Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μεταφραστικά’ Category

Μεταμουντιαλικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2018

Σκοινί κορδόνι το πήραμε, θα μου πείτε, να τιτλοφορούμε τα σαββατιάτικα άρθρα μας ανάλογα με τις φάσεις του Μουντιάλ. Πάντως ο τίτλος είναι ακριβής, αφού το… Μουντιαλόφσκι, όπως το είχαμε βαφτίσει στο ιστολόγιο, ολοκληρώθηκε την περασμένη Κυριακή -και περιέργως δεν τον έχω χρησιμοποιήσει άλλη φορά, ούτε το 2014 ούτε το 2010 δηλαδή.

Ολοκληρώθηκε λοιπόν το Μουντιάλ, νίκησε η Γαλλία που την υποστήριζαν οι περισσότεροι στον τελικό, έγινε και η τελετή παράδοσης-παραλαβής των τηλεκοντρόλ, και προχωράμε με τους συνήθεις, αν και θερινούς, ρυθμούς.

Πάντως, το σημερινό πιάτο είναι εξόχως θερινό, δηλαδή ελαφρύ-ελαφρύ. Ταξίδευα ως γνωστόν κι έτσι δεν μάζεψα πολλά, και μερικοί απο τους αλιείς μαργαριταριών που είναι τροφοδότες του ιστολογίου προφανώς διακοπεύουν κι έτσι δεν έστειλαν ούτε αυτοί.

* Και ξεκινάμε με ένα μουντιαλικό μεζεδάκι -ή μάλλον μεταμουντιαλικό.

Δημοσιογράφος της ΕΡΤ σχολιάζοντας την απόφαση για αύξηση των ομάδων που θα συμμετέχουν στην τελική φάση του μεθεπόμενου παγκοσμίου κυπέλλου σε 48 είπε πως είναι «λίγο ρηξικέλευθη αυτή η απόφαση της FIFA». Μάλλον νομίζει ότι ρηξικέλευθη σημαίνει παρακινδυνευμένη, ριψοκίνδυνη. (Μπορεί άλλωστε κάτι να είναι λίγο ρηξικέλευθο; Ίσως μπορεί).

* Η φωτογραφία αριστερά δημοσιεύτηκε στα Υπογλώσσια, μια γλωσσική ομάδα του Φέισμπουκ στην οποία συμμετέχω και είναι απόλυτα εναρμονισμένη με την εποχή.

Προσέξτε πως οι περισσότερες λέξεις είναι γραμμένες ολόσωστα, αλλά τα λάθη εντοπίζονται σε μία κατηγορία λέξεων: στις ιταλικές. Ενώ οι ελληνικές λέξεις είναι αλάνθαστες, το ίδιο και οι αγγλικές, οι τρεις ιταλικές λέξεις έχουν γραφτεί «σε γκρίκλις», δηλαδή σαν κάποιος να έχει μεταγράψει στο λατινικό αλφάβητο τις ελληνικές λέξεις φρέντο, εσπρέσο και καπουτσίνο αγνοώντας πώς γράφονται στα ιταλικά (αλλά και στα αγγλικά, δηλαδή freddo, espresso, cappuccino)

Η πινακίδα απευθύνεται σε ελληνόγλωσσο κοινό, αφού έχει στα ελληνικά όλες τις αμιγώς ελληνικές λέξεις -που κανείς ξένος δεν θα τις καταλάβει- οπότε υποψιάζομαι ότι γράφει στο λατινικό αλφάβητο τις υπόλοιπες απλώς και μόνο επειδή είναι ξένης προέλευσης -δεν νομίζω ότι έχει κάνει έρευνα αγοράς από την οποία κατέληξε πως οι αλλοδαποί πελάτες παραγγέλνουν μόνο τοστ και μπρέκφαστ και όχι χυμούς.

* Ο Δ. Νανούρης δημοσιεύει στην ΕφΣυν ένα χιουμοριστικό ανάγνωσμα σε συνέχειες, που παίζει με δυο συγγραφείς ονόματι Καραμπίνη και Καραμπέση, που όλος ο κόσμος τους μπερδεύει -διάβασα μόνο την πρώτη συνέχεια, κι έτσι δεν ξέρω αν οι ήρωες έχουν και άλλες ομοιότητες με τους υπαρκτούς Θωμά Κοροβίνη και Περικλή Κοροβέση.

Πρόσεξα ωστόσο μια σχιζολεξία που μας γυρίζει πολλούς αιώνες πίσω. Γράφει ο συντάκτης για να δείξει πόσο εύκολο είναι να μπερδέψεις τα δυο ονόματα: «Σκοπεύεις να ψωνίσεις Καραμπέση κι ανοίγοντας τη σακούλα στο σπίτι βρίσκεσαι τετ α τετ με τον Καραμπίνη και τ’ ανάπαλιν.»

Αυτό το «τανάπαλιν» πράγματι ετυμολογείται απο το αρχαίο «το ανάπαλιν» και «τ’ ανάπαλιν», και έτσι γραφόταν στ’ αρχαία, ως δύο λέξεις, αλλά από τα βυζαντινά χρόνια γράφεται μονολεκτικά και ως μία λέξη το έχουν τα σημερινά λεξικά π.χ. το λεξικό Μπαμπινιώτη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Επιγραφές, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 109 Σχόλια »

Γαλλοκροατικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Ιουλίου, 2018

Τα αποκαλώ έτσι επειδή αύριο είναι ο τελικός του Μουντιάλ, στον οποίο θα αναμετρηθούν οι δυο αυτές ευρωπαϊκές ομάδες. Αν κοιτούσα το ημερολόγιο, μπορεί να τα ονόμαζα σκέτα «γαλλικά», αφού σήμερα έχουμε 14 Ιουλίου, την εθνική εορτή της Γαλλίας, μέρα που οι περισσότεροι συνδέουν με την πτώση της Βαστίλλης στις 14 Ιουλίου 1789 αλλά μπορεί εξίσου να αποτελεί ανάμνηση της γιορτής της Ομοσπονδίας στις 14.7.1790 (Fête de la Féderation) που συμβολίζει την ενότητα του γαλλικού λαού.

Ωστόσο, αν έδινα αυτό τον τίτλο θα ήταν σαν να ευνοώ τη Γαλλία και αυτό δεν μπορώ να το κάνω διότι, παρόλο που έχουμε τις συμπάθειές μας, το ιστολόγιο τηρεί αυστηρή ουδετερότητα. Προσωπικά συμπαθώ τη Γαλλία, αλλά με έχει συγκινήσει και η προσπάθεια της Κροατίας, μιας ομάδας από χώρα 4 εκατομμυρίων κατοίκων, που πέρασε διά πυρός και σιδήρου τους αγώνες νοκάουτ και θα παραταχθεί αύριο έχοντας παίξει έναν αγώνα περισσότερο από τους Γάλλους (τρεις παρατάσεις αθροίζονται σε 90 λεπτά). Μιας ομάδας, επιπλέον, από βαλκανική χώρα, που αν αύριο κερδίσει θα πετύχει αναπάντεχο κατόρθωμα, στα ίδια μέτρα με τη νίκη της εθνικής Ελλάδος στο ευρωπαϊκό του 2004 (και επιπλέον, οι Κροάτες ξέρουν και μπάλα, αν και η φουρνιά του 2004 δεν ήταν καθόλου κακή ομάδα).

Βέβαια, οι περισσότεροι είμαστε με τους Γάλλους διότι οι Κροάτες είναι Ουστάσι και ο Μόντριτς υποτίθεται πως χαιρέτισε ναζιστικά -αν και ο Βίντα όντως έκανε αντιρωσικές ή αντισερβικές δηλώσεις. Ίσως κιόλας να τους έχουμε άχτι επειδή μας νίκησαν στα μπαράζ πρόκρισης, αλλιώς θα έπαιζε τώρα η δικιά μας εθνική στο Λουζνίκι. Εγώ δεν συμμερίζομαι αυτούς τους λόγους αλλά θα είμαι με τη Γαλλία επειδή τόσα χρόνια σε γαλλόφωνο περιβάλλον έχω βάψει, κι ας μου γύρισαν τ’ άντερα που είδα τον Μακρόν να πανηγυρίζει το γκολ της νίκης επί του Βελγίου. «Θα είμαι», εντελώς πλατωνικά: ίσως και να μη δω το παιχνίδι.

Να θυμίσω πάντως ότι στο γκάλοπ που είχαμε κάνει στο ιστολόγιο, μετά τους αγώνες των ομίλων, από τους 209 φίλους του ιστολογίου που ψήφισαν, οι 21 πρόβλεψαν νίκη της Κροατίας και μόλις οι 9 της Γαλλίας.

* Και ξεκινάμε με ένα μεζεδάκι μουντιαλικό, μια αρκετά συνηθισμένη σχιζολεξία σε ρεπορτάζ για τη νίκη του Βελγίου επί της Βραζιλίας: Το δεύτερο τέρμα των Βέλγων έπιασε εξ απίνης τη Βραζιλία που είχε τις περισσότερες φάσεις μέχρι εκείνη την ώρα.

Το αρχαίο επίρρημα γράφεται μία λέξη, εξαπίνης. Έτσι θα το βρείτε και σε όσα λεξικά το έχουν. Δεν υπάρχει καμιά απίνη να πιάνει στον ύπνο τους γλαφυρούς συντάκτες. Επιτρέπεται πάντως να γράψετε και «έπιασε στον ύπνο» ή «αιφνιδίασε», δεν θα σας διαγράψει η ΕΣΗΕΑ αν αποφύγετε το κλισέ. Αν όμως το γράψετε, γράψτε το σωστά.

* Σε καβαλιώτικον ιστότοπο διαβάζουμε ότι: Νταλίκα παρέσυρε ηλικιωμένη στην Καβάλα και τη γλύτωσε με εκδορές!

Θα ήταν χοντρόπετση η ηλικιωμένη, για να προκαλέσει εκδορές σε κοτζάμ νταλίκα, σχολιάζει ο φίλός που το στέλνει.

Καταλαβαίνουμε βέβαια ποιος παρέσυρε ποιον, αλλά δεν παύει να έχει γούστο η τσαπατσούλικη διατύπωση. Πιο κάτω στο άρθρο προσέξτε κι ένα στραβογραμμένο «ο οδηγός του βαρέως οχήματος». Βαρέος βέβαια. Και επειδή δεν έχουμε εδώ κάποια τυποποιημένη έκφραση (βαρέος ύδατος, όχημα βαρέος τύπου) πολύ καλύτερα θα έκανε ο συντάκτης να το έκλινε ομαλά: του βαριού οχήματος, οπότε θα το έγραφε και σωστά.

* Είχαμε και την απίστευτη περιπέτεια με τους εφήβους στην Ταϊλάνδη, που εγκλωβίστηκαν στη σπηλιά.

Από την αγωνία του, ασφαλώς, ο υλατζής της Καθημερινής κατάφερε να κάνει διπλό ορθογραφικό λάθος στα τέσσερα /i/ της λέξης. Το διόρθωσαν βέβαια σχετικά γρήγορα.

* Έβρεξε πολύ τις περασμένες μέρες, κοινώς έριξε καρεκλοπόδαρα. Δεν έριξε μόνο καρεκλοπόδαρα, έριξε και δέντρα η θύελλα. Δεν μπορούμε όμως να γράψουμε, όπως διάβασε φίλος, «Παράλληλα, υπήρξε μια κλήση στην Πυροσβεστική για ρίψεις δέντρων στο Χαλάνδρι», διότι ρίψη δέντρων θα είχαμε αν ήταν κάποιος γίγαντας και τα έριχνε σαν ακόντια. Πτώσεις δέντρων, ναι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Γκας Πορτοκάλος, Επιγραφές, Εκδηλώσεις, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 180 Σχόλια »

Προημιτελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2018

Θα τα ονομάσουμε ετσι αφού χτες και σημερα γίνονται τα ματς των προημιτελικών του Μουντιάλ. Το λεξικο λέει ότι η λέξη «ημιτελικός» είναι μεταφραστικό δάνειο από το γαλλ. démi-final (ή από το γερμανικό Halbfinale, λέω εγώ) αλλά ο προ-ημιτελικος είναι εγχώριος σχηματισμός και δεν έχει, απ’ όσο ξέρω, αντίστοιχο σε άλλη ευρωπαϊκή γλώσσα, όπου ο αντίστοιχος όρος σημαίνει, κατά λέξη, «τεταρτοτελικός» (quarter final, Viertelfinale, cuartos de final, κτλ.)

* Και ξεκιναμε με μια μουντιαλική ακλισιά από άρθρο του in.gr για το προηγούμενο γύρο των νοκάουτ συναντήσεων: Λίγο… περισσότερο από την ομάδα του Μεξικό αξίζει ο Νεϊμάρ.

Το έχουμε βέβαια ξαναγραψει: τα ξένα τοπωνύμια που έρχονται συμμορφωμένα με το τυπικό της ελληνικής, κατά γενικό κανόνα κλίνονται, ιδίως όταν είναι ονοματα χωρών ή μεγαλουπόλεων. Αυτός είναι ο γενικος κανόνας, που έχει και εξαιρέσεις -για παραδειγμα, το Μονακό ή το Όσλο συνηθίζονται άκλιτα.

Κατά μείζονα λογο πρέπει να κλινονται τα ξένα τοπωνύμια που εχουν υποστεί κάποια προσαρμογή και εξελληνισμό στη γλώσσα μας, οπως Πεκίνο ή Λονδίνο. Και το Μεξικό θα μπορούσε κανείς σε αυτή την κατηγορία να το εντάξει, αφού οι ντόπιοι το λένε Μέχικο.

Οπότε, σε κάθε περίπτωση δεν βλέπω γιατί να μη λέμε και γράφουμε «του Μεξικού». Να σημειωθεί ότι στο κυρίως άρθρο το Μεξικό κλίνεται («του Μεξικού») οπότε την ακλισιά τη χρεώνεται μονάχα ο υλατζής του ιστότοπου.

* Ενθαρρυντικό βεβαίως που μια εφημερίδα θυμήθηκε τον Αργύρη Εφταλιώτη, όπως έκανε η ΕφΣυν πρόσφατα, αλλά ο φίλος που το στέλνει διαφωνεί με τη γεωγραφική ακρίβεια της φράσης:

Γίνεται γνωστός ως πεζογράφος και ποιητής με το ψευδώνυμο Αργύρης Εφταλιώτης, από την καταπράσινη παραλία Ευθαλού δίπλα στον Μόλυβο (ευ+θάλλω), απ’ όπου ατενίζει τη Λήμνο και τα κορίτσια της:

Μου λέει (και ο χάρτης τον επιβεβαιώνει):

Η Εφταλού, βέβαια, δεν βλέπει Λήμνο αλλά το μπουγάζι και την Τουρκία. Απλά πρέπει να ξέρουμε και πού είναι.

Εμένα με ενοχλεί και ο ευπρεπισμός της Εφταλούς σε Ευθαλού, που δεν ξέρω καν αν έχει ετυμολογική ή άλλη βάση. Δεν λέω ότι είναι εύρημα του αρθρογράφου, χρησιμοποιείται και από άλλους (όχι και πολύ πάντως). Αλλά το να λες ότι ο Εφταλιώτης πήρε το ψευδώνυμό του από την Ευθαλού είναι κωμικό -κι αν το άκουγε ο μακαρίτης, που ήταν πούρος δημοτικιστής, θα το θεωρούσε μεγάλη προσβολή.

* Κι άλλη μια ακλισιά, κυπριακή: Σεμινάριο κατασκευής σαπούνι με ελαιόλαδο. Εδώ δεν έχουμε ξένη λέξη (εντάξει, η απώτατη αρχή ξένη είναι αλλά αυτό δεν φαίνεται), δεν έχουμε υποκοριστικό, κι όμως κάποιοι ίσως δυσκολεύονται στο «κατασκευής σαπουνιού» (εγώ θα έγραφα ‘παρασκευής σαπουνιού’ μάλλον). Λέτε να είχαν δίκιο εκείνοι οι παλιοί που επέμεναν ότι στη νέα ελληνική η γενική πτώση ατροφεί;

* Και μια και πιάσαμε την Κύπρο, σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ είδα αυτό το σουπεράκι από τον κυπριακό Αντένα, που επικρίνει την διάθεση πιστώσεων για τον πολιτισμό, ή, όπως χλευαστικά το γράφει, «για χωροδίες και θεατράκια».

Ίσως αν είχε παρακολουθήσει μερικές συναυλίες με χορωδίες, να ήξερε πώς γράφεται η λέξη.

* Όχι ότι η παρακολούθηση χορωδιών εξασφαλίζει την καλλιέργεια ή τη νηφαλιότητα. Αυτό δα αποδείχτηκε περίτρανα από το πρωτοφανές περιστατικό που διαδραματίστηκε την περασμένη Κυριακή στη χορωδιακή συνάντηση «Στα βήματα του Αποστόλου Παύλου» που πραγματοποιήθηκε στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, όταν κάποιοι έφτυσαν τον μαέστρο επειδή δεν έπαιζε συνθέσεις Ελλήνων αλλά Μπαχ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντισημιτισμός, Βουλή, Γελοιογραφίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 205 Σχόλια »

Ιθαγένεια, εθνικότητα και nationality

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2018

Το σημερινό μας άρθρο έχει την αφετηρία του, αναπαντεχα, σε κάτι που ειπώθηκε κατά τη χτεσινή προ ημερησίας διάταξης συζήτηση στη Βουλή. Αναπάντεχα, επειδή η συζήτηση είχε ως θέμα της την οικονομία, ενώ το θέμα που ανέκυψε, θέμα ορολογίας και μεταφραστικό, αφορά τη συμφωνία των Πρεσπών για το όνομα της γειτονικης χώρας.

Λοιπόν, στη δευτερολογία του χτες στη Βουλή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε στη συμφωνία των Πρεσπών και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι εκχώρησε «την εθνότητα» διότι στο αγγλικό κείμενο της συμφωνίας υπάρχει ο όρος nationality, που σημαίνει «εθνότητα».

Συγκεκριμένα, ο κ. Μητσοτάκης είπε τα εξής:

Η συμφωνία λέει nationality. Το nationality στα ελληνικά κυρία μου μεταφράζεται ως εθνότητα. Citizenship είναι η ιθαγένεια. Μάθετε και λίγα αγγλικά, δεν βλάπτει.

Το «κυρία μου» το είπε επειδή προφανώς απαντά σε κάτι που του είπε κάποια βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ. Νομίζω ότι έχω μεταγράψει πιστά τα όσα είπε, αλλά αν θέλετε μπορειτε να τον ακουσετε αυτήκοοι εδώ, από το 15.05 έως το 15.25 του αποσπάσματος.

Είναι αρκετά πιθανό ο Κούλης να έκανε ένα μικρό λάθος εκεί που λέει «μεταφράζεται ως εθνότητα» και στην πραγματικότητα να ήθελε να πει «εθνικότητα». Ας το έχουμε κατά νου.

Πώς όμως μεταφράζεται στα ελληνικά ο όρος nationality; Μπορεί να μεταφραστεί με πολλους τρόπους, εμείς όμως θέλουμε την επισημη αποδοση. Για να βρούμε την επίσημη απόδοση, δεν θα ανοίξουμε λεξικό αλλά… το πορτοφόλι μας -τουλάχιστον εγώ εκει βάζω την αστυνομική μου ταυτότητα.

Δεν βγήκε πολύ καθαρά η φωτογραφία, όμως φαίνεται οτι η ταυτότητα γράφει Hellenic nationality / Ελληνική ιθαγένεια, που σημαίνει ότι η επίσημη απόδοση του nationality είναι «ιθαγένεια» και όχι βέβαια «εθνότητα» όπως ισχυρίστηκε στη Βουλή ο Κ. Μητσοτάκης, ούτε «εθνικότητα» όπως ίσως ήθελε να πει.

Οπότε μοιραία γεννήθηκε χτες το βράδυ, στα αστεία, το ερώτημα:

Καλά, δεν έχει αστυνομική ταυτότητα ο Κυριάκος Μητσοτάκης;

Θα μου πείτε, πρόσφατα που θέλησε να επισκεφτεί την Τουρκία δεν μπορεσε να ταξιδέψει διότι δεν είχε μαζί του την ταυτότητά του, οπότε ίσως και να την έχει χάσει, αλλά στην ανάγκη θα μπορουσε να κοιτάξει το διαβατήριό του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μεταφραστικά, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , | 261 Σχόλια »

Αμάνσαφτα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2018

Αμάν! Τι λέξη είναι αυτη στον τίτλο; Αρχικά σκεφτόμουν το σημερινό πολυσυλλεκτικό μας άρθρο να το τιτλοφορήσω «Μουντιαλικά μεζεδάκια», επειδή όμως τον τιτλο αυτό τον έχουμε χρησιμοποιήσει ήδη είπα να βάλω στον τίτλο κάτι που να δειχνει το μέχρι στιγμής τρανταχτό γεγονός του φετινού Μουντιάλ, που βεβαια είναι ο αποκλεισμός της Γερμανίας.

Κι επειδή η εθνική ομάδα της Γερμανίας είναι η Νατσιονάλμανσαφτ, ή σκέτη Μάνσαφτ, δεν αντιστάθηκα στον πειρασμό και σκάρωσα αυτον τον φριχτό νεολογισμό, με το αλφα το στερητικό. Τι, το αμένσιωτος καλύτερο ειναι; (Είναι, εδω που τα λέμε).

Είναι γεγονος ότι ο πρόωρος αποκλεισμός της γερμανικής ομάδας, που πολλοι τον πανηγύρισαν, αποτέλεσε μεγαλη έκπληξη έστω κι αν η φετινή Εθνική Γερμανίας φαινόταν να έχει αρκετά προβλήματα. Πάντως, υπήρχαν και αρκετοί που τη θεωρούσαν φαβορί, είτε κατ’ εφαρμογη του Αξιώματος του Λίνεκερ (έχει ήδη αναθεωρηθει) ειτε ύστερα από εφαρμογή επιστημονικων μεθόδων.

Με βάση 10.000 προσομοιώσεις, η UBS είχε προβλέψει πως η Γερμανία θα κατακτούσε το κύπελλο. Μίκρυνα πολύ την εικόνα κι έτσι δεν φαίνεται το σχόλιο του αναγνώστη απο κάτω, που λέει: Reminder that those are the same people running our economies.

Κακίες, διοτι ένας οικονομολόγος μπορεί να μας αναλύσει πειστικότατα για ποιο λόγο αποκλείστηκε η Γερμανία.

Πάντως, τα υπόλοιπα μεζεδάκια της πιατέλας μας δεν είναι μουντιαλικά ούτε αναφέρονται στο γερμανικό στραπάτσο -αν και πρόσεξα το διαφημιστικό τιτίβισμα της Ράιαν, που λογοπαίζει και με το όνομα του προπονητή τής Μάνσαφτ:

Making an unexpected exit? We have Löw fares on ryanair.com

* Και ξεκινάμε με ένα μεζεδάκι που ξεχάστηκε από την προηγούμενη βδομάδα αλλα θεωρώ πως δεν μπαγιάτεψε.

Σε άρθρο της Έλενας Ματθαιοπούλου στην Καθημερινή για τα 100χρονα του Λ. Μπερνστάιν, διαβάζουμε: «Συναντηθήκαμε ξανά δύο φορές ένα μήνα αργότερα στη Νέα Υόρκη, στο διαμέρισμά του στο εικονικό Αρ Νουβό κτίριο Ντακότα, στη δυτική πλευρά του Σέντραλ Παρκ (μπροστά στην είσοδο του οποίου δολοφονήθηκε ο Τζον Λένον), αλλά εδώ υπήρχε μια διάχυτη μελαγχολία.»

Το κτίριο δεν ήταν εικονικό, βέβαια -αντίθετα, ήταν φτιαγμένο από τούβλα. Ο εικονικός είναι ο virtual ενώ ο iconic ειναι ο ψευτοφίλος που μπερδεύει και παραπλανά όσους σκέφτονται πρώτα στα αγγλικά -και χωρίς να έχουν τη δικαιολογία της συγκεκριμένης συντακτριας. Πείτε το διασημο το κτίριο, πείτε το εμβληματικο, εικονικό όμως στα ελληνικά δεν είναι.

Στο ίδιο αρθρο υπάρχει μια μικρή ανακρίβεια. Γράφει ότι ο Μπερνστάιν και έχει συνθεσει βραβευμένα με Οσκαρ σάουντρακ, όπως για την ταινία «Το λιμάνι της αγωνίας» (1954) του Ελία Καζάν. Όχι όμως. Προτάθηκε για Όσκαρ αλλά τελικά βραβεύτηκε άλλο σάουντρακ.

* Πολυ πρόσφατα είχαμε γράψει για τον (κατ’ εμέ) τερατώδη τύπο «η μετά-μνημόνιο εποχή» που τον είχε χρησιμοποιήσει σε ένα τιτίβισμά του κάποιος πολιτικός (ίσως ο Χρ. Σταϊκούρας).

Δεύτερο κρούσμα, και μάλιστα από κατά τεκμήριο σοβαρό ιστότοπο: Αρθρο με τίτλο «Ελλάδα: Οι προκλήσεις στη μετά-μνημόνιο εποχή».

Ακριβέστερα, τον άγαρμπο τύπο τον χρεώνεται μόνο ο υλατζής του ιστότοπου, που έβαλε τον τίτλο, ενώ στο κείμενο του αρθρου βρίσκουμε τον ομαλό και φυσιολογικό τύπο «στη μεταμνημονιακή εποχή».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Κινηματογράφος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , , , , , | 187 Σχόλια »

Τους Δαναούς και δώρα όταν φέρνουν τους φοβάμαι

Posted by sarant στο 24 Ιουνίου, 2018

Θα σας παραξενέψει ο τίτλος του σημερινού άρθρου -θυμίζει βέβαια την πασίγνωστη ρήση «Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας» αλλά δεν είναι πιστή απόδοσή της.

Θα πω μερικά πραγματα για την ιστορία της ρήσης αυτής, που μπορεί να είναι γνωστά σε αρκετούς. Ας κάνουν υπομονή, μετά θα πούμε και για την απόδοσή της.

Είναι αρκετά γνωστό πως η ρήση «Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας» δεν είναι αρχαία ελληνική αλλά κατασκευή της καθαρεύουσας, του 19ου αιωνα. Δεν έχω επιχειρήσει να ανιχνεύσω πότε εμφανίζεται, αλλά θα με εξέπληττε να ήταν πολύ παλαιότερη από το νεοελληνικό κράτος.

Ξέρουμε επίσης ότι η ρήση ειναι μετάφραση απο τα λατινικά. Η αντίστοιχη λατινική ρήση είναι Timeo Danaos et dona ferentes (ή ferentis σε άλλα χειρόγραφα) και είναι στίχος από την Αινειάδα του Βιργίλιου, από το 2ο βιβλίο (ΙΙ.49).

Στην Αινειαδα τα λογια αυτά τα λέει ο Λαοκόων, ο ιερέας που επιχείρησε να πείσει τους άλλους Τρώες να μην βάλουν μέσα στα τείχη τον Δούρειο Ίππο -μάταια όμως διότι, όπως θα θυμομαστε από τη μυθολογία ή από το διάσημο γλυπτό, αμεσως ξεπηδησαν από τη θάλασσα δυο τεράστια φίδια και τον κατασπάραξαν, με αποτέλεσμα βέβαια οι Τρωες να πιστέψουν πως ήταν θελημα θεού να δεχτούν το δώρο -ήταν θέλημα θεών, αλλά όχι για το καλό τους. Τη νύχτα οι κρυμμένοι Αχαιοί άνοιξαν την καταπακτή και βγηκαν έξω κι έτσι αλώθηκε το Ίλιο.

Παρόλο που τον Όμηρο τον διδασκόμαστε υποτίθεται στο σχολείο, δεν έχουν όλοι συνειδητοποιήσει πως για τον Δούρειο Ίππο και το πάρσιμο της Τροίας η πηγή μας δεν είναι η Ιλιάδα, που τελειώνει με την ταφή του Έκτορα, αλλά κάποιες αναφορές στην Οδύσσεια -και φυσικά αρκετές μεταγενέστερες πηγές. Όσο για τον Λαοκόωντα, δεν εμφανίζεται στα ομηρικά έπη καθόλου, όμως πρωταγωνιστουσε σε μια, χαμένη σήμερα, τραγωδία του Σοφοκλή, και αναφέρεται και σε άλλους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Ωστόσο, η πληρέστερη πηγή μας είναι η Αινειάδα.

Ας επιστρέψουμε στη λατινικη φράση Timeo Danaos et dona ferentes. Πολλά λατινικά δεν σκαμπάζουμε, αλλά είναι επίσης γενικά γνωστο ότι αυτό το Timeo δεν είναι προστακτική αλλά πρωτο πρόσωπο της οριστικής: Φοβούμαι. Γιατί όμως το «φοβούμαι» μετατράπηκε σε «φοβού»; Δεν εχω οριστική απαντηση, αλλά μπορώ να κάνω δύο υποθέσεις. Αφενός, ο συγκεκομμένος τύπος δίνει ρυθμικότερη φράση: Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας. Αφετερου, σε πρώτο πρόσωπο η φράση δεν ειναι διδακτική. Καθώς έγινε παροιμιώδης, και απομακρύνθηκε από την Τροία και τον Λαοκόωντα, αλλα αντίθετα προειδοποιει να είμαστε δύσπιστοι στις ξαφνικές χειρονομίες φιλίας κάποιων που τους ξέρουμε για εχθρούς μας, βολεύει να διατυπωνεται σε προστακτική, οπως τόσες και τόσες παροιμίες και γνωμικά. Άλλωστε, και στα αγγλικά η φράση έγινε γνωμικό σε προστακτική διατυπωμένο: Beware of Greeks bearing gifts, εξού και η έκφραση Greek gift για δώρο που κρύβει κακό σκοπό -και από εκεί θα πάμε στα οσα κατά καιρους αρνητικά έχουν ειπωθεί για τους Έλληνες, αλλά δεν θέλω να ξεστρατίσει εκεί η συζήτηση (δείτε πάντως για τον Θεόδωρο Άπουλο).

Η φραση που έβαλα στον τίτλο είναι πιστή μετάφραση του λατινικού στίχου, γι’ αυτο και διαφέρει από τη δική μας παροιμιώδη ρήση. Τη βρήκα στο βιβλίο που θα σας παρουσιάσω σήμερα, που το εξώφυλλό του το βλέπετε πιο πάνω, μια νέα μετάφραση της Αινειάδας από τον καθηγητή Θεόδωρο Παπαγγελή, που έχει παλιότερα μεταφράσει και το άλλο μεγάλο έπος της λατινικής λογοτεχνιας, τις Μεταμορφώσεις του Οβιδίου.

Είναι μια εξαιρετική έκδοση από το ΜΙΕΤ, με σκληρό δέσιμο, χορταστικά προλεγόμενα και σημειώσεις από τον Παπαγγελή, και μπορείτε να τη βρείτε σε πολύ καλή τιμή, γύρω στα 20 ευρώ. Ο Παπαγγελής στα προλεγόμενα τοποθετει την Αινειάδα στο πλαίσιό της, αναφέρει σχέσεις με τον Όμηρο και τον Δάντη, φτάνει ως την εποχή μας -πάνω από 100 σελίδες πιάνουν τα προλεγόμενα.

Αλλά βέβαια προέχει η μετάφραση. Ο Παπαγγελής έκανε την πολύ εύστοχη κατά τη γνώμη μου επιλογή να προτιμήσει πολυσύλλαβο στίχο -21σύλλαβο, αλλά με αυστηρή τήρηση του μέτρου και με τομή πάντοτε στη μέση, ώστε ο κάθε στίχος να χωρίζεται σε εντεκασύλλαβο και δεκασύλλαβο ημιστίχιο κι έτσι το έργο να διαβάζεται ομαλά και να ρέει.

Βέβαια, εύκολο ανάγνωσμα δεν είναι η Αινειάδα Ιλιάδα, και δεν θα είναι πολλοί εκείνοι που θα τη διαβάσουν από αρχή ως τέλος μονορούφι. Εγώ κορφολόγησα εδώ κι εκεί και ελπιζω κάποτε να βρω την ησυχία και να χαρώ αυτό το κλασικό έργο κι αυτή την πανέμορφη έκδοση όπως τους αξίζει.

Θα παραθέσω εδώ τους στίχους που αφορούν, ακριβώς, την ιστορία του Λαοκόωντα και το φριχτό του τέλος.

Κι εκεί απάνω, πρώτος με μακριά ξοπίσω ακολουθία ο Λαοκόων
κατέβαινε απ’ της πόλης την ψηλήν ακρόπολη και έτσι ξαναμμένος
από μακριά τούς έκραξε «Προς τι η τόση αφροσύνη, συμπολίτες;
Πιστέψατε πως φύγαν οι εχθροί; Θαρρήσατε των Δαναών τα δώρα
λεύτερα από δόλο; Δηλαδή ξεχάσατε ποιος είναι ο Οδυσσέας;
Στο ξύλο τούτο μέσα Αχαιοί θα κλείστηκαν και θα φυλάν κρυμμένοι·
ή τούτη η μηχανή έχει φκιαχτεί ενάντια στης πόλης μας το κάστρο,
να κατοπτεύει σπίτια από ψηλά, ένας βραχνάς επάνω από την Τροία,
ή κάτι πονηρό παραφυλά. Τον ίππο, Τεύκροι, μην εμπιστευθείτε.
Ό,τι κι αν είναι, εγώ τους Δαναούς και δώρα όταν φέρνουν τους φοβάμαι.

Μίλησε και με χέρι στιβαρό σφεντόνιασε ένα τεράστιο δόρυ
απάνω στου θεριού τα πλαϊνά, εκεί που αρμοί κυρτώναν την κοιλιά του.
Με τρέμουλο καρφώθηκεν αυτό, τραντάχτηκε από κάτω η γαστέρα,
το κοίλο μέσα βόγκηξε, αχό ανάδωσε το κύτος απ’ τα βάθη.
Κι αν ήταν ριζικό από θεό, ο νους μας αν δεν ήταν στραβωμένος,
ξεχάρβαλο με τα σιδερικά θα κάναμε των Αργειτών την κρύπτη,
θα έστεκεν η Τροία και εσύ, κάστρο ψηλό του Πρίαμου ολόρθο
θα έστεκες (…)

Είναι οι στιχοι 40-56 από το 2ο βιβλίο της Αινειάδας.

Για σύγκριση, το πυκνότατο λατινικό πρωτότυπο:

Primus ibi ante omnis, magna comitante caterva,
Laocoon ardens summa decurrit ab arce,
et procul: ‘O miseri, quae tanta insania, cives?
Creditis avectos hostis? Aut ulla putatis
dona carere dolis Danaum? Sic notus Ulixes?
aut hoc inclusi ligno occultantur Achivi,
aut haec in nostros fabricata est machina muros
inspectura domos venturaque desuper urbi,
aut aliquis latet error; equo ne credite, Teucri.
Quicquid id est, timeo Danaos et dona ferentis.’
Sic fatus, validis ingentem viribus hastam
in latus inque feri curvam compagibus alvum
contorsit: stetit illa tremens, uteroque recusso
insonuere cavae gemitumque dedere cavernae.
Et, si fata deum, si mens non laeva fuisset,
impulerat ferro Argolicas foedare latebras,
Troiaque, nunc stares, Priamique arx alta, maneres.

Μολις όμως τελείωσε ο Λαοκόωντας, παρουσιάστηκε ο Σίνωνας, κατάσκοπος των Αχαιών, και υποστηρίζει πως οι Αχαιοί θέλανε να τον θυσιάσουν στους θεούς φεύγοντας, και τάχα τους ξέφυγε, και διαβεβαιωνει τους Τρωες πως ο στόλος των εχθρων έχει αποπλεύσει. Κι όπως το κοινό των Τρωων είναι δίβουλο…..

Και ιδού την ώρα κείνη απ’ τη μεριά τής Τένεδος, στην κάλμα του πελάγους,
συστρέφοντας με κύκλους τα κορμιά, δυο φίδια θηριώδη (ανατριχιάζω!)
ορμάνε στα νερά, τα δυο μαζί, και σταθερά στοχεύουν τ’ ακρογιάλι.
Τα στήθια τους στα κύματα στητά, τα άλικα λοφία, σκέτο αίμα,
ανάερα απάνω απ’ το νερό, το πίσω του κορμιού σε μέγα μάκρος
τη θάλασσα μετράει και σπειρωτό τα νώτα του ατέλειωτα κολπώνει.
Στον αφρισμένο πόντο συριγμός, κι όπως το περιγιάλι κιόλα επιάναν,
είχαν το μάτι φώσφορο και πυρ, σαν από αίμα που άπλωσε βαμμένο,
τα στόματα που δίναν συριγμό οι γλώσσες τους με τρέμουλο τα γλείφαν.
Κατάχλωμοι σκορπίσαμε· αυτά θέλουν το Λαοκόωντα, σ’ εκείνον
ολόισια τραβάν και στην αρχή τυλίγουν τα κορμιά των δυο παιδιών του —
κορμιά μικρά σε αγκάλη ερπετού, σφιχτά μες στις κουλούρες τους μπλεγμένα,
τα δύσμοιρα με τις δαγκωματιές τα κόβουνε καθένα για βορά του.
Το Λαοκόωντα μετά που βοηθός προστρέχοντας επήρε τις σαΐτες
γραπώνουν και του κάνουνε δεσιά με σπείρες θηριώδεις. Κι όπως τώρα
μεσόκορμα τον ζώσαν δυο φορές και δυο φορές τριγύρω στο λαιμό του
φολιδωτά τυλίχτηκαν, ψηλά κι απάνωθέ του σβέρκο και κεφάλι
εκράταγαν. Περίχυτος αυτός με λύθρο και ολέθριο φαρμάκι,
το δέσιμο με χέρια πολεμά να ρίξει από πάνω του· συνάμα
φριχτές ν’ ανατριχιάζεις οιμωγές ως τ’ ουρανού τα ύψη ανεβάζει·
κι ακούγονταν σαν το μουγκανητό του πληγωμένου ταύρου που ξεφεύγει
απ’ το βωμό και άστοχο μπαλτά από τον τράχηλό του αποτινάζει.
Αθόρυβα οι δράκοντες γλιστρούν ψηλά προς το ναό της Τριτωνίδας,
γυρεύουν στην ακρόπολη φωλιά, στης άσπλαχνης θεάς την κατοικία,
στα πόδια της μαζεύονται κι εκεί στη στρογγυλή ασπίδα βρίσκουν σκέπη.
Ανταριασμένος ήταν ολωνών ο νους και τότε ήρθε από πάνω
και φώλιασε καινούριος πανικός· το κρίμα του αντάξια πληρώνει
ο Λαοκόων, λέγανε, αυτός πού έβλαψε το ιερό το ξύλο
με σίδερου αιχμή κι αμαρτωλό στη ράχη του ίππου έμπηξε κοντάρι.

Κι εβαλαν το ξύλινο άλογο μέσα και μετά φαντάζεστε τι έγινε…

 

Posted in Κλασικά κείμενα, Μεταφραστικά, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 231 Σχόλια »

Μεζεδάκια Πρεσπών

Posted by sarant στο 23 Ιουνίου, 2018

Αφού την περασμένη Κυριακή είχαμε στις Πρέσπες την υπογραφή της ενδεχομένως ιστορικής συμφωνίας των Πρεσπών, ταιριάζει να τιτλοφορήσουμε έτσι το αμέσως επόμενο πολυσυλλεκτικό άρθρο μας, ιδίως αφού το ιστολόγιο αισθάνεται μεγάλη χαρά και περηφάνια για την υπογραφή της συμφωνίας έστω κι αν αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πολλές πιθανότητες να μην ολοκληρωθεί αίσια, στη γειτονική χώρα, η διαδικασία συνταγματικών αλλαγών.

Αλλά αυτά τα εχουμε συζητήσει σε παλιότερα άρθρα του ιστολογίου και (μάλλον) θα τα συζητήσουμε και στο μέλλον. Σήμερα ειναι Σάββατο και συζητάμε τα στραβά και τα περιεργα που έπιασε η απόχη μας την προηγούμενη εβδομάδα. Πάντως, αν ειχαμε πραγματι μεζεδάκια Πρεσπών ασφαλώς θα γευόμασταν και τα πεντανόστιμα φασόλια της περιοχής. (Επί του πιεστηρίου, μετα τα χτεσινά σκέφτηκα να αλλάξω τον τίτλο σε Μεζεδάκια με γραβάτα ή κάτι τέτοιο, αλλά τελικά τα της γραβάτας θα τα δούμε τη Δευτέρα).

* Αλλά, παρολο που τα συζητήσαμε στα σχόλια του περασμένου άρθρου, ας αναφέρουμε, για λόγους πληρότητας, καναδυό μαργαριτάρια σχετικά με τη συμφωνια των Πρεσπων και την προηγηθείσα πρόταση ευπιστίας της Νέας Δημοκρατίας.

* Στη συζήτηση στη Βουλή, το περασμένο Σάββατο, ο Κ. Μητσοτάκης (στο 9.05 του στιγμιοτύπου, εδώ) απευθυνομενος προς τον Π. Καμμένο, είπε:

Τον εμπιστεύεστε ακόμα τον κ. Κοτζιά; Περιλαμβάνετε τον κ. Κοτζιά με την εμπιστοσύνη σας;

Στα απομαγνητοφωνημένα πρακτικά η πορφυρογέννητη κοτσάνα εχει διορθωθεί στο σωστό, «τον περιβάλλετε…».

Είχα την εντύπωση ότι οι πρακτικογράφοι της Βουλης διόρθωσαν το λάθος, αλλά τελικά μια φίλη με ενημέρωσε ότι τα πρακτικά διαβιβάζονται στους συνεργάτες των αρχηγών και των υπουργών για τέτοιες φραστικές διορθώσεις πριν δημοσιευτούν.

* Για να ισοφαρίσουμε τα μαργαριτάρια, στην ομιλία του στις Πρέσπες ο Αλέξης Τσίπρας έκανε λόγο για «άντρο της Δημοκρατίας» αναφερόμενος στη Βουλή. Παρόλο που έχει χρησιμοποιηθεί ξανά αυτή η έκφραση, καλύτερα θα ήταν να αποφεύγεται. Παρολο που είχαμε στην αρχαιοτητα το Δικταίον άντρον και το Ιδαίον άντρον, συνήθως το άντρο το λέμε για κάτι που συνδέεται με αφενός κρυφές και αφετέρου, και το κυριότερο, όχι αξιέπαινες δραστηριότητες -μιλάμε για άντρο ληστών, ας πούμε. Οπότε, χιλιες φορές καλύτερο να χαρακτηρίσουμε τη Βουλή, αν θέλουμε κλισέ, «ναό της Δημοκρατίας».

* Πάλι στις Πρέσπες, κάποιοι (παράδειγμα ) ειρωνευτηκαν τον Αλεξη Τσίπρα ότι είπε «να διαπράξουμε το ιστορικό μας καθήκον».

Θα ήταν ακυρολεξία, διότι διαπράττει κανείς αξιοποινες πράξεις. Το καθήκον το εκπληρώνουμε ή πιο απλά το κάνουμε ή, αν θέλουμε πιο επίσημο ύφος, το πράττουμε.

Τελικα όμως, αν παρακολουθήσετε το βίντεο της ομιλίας, ο Αλέξης Τσίπρας, στο 2.36 περίπου, λέει «Βρισκόμαστε εδώ για να πράξουμε και οι δύο το πατριωτικό μας καθήκον». Πράξουμε, όχι διαπράξουμε, άρα αθώος ο κατηγορούμενος.

* Και προχωράμε σε άλλα μεζεδάκια, άσχετα με τις Πρέσπες.

O ανταποκριτής μας στη Φωκίδα στέλνει φωτογραφία από καφετέρια ή κάτι αναλογο που έχει την ονομασία Stavedo.

Θα περίμενε κανείς Stavento αφού ο ναυτικός αυτός όρος προέρχεται από το ιταλικό ή βενετσιάνικο sottovento -ο αντίστοιχος λογιος όρος είναι «υπήνεμος».

Μαλιστα, η γραφή Stavedo παραξενεύει επειδή υπάρχει και το αρκετά δημοφιλες συγκρότημα Stavento.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νεολογισμοί, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 163 Σχόλια »

Μεζεδάκια δυσπιστίας

Posted by sarant στο 16 Ιουνίου, 2018

Τα ονομάζω έτσι επειδή, την ώρα που τα γράφω, συνεχίζεται στη Βουλη η συζήτηση για την πρόταση δυσπιστίας που κατέθεσε η αξιωματική αντιπολίτευση. Θα μπορούσα βέβαια να τα πω και μουντιαλικά, μια και την ίδια ώρα παίζεται κάποιο από τα πρώτα παιχνίδια της διοργάνωσης, αλλά δεν έχουμε μπει ακόμα σε μουντιαλικους ρυθμούς οποτε ας κρατήσω την ονομασία για αργότερα.

Την ίδια την πρόταση δυσπιστιας, που πολλές φορές τη λέμε ανακριβώς «πρόταση μομφής», στο χτεσινό άρθρο τη χαρακτήρισα «πρόταση ευπιστίας» διότι, και να μου συγχωρέσετε την πολιτικολογία σε ένα άρθρο που δεν έχει αυτό το αντικείμενο, θεωρώ ότι χρειάζεται μεγάλη ευπιστία για να πιστεψει κανείς ότι η πρόθεση της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι ειλικρινής, ότι δηλαδή ο αρχηγός της όντως θεωρεί «κακή» τη συμφωνία. Άλλωστε, οπως αποκάλυψε προχτές ο Αντ. Καρακούσης, στην πρόσφατη συνάντηση με τον ΣΕΒ ο Κ. Μητσοτάκης είπε οτι ο ίδιος είναι υπέρ της λύσης αλλά δεν μπορεί να παραβλέψει τις διαθέσεις της κοινής γνώμης και θελει να φθείρει την κυβέρνηση. Αυτό είναι, θα έλεγε κανείς, αναμενόμενο από την αντιπολίτευση, αλλά το κακό είναι ότι διαπαιδαγωγεί τους πολίτες, τουλάχιστον τους φίλους της, στην ψευδή συνείδηση και την εθελοτυφλία. Αν η σημερινή συμφωνία ναυαγήσει, θα είναι πολύ δύσκολο σε μερικά χρόνια για την όποια ελληνική κυβέρνηση να πείσει την κοινή γνωμη για μια επόμενη συμφωνία που πολύ δύσκολα θα είναι τόσο συμφέρουσα για τη χώρα μας όσο τούτη εδω.

Αλλά ας σταματήσω εδώ κι ας προχωρήσω με τα μεζεδάκια.

* Σαν γέφυρα, να καταγράψω ένα μαργαριτάρι από τη σημερινή συζητηση. Όπως μου λένε, η βουλεύτρια της ΝΔ Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου πρότρεψε τους βουλευτές της συμπολίτευσης να «σεμνύνονται» όταν μιλάνε για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.

Τους κάλεσε να αισθάνονται περήφανοι; Να καμαρώνουν; Διότι αυτο σημαίνει το ρήμα «σεμνύνομαι». Πρόκειται για έναν άσπονδο φίλο της τρισχιλιετούς. Στα αρχαία, όπως σίγουρα έχουμε ξαναγράψει, σεμνός ήταν ο σεβάσμιος, ο μεγαλόπρεπος, και σεμνύνομαι σήμαινε καμαρώνω. Με την πάροδο των αιώνων, η λέξη σεμνος πήρε τη σημερινή σημασία, οπου σεμνός είναι αυτός που δείχνει σεβασμό, που φέρεται με συστολήκαι διακριτικότητα, αλλά το ρήμα «σεμνύνομαι», καθώς ειναι ρημα λόγιο που το χρησιμοποιούμε μόνο σε έκτακτες περιστάσεις, σαν το καλο σερβίτσιο που μενει κλεισμένο στη βιτρίνα και ανοίγει μια φορά το χρόνο, δεν τρίφτηκε στη χρήση και δεν άλλαξε σημασία. Η Αννα-Μισέλ κάλεσε τους συναδέλφους της να είναι σεμνοί, να δείχνουν σεβασμό.

Για να υπερασπιστώ την (εξ… αγχιστείας) γαλαζοαίματη βουλεύτρια, αναγνωρίζω ότι αυτή η χρήση του «σεμνύνομαι» ειναι οικονομική, διότι δεν έχουμε αντίστοιχο μονολεκτικό ρήμα. Είναι όμως, quelle horreur, λάθος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 198 Σχόλια »

Μεζεδάκια των πανελλαδικών

Posted by sarant στο 9 Ιουνίου, 2018

Άρχισαν προχτές οι πανελλαδικές εξετάσεις, χτες για τα Γενικά Λύκεια, οπότε ήταν εύκολο να διαλέξω τίτλο. Μάλιστα, όπως θα δείτε, μεγάλο μέρος της σημερινής πιατέλας μας σχετίζεται ακριβώς με τις εξετάσεις, και ειδικά με το χτεσινό θέμα της Γλώσσας.

Δεν σας κρύβω μάλιστα ότι προς στιγμή χτες το μεσημέρι παραλίγο να υποκύψω στον πειρασμό και να γράψω ειδικό μικρό άρθρο, που θα ανεβαινε εμβόλιμα -αλλά μετά έπεσε δουλειά κι έτσι θέλοντας και μη εγκατέλειψα την ιδέα αυτή.

Τις Πανελλαδικές εξετάσεις έχω την πολυτέλεια πλέον να τις σχολιάζω «από τον καναπέ» μου και όχι από το μετερίζι του δοκιμαζόμενου γονιού -ή, πολύ περισσότερο, από την πρώτη γραμμή του πυρός των υποψηφίων, αφού εγώ είμαι παλιότερος και απο τον ατακαδόρο της εικόνας, μια και έδωσα όχι Πανελλήνιες αλλά το προηγούμενο σύστημα -ακαδημαϊκό, θαρρώ, λεγόταν;

.

* Σχετική με τις Πανελλαδικές εξετάσεις και η αστεία επιγραφή της εβδομάδας, ισως απο ασανσέρ πολυκατοικίας (αν είναι αυθεντική).

To γέλιο είναι στην αγγλική μετάφραση (θα έχει και ξένους η πολυκατοικία) με το we have period of Panelladikes.

Λες και αν έγραφε school exams ή national school exams δεν θα το παίρναν στα σοβαρά οι αξιότιμοι ένοικοι!

* Παραδοσιακά, το θέμα των Πανελληνίων που σχολιάζεται πιο πολύ είναι το θέμα της Γλώσσας (παλιότερα Έκθεσης) αφού τα μαθηματικά ή τα άλλα μαθήματα δεν είναι προσιτά στο πολύ κοινό. Εμείς, που είμαστε γλωσσικό ιστολόγιο, κι άλλες φορές έχουμε σχολιάσει το θέμα της γλώσσας (αλλά και μια φορά της Φυσικής, τότε με τον φωρατή).

Φέτος έπεσε ένα κείμενο του Δημήτρη Μαρωνίτη, με τον τίτλο Παιδεία και εκπαιδευση, παρμένο από δύο διαδοχικές ομόθεμες επιφυλλίδες του στην εφημερίδα Βήμα το 2009.

Και ενώ το κείμενο το ίδιο το βρήκα πολύ καλό, παρά τα μικροψεγάδια του, και με ταιριαστό θέμα, το γεγονός ότι (αναγκαστικά) υπέστη περικοπές για να έρθει σε μέγεθος κατάλληλο για εξετάσεις προκάλεσε προβληματα. Για παράδειγμα, στο κείμενο που δόθηκε στους υποψήφιους, η κατακλείδα βρίσκεται στο τέλος και αυτό δεν βοηθάει στην περίληψη, πολύ περισσότερο που ο Μαρωνίτης είχε δημοσιεύσει το 2009 όχι δύο αλλά τέσσερις διαδοχικές επιφυλλίδες όπου ανέπτυσσε τη σκέψη του.

Χάρη στον εκπαιδευτικο υπευθυνο του ιστολογίου έχω ανεβάσει εδώ και τις τέσσερις επιφυλλίδες του Μαρωνίτη και έχω κιτρινισει τα αποσπάσματα από τις δύο πρώτες που περιλαμβάνονται στο κείμενο που δόθηκε στους υποψηφίους.

Να πιστώσουμε στην εξεταστική επιτροπή ότι είδε το τυπογραφικό λάθος που είχε γινει στην εφημερίδα όπου το «παιδία» (σπάνια αρχαία λέξη) είχε τυπωθεί «παιδεία» και εκανε το σχετικό αποσπασμα ακατανόητο.

Ατυχής στιγμή ήταν οτι στη φράση: «Η παιδεία είναι (πρέπει να είναι, για να μη παραβαίνει τον εαυτό της) λειτουργία λίγο πολύ ελεύθερη, κάποτε και ελευθέρια- επιλογή που αναγνωρίζεται στις προδρομικές κυρίως εφαρμογές των γραμμάτων και των τεχνών» επέλεξαν να κόψουν το απόσπασμα που έχω με πλάγιους χαρακτήρες. Ίσως το έκαναν αυτό εξαιτίας της λέξης «ελευθέριος» (ελευθερίων ηθών!) όμως το απόσπασμα συμβάλλει καίρια στο να γίνει κατανοητή η διαφορά εκπαίδευσης και παιδείας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Γραμματική, Γλωσσαμύντορες, Γλωσσοδιορθωτές, Επιγραφές, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 289 Σχόλια »

Γουδουπουρομεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Μαΐου, 2018

Τ’ είν’ τούτο πάλι; Έχει σχέση με το κουκουρουκουκού Παλόμα ή με το προσωρινό αλλ’ ουδέν μονιμότερον όνομα της γειτονικής χώρας; Όχι, απλώς όπως οι περισσότεροι από εσάς, αν είστε ενεργοί διαδικτυακά, τις τελευταίες μέρες έχω κατακλυστεί από αλλεπάλληλα ηλεμηνύματα (μέιλ που τα λέμε στο χωριό) που μου υπενθυμίζουν ότι όπου νάναι αρχίζει να ισχύει ο GDPR, ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία των Δεδομενων, της ΕΕ, κι έτσι θα πρέπει να κλικάρω σε κάποιο λινκ και να παω σε κάποια σελίδα αν θελω να συνεχίσω να παίρνω ειδοποιήσεις και ηλεμηνύματα από τον ιστότοπο.

Οπότε, από το GDPR έπλασα το Γουδουπουρού, διότι το ΓουΚουΠουΔου, που είναι το ελληνικό ακρώνυμο δεν το χρησιμοποιεί σχεδον κανένας, κι έπειτα το κόλλησα στα μεζεδάκια.

Από αυτή τη γουδουπουροπλημμύρα, προς το παρόν σε ελάχιστα μηνύματα έχω απαντήσει, διότι βαριέμαι -αν και ομολογώ πως ένας μουσικός ιστότοπος με έπεισε να απαντήσω, επειδή μου άρεσε το μήνυμα:

Κι αν είναι η αρχή στην κατηφόρα,
η πιο μεγάλη ώρα είναι τώρα
(στίχοι, μουσική: Άκης Πάνου)Χ, είναι ίσως η ώρα να πούμε το οριστικό αντίο. Λόγω του νέου Κανονισμού (GDPR), δε θα σου ξαναστείλουμε newsletter, εκτός κι αν πατήσεις το παρακάτω κουμπί.

Από την άλλη, δεν καταλαβαίνω το εξής. Πήρα από τη lifo.gr το εξής γουδουπουρομήνυμα:

Στη Lifo επιθυμούμε να κρατήσουμε επαφή μαζί σας ώστε να σας ενημερώνουμε για την ύλη του δικτυακού μας τόπου μέσω του newsletter μας.

Σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νέας νομοθεσίας για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, σας στέλνουμε αυτό το email, για να σας δώσουμε την ευκαιρία να μας το δηλώσετε ρητά, αν θέλετε κι εσείς να επικοινωνούμε μαζί σας για τους παραπάνω σκοπούς.

Αν μας απαντήσετε ότι δεν επιθυμείτε την επικοινωνία μαζί μας, τότε θα σας αφαιρέσουμε από τη λίστα μας και δε θα λαμβάνετε τέτοιες ενημερώσεις.

ΝΑΙ – θέλω να συνεχίσω να λαμβάνω τα νέα σας 

ΟΧΙ – προτιμώ να μην λαμβάνω νέα σας

Η απορία μου είναι: αν δεν κάνω τίποτα, τι θα συμβεί; Θα συνεχίσω ή θα πάψω να παίρνω τα μέιλ τους; Δεν το προσδιορίζουν. Δεν θα κάνω λοιπόν τίποτα, για να δω τι θα γίνει.

Πάντως, ο κανονισμός τέθηκε σε ισχύ χτες, και την ώρα που γράφω αυτό το άρθρο μερικοί μεγάλοι εξωευρωπαϊκοί ειδησεογραφικοί ιστότοποι ειναι απρόσιτοι –παράδειγμα– και εμφανίζουν μηνύματα σαν κι αυτό που βλέπετε αριστερά.

* Αλλά το πολύ το γουδουπουρού το βαριέται και ο Γιούνκερ, οπότε προχωράω σε άλλα θέματα.

Στην Καθημερινή δημοσιεύτηκε άρθρο του Στ. Κασιμάτη για το όνομα της γειτονικής χώρας.

Καιρό έχω να συμφωνήσω (σε γενικές γραμμές, έστω) με άρθρο του συγκεκριμένου επιφυλλιδογράφου, αλλά σήμερα δεν μπαίνουμε σε θέματα ουσίας. Οπότε, ας γκρινιάξω για τον ορθογραφικό σουσουδισμό του, στην κατακλείδα του άρθρου:

Ολα αυτά, βέβαια, τα συζητούμε για sport, επειδή είναι Κυριακή και δεν ξέρω από ποδόσφαιρο. Διότι στο τέλος, όποτε και αν είναι αυτό το τέλος, όλοι Μακεδονία θα τη λέμε. Γι’ αυτό έχει σημασία ο συμβιβασμός, που ετοιμάζεται τώρα, να είναι δίκαιος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαδίκτυο, Επιγραφές, Κύπρος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 230 Σχόλια »

Ηλιομακεδονικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Μαΐου, 2018

Ο τίτλος φυσικά αναφέρεται στην είδηση που έγινε γνωστή χτες, ότι η γειτονική ακατονόμαστη χώρα πρότεινε να υιοθετησει το όνομα «Republika Ilindenska Makedonija», δηλαδή Δημοκρατία της Μακεδονίας του Ίλιντεν. Ξέρουμε βέβαια ότι η εξέγερση του Ίλιντεν θεωρείται το ιδρυτικό γεγονός του υπο διαμόρφωση έθνους, το δε Ίλιντεν είναι η ημέρα του Προφήτη Ηλία, αφού η εξέγερση έγινε στις 20 Ιουλίου 1903 με το παλιό (ιουλιανό) ημερολόγιο.

Αν η πρόταση επιβεβαιωθεί, ασφαλώς θα τη σχολιάσουμε ξανά στο ιστολόγιο -σήμερα κάτι τέτοιο είναι εντελώς πρόωρο, πολύ περισσότερο επειδή σε παρόμοιες διαπραγματεύσεις τέτοιες διαρροες πολυ συχνά γίνονται για να απορριφθούν. Πάντως, το θέμα συζητήθηκε στα κοινωνικά μέσα, με τρόπο καφενειακό βέβαια. Κι εκεί τεθηκε το ερώτημα πώς θα αποκαλούνται π.χ. οι κάτοικοι της υποθετικής Μακεδονίας του Ίλιντεν. Ιλιντενοί; Ιλιντενομακεδόνες; Κάπως έτσι λοιπον προέκυψαν και τα ηλιομακεδονικά μεζεδάκια μας, λέξη που προς το παρόν δεν γκουγκλίζεται.

* Πάντως δεν νομίζω να λυθεί γρηγορα το θέμα, διότι ο πρωθυπουργος, αντί να συζητάει με τον ομόλογό του της γειτονικής χώρας, συναντιέται, αν τουλάχιστον πιστέψουμε την ΕΡΤ, με τον Βέλιμιρ Ζάετς, την παλιά δοξα του Παναθηναϊκού.

Δεν λέω, καλός ποδοσφαιριστής ήταν -αλλά νομίζω πως για το όνομα της ΠΓΔΜ αρμοδιοτερος είναι ο Ζοραν Ζάεφ, ο πρωθυπουργός της χώρας.

Εναλλακτικά βέβαια, μπορεί απλώς το σουπεράκι της ΕΡΤ να είναι λάθος.

(Αν πρόκειται για φωτοσοπιά, ζητώ προκαταβολικά συγνώμη, δεν μπορώ να το ελέγξω).

* Συνεχιζοντας στο ιδιο θέμα, μεταφέρω εδώ την άποψη που δημοσίευσε στον τοίχο του στο Φέισμπουκ ένας γνωστός και καλός λόγιος:

Προς δημοσιογράφους: πολύ εύκολα, ακόμα και από την ελληνική wiki, μπορεί κανείς να πληροφορηθεί ότι «η Ονοματολογία είναι κλάδος της Γλωσσολογίας που ασχολείται με την έρευνα των κυρίων ονομάτων (ανθρωπωνύμια, τοπωνύμια κτλ.), την προέλευση τους κ.ά.» Να ξέρετε λοιπόν ότι αυτός ο νέος όρος που κοτσάρετε εσχάτως στα ρεπορτάζ για το «Μακεδονικό», το «ονοματολογικό», είναι εντελώς λάθος. Λέτε «οι διαπραγματεύσεις για το ονοματολογικό των Σκοπίων» αλλά εννοείτε για «το ζήτημα της ονομασίας της ΠΓΔΜ», εφόσον το θέμα είναι αποκλειστικά διπλωματικό και αφορά την ονομασία μιας χώρας, όχι βέβαια γλωσσολογικό που αφορά την ερμηνεία ή την προέλευση της ονομασίας μιας πόλης. Κόψτε το παρακαλώ λοιπόν αυτό το «ονοματολογικό», πονάνε τα αυτιά μας και τα μυαλά μας.

Έχει μια βάση η ένστασή του, αλλά όχι απόλυτα. Συχνά χρησιμοποιούμε το επίθημα -λογία για να δηλώσουμε τη συζήτηση για ένα θέμα, και μάλιστα δίνοντας ειρωνική ή απαξιωτική χροιά, π.χ. εκλογολογία είναι η (συχνά ατέρμονη ή άνευ αντικειμένου) συζήτηση περί εκλογών, σκανδαλολογία η (συχνά αβάσιμη ή υποβολιμαία) συζήτηση για σκάνδαλα κτλ. Μάλιστα, το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας αναγνωρίζει το επίθημα -λογία και με τη σημασία «λόγος για κάτι» πχ εκλογολογία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Αμφισημίες, Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Ορθογραφικά, Ομόηχα, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , | 256 Σχόλια »

Η πτώση του Παρισιού, μυθιστόρημα του Ηλία Έρενμπουργκ

Posted by sarant στο 17 Μαΐου, 2018

Παλιομοδίτης όπως είμαι, οι αγαπημενοι μου συγγραφείς ειναι επίσης παλαιοί -ένας απ’ αυτους ο σοβιετικός Ηλίας Έρενμπουργκ, που αποσπάσματα απο τα απομνημονεύματά του και από άλλα έργα του έχω ξαναβάλει στο ιστολόγιο.

Περνώντας προσφατα από το βιβλιοπωλείο της Σύγχρονης Εποχής είδα ότι εκδόθηκε, σε δύο τόμους και συνολικά 720 σελίδες, το μυθιστόρημα «Η πτωση του Παρισιού» του Ερενμπουργκ. Το πήρα και το διάβασα σχεδόν απνευστί -το ένιωθα πως θα μου άρεσε και δεν έπεσα έξω. Είχε βγει και παλιά από άλλον εκδοτικό οίκο, όμως τούτη η έκδοση της Συγχρονης Εποχής πρέπει να είναι φετινή (αν κάνω λάθος, διορθώστε).

Στην Πτώση του Παρισιού, ο Έρενμπουργκ δινει μια τοιχογραφία της Γαλλίας από το 1936 και τις εκλογές που έφεραν τη νικη του Λαϊκού Μετώπου έως το 1940 και την είσοδο των Γερμανών στο Παρίσι μετά τη συνθηκολόγηση. Ο Έρενμπουργκ, με διαφορά ο πιο δυτικός από τους Σοβιετικούς συγγραφείς, περιγράφει πράγματα που τα έζησε από πρώτο χέρι, αφού εκείνην την περίοδο ζούσε στο Παρίσι ως ανταποκριτής σοβιετικών εφημερίδων (αν και ειχε περάσει αρκετους μήνες και στην Ισπανία ως πολεμικός ανταποκριτής στον εκεί εμφύλιο· άλλωστε και η Ισπανία φιγουράρει στο μυθιστόρημα). Καθώς διάβαζα το μυθιστόρημα, εδώ κι εκεί αναγνώριζα σκηνές και φράσεις που τις είχε επίσης περιγράψει και αναφέρει ο Έρενμπουργκ, αν και κάπως διαφορετικά, στα απομνημονεύματά του.

Ειναι παραδοσιακό μυθιστόρημα, όπου παρελαύνουν δεκάδες ήρωες, οι περισσότεροι απ’ αυτους ζωγραφισμένοι πολύ πετυχημένα. Ο ίδιος ο Έρενμπουργκ, κρίνοντας το έργο του, έγραψε ότι «ορισμενοι ήρωες μού φαίνονται ζωντανοί, με τρεις διαστάσεις, άλλοι επίπεδοι, κατάλληλοι για πλακάτ» και συνεχίζει λέγοντας ότι κακώς έκανε αψεγάδιαστους τους «καλούς» (τον κομμουνιστή εργάτη Μισό ή Μιχιό, θα πούμε μετά, ή τη Ντενίζ). Πέτυχε όμως πολύ καλά τους ενδιάμεσους, σαν τον έξυπνο και ευαίσθητο καπιταλιστή Ντεσέρ. Ίσως ο πιο καλοσχεδιασμένος χαρακτήρας να είναι ο πολιτικός Τεσά, βουλευτής του ριζοσπαστικού κόμματος, που ξεκινάει από βουλευτής του Λαϊκού Μετωπου και καταλήγει υπουργός του Πετέν -ο συγγραφέας περιγράφει με μεγάλη επιτυχία και πολύ πειστικά την αλυσίδα των συμβιβασμών και των υποχωρήσεων.

Το βιβλίο έχει ενδιαφέρουσα ιστορία, την οποία δεν θα την πληροφορηθεί ο αναγνώστης της σπαρτιατικής έκδοσης της Σύγχρονης Εποχής. Τη λέω σπαρτιατική, επειδή παρουσιάζει σκέτο το κείμενο: δεν έχει ούτε προλογο, ούτε μεταφραστικές ή άλλες υποσημειώσεις, ούτε επίμετρο, ούτε τίποτα, μόνο ένα σημείωμα στο οπισθόφυλλο, για το οποίο θα πω μετά. Βέβαια, το κείμενο αρκεί και αποζημιώνει τον αναγνώστη με το παραπάνω, παρά τα μεταφραστικά προβλήματα (βλ. παρακάτω). Αλλά στην εποχή μας, ο αναγνωστης θέλει και κάτι παραπάνω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, ΕΣΣΔ, Κριτική μεταφράσεων, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά, Πρόσφατη ιστορία, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , | 180 Σχόλια »

Το σπάσιμο της γραβάτας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Μαΐου, 2018

Όπως ξέρουν οι τακτικοί μας αναγνώστες, το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, που σταχυολογεί τα στραβά και τα περίεργα του γλωσσικού μας τοπίου, συνηθως έχει στον τίτλο τη λέξη «μεζεδάκια» με ένα επίθετο να προηγείται. Περιστασιακά, τιτλοφορώ το άρθρο με βάση ένα μεμονωμένο μεζεδάκι, οπως σήμερα -κι αυτό σημαίνει πως το θεωρώ κάτι πολύ ξεχωριστό.

Αλλά τι μπορεί να είναι το «σπάσιμο της γραβάτας»; Πώς μπορει να σπάσει μια γραβάτα; Στο κάτω κάτω οι γραβάτες είναι από ύφασμα, δεν είναι γυάλινες ούτε πορσελάνινες. Σκεφτείτε λίγο μήπως και μπορέσετε να το μαντέψετε.

,

,

.

Να το πάρει το ποτάμι. Πρόκειται για ένα θηριώδες μαργαριτάρι, ευγενική προσφορά ενός αθλητικογράφου της ΕΡΤ, που είχε αναλάβει τη μετάδοση του αγώνα βόλεϊ Ολυμπιακός – ΠΑΟΚ. Τον αγώνα μπορείτε να τον δειτε εδώ, αλλά το μαργαριτάρι εμφανίζεται προς το τέλος. Για να ακούσετε το μαργαριτάρι πρέπει να πάτε στο 2.03.00.

Το μαργαριτάρι το εντόπισε ο Λεξοπλάστης στο φόρουμ Λεξιλογία. Πράγματι, ο σχολιαστής του αγώνα, ενώ το ματς είναι 2-2 και οι ομάδες μπαίνουν για το πέμπτο σετ, λέει:

Οι δύο ομάδες είναι έτοιμες πλέον να εισέλθουν εντός παιδιάς για ξεκινήσει το σετ της μιας ανάσας, το tie break, εκεί που, όπως λέει και η αγγλική ορολογία του ονόματος, tie break, το σπάσιμο της γραβάτας, εκεί που οι προπονητές λύνουν τις γραβάτες καθώς η αγωνία τους είναι στο κατακόρυφο

Το μαργαριτάρι ειναι επικό, διότι η λέξη tie break, που χρησιμοποιείται και σε άλλα αθλήματα (στο τένις, ας πούμε, αλλά με διαφορετική διαδικασία και στο σκάκι) δεν έχει καμιάν απολύτως σχέση με τη γραβάτα. Η λέξη tie έχει κάμποσες σημασίες, π.χ. δένω -και μία από αυτές είναι η ισοβαθμία/ισοπαλία και το ρήμα ισοβαθμώ. They tied for first place, θα πούμε όταν δυο ομάδες ισοβαθμήσουν στην πρωτη θέση. Κι επειδή σε πολλά αγωνίσματα δεν υπάρχει ως αποτέλεσμα η ισοπαλία, για να βγει ο νικητής, για να «σπάσει η ισοπαλία/ισοβαθμία», εφαρμόζεται κάποια διαδικασία -το tie break.

Αυτά ένας αθλητικός συντάκτης, ειδικά τη σημερον ημέρα που οι πάντες μιλάνε αγγλικά, θα έπρεπε να τα παιζει στα δάχτυλα. Ο συγκεκριμένος όμως όχι απλώς τα αγνοούσε αλλά και στην προσπάθεια να βρει μια λογική εξήγηση που να ταιριάζει στη μοναδική σημασία της λέξης tie που ήξερε, τη γραβάτα, κάθισε και έπλασε μιαν ολόκληρη (όχι εντελώς απίθανη) θεωρία για την προέλευση της έκφρασης, περίπου όπως στα ραμόνια παρακούμε το «σαντουροβιόλι» κι υστερα αναρωτιόμαστε ποιος σπουδαίος βιολιστής είναι ο Ροβιολης.

Το αστείο είναι πως το μαργαριτάρι ήταν αβίαστο: ο συντάκτης δεν ήταν υποχρεωμένος να αποδωσει την έκφραση tie break αλλά έσπευσε να… μεταλαμπαδεύσει τις γνώσεις του στους θεατές. Αυτό τον κάνει πιο συμπαθή στα μάτια μου αλλά όχι λιγότερο κωμικό το πάθημά του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Ακλισιά, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , | 452 Σχόλια »

Πεμπτομαγιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Μαΐου, 2018

Θα μπορουσα να τα πω και «μεζεδάκια με μπουγάτσα» (ή μπουγάτσα με μεζεδάκια;) διότι όταν θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές θα βρίσκομαι για σαββατοκύριακο στη συμπρωτεύουσα όπου γίνεται, ανάμεσα στ’ αλλα, και η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου. Θα δω την έκθεση, θα δω την κόρη μου, θα δω και φίλους.

* Πριν απο μερικές μέρες πέθανε η καλή τραγουδίστρια Ζωή Κουρούκλη. Στη νεκρολογία της γράφτηκε ότι:

Ξεκίνησε σαν παιδί-θαύμα στο Θέατρο παίζοντας και τραγουδώντας, μέχρι που την ανακάλυψε ο νεαρός τότε Μίμης Πλέσσας, στα 11 της χρόνια.

Μαζί ηχογράφησαν τον πρώτο τους τραγούδι 45 στροφών.

Ο φίλος Φώντας Τρούσσας, βαθύς γνωστης της δισκογραφίας και της μουσικής σκηνής, αφου έχει και δισκορυχείο, επισημαίνει ότι ο πρωτος της δίσκος, που ηχογραφήθηκε το 1952, ήταν δίσκος 78 στροφών -45άρια δεν υπήρχαν ακόμη στην Ελλάδα, λέει.

* Μαύρη χρονιά η φετινή για εμάς τους βάζελους, αφού η διάλυση στο ποδόσφαιρο συνοδεύεται από τα καραγκιοζιλίκια του προέδρου (που ειναι και… εναλλακτική λύση!) στο μπάσκετ. Αλλά εδώ δεν αθλητικολογούμε, λεξιλογούμε.

Στην ανακοίνωση λοιπόν των 10 σωματείων της Ευρωλίγκας που θέλουν την αποπομπή του Δημήτρη Γιαννακόπουλου αλλά όχι του Παναθηναϊκου, διάβασα:

Η χρήση υποτιμητικών τοποθετήσεων, η δημόσια πίεση και οι λεκτικές επιθέσεις με στόχο την επιρροή αποτελεσμάτων αγώνων και την πληγή της διοργάνωσης, τα μέλη της και τα ανώτερα στελέχη της, δεν έχουν θέση σε μία επαγγελματική λίγκα.

Ο μεταφραστής (υποθετω ότι για μεταφραση πρόκειται) της ανακοίνωσης είχε τη ριψοκίνδυνη ιδέα να χρησιμοποιήσει ονοματική συνταξη -αλλά δεν έψαξε να βρει και τα κατάλληλα ουσιαστικά, διότι βέβαια ούτε η επιρροή ούτε η πληγή μεταφέρουν την ιδέα της ενέργειας.

Προσπερνάω τη συντακτική τρικυμία, διοτι βέβαια το υπογραμμισμένο πρέπει να είναι κι αυτό σε γενική πτώση.

Να το ανασυντάξουμε σε στρωτά ελληνικά: …με στόχο να επηρεαστούν αποτελεσματα αγώνων και να πληγεί η διοργάνωση….

Ή, με ονοματική σύνταξη: ….με στόχο την άσκηση επιρροής σε αποτελέσματα αγώνων και την υπονόμευση της διοργάνωσης, των μελών της…

* Φίλος μου έστειλε τη φωτογραφία. Φαίνεται αυθεντική -κι αν διαβαζει κανείς από Λευκάδα (ξέρω ότι μας διαβαζει τουλαχιστον ένας) ας επιβεβαιώσει.

Προσπερνάμε το «Διατηρείται», που θα έπρεπε να είναι «διατηρείτε», και πάμε στην τριτη γλώσσα της πινακίδας, κάτω κάτω.

Θα έχει αρκετούς Ρώσους τουρίστες στη Λευκάδα (μου το λενε για το Μεγανησι και ξέρουμε και για τον Σκορπιό) και αξιέπαινη η ιδέα να γράφονται τα μηνύματα και στο κυριλλικό αλφάβητο, αλλά καλό θα ήταν να γράφονταν και στη ρώσικη γλώσσα!

Διότι, βέβαια, αν δεν κανω λάθος, το τρίτο μέρος της πινακίδας είναι μεν στο κυριλλικό αλφάβητο αλλά όχι στα ρωσικά, απλώς κάποιος μεταγραμμάτισε το KEEP THE BEACH CLEAN στο κυριλλικό -φτιάχνοντας κάτι εντελώς ακατανόητο που οπως κι αν προφέρεται στα ρώσικα δεν βγάζει νόημα σε καμιά γλώσσα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Μποστ, Μυτιλήνη, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Σκάκι, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 227 Σχόλια »