουστιανός» υπάρχει στη γλώσσα μας εξαιτίας της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου και του καθεστώτος που εγκαθίδρυσε. Δεν είχαν άλλοι μήνες την αμφίβολη τιμή ανάλογης διάκρισης κι έτσι λέξη «τεταρτοϊουλιανός» δεν γκουγκλίζεται παρόλο που η 4η Ιουλίου είναι εθνική εορτή στην τέως κοσμοκράτειρα χώρα. Δεν γκουγκλίζεται ακόμα, δηλαδή, αφού χάρη στον τίτλο του σημερινού μας άρθρου προστίθεται μια ψηφίδα ακόμα στο λεξιλόγιο της υπερτρισχιλιετούς μας, καθώς βαδίζουμε σταθερά προς τον στόχο των 5 εκατομμυρίων λέξεων, ίνα πληρωθεί το ρηθέν και τρώμε όλοι με χρυσά κουτάλια.

* Και συνεχίζοντας σε ανάλογο ύφος, ας δούμε ένα ανάλογο ταρατατζούμ, τα βραβεία Education Leaders Awards, στα οποία μια επιτροπή με πρόεδρο την Άννα Διαμαντοπούλου βράβευσε τους εκπαιδευτικούς οργανισμούς «της χρονίας» -χρονίας παθογένειας της παιδείας μας, ίσως.

Η σοβαρότητα του διαγωνισμού φαίνεται από το ότι ως «Ιδιωτικό κέντρο εκπαίδευσης της χρονιάς» βραβεύτηκε η Ελληνική Αγωγή / Σχολή Αρχαίων Ελληνικών, που ακούραστα διαδίδει γλωσσικούς μύθους και μαργαριτάρια, όπως μπορεί κανείς να δει σε διάφορα βίντεο (έχουμε γράψει σχετικά πολλές φορές).

Δόθηκε και βραβείο σε «εκπαιδευτικό της Χρονίας», όπως και σε Φροντιστήριο «Μέση Εκπαίδευσης».

Σημειώνω τα λαθάκια αυτά διότι δείχνουν τη σοβαρότητα του θεσμού.

* Αξίζει επίσης να επισημάνουμε το εξής απόσπασμα από τους όρους του διαγωνισμού:

«Η αξιολόγηση των υποψηφιοτήτων γίνεται από την Κριτική Επιτροπή και πραγματοποιείται με βάση τα στοιχεία που έχουν υποβάλλει στην online υποψηφιότητα οι συμμετέχοντες. Οι διοργανωτές και η κριτική επιτροπή ουδεμία ευθύνη φέρουν σε περίπτωση ψευδούς ή ανακριβούς δήλωσης ή αποσιώπησης ουσιωδών στοιχείων σε μια υποψηφιότητα

Που σημαίνει ότι όποιο ιδιωτικό εκπαιδευτήριο θέλει να συμμετάσχει, αφού πληρώσει το παράβολο της συμμετοχής, μπορεί να παρουσιάσει όσα χωριά Ποτέμκιν τραβάει η όρεξή του ως δήθεν «έργο» και μετά έρχεται η Κριτική Επιτροπή και μοιράζει βραβεία, χωρίς να ελέγξει τους ισχυρισμούς, προφανώς βραβεύοντας την καλύτερη σκηνοθεσία!

Προσέξτε και το «έχει υποβάλλει», ένα ακόμα τεκμήριο της σοβαρότητας του… θεσμού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δύο φύλα, Επιγραφές, Λογοκλοπή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , | 231 Σχόλια »

Μεζεδάκια μετά το ηλιοστάσιο

Posted by sarant στο 27 Ιουνίου, 2020

Δεν έβρισκα πώς αλλιώς να ονοματίσω τούτο το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, οπότε επέλεξα την ασφαλή αν και βαρετή λύση του ημερολογίου. Δεν φαίνεται αμέσως, αλλά από τις αρχές της εβδομάδας που τελειώνει κάθε μέρα διαρκεί έστω και ελάχιστα λιγότερο από την προηγούμενη, παρόλο που ακόμα η διάρκεια της ημέρας είναι λίγο μικρότερη από 15 ώρες (14.47 στην Αθήνα χτες).

Kαι ξεκινάμε με ένα πολυμαργαριτάρι από το τηλεοπτικό ρεπορτάζ για την υπόθεση του ψευτογιατρού.

Στον Σκάι μετέγραψαν τα λόγια του ψευτογιατρού όπως ακούγονταν σε κάποια συνομιλία με συγγενή ενός θύματος, και κατάφεραν να κάνουν τρία λάθη σε 18 λέξεις. Το κόμμα στο «ό,τι», την περιττή απόστροφο στο «εν» και βεβαίως το «(εν) Χριστώ».

Στις συζητήσεις στα κοινωνικά μέσα, όπου ο λόγος είναι «οιονεί προφορικός» έχω προσέξει πως λίγοι βάζουν την υποδιαστολή στο αναφορικό ό,τι. Η απόστροφος στο «εν» είναι… επιρροή από το «εξ» που επίσης δεν θέλει απόστροφο, αλλά τη βάζουν αρκετοί. Κι όταν η δοτική έχει αφήσει τον μάταιο τούτο κόσμο, δύσκολο είναι να κρατηθεί η ορθογραφία της τη στιγμή που υπάρχει ομόηχος τύπος.

* Ο Μέφρι έπιασε δουλειά. Σε «άρθρο γνώμης» στην Καθημερινή, ο αρθρογράφος Ανδρ. Δρυμιώτης θέλει να ψέξει τον Αλέξη Τσίπρα ο οποίος, σε πρόσφατη ομιλία του, είπε «δεν υπάρχουν άλυτες εξισώσεις».

Και ειρωνεύεται, ο επαΐων Δρυμιώτης τον «άσχετο» Τσίπρα:

«δεν υπάρχουν άλυτες εξισώσεις»! Πάμε για Nobel Μαθηματικών! Πίστευα ότι υπάρχουν άλυτες εξισώσεις, αλλά η δήλωσή του με προβλημάτισε.

Τηλεφώνησα σε δύο μαθηματικούς φίλους και με διαβεβαίωσαν ότι ορισμένες εξισώσεις δεν έχουν αναλυτική λύση και τότε φυσικά κατάλαβα ότι είτε έχουμε να κάνουμε με μια νέα μαθηματική διάνοια που δικαιούται το Nobel, είτε έχουμε να κάνουμε με μια άλλη μεγάλη γκάφα του τέως πρωθυπουργού μας που είναι και μηχανικός.

Υπάρχει βέβαια η πολιτική εμπάθεια, αλλιώς η επισήμανση του Δρυμιώτη θα ήταν εξίσου έγκυρη όσο εκείνων που λένε πως δεν πρέπει να λέμε «στρουθοκαμηλισμός» διότι η στρουθοκάμηλος δεν κρύβει το κεφάλι της στην άμμο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μαθηματικά, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι | Με ετικέτα: , , , , | 228 Σχόλια »

Πανελλαδικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Ιουνίου, 2020

Και ονομάζουμε έτσι το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, όχι μόνο επειδή η βδομάδα που μας πέρασε ήταν η πρώτη των πανελλαδικών εξετάσεων, που φέτος άρχισαν αργότερα από το συνηθισμένο εξαιτίας της πανδημίας, αλλά και επειδή κάποια από τα (μεγαλύτερα) κομμάτια της πιατέλας αναφέρονται, άμεσα ή έμμεσα, στις εξετάσεις αυτές.

Πριν συνεχίσω, να ευχηθώ σε όσους φίλους του ιστολογίου έχουν παιδιά που συμμετέχουν στις εξετάσεις, κάθε επιτυχία! (Δεν τρέφω την ελπίδα ότι μας διαβάζουν, τουλάχιστον ταχτικά, παιδιά που συμμετέχουν στις εξετάσεις).

Ήδη το προχτεσινό μας άρθρο είχε τον τίτλο «Λογοκλοπή στις πανελλήνιες εξετάσεις;» -αν και το σωστό είναι πανελλαδικές- και ήταν αφιερωμένο στις εξετάσεις στη Γλώσσα όπου στους υποψήφιους του παλαιού συστήματος δόθηκε ένα κείμενο βασισμένο σε άρθρο του συγγραφέα κ. Αλέξη Σταμάτη στο Βήμα, μεγάλα κομμάτια του οποίου ήταν παρμένα σχεδόν αυτολεξεί από διάφορα αγγλικά άρθρα και βιβλία, σε (όχι καλή) μετάφραση του κ. Σταμάτη.

Παρόλο που δεν πρόκειται για διδακτορική διατριβή αλλά άρθρο εφημερίδας, το να δανείζεσαι αυτούσιες παραγράφους χωρίς να αναφέρεις πηγές είναι λογοκλοπή. Βαριά κουβέντα αλλά φοβάμαι ακριβής.

Όμως το θέμα είχε και συνέχεια, που τη βάζω εδώ για να υπάρχει.

Προχτές δημοσιεύτηκε στο Βήμα άρθρο του κ. Σταμάτη περί τηλεργασίας. Σε κάποιο σημείο φίλοι εντόπισαν άκομψους όρους όπως «εκτελεστική σουίτα» και «σπίτια καταμέτρησης» -κι αυτο, χτύπησε καμπανάκι. Και πράγματι, ύστερα από λίγη έρευνα αποδείχτηε ότι και στο χτεσινό άρθρο του κ. Σταμάτη ολόκληρες παράγραφοι έχουν παρθεί από αγγλικό κείμενο!

Προσέξτε τις εξής παραγράφους του ελληνικού άρθρου :

Στα μέσα του 19ου αιώνα, ειδικά στην Αμερική, οι γραφιάδες, οι κλητήρες αυτοί, οι σημερινοί υπάλληλοι – μια λέξη που προκύπτει από την πυραμίδα της εργασίας, από τη συγχώνευση της φράσης ὑπ’ ἀλλήλους -, δούλευαν σε μικρούς χώρους που ονομάζονταν «σπίτια καταμέτρησης». Ολα φυσικά ήταν ανδροκρατούμενα. Οι άνθρωποι αυτοί θεωρούνταν περίεργοι τύποι οι οποίοι δεν έκαναν «πραγματική δουλειά». Αλλά η οικονομική ανάπτυξη είχε άλλα σχέδια: Οι μεγάλες ιστορικές μετατοπίσεις από τις γεωργικές στις βιομηχανικές οικονομίες και στη συνέχεια από τις βιομηχανίες στις οικονομίες της πληροφορίας, αλλά και η οργάνωση του χώρου εργασίας, ευνόησαν το συγκεκριμένο σύστημα δουλειάς και οι υπάλληλοι άρχισαν να κυριαρχούν στο εργατικό σώμα. Τα κτίρια γραφείων εξελίχθηκαν σε χώρους με ορθολογική κατάτμηση, σχεδιασμένα τόσο για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όσο και για την ενίσχυση της παραγωγικότητας των εργαζομένων. Οταν επιτράπηκαν και οι γυναίκες στο γραφείο, οι αλλαγές έγιναν επαναστατικές. Οι πόλεις γέμισαν ψηλά κτίρια και ουρανοξύστες αποκλειστικά με χώρους γραφείων.
(….) Ετσι, από την εκτελεστική σουίτα με την ξύλινη επένδυση έως τα «γραφεία ανοιχτού τύπου», όπου το 60% των Αμερικανών εργάζονται μέχρι και σήμερα (με το 93% να τα απεχθάνεται), με τη βοήθεια της τεχνολογίας, σε ένα όχι τόσο μακρινό μέλλον, θα περνούσαμε σε ένα σύστημα όπου θα μπορούσαμε να εργαστούμε οπουδήποτε οποιαδήποτε στιγμή.

Με εξαίρεση τη μικρή προσθήκη για την ετυμολογία της λέξης υπάλληλος, όλο το άλλο κείμενο μοιάζει εκπληκτικά με το εξής, που είναι παρμένο από το κείμενο παρουσίασης του βιβλίου Cubed, του Αμερικανού συγγραφέα (και πολιτικού) Nikil Saval:

In the mid-nineteenth century clerks worked in small, dank spaces called “counting-houses.” These were all-male enclaves, where work was just paperwork. Most Americans considered clerks to be questionable dandies, who didn’t do “real work.” But the joke was on them: as the great historical shifts from agricultural to industrial economies took place, and then from industrial to information economies, the organization of the workplace evolved along with them—and the clerks took over. Offices became rationalized, designed for both greater efficiency in the accomplishments of clerical work and the enhancement of worker productivity. Women entered the office by the millions, and revolutionized the social world from within. Skyscrapers filled with office space came to tower over cities everywhere. Cubed opens our eyes to what is a truly «secret history» of changes so obvious and ubiquitous that we’ve hardly noticed them. From the wood-paneled executive suite to the advent of the cubicles where 60% of Americans now work (and 93% of them dislike it) to a not-too-distant future where we might work anywhere at any time (and perhaps all the time).

Δεν ερεύνησα αν κι άλλα κομμάτια του άρθρου είναι δανεικά από την ίδια ή άλλη πηγή. Αλλά το ξέρει άραγε ο κ. Σαβάλ ότι ο κ. Σταμάτης πήρε τα αποσπάσματα από το βιβλίο του; Το ξερουν στο Βήμα ότι ο κ. Σταμάτης χρησιμοποίησε εκτενές απόσπασμα από άλλο βιβλίο χωρίς να αναφέρει την πηγή; Πληρώθηκαν άραγε δικαιώματα από το Βήμα για τη χρήση του αποσπάσματος; Ρωτάω παράλογα πράγματα, ε;

Και όχι, δεν έχω σκοπό να μετατραπώ σε Παρατηρητήριο Δανείων Αλεξη Σταμάτη, αλλά η σύμπτωση της επανεμφάνισης του λογοκλεπτικού φαινομένου ήταν τόσο σατανική που δεν μπόρεσα να αντισταθώ στον πειρασμό!

* Μια και μιλάμε για εξετάσεις, σε κάποιον ιστότοπο είδα και την εξής εικονογραφημένη κοινοτοπία, που υποτίθεται ότι δίνει θάρρος στους υποψηφίους -στην πραγματικότητα στους γονείς τους.

Να γίνω βαρετός; Θα πω ότι η απόστροφος μετά το «εξ» είναι περιττή -είναι λάθος, αν θέλετε.

Να γίνω και κακός; Τα τρία θαυμαστικά σε ένα κείμενο είναι σχεδόν άσφαλτος δείκτης ότι το κείμενο δεν αξίζει τίποτα. Ως τώρα δεν έχω βρει διάψευση του θεωρήματος αυτού, αλλά αφήνω περιθώριο γι’ αυτό και είπα «σχεδόν».

* Η δράστις ξαναχτυπά.

Σε άρθρο για την επίθεση με βιτριόλι, διαβάζουμε:

Τα βίντεο άλλωστε από την παραμονή της επίθεσης με βιτριόλι πιστοποιούν ότι ο σχεδιασμός από την δράστις ήταν πολύ εντατικός.

Δεν σας αρέσει η δράστρια, που κλίνεται ομαλά, και θέλετε μεταξωτές περισκελίδες; Φάτε τώρα τη δράστις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Λογοκλοπή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 312 Σχόλια »

Πόλεμος και ειρήνη

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2020

Μέσα στην καραντίνα διάβασα το Πόλεμος και ειρήνη. Το είχα ξαναδοκιμάσει καναδυό φορές, στα νιάτα μου και μια πριν από μερικά χρόνια, αλλά τότε το άφησα νωρίς επειδή μπήκαν στη μέση άλλα, πιο επείγοντα διαβάσματα. Μετά με τρόμαζε το μέγεθος, 1500 σελίδες είναι αυτές (περισσότερες είναι).

Αλλά στα μέσα Μαρτίου, που άρχισε η καραντίνα και η τηλεργασία, ενώ τελείωνα έναν Μπαλζάκ, δηλαδή είχα μπει στο κλασικό ύφος, θυμήθηκα τον Τολστόι. «Αν όχι τώρα, πότε;» είπα, και το ξεκίνησα.

Δεν τον θυμήθηκα μόνο εγώ. Ο φίλος μας ο Δύτης, που ειναι σεσημασμένος τολστοϊκός, ανέφερε ένα ομαδικό εγχείρημα, διάβασμα με συζήτηση του έργου, που γινόταν στο Τουίτερ, στα αγγλικά φυσικά. Τους παρακολούθησα για λίγο, και είχαν ενδιαφέρον αλλά μετα τους άφησα και δεν ξέρω τι απόγιναν.

Στην αρχή διάβαζα το βιβλίο πολύ συστηματικά, κοίταζα και την αγγλική μετάφραση και το ρώσικο πρωτότυπο, σημείωνα φράσεις ή μεταφραστικά προβληματάκια κτλ. Ε, αυτό κράτησε για τον μισό πρώτο τόμο (απο τους πέντε της έκδοσης που έχω). Μετά παραιτήθηκα από τις πολλές φιλοδοξίες και το διάβασα κανονικά, σαν μυθιστόρημα και όχι σαν διατριβή, αλλά σημειώνοντας πάντοτε πράγματα που μου κινούσαν το ενδιαφέρον ή την περιέργεια.

Κάποια πράγματα τα εμφάνισα κι εδώ, μαζί κι ένα άρθρο για τα πολλά γαλλικά που περιέχει η πρώτη έκδοση του μυθιστορήματος.

Διάβασα τη μετάφραση της Κοραλίας Μακρή, που κυκλοφορεί ακόμα από τον Γκοβοστη -αλλά εγώ έτυχε να έχω μια φτηνή επανέκδοσή της που είχε μοιράσει έναν καιρό η Ελευθεροτυπία. Υπάρχουν κι άλλες μεταφράσεις, αλλά η Μακρή μού ταιριάζει με την παλιακή δημοτική της. (Βλέπω ότι κυκλοφορεί σε επίτομη έκδοση με 1168 σελίδες. Στην έκδοση που είχα εγώ είναι άλλη η σελιδοποίηση, οπότε βγαίνουν 1614 σελίδες).

Έκανα κάπου δυο μήνες βέβαια για να διαβάσω τους πέντε τόμους και τις 1600 σελίδες. Το βιβλίο, να πω, είναι οργανωμένο σε δεκαπέντε βιβλία, το καθένα από τα οποία χωριζεται σε κεφάλαια (από 15 εως 30 περίπου) ενώ υπάρχουν και δυο επίλογοι. Παρακολουθεί τη Ρωσία και τους Ναπολεόντειους πολέμους από το 1805 έως το 1812-13, δηλαδή από τον θρίαμβο του Ναπολέοντα στο Αουστερλιτς ως την πανωλεθρία στην εκστρατεία στη Ρωσία. Ο επίλογος μάς μεταφέρει στο 1820.

Παρελαύνουν δεκάδες, εκατοντάδες ίσως πρόσωπα, αλλά βασικοί πρωταγωνιστές είναι πέντε οικογένειες ευγενών, που βλεπουμε τη ζωή τους και τις περιπέτειές τους, τους έρωτες και τους γάμους τους. Είχα βρει κάπου ένα γενεαλογικό δέντρο τους, κι αυτό βοηθάει για να μη χάνεις τα ονόματα, αλλά δεν ήταν πολύ καλή ιδέα διότι από το σχεδιάγραμμα είδα ότι ο Πιέρ παντρεύεται στο τέλος τη Νατάσα, κάτι που δεν είναι προφανές αμέσως διότι η Νατάσα αρραβωνιάζεται τον Αντρέι, επιστήθιο φίλο του Πιέρ. Κι έτσι το ήξερα από πριν κι αυτό δεν μου άρεσε. (Γενικά δεν είναι καλό να κοιτάς πολλά για ένα μυθιστόρημα. Προηγουμένως την είχα πατήσει με τον Εξάδελφο Πονς του Μπαλζάκ, όπου αναζητώντας το πρωτότυπο έκανα το λάθος και διάβασα και την υπόθεση στη Βικιπαίδεια και είχα ξενερώσει)

Eίπα ότι το διάβασα αλλά είναι λίγο όπως με τη Γαλατία και το χωριό του Αστερίξ. Δεν το διάβασα όλο-όλο. Στον επίλογο, και αφού έχουμε μάθει τι απόγιναν οι ήρωες, ο Τολστόι αφιερώνει έναν δεύτερο επίλογο για να αναλύσει σε καθαρά δοκιμιακό ύφος θέματα ιστορίας, δηλαδή ποιοι είναι οι παράγοντες που κινούν την ιστορία. Ε, στάθηκε αδύνατο να διαβάσω αυτές τις λίγες σελίδες, που τις βρήκα εξαιρετικά βαρετές (ιεροσυλία; αλλά δεν είναι μυθιστόρημα πλέον) κι έτσι έφαγα την καμήλα, που λέει πλέον η παροιμία, και άφησα λίγες τρίχες από την ουρά της. Ισως κάποιαν άλλη φορά βρω το σθένος να το τελειώσω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Κλασικά κείμενα, Λογοτεχνία, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά, Ρωσικά | Με ετικέτα: , , , , , | 97 Σχόλια »

Αποκλεισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Ιουνίου, 2020

Αποκλεισμένα βεβαίως από το Φέισμπουκ, όπως γράψαμε τις προάλλες -και όχι μονο το σημερινό πολυσυλλεκτικό μας άρθρο αλλά και όλα τα 4000+ άρθρα του ιστολογίου έχουν μπει στον μαύρο πίνακα του Φέισμπουκ και προς το παρόν κανείς δεν μπορεί να παραπέμψει σε αυτά σε ανάρτηση ή σε σχόλιό του, ούτε καν να τα αναφέρει σε προσωπικό μήνυμα προς άλλον χρήστη!

Και εκτός από αποκλεισμένα είναι και λιγοστά τα σημερινά μας μεζεδάκια, τουλάχιστον τώρα που ξεκινάω να τα γράψω. Αλλά βέβαια, ουκ εν τω πολλώ το ευ, το μέγεθος δεν έχει σημασία, σάμπως κι αυτοί που τα’χουνε μαζί τους θα τα πάρουνε -και άλλες τέτοιες φράσεις αμφίβολης παρηγοριάς.

Και ξεκινάμε με μια πισώπλατη μαχαιριά από τον Σπελ Τσέκερ.

Έγραφα τις προάλλες «να αντεπεξέλθει» και διαπίστωσα ότι ο ελεγκτής ορθογραφίας του Word το κοκκινίζει, παναπεί το θεωρεί για λάθος.

Και όχι μόνο αυτό, παρά προτείνει να το αντικαταστήσουμε με το «ανταπεξέλθει»!

Τι θα γίνει άραγε; Ποιος θα βγει νικητής από τη σύγκρουση Λαθολογίων – Σπελ Τσέκερ;

(Εγώ πάντως «να αντεπεξέλθει» γράφω).

* Τίτλος άρθρου στο in.gr:

Takashi Murakami: O καλλιτέχνης που λατρεύει το Χόλιγουντ.

Και γεννάται το ερώτημα, ο καλλιτέχνης λατρεύει το Χόλιγουντ ή το Χόλιγουντ τον καλλιτέχνη; Αν διαβάσετε το άρθρο, θα δείτε ότι ισχύει το δεύτερο, ότι ο κ. Μουρακάμι «είναι αγαπημένος πολλών διάσημων του Χόλιγουντ». Αυτό άλλωστε λέει και η λογική.

Αμφισημία. Αν βάλουμε «τον οποίο λατρεύει» η αμφισημία θα αρθεί, αλλά ίσως πλαδαρεύει ο τίτλος. Η επανάληψη του αδύνατου τύπου «ο καλλιτέχνης που τον λατρεύει το Χόλιγουντ» αίρει την αμφισημία επίσης. Προτιμότερο;

* Δεν θυμαμαι πού το βρήκα αυτό, κάποιος μου το έστειλε.

Συνδέεται με το προηγούμενο, κατά κάποιο τρόπο, αφού υπάρχει κι εδώ ασάφεια με τον «γορίλα που μεγάλωσε». Μεγάλωσε ο γορίλας έτσι αμετάβατα; Ο σύζυγος μεγάλωσε (δηλ. ανέθρεψε) τον γορίλα; Μάλλον το δεύτερο.

Αλλά το βασικό είναι το «εισάγει», κατά λέξη μετάφραση του αγγλικού introduces, που βέβαια είναι πολύ αστείο.

Μην εισάγετε τις συζύγους σας σε γορίλες, βάζουν τα κλάματα.

* Το επόμενο είχε παραπέσει από την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά το είδα κάπου να σχολιάζεται και το θυμήθηκα.

Σε άρθρο για τις καινοτομίες στη μηχανοργάνωση, διαβάζουμε:

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης αναφέρθηκε και στην απόδοση ΑΜΚΑ στα παιδιά που γεννιούνται μέσω sms, γεγονός που βοήθησε σημαντικά στο να τηρηθούν οι κοινωνικές αποστάσεις κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Kάποιοι σχολίασαν ότι εμείς οι παλιότεροι ξέραμε πως τα παιδιά τα έφερνε ο πελαργός, ενώ τώρα «γεννιούνται μέσω sms»!

Εγω πάντως θα έγραφα «στην απόδοση ΑΜΚΑ μέσω sms στα νεογέννητα»

* Από σουπεράκι του Σκάι:

Kλειστά αύριο τα σχολια λόγω 24ωρης απεργίας

Εντάξει, ένα απλό ορθογραφικό είναι, και ξέρουμε ότι τα σουπεράκια γράφονται με τρομερή πίεση χρόνου, αλλά έχει γούστο.

Το έβαλα και στο Τουίτερ, σημειώνοντας:

Όσοι είναι να σχολιάσετε, σχολιάστε σήμερα, αύριο έχει απεργία!

* Φίλος στέλνει λινκ προς άρθρο και με ρωτάει αν στέκει ο τίτλος:

Κόλαφος ο διευθυντής του σχολείου για «αίθουσες θαλάμους αερίων»

Σε ένα σχολείο παρατηρήθηκε έντονη δυσοσμία σε κάποιες τάξεις, γι’ αυτό και η αναφορά σε θαλάμους αερίων. Αλλά ο φίλος ρωτάει για το «κόλαφος».

Δεν θα το έλεγα. Συνηθιζουμε να λέμε ότι «κόλαφος» (ή ράπισμα ή χαστούκι) είναι ένας λόγος ή μια πράξη που μας ταπεινώνει, μας προσβάλλει, μας τσούζει. Όχι ένα πρόσωπο. Κόλαφος η δικαστική απόφαση· κόλαφος η γνωμοδότηση της ανεξάρτητης αρχής. Το πρόσωπο μπορεί να είναι «καταπέλτης».

Σωστά πιο κάτω το άρθρο λέει για «ανακοίνωση-κόλαφο» του διευθυντή του σχολείου.

* Μια και ξανάνοιξαν τα εστιατόρια, να βάλουμε κι ένα μενού -αν και δεν είμαι βέβαιος πως είναι φρέσκια η φωτογραφία. Ελπίζω πάντως να είναι φρέσκα τα θαλασσινά του μαγαζιού και πάντως ο μάγειρας να ξέρει τη δουλειά του καλύτερα από εκείνον που ανάλαβε να μεταφράσει τον κατάλογο.

Oι γαρίδες μεταμορφώθηκαν σε βωμούς, shrines αντί για shrimps, ενώ και οι φλογέρες έγιναν αν όχι φλαμπέ πάντως φλογερές! Μέσα στην αναμπουμπούλα, χάθηκε κι ένα γράμμα από τα καλαμαράκια.

Αλλά τι είναι ένα q μεταξύ φίλων;

* Σε άρθρο για την υπόθεση της επίθεσης με το βιτριόλι διαβάζουμε:

Η 35χρονη προσήχθη σήμερα το πρωί σε απόσταση 50 μέτρων από το σπίτι της στην περιοχή του Ζωγράφου.

Κάποιοι δεν ξέρουν τη διαφορά του «προσήχθη» από το «συνελήφθη» σχολιάζει ο (νομικός) φίλος που το στέλνει.

* Για την ίδια υπόθεση φίλος πρόσεξε σε πολλούς ιστοτόπους τον όρο «η βασική ύποπτος» που με ξενίζει -γιατί όχι η ύποπτη; Θυμίζει το παλιό θεατρικό έργο, που έγινε και ταινία, «Η άγνωστος»!

(Κάποιος φίλος μού έστειλε μήνυμα στο οποίο θεωρεί «νεολογισμό» τον όρο «βιτριολίστρια», που ακουστηκε συχνά σε σχέση με την υπόθεση, ενώ και σε γλωσσική ομάδα του Φέισμπουκ επισημάνθηκε ο όρος ως κάτι το αξιοπερίεργο. Περίεργο το βρίσκω, αφού ο τύπος όχι μόνο είναι ομαλά σχηματισμένος αλλά και ακουγόταν πολύ στο παρελθόν. Ευτυχώς ακούγεται όλο και λιγότερο, επειδή δεν είναι πια τόσο συχνές οι επιθέσεις με βιτριόλι).

* Αυτή η ανακοίνωση δημοσιεύτηκε στο Φέισμπουκ, στη σελίδα της συνδικαλιστικής παράταξης ΔΑΚΕ ΕΤΕ-ΔΕΗ.

Tι είχε προηγηθεί; Στη σελίδα της παράταξης είχε δημοσιευτεί παραποιημένη φωτογραφία του Νάσου Ηλιόπουλου, στελέχους του ΣΥΡΙΖΑ, στην οποία εμφανιζόταν να κρατάει τη σημαία του ουράνιου τόξου.

Η φωτογραφία ήταν υπαρκτή, αλλά είχε προστεθεί με φώτοσοπ το σύνθημα «Της πατρίδας μου η σημαία έχει χρώμα παρδαλό».

(Εδώ η παραποίηση).

Το πλαστογράφημα συνοδευόταν από απειλητικό κείμενο, για το περιεχόμενο του οποίου παίρνετε μια ιδέα διαβάζοντας τη δεύτερη παράγραφο.

Ο Ηλιόπουλος έστειλε εξώδικο, που είναι υποχρεωτικό πρώτο βήμα που προβλέπει ο νόμος, προκειμένου κανείς να ασκήσει αγωγή. Ξεχωριστά έχει ασκήσει και μήνυση για συκοφαντική δυσφήμηση. Όσο κι αν αντιπαθεί κανείς τις δικαστικές διαδικασίες, νομίζω ότι καλά έκανε.

Εσείς τι λέτε;

* Και άλλη μια περίπτωση παραποίησης, όχι με στόχο ένα πρόσωπο αλλά τους εκπαιδευτικούς.

Γνωστή περσόνα που υποστηρίζει αναφανδόν το κυβερνητικό κόμμα στο Τουίτερ (ένα από τα «σοβιετικά άβαταρ», όπως αποκαλούνται) δημοσιεύει χονδροειδώς παραποιημένη φωτογραφία από πρόσφατη κινητοποίηση εκπαιδευτικών.

Στην κανονική φωτογραφία (τη βλέπετε εδώ) το πανό έγραφε «Απόσυρση τώρα του αντιεκπαιδευτικού νομοσχεδίου – ΟΛΜΕ».

Η παραποίηση αποβλέπει βέβαια στο να παρουσιάσει τεχνοφοβικούς τους εκπαιδευτικούς, επειδή αντιδρούν στη ζωντανή μετάδοση των μαθημάτων.

Αλλά στην περίπτωση αυτή αρκεί μάλλον η κατακραυγή για τον πλαστογράφο.

* Και κλείνω με ένα γλωσσογεωγραφικό από την υπόθεση της Μαντλίν, της μικρής Αγγλίδας που χάθηκε στην Πορτογαλία πριν από χρόνια, υπόθεση για την οποία τώρα ήρθαν στο φως σημαντικά στοιχεία. Διαβάζω στα Νέα:

«Η εισαγγελία στο Μπράουνσβαιγκ ερευνά έναν 43χρονο Γερμανό υπήκοο με την υποψία της δολοφονίας. Από αυτό μπορείτε να καταλάβετε ότι υποθέτουμε πως το κορίτσι είναι νεκρό», δήλωσε ο εισαγγελέας του Μπράουνσγουιγκ Χανς Κρίστιαν Γούλτερς.

Και αν ερευνά το θέμα η εισαγγελία στο Μπράουνσβαϊγκ, γιατί έκανε ανακοίνωση ο (Αμερικανός, όπως δείχνει το όνομά του) εισαγγελέας του Μπράουνσγουιγκ, ο κύριος Γούλτερς;

Ο λόγος είναι ότι το Μπράουνσγκουιγκ ειναι απλώς το Braunschweig (Mπραουνσβάιγκ) αν προσπαθήσεις να το πεις νομίζοντας ότι είναι αγγλικό τοπωνύμιο. Υπάρχει και εξαγγλισμένη μορφή του Braunschweig, που είναι Brunswick, όπως υπάρχουν και διάφορα τοπωνύμια Brunswick σε αγγλοσαξονικές χώρες, ανάμεσά τους και επαρχία New Brunswick στον Καναδά, αλλά ούτε αυτά προφέρονται ετσι.

Και βέβαια, ο Χανς Κρίστιαν Γούλτερς ακούει στο όνομα Βόλτερς (Wolters).

* Καλό Σαββατοκύριακο!

 

 

 

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Σπελ Τσέκερ, Τοπωνύμια, Φέικ νιουζ, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , | 248 Σχόλια »

Η ηλικιωμένη μαϊμού και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Ιουνίου, 2020

Προς Θεού, μη νομίσετε πως ο τίτλος αποτελεί υπαινιγμό για κάποιο δημόσιο πρόσωπο. Δεν είναι, και όχι επειδή η γενικότητά του βάζει πολλούς στο κάδρο (π.χ. εννοείς εκείνον με τα πορτοκαλί μαλλιά ή ….).

Τυχαίνει πολλές φορές στα σαββατιάτικα πολυσυλλεκτικά μας άρθρα ο τίτλος να καθορίζεται από κάποιο μεζεδάκι της πιατέλας, που παίρνει αυτή την ξεχωριστή θέση επειδή επισκιάζει τα άλλα είτε με τη λάμψη του είτε με τον όγκο του. Το σημερινό κέρδισε αυτή τη διάκριση επειδή μου το έστειλαν ίσαμε δέκα φίλοι μέσα στη βδομάδα, ενώ το είχα ήδη εντοπίσει μόνος μου.

Οπότε, ποια είναι η ηλικιωμένη μαϊμού; Δεν υπάρχει. Μόνο ηλικιωμένη υπάρχει. Μαϊμού δεν υπάρχει αλλά υπάρχουν υπάλληλοι-μαϊμού κι ένας απρόσεχτος υλατζής.

Αυτή η είδηση δημοσιεύτηκε έτσι όπως τη βλέπετε σε έναν καλό βορειοελλαδίτικο ιστότοπο.

Με μια πρώτη, και με μια δεύτερη, ματιά ο αναγνώστης διαβάζει πως κάποιοι ασυνειδητοι υπάλληλοι της ΔΕΗ χτύπησαν και λήστεψαν μιαν ηλικιωμένη μαϊμού. Επειδή όμως οι μαϊμούδες, έστω και ηλικιωμένες, σπάνια πέφτουν θύματα ληστείας, σκεφτόμαστε πως πρέπει να αναλύσουμε αλλιώς την πρόταση.

Ο τίτλος υπακούει στους άγραφους κανόνες της εντυπωσιοθηρικής ειδησεογραφικής σύνταξης, που θα πει ότι δεν βάζουμε πρώτα το υποκείμενο αλλά το μέρος της πρότασης που κρίνουμε ότι πρέπει να τραβήξει την προσοχή.

Κι έτσι, αντί για «Μαϊμού-υπάλληλοι της ΔΕΗ χτύπησαν και λήστεψαν ηλικιωμένη» προκρίθηκε ο τίτλος που είδατε στη φωτογραφία!. Στο μεταξύ διορθώθηκε περίπου όπως προτείνω εδώ, αλλά στο μεταξύ είχε πάρει δημοσιότητα και οθονιές (σκρίνσοτ) με τον αρχικό τίτλο συνέχισαν να κυκλοφορούν αρκετές μέρες μετά τη διόρθωση. Συχνά γίνεται κάτι τέτοιο.

* Σε άρθρο που αναλύει το πλούσιο ιστορικό του αστυνομικού που σκότωσε τον Τζορτζ Φλόιντ, διαβάζουμε: Οι τέσσερις αστυνομικοί που ενεπλάκησαν στην άδικη δολοφονία του Φλόιντ τέθηκαν σε διαθεσιμότητα την Τρίτη.

Υπάρχει δίκαιη δολοφονία; ρωτάει ο φίλος που το στέλνει. Ναι, π.χ. του Καρέρο Μπλάνκο.

* Μαργαριτάρι made in Greece

Τουίτ της Πρεσβείας μας στις ΗΠΑ για την τουριστική καμπάνια, που απευθύνεται σε αγγλόφωνο κοινό, έχει ένα χοντρό λάθος στα αγγλικά.

Listen your soul, listen your body έγραψε ο υπεύθυνος του λογαριασμού, διότι ανάμεσα στα καλοπληρωμένα βύσματα που τα ξ… που υπηρετούν στην Πρεσβεία μας στην Ουάσινγκτον δεν βρέθηκε ένας που να έχει πάει Λόουερ ή που να ξέρει το τραγούδι Listen to your heart.

Eυτυχώς το λάθος διορθώθηκε στο μεταξύ.

Όσο για την καμπάνια καθαυτή, για την οποία λέγεται ότι 4 μελη του ΔΣ του ΕΟΤ είναι υπό παραίτηση και ότι έγινε με απευθείας ανάθεση έναντι 32 εκατ., ίσως θα άξιζε άρθρο. Πάντως, το σλόγκαν που επιλέχτηκε, Greek summer is a state of mind, μοιάζει σκανδαλωδώς με το φετινό σλόγκαν της Lancaster: Summer is a state of mind. Μια λέξη πρόσθεσαν!

(Κι έτσι αποδεικνύεται πως ο πιο ακριβοπληρωμένος συγγραφέας στον κόσμο δεν είναι ο Patterson, δεν είναι η Rowling, δεν είναι ο Stephen King. Είναι ο κολλητός του Κούλη, που πήρε το σύνθημα της Lancaster «Summer is a state of mind» και πρόσθεσε τη λέξη Greek. Πληρώθηκε 32 μύρια για μια λέξη!)

[Προσθήκη: Για τα 32 εκατ. υπάρχει διάψευση από τον ΣΕΤΕ. Αναθέσεις έχουν γίνει αλλά για πολύ μικρότερα, ευτυχώς, ποσά].

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νομανσλάνδη, κοινωνικά μέσα | Με ετικέτα: , , , , | 357 Σχόλια »

Νοτιοζηλανδικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Μαΐου, 2020

Το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο παίρνει αυτόν τον τίτλο για να τιμήσει μια νέα προσθήκη στον κατάλογο των χωρών της Νομανσλάνδης -με τη διαφορά πως η νέα αυτή οντότητα (ή oddότητα αν προτιμάτε) δεν γεννήθηκε από μεταφραστική αβελτηρία αλλά από πρωθυπουργικό σαρδάμ.

Συγκεκριμένα, πριν από μερικές μέρες, σε συνέντευξη στο κεντρικό δελτίο του Σταρ, και μιλώντας για τη συνεργασία των χωρών στο θέμα της χαλάρωσης των περιορισμών, ο Κ. Μητσοτάκης είπε:

«Συμμετέχουμε σε μια πολύ ενδιαφέρουσα ομάδα χωρών απ’ όλο τον κόσμο. Συμμετέχει η Σιγκαπούρη, η Αστραλία, η Νότιος Ζηλανδία. Και συζητάμε παραδείγματα, σκέψεις για το πώς μπορούμε να ανοίξουμε την οικονομία μας.»

Ακούστε το:

Οποιαδήποτε ομάδα χωρών έχει μεταξύ των μελών της τη Νότια Ζηλανδία θα είναι πράγματι πολύ ενδιαφέρουσα, αφού τέτοια χώρα δεν υπάρχει. Έχουμε τη Νέα Ζηλανδία, που κάποτε συντέμνεται σε «Ν. Ζηλανδία» και αυτό το μπαγάσικο το «Ν.» μπορεί να σημαίνει και «Νότια» όπως στη Νότια Κορέα ή τη Νότια Αφρική, αλλά μπορεί και «Νέα» όπως στη Ν. Σμύρνη.

Ίσως ο πρωθυπουργός είχε στο οτοκιού, ή όπως αλλιώς λέγεται αυτός ο μοντέρνος υποβολέας, το «Ν. Ζηλανδία», ίσως μπερδεύτηκε για άλλο λόγο, πάντως μας έδωσε μια αφορμή για γέλιο και για ευτράπελο σχολιασμό, όπως πάντα γίνεται με τα φραστικά λάθη των πολιτικών.

Έγραψα κι εγώ για τη Βόρεια Ζηλανδία και τη Νότια Ζηλανδία, και φαντάστηκα και τον εξής διάλογο:

– …η Αστραλία και η Νότιος Ζηλανδία
– Νέα, κύριε Πρωθυπουργέ
– …και η Νέα Κορέα
– Νότια, κύριε Πρωθυπουργέ
– Να, αυτά δεν μπορώ. Λέω Νότια μου λέτε Νέα, λέω Νέα μου λέτε Νότια, τι θέτε τέλος πάντων;

Στο ίδιο πνεύμα, κάποιος έγραψε για τη Νέα Κορέα, ενώ εγώ (αλλά και άλλοι, επόμενο ήταν) είπαμε ότι ο Κ. Μητσ. είναι αρχηγός της Νότιας Δημοκρατίας. Μέχρι που κάποιος με αποκάλεσε «Νότιο Σαραντάκο».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Ορθογραφικά, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , , , | 417 Σχόλια »

Μεζεδάκια της εστίασης

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2020

Αφού από τη Δευτέρα ανοίγουν τα καταστήματα της εστίασης, εστιατόρια, ταβερνες, καφενεία και συναφή, λογικό είναι να ονομάσουμε έτσι τα μεζεδάκια μας, τα οποία τόσες εβδομάδες καραντίνας παραδίδονταν σε ντελίβερι μόνο.

Με την ευκαιρία, να πω ότι παλιότερα (εννοώ πριν από 30 χρόνια) δεν θυμάμαι να χρησιμοποιούσαμε τόσο πολύ το ουσιαστικό «εστίαση» για τον κλάδο των εστιατορίων. Τότε, εστίαση σήμαινε το φόκους, το αποτέλεσμα του «εστιάζω». Κάποτε που είχε χρειαστεί να αναφερθούμε στον κλάδο των εστιατορίων, ένας συνάδελφος, θυμάμαι, είχε χρησιμοποιήσει τον όρο «εστιατορία». Τώρα όμως το λέμε «εστίαση», η γλώσσα αλλάζει.

* Και ξεκινάμε με μια πινακίδα από την εξώπορτα χώρου παροχής υπηρεσιών υγειας, που την ανάρτησε φίλος του ιστολογίου στο Φέισμπουκ.

Aπαγορευεται λοιπόν η είσοδος «διά παντός» χωρίς μασκα και γάντια.

Τ’ ακούτε; Για πάντα. Μέχρι να σβήσει ο ήλιος θα μένετε απέξω όσοι δεν φοράτε μάσκα ή γάντια.

* Ακλισιά στην είδηση για την ποινική δίωξη που ασκήθηκε κατά Μαρινάκη, που βέβαια δεν ακούστηκε και πολύ διότι δεν είναι όλοι τόσο τολμηροί να δημοσιεύουν τέτοια πράγματα:

Ποινική δίωξη κατά Μαρινάκη και μέλη της φρουράς του για παράνομη βία

Φυσικά, «και μελών της φρουράς του». Και οι δυο όροι στη γενική.

Κάποιοι που το είχαν αρχικά άκλιτο, όπως η ΕφΣυν, το διόρθωσαν και μπράβο τους.

* Στο αρθρο μας του προηγούμενου Σαββάτου είχαμε ασχοληθεί διά μακρών (όχι Εμανουέλ) με τα ανορθόγραφα πανό της ΟΛΜΕ και τις (σε μεγάλο βαθμό κακοπροαίρετες ή/και υποκριτικές) επικρίσεις που δέχτηκαν.

Την Κυριακή που μας πέρασε, ο Πάσχος Μανδραβέλης αφιέρωσε την επιφυλλίδα του, φυσικά, στα ανορθόγραφα πανό. Μόνο που εδώ τον χτύπησε ο νόμος του Μέφρι.

Όπως βλέπετε από το απόσπασμα, ο Πάσχος έγραψε «αν δεν ανέβαιναν πάνω στο Μνημείο, το ασύντακτο πανό μπορεί να διέλαθε την προσοχή του πανελληνίου».

Ο τύπος «διέλαθε» δεν στέκει, διότι είναι σε αόριστο. Όμως ο υποθετικός λόγος θέλει παρατατικό. Λέμε, «αν δεν αργούσες να έρθεις μπορεί να προλαβαίναμε», όχι «μπορεί να προλάβαμε». Άρα, το σωστό θα ήταν «να διελάνθανε» (ή, να διαλάνθανε, αφού ειδικά εδώ, που δεν τονίζεται, η αυξηση είναι προαιρετική).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 371 Σχόλια »

Υπογλώσσια σφηνάκια Νο 3

Posted by sarant στο 18 Μαΐου, 2020

Υπογλώσσια είναι τα φάρμακα που παίρνουμε για την καρδιά, για να μην πάθουμε καρδιακή προσβολή (επειδή μας διαβάζει κι η μαμά μου διευκρινίζω πως ο πληθυντικός είναι της περιγραφής, όχι πραγματικός). Ακόμα, ένα κλισέ σε κάποιους αντρικούς ή αθλητικούς ιστότοπους, όποτε είναι να βγάλουνε καμιά με μπικίνι, είναι να λένε «ετοιμάστε τα υπογλώσσια».

Υπογλώσσια όμως είναι και μια ομάδα γλωσσικών ενδιαφερόντων στο Φέισμπουκ, που φτιάχτηκε στα τέλη του 2017 και στην οποία συμμετέχω.

Σφηνάκια είναι βέβαια οι μικρές δόσεις ποτού, όμως έτσι έχω αποκαλέσει και τα σύντομα άρθρα. Με τη διαφορά ότι σπανίως βάζω σύντομα άρθρα, οπότε δεν θα το θυμάστε. Στα Υπογλώσσια ομως γράφω πότε-πότε σύντομα σημειώματα, που δεν βολεύει πάντοτε να τα εντάξω σε κάποιο άρθρο.

Κι έτσι, το σημερινό άρθρο είναι μια συλλογή από μικρά κείμενά μου από τα Υπογλώσσια, με γλωσσικό δηλαδή ενδιαφέρον, που δεν (θυμάμαι να) τα έχω δημοσιεύσει εδώ στο ιστολόγιο. Κάποια άλλα σχόλια που κάνω εκεί, τα μεταφέρω στα σαββατιάτικα μεζεδάκια, αλλά αυτά εδώ δεν νομίζω να τα έχετε δει, εκτός αν συμμετέχετε και στα Υπογλώσσια. Τα σφηνάκια μοιάζουν αρκετά με τα μεζεδάκια, αλλά διαφέρουν κιόλας σε κάποια σημεία.

Με αυτόν τον τυποποιημένο πρόλογο έχω ήδη δημοσιεύσει δυο άρθρα στο ιστολόγιο, ένα τον Φλεβάρη του 2019 και ένα τον Οκτώβριο. Τελειώνοντας εκείνο το παλιό άρθρο είχα υποσχεθεί (ή απειλήσει) ότι Σε τρία τέρμινα, που θα έχω μαζέψει κι αλλα, θα σερβίρω άλλον έναν γύρο! Σημερα λοιπόν δημοσιεύω το τρίτο άρθρο της σειράς αυτής. ‘Εχω επικαιροποιήσει κάποια πράγματα και έχω προσθέσει και υλικό απο τα σχόλια που έγιναν.

* O ύποπτος σουμπεγιές

Τον Γενάρη του 1825, ο οπλαρχηγός Νικ. Στορνάρης γράφει στον Κασομούλη, που έχει αφήσει το Μεσολόγγι για να πάει στο Ανάπλι, συνοδεία του Μαυροκορδάτου:

καθώς απέρασες εις Μωρέαν δεν έλαβα κανένα σου γράμμα, και είμαι εις μεγάλον σιουμπεγέν, ότι δεν ηξεύρω τι τρέχει αυτού.

Ο Βλαχογιάννης εξηγεί: υποψία

Η λέξη υπάρχει σήμερα στη Λευκάδα, αν πιστέψουμε το Λεξικό του λευκαδίτικου ιδιώματος :

σουμπεγιές (ο): κάτι που μας προσθέτει σκοτούρες, έγνοιες, φροντίδες. “Εβάλαμε ένα σουμπεγιέ στο κεφάλι μας”.

Ως προς την ετυμολογία, το λευκαδίτικο λεξικό του Λάζαρη γράφει: από ιταλ. subbietto = ὑποκείμενον, ἄτομον, αἰτία, ὑπόθεσις.

Αμφιβάλλω αν υπάρχει τέτοια ιταλική λέξη (soggetto δεν είναι το υποκείμενο; ). Τα αρσενικά σε -ές είναι κατά κανόνα τούρκικα δάνεια και η Λευκάδα δεν είναι όπως τ’ άλλα Εφτάνησα λεξιλογικώς, έχει πιο πολλά κοινά με τη Δυτική Ελλάδα.

Και πράγματι, θυμάμαι ότι ο (τζουμερκιώτης) Κοτζιούλας κάπου γράφει:΅
Άιντε τώρα, να μην βάνουν σιουμπιέ (ανησυχούν) απ᾿ το σπίτι σου. Κι έχε το νου σου να μην πέσεις από κάναν όχτο αυτού που νυχτοπερπατάς. Κοτζιούλας, Η βάβω η Θόδω

Ολοφάνερα, σιουμπιές και σιουμπεγιές είναι ίδια λέξη και το σι- αποδίδει το παχύ σ.

Οπότε, η ετυμολογία είναι, είμαι βέβαιος, το τουρκικό şüphe = υποψία.

* Όχι χωρίς τη μάσκα μου

Το σύνθημα της παρούσας φάσης στο Λουξεμβούργο είναι «Όχι χωρίς τη μάσκα μου», που διατυπώνεται στα λουξεμβουργέζικα, Net ouni meng mask, ακόμα και όταν οι άλλες οδηγίες δίνονται στα γαλλικά, τα αγγλικά ή άλλες γλώσσες.

Oι γερμανομαθείς θα αναγνωρίσουν το nicht ohne meine Maske.

Τύποι όπως meng αντί για mein είναι συνηθισμένοι σε γερμανικές διαλέκτους. Φαντάζομαι πως ένας γνώστης των γερμανικών διαλέκτων θα βρει πολλά κοινά στοιχεία με τα λουξεμβουργιανά, που «πήραν προαγωγή» σε επίσημη γλώσσα κράτους σχετικά πρόσφατα.

* Στο ιστολόγιο μπορώ να βλέπω με ποιους όρους αναζήτησης στο γκουγκλ έφτασαν ως εμένα οι διάφοροι αναγνώστες. Δεν το κοιτάζω συχνά, αλλά σήμερα έπεσε το μάτι μου σε κάποιον που έβαλε στο γκουγκλ αναζήτηση για τη φράση:

ποιούν την ίσα αντί, προφανώς, ποιούν την νήσσα.

Δεν το είχα ξαναδεί αυτό το ραμόνι!

* προενταξιακή

γεωστρατηγικά

στοχευμένη

αναστρεψιμότητα

γυναικοκτονία

περιαγωγή

Τι κοινό έχουν αυτές οι λέξεις;

Θα μπορούσα να το αφήσω για κουίζ, αλλά ας το πάρει το ποτάμι:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in 1821, Όχι στα λεξικά, Γενικά γλωσσικά, Λουξεμβούργο, Μεταφραστικά, Σφηνάκια, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 126 Σχόλια »

Μεζεδάκια στο σιντριβάνι

Posted by sarant στο 16 Μαΐου, 2020

Ποιο σιντριβάνι; Mα φυσικά το καινούργιο σιντριβάνι της Ομόνοιας.

Το σιντριβάνι, που εγκαινιάστηκε προχτές από τον δήμαρχο Αθηναίων -με αποτέλεσμα να συντριβεί (pun intended) κάθε οδηγία για τήρηση αποστάσεων αφού, όπως εύκολα θα μπορούσε -και θα έπρεπε- να προβλεφθεί, πλήθος κόσμου μαζεύτηκε, μια και τούτες τις περίεργες μέρες, που ακόμα δεν έχουν χαλαρώσει όλα τα μέτρα και δεν έχουν ανοίξει καφετέριες, ζαχαροπλαστεία και ταβέρνες (να μην πούμε για θερινα σινεμά) ώστε να ισοκατανεμηθούν όσοι αναζητούν έξοδο και διέξοδο, με το παραμικρό συνωστίζεται ο κόσμος στις πλατείες.

Στα σόσιαλ επικρίθηκε έντονα η υποκριτική στάση των καναλιών, που ήταν αμείλικτα όταν καυτηρίαζαν προηγούμενα συμβάντα συγκέντρωσης πλήθους σε πλατείες, ενώ τώρα μόνο επαίνους είχαν -στην αρχή. Αντέγραψα ένα πολύ πετυχημένο της φίλης Έλενας Μηλιώτη:

Νισάφι πια με αυτά τα παλιόπαιδα, που μαζεύονται στις πλατείες, αυτούς τους αναρχικ…, α καλέ ο Δήμαρχος είναι, μπραβο κ. Δήμαρχε, καταπληκτικό το σιντριβανι κ. Δήμαρχε, τέλεια εκδήλωση κ. Δήμαρχε.

Τέλος πάντων, χάρη στην αντίδραση αυτή, αναγκάστηκε τελικά και ο κ. Δήμαρχος ν’ αναγνωρίσει πως έκανε λάθος.

* Και ξεκινάμε με τα μεζεδάκια μας.

Ο ληξίαρχος Νομανσλάνδης θα ενδιαφερθεί για ένα άρθρο της iefimerida, αφιερωμένο στις τελευταίες ώρες του Χίτλερ.

Eκει διαβάζουμε ότι την 29η Απριλίου 1945, μια μέρα πριν από την αυτοκτονία του, «Ο Βάλετ Λιζν χορηγεί σταγόνες κοκαΐνης στο πονεμένο δεξί μάτι του Χίτλερ και του δίνει ένα κουτί χάπια για τον τυμπανισμό του».

Πιο πέρα, μετά την αυτοκτονία, διαβάζουμε ότι ο Μπόρμαν «και ο Λινζ» μπήκαν στο δωμάτιο ακούγοντας τον πυροβολισμό και βρήκαν τα δυο πτώματα -ο Χίτλερ είχε αυτοπυροβοληθεί ενώ η Εύα Μπράουν πήρε δηλητήριο.

Ο Βάλετ Λιζν (ή Λινζ μήπως; ) είναι υποψήφιος για κατάταξη τόσο στα μητρώα της Νομανσλάνδης όσο και στη Στρατιά των Αγνώριστων. Πρόκειται για τον υπηρέτη του Χίτλερ, που λεγόταν Heinz Linge, Χάιντς Λίνγκε. Ούτε Λιζν, ούτε Λινζ.

Ούτε βεβαίως Βάλετ! Απλώς, στο αγγλικό πρωτότυπο απ’ όπου αντλήθηκαν οι πληροφορίες, έλεγε Valet Linge, o βαλές, σα να λέμε, κι αυτό θεωρήθηκε το μικρό όνομά του.

Το πιο περίεργο είναι ότι, στην αρχή του άρθρου, γράφεται σωστά: Ο Μάρτιν Μπόρμαν μαζί με τον οδηγό του Χίτλερ Έριχ Κέμπκα, τον υπηρέτη του Χάιντς Λίγκε….

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Γλωσσικό ζήτημα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Ορθογραφικά, Πανδημικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , | 438 Σχόλια »

Αντιφασιστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Μαΐου, 2020

Μια και σήμερα γιορτάζουμε τα 75 χρόνια από τη μέρα της αντιφασιστικής νίκης, είπα να δώσω αυτόν τον τίτλο στο εβδομαδιαίο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, παρόλο που το περιεχόμενό του δεν έχει καμιά σχέση με την επέτειο. Έτσι, για να μην ξεχνάμε την 9η Μαΐου 1945.

Στο μεταξύ προχωράμε με ολοένα και πιο γρήγορα βηματα στην άρση των περιοριστικών μέτρων, κάτι που μας προσφέρει και το πρώτο μεζεδάκι μας, που είναι γεωγραφικό.

* Φίλος του ιστολογίου διαφωνεί με τη διατύπωση που χρησιμοποίησε ο Νικ Χαρντ, δηλαδή ο υφυπουργός κ. Νίκος Χαρδαλιάς σε πρόσφατη ανακοίνωσή του (εφόσον βέβαια έχουν μεταφερθεί σωστά στο ρεπορτάζ):

Όπως είπε, οι μετακινήσεις είναι ελεύθερες εντός λεκανοπεδίου, δηλαδή ένας κάτοικος της Δυτικής Αθήνας όπως το Περιστέρι μπορεί να μετακινηθεί στο Σούνιο, ο κάτοικος της Νέας Μάκρης μπορεί να πάει στην Μάνδρα. Οι κάτοικοι του Πειραιά μπορούν να πάνε στον Κάλαμο.

Οι κάτοικοι του λεκανοπεδίου όμως, δεν μπορούν να μετακινηθούν στα νησιά του Αργοσαρωνικού, στην Αίγινα, στη Σαλαμίνα, στο Αγκίστρι, στον Πόρο, στις Σπέτσες, όπως επίσης στον Δήμο Τροιζήνας ή στα νησιά των Κυθήρων και των Αντικυθήρων.

Λέει ο φίλος μου:

Να του πει κάποιος ότι ούτε το Σούνιο, ούτε η Νέα Μάκρη, ούτε η Μάντρα, ούτε ο Κάλαμος περιλαμβάνονται στο Λεκανοπέδιο, το οποίο βέβαια οριοθετείται από τον Υμηττό, την Πεντέλη, την Πάρνηθα και το Αιγάλεω; Προφανώς εννοούσε ότι επιτρέπονται οι μετακινήσεις στο ηπειρωτικό έδαφος της Περιφέρειας Αττικής, αλλά όχι στα νησιά της!

Η Βικιπαίδεια δίνει δίκιο στον φίλο μου.

* Φίλος εκπαιδευτικός το έστειλε αυτό, πρέπει να προέρχεται από κάποια υπηρεσία του Υπουργείου Παιδείας.

To λάθος είναι βέβαια συνηθισμένο, αλλά να το βλέπουμε σε ανακοίνωση υπουργείου, και μάλιστα του συγκεκριμένου υπουργείου, ενοχλεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αττική, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 282 Σχόλια »

Κορονοδευτερομαγιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Μαΐου, 2020

Πριν από πέντε χρόνια, που η δευτερομαγιά έπεφτε πάλι Σάββατο, είχαμε τιτλοφορήσει το εβδομαδιαίο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο «Δευτερομαγιάτικα μεζεδάκια». Σήμερα, σε καιρούς πανδημίας, βάζω μπροστά το πανταχού παρόν πρώτο συνθετικό κι έτσι πλουτίζει και η τρισχιλιετής μας με μιαν ακόμα (δεν είναι πολλές) δεκασύλλαβη λέξη.

Αν ήταν βέβαια να περιγράψω τη διάθεσή μου, τώρα που γράφω το άρθρο, πένθιμα θα τα ονόμαζα τα μεζεδάκια, αφού πριν από λίγες ώρες μάθαμε το θλιβερότατο νέο του θανάτου του καλού μας φίλου Spiral Architect. Ταιριάζει κιόλας, εδώ στην Εσπερία, ο καιρός, με βαριά σύννεφα και σποραδικές βροχές.

Αλλά το άρθρο πρέπει να γραφτεί, και πρέπει να είναι μάλλον εύθυμο, μεζεδάκια είναι αυτά. Και ξεκινάμε.

Η επανάληψη είναι μήτηρ της μαθήσεως, έλεγε εκείνο το ρητό, που το μάθαμε απέξω τόσες φορές που το ακούσαμε -αυτοεπαληθευόμενο ήταν.

Κι επειδή το ανόητο «μετά κορονοϊού» χρησιμοποιείται κάμποσο, ας επαναλάβω αυτό που είχαμε γράψει εδώ πριν από 14 μέρες:

Πώς θα λέγεται η εποχή «μετά τον κορονοϊό»;

Πάντως δεν θα λέγεται «μετά κορονοϊού», όπως διαβάζω εδώ κι εκεί, πχ στα Νέα: περιμένοντας με ανυπομονησία την επόμενη μέρα… την μετά κορονοϊού εποχή.

Μετά με γενική δεν υπάρχει στα νέα ελληνικά, παρά μόνο σε φράσεις κληρονομημένες από την καθαρεύουσα, όπου ΔΕΝ σημαίνει «ύστερα από», σημαίνει «μαζί με» πχ. μετά χαράς, μετά μανίας, ξύλο μετά μουσικής, το τερπνόν μετά του ωφελίμου.

Οπότε, η εποχή «μετά κορονοϊόν» αν θέλουμε να ακολουθήσουμε το μοντελο του «μετά Χριστόν» ή, πιο στρωτά, «μετά τον ιό».

Εκτός αν θέλουν να μας πουν ότι κατα την εποχή «μετά κορονοϊού» θα (μάθουμε να) ζούμε μαζί με τον ιό, που ελπίζω να μην το εννοούν.

* Και μια ακόμα επανάληψη, αφού είμαι σίγουρος πως έχουμε ξαναγράψει για το θέμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , | 333 Σχόλια »

Κορονοθωμαδικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Απριλίου, 2020

Αύριο είναι Κυριακή του Θωμά και μεθαύριο Δευτέρα, που άνοιγαν τα σχολεία όταν άνοιγαν τα σχολεία. Τώρα τα σχολεία λειτουργούν από απόσταση και κανείς δεν ξέρει αν και πότε θα ανοίξουν και για ποιες ηλικίες μαθητών -εξαιτίας βέβαια του κορονοϊού.

Οπότε, κορονοθωμαδικά τα μεζεδάκια μας (θωμαδικά τα είχα ονομάσει πέρυσι στην ανάλογη περίσταση, ενώ αν θέλετε να ευχηθείτε σε κάποιον Θωμά το αντίστοιχο ονομαστικό άρθρο υπάρχει εδώ).

Και μια και είπαμε για τα σχολεία, ταιριάζει να ξεκινήσουμε μ’ ένα μεζεδάκι που είναι προσφορά του Υπουργείου Παιδείας. Σε ανακοίνωση για το νέο σύστημα οργάνωσης των σχολείων διαβάζουμε ότι επανέρχεται η αναφορά της διαγωγής στους τίτλους σπουδών, που είχε καταργηθεί επί υπουργίας Γαβρόγλου.

Ο συντάκτης θεωρεί σκόπιμο να υπενθυμίσει ότι αυτό «ίσχυε αδιάλΗπτα έως το 2017».

Για την ουσία του θέματος, δηλαδή ορισμένα συμβολικά μέτρα του νομοσχεδίου, όπως οι αποβολές και η αναγραφή της διαγωγής, αλλά και για άλλα, πολύ πιο ουσιαστικά, όπως η αύξηση του ελάχιστου αριθμού μαθητών ανά τάξη, θα έπρεπε να ασχοληθούμε σε ειδικό άρθρο. Σήμερα σχολιάζουμε τα γλωσσικά στραβά κι ανάποδα, οπότε σημειώνω την ανορθογραφία, διότι βέβαια «αδιάλΕΙπτα» γίνεται κάτι. Κρίμα είναι το υπουργείο να μη χρησιμοποιεί καν διορθωτή ορθογραφίας όταν συντάσσει τις ανακοινώσεις του. Ίσως εκείνα τα σεμινάρια του Σκοιλ Ελικικού να μην ήταν άχρηστα τελικά…

* Διότι βέβαια το μεγάλο νέο της σοσιαλμιντιακής εβδομάδας ήταν η εγκατάλειψη της τηλεκατάρτισης -αλλά για το θέμα αυτό έχουμε γράψει.

Σαν αποχαιρετισμό, να αναφέρω ότι κάποιοι γκούγκλισαν το Elikiku και βρήκαν ότι υπάρχει τέτοιο επώνυμο στην Αφρική. Και καθώς τα κοινωνικά μέσα εκμηδενίζουν τις αποστάσεις και περιφρονούν τα σύνορα, κάποιος κύριος Ντόναλντ Ελικίκου (μάλλον στην παραλήγουσα θα τονίζεται), κάτοικος Ναϊρόμπι, πήρε ένα τουλάχιστον μήνυμα σε μια γλώσσα που μαλλον δεν θα την ξέρει.

* Αν και ποτέ δεν ξέρεις με τα ελληνικά.

Για παράδειγμα, ο Μάριο Άντριου Κουόμο, κυβερνήτης της Νέας Υόρκης, ακούγεται σε αυτό το βιντεάκι να καταγγέλλει ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν έδωσε καθόλου πιστώσεις στις πολιτείες. (Στην πραγματικότητα, είναι συρραφή από πολλές ομιλίες του). Και λέει ο Κουόμο ότι ο Τραμπ έδωσε zero, και μετά για να το κάνει ακόμα πιο φανερό, το λέει σε διάφορες γλώσσες: zero, nada (ισπανικά), niente (ιταλικά), skata (ελληνικά!)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μιμίδια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 301 Σχόλια »

Κορονοπασχαλινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Απριλίου, 2020

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου, την παραμονή του Πάσχα, είχε κατά κάποιο τρόπο προαναγγελθεί από την προηγούμενη βδομάδα, όταν το αντίστοιχο άρθρο το είχα τιτλοφορήσει «Κορονολαζαρομεζεδάκια». Όσο κι αν δεν μας αρέσει, ο ιός άφησε βαριά τη σφραγίδα του στις φετινές γιορτές -και όχι μόνο σ’ αυτές.

* Και ξεκινάμε, για ορντέβρ, με ένα παράδειγμα περιττών εισαγωγικών. Τίτλος στην ΕφΣυν:

Ο ΠΟΥ «εξετάζει» τις περιπτώσεις ασθενών που βρέθηκαν ξανά θετικοί.

Προς τι τα εισαγωγικά; Δεν τις εξετάζει; Τις εξετάζει μεταφορικά; Ειλικρινά, δεν βλέπω κανένα λόγο για τα εισαγωγικά.

* Κάτι πολύ αστείο (και συνάμα θλιβερό) συνέβη στη σελίδα κεφαλονίτικου ιστοτόπου στο Φέισμπουκ τις προάλλες.

Δημοσιεύτηκε μια είδηση, προφανώς παρμένη κατευθείαν από τον ιστότοπο της αστυνομίας με τίτλο «Σύλληψη δύο ημεδαπών για απείθεια, εξύβριση και βίαιη απώθηση στην Κεφαλονιά».

Λέω ότι ήταν παρμένη από τον ιστότοπο της Αστυνομίας επειδή στο αστυνομικό δελτίο γίνεται ταχτικά η διάκριση ανάμεσα σε ημεδαπούς και αλλοδαπούς.

Κάποιοι ελληναράδες αναγνώστες διάβασαν «ημεδαπός», τους θύμισε κάτι αυτή η άγνωστη λέξη, οπότε ενεργοποιήθηκε το παβλοφικό και άρχισαν να ουρλιάζουν: Απέλαση! Να πάνε στην πατρίδα τους! Να τους πάρετε σπίτι σας!

Πολύ αστείο -και πολύ θλιβερό.

* Και συνεχίζω με ένα πολύ αστείο μεταφραστικό μαργαριτάρι.

Σε άρθρο της Lifo για την Ινδονησία, όπου επιστρατεύτηκαν φαντάσματα για να φοβηθούν οι κάτοικοι και να μη βγαίνουν στο δρόμο, διάβασα κάτι εξαιρετικά περίεργο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μιμίδια, Πανδημικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , | 360 Σχόλια »