Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μεταφραστικά’ Category

Μεζεδάκια της Κυριακής

Posted by sarant στο 2 Οκτωβρίου, 2022

Της Κυριακής αντί για το συνηθισμένο Σάββατο, διότι χτες είχαμε 1η του μηνός, κι έτσι το Μηνολόγιο εκτόπισε τα μεζεδάκια για σήμερα. Αυτό βέβαια σημαίνει ότι το καθιερωμένο για την Κυριακή λογοτεχνικό (ή συναφές) μας ανάγνωσμα αναβάλλεται για την επόμενη Κυριακή, μια διευθέτηση που έχει ξαναγίνει όταν η πρώτη του μηνός πέφτει Σάββατο.

Χτες ήταν πρώτη Οκτωβρίου, οπότε παραδοσιακά κάποιοι ευχήθηκαν «καλό φθινόπωρο». Επειδή όμως οι θερμοκρασίες είναι καλοκαιρινές, είδα στο Τουίτερ μια φίλη να εύχεται «καλό καλοκαιρόπωρο». Βέβαια, εδω στην Εσπερία ο καιρός και το θερμόμετρο είναι όντως οκτωβριανά.

Καθώς έγραφα το άρθρο, χτες, ήρθε η θλιβερή είδηση για τον θάνατο του Σταμάτη Κόκοτα. Αντιστάθηκα στον στιγμιαίο πειρασμό να κάνω λογοπαίγνιο στον τίτλο του άρθρου με την απώλεια -και τι να έλεγα δηλαδή; «ασταμάτητα»; Αλλά με μια σχετική είδηση θα ξεκινήσουμε τα σημερινά μας μεζεδάκια, ένα μεζεδάκι αλιευμένο από τις νεκρολογίες που πρόχειρα γράφτηκαν σε διάφορους ιστότοπους, που το εντόπισε, πρέπει να πω, ο φίλος Φώντας Τρούσας στο Φέισμπουκ.

* Όπως βλέπετε σε αυτή τη νεκρολογία, αναφέρονται τρία από τα «σπουδαία» τραγούδια του Σταμάτη Κόκοτα, μόνο που το τρίτο, το «Δελφίνι δελφινάκι» δεν έχει βέβαια σχέση με τον εκλιπόντα, αφού το τραγούδησε ο Γιάννης Καλατζής -και απ’ όσο μπορώ να θυμηθώ, ο Κόκοτας δεν το έχει καν δισκογραφήσει σε κάποια επανεκτέλεση.

Και να πεις ότι δεν υπάρχουν πηγές… Τέλος πάντων, όταν γράφεις στο γόνατο αυτά γίνονται.

* Βλέπουμε συχνά να γράφεται, λαθεμένα αλλά εξηγήσιμα, «έδωσε το παρόν (π.χ. σε μια εκδήλωση)». Φίλος μού στέλνει ένα παρεμφερές εύρημα αλλά πιο σπάνιο. Σε ηπειρώτικο σάιτ γράφτηκε, το περασμένο Σάββατο, για τον Γιαννιώτη ολυμπιονίκη της κωπηλασίας:

Παρόν στον τελικό του Παγκόσμιου πρωταθλήματος το μεσημέρι της Κυριακής θα είναι ο Στεφανος Ντούσκος. Ο Γιαννιώτης Ολυμπιονίκης πήρε την 3η θέση στον ημιτελικό του σκιφ ανδρών κάνοντας συντήρηση δυνάμεων με χρόνο 6:51.54 και θα διεκδικήσει ένα μετάλλιο που δεν έχει κατακτήσει ποτέ Έλληνας κωπηλάτης στο θεσμό.

Παρεμπιπτόντως, τελικά ο Ντούσκος βγήκε δυστυχώς έκτος.

* Φίλος έστειλε φωτογραφία αφίσας που αναγγέλλει μια εκδήλωση. Δεν την βάζω εδώ για να διαφημίσω την εκδήλωση, που άλλωστε έχει γίνει πια, αλλά για να επισημάνω τον λογοπαικτικό ρηματικό τύπο «Επαρτάρουμε» αντί για το αναμενόμενο «παρτάρουμε».

Το παραπανίσιο αρκτικό έψιλον παραπέμπει βέβαια στο διαφημιστικό σύνθημα της μπίρας Μάμος, «Εζυμώθηκε με πάθος», με την περιττή σήμερα, αλλά υποχρεωτική στην καθαρεύουσα του 1876, χρονική αύξηση.

Φαίνεται πως η χρονική αύξηση ακούγεται τόσο παράξενη σήμερα, που αυτό το αρκτικό ε- απλώς λειτουργεί ως σήμα κατατεθέν της εταιρείας.

Με την ευκαιρία, το ρήμα «παρτάρω», που είναι πια αρκετά συχνό, δεν έχει λεξικογραφηθεί από κανενα λεξικό μας. Βέβαια, είναι προφανές ότι θα λείπει από το ΛΚΝ (έκδ. 1998), αλλά δεν το καταγράφουν ούτε τα νεότερα λεξικά: Μπαμπινιώτη, ΜΗΛΝΕΓ ή Χρηστικό. Το Χρηστικό, παρεμπιπτόντως, έχει λήμμα «πάρτι άνιμαλ», αλλά όχι το «παρτάρω».

* Ο σκακιστικός κόσμος συγκλονίζεται από ένα σκάνδαλο, τις κατηγορίες του παγκόσμιου πρωταθλητή Μάγκνους Κάρλσεν εναντίον του 19χρονου ανερχόμενου Αμερικανού σκακιστή Χανς Νίμαν για απάτη.

Ο Κάρλσεν έχασε από τον Νίμαν σε τουρνουά στις αρχές Σεπτεμβρίου, αν και έπαιζε με τα λευκά, κάτι που σταμάτησε ένα σερί 53 παρτίδων χωρίς ήττα, και αμέσως αποσύρθηκε από το τουρνουά εκείνο.

Σε επόμενο τουρνουά, όταν κληρώθηκε αντίπαλος του Νίμαν (με τα μαύρα τώρα) εγκατέλειψε μετά τη δεύτερη κίνησή του και μετά κατηγόρησε ευθέως τον Νίμαν ότι κλέβει στις παρτίδες. (Παρεμπιπτόντως, τελικά ο Κάρλσεν κέρδισε αυτό το τουρνουά).  Ο ίδιος ο Νίμαν έχει αναγνωρίσει ότι έκλεψε στο παρελθόν σε ηλεκτρονικές παρτίδες στον ιστότοπο chess.com, όταν ήταν 12χρονος και 16χρονος, κάτι για το οποίο έχει αποκλειστεί από τον ιστότοπο, αλλά αρνήθηκε ότι έχει κλέψει σε παρτίδα με φυσική παρουσία πάνω απ’ τη σκακιέρα.

Και πώς έχει κλέψει; Κάποιοι λένε ότι έχει έναν συνεργό που αναπαράγει την παρτίδα σε υπολογιστή και τον ειδοποιεί συνθηματικά για την κίνηση που πρέπει να παίξει με δονήσεις, σε έναν δονητή που ο Νίμαν (υποτίθεται ότι) τον έχει κρύψει εκεί που φανταστήκατε.

Λοιπόν, σε ένα άρθρο που ανασκοπεί το επεισόδιο, διαβάζουμε απόσπασμα από συνέντευξη που έδωσε ο Νίμαν:

Μετά τη νίκη του Niemann επί του Carlsen, είχε πει ότι «από κάποιο γελοίο θαύμα» είχε μαντέψει ποιο θα ήταν το ασυνήθιστο άνοιγμα του αντιπάλου του και είχε προετοιμαστεί γι’ αυτό. «Πρέπει να είναι ντροπιαστικό για τον παγκόσμιο πρωταθλητή να χάνει από εμένα», δήλωσε ο Νίμαν. 

Δεν μου αρέσει το «γελοίο θαύμα», παρόλο που είναι κατά λέξη μετάφραση των λεγομένων του Νίμαν:

Niemann said that “by some ridiculous miracle” he had guessed what his opponent’s obscure opening would be and prepared deeply for it that morning. “Magnus must be embarrassed to lose to me,” he said

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Σκάκι, Τίτλοι, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 127 Σχόλια »

Φθινοπωρινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 24 Σεπτεμβρίου, 2022

Χτες είχαμε τη φθινοπωρινή ισημερία (ή «ισονυκτία», όπως χαριτολόγησε φίλος σε ένα μπιλιετάκι του), οπότε τα σημερινά μας μεζεδάκια, το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, δικαίως μπορούν να χαρακτηριστούν «φθινοπωρινά».

Το πιο περίεργο είναι ότι ενώ τούτος εδώ είναι ο 14ος ιστολογημένος μας Σεπτέμβριος, τον τίτλο «Φθινοπωρινά μεζεδάκια» δεν τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει. Απορώ.

Πάντως, επειδή τούτη τη βδομάδα είχα ταξίδια, κι επειδή, ίσως, η υπεραλίευση μεταφραστικών αστοχιών λόγω της ελισαβετιάδας κούρασε τους αλιείς μαργαριταριών του ιστολογίου, η σημερινή πιατέλα δεν είναι και τόσο φορτωμένη.

Ξεκινάμε πάντως με ένα πραγματικό μεζεδάκι ή τέλος πάντων με ένα έδεσμα -ή, πιο σωστά, με κάτι που για να γίνει έδεσμα πρέπει να μαγειρευτεί.

Αλλ’ αν είναι να μαγειρευτεί με τις οδηγίες που βλέπετε, αμφιβάλλω αν θα τρώγεται.

Είναι πολύ περίεργο ότι το κείμενο των οδηγιών έχει μεταφραστεί τόπους-τόπους, ενώ αλλού έχει μείνει γαλλικό. Κι εδώ που τα λέμε, αν ήταν όλο γαλλικό κάποιο νόημα θα έβγαινε, ενώ έτσι που είναι τώρα το μόνο νόημα που βγαίνει είναι πως εκείνος που θα εκτελέσει τη συνταγή θα πρέπει να λέει επί 3-4 λεπτά «Κρεμαστό μενταγιόν» -δεν προσδιορίζεται αν θα πρέπει να το λέει τραγουδιστά ή αν αρκεί η απαγγελία, καθώς και αν θα πρέπει να κάνει και κάποιες χορευτικές κινήσεις.

Μυστηριώδης είναι επίσης η σάλτσα ντε βολτ. Πάντως πρέπει να την απολαύσετε νωρίς!

(Αν κρίνω από τη σκανδιναβική γλώσσα που φαίνεται πιο πάνω, το πρωτότυπο ίσως έλεγε «με την αγαπημένη σας σάλτσα».

* Kαι συνεχίζουμε με ένα μαργαριτάρι από ηπειρώτικο ιστότοπο, από το δικαστικό ρεπορτάζ. Διαβάζουμε ότι ο κατηγορούμενος, γκαλερίστας το επάγγελμα, «αμφισβήτησε την ταυτοποίηση των επαναπατρισθέντων εικόνων».

Όπως λέμε «πληγέντων περιοχών» ή «εγκριθέντων πιστώσεων».

(Για να μην παρεξηγηθώ, δεν είναι σωστά αυτά -απλώς, το σωστό, δηλαδή «επαναπατρισθεισών εικόνων» φαίνεται πως ακούγεται πολύ αφύσικο -είναι αυτό που έλεγε ο Ροΐδης «η αυτόματος εξέγερσις του ωτίου»).

* Κι ένα μεταφραστικό από άρθρο για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο αρθρογράφος επαινεί έναν ρωσικό δρόνο, και το ελληνικό κείμενο γράφει:

Δεν είναι εξελιγμένο, αλλά επειδή πετάει πολύ ψηλά για να στοχοποιηθεί από αντιαεροπορικές άμυνες μικρής εμβέλειας και είναι πολύ φθηνό για να δικαιολογήσει τη χρήση αεράμυνας μεγάλης εμβέλειας, είναι σχεδιασμένο να είναι εντελώς αδέξιο να καταστρέψει, ενώ παρέχει στους χειριστές του επαρκή άποψη του πεδίου της μάχης για τον εντοπισμό στόχων.

Τι θα πει αυτό; Δεν βγαίνει νόημα.

Από τα συμφραζόμενα καταλαβαίνουμε ότι το πρωτότυπο θα ήταν too awkward to destroy, δηλαδή «δεν βολεύει να τον καταστρέψεις«, επειδή ο ρωσικός δρόνος είναι τόσο φτηνός που η καταστροφή του δεν αξίζει έναν ακριβό πύραυλο.

* Μια γενικομανία σε οδηγίες κινητού, που ίσως έχουν βγει από μεταφραστηρι.

Θέλετε να απεγκαταστήσετε όλων των ενημερώσεων;

Αν αρχισουν να γενικομανούν και τα μεταφραστήρια, την κάτσαμε της βάρκας….

* Διαβάζουμε σχετικά με την πρόσφατη ανεύρεση οργανικής ύλης στον Άρη από το ρόβερ Perseverance:

Το ρόβερ ερεύνησε τον κρατήρα και βρήκε ενδείξεις πυριγενών, ή ηφαιστειακών, πετρωμάτων. Κατά τη διάρκεια της δεύτερης εκστρατείας του για τη μελέτη του δέλτα τους τελευταίους πέντε μήνες, το ρόβερ της NASA βρήκε πλούσια στρώματα ιζηματογενών πετρωμάτων που αποκαλύπτουν περισσότερα στοιχεία για την ιστορία του αρχαίου κλίματος και περιβάλλοντος του Άρη.

«Για να το θέσω απλά, αν πρόκειται για ένα κυνήγι θησαυρού για πιθανά σημάδια ζωής σε έναν άλλο πλανήτη, η οργανική ύλη είναι μια ένδειξη. Και έχουμε όλο και πιο ισχυρές ενδείξεις καθώς προχωράμε στην εκστρατεία μας», ανέφερε η επιστήμονας.

Ωστόσο, όσο ικανά και αν είναι τα όργανά μας στο Perseverance, περαιτέρω συμπεράσματα σχετικά με το τι περιέχει το δείγμα Wildcat Ridge, θα πρέπει να περιμένουν μέχρι να επιστραφεί στη Γη για να μελετηθεί σε βάθος στο πλαίσιο της εκστρατείας επιστροφής δειγμάτων του οργανισμού στον Άρη».

Προφανώς, το «εκστρατεία» εδώ αποδίδει το αγγλ. campaign, όπως μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ανατρέχοντας στο πρωτότυπο. Όμως δεν νομίζω πως στα ελληνικά λέμε «εκστρατείες» τις αποστολές εξερεύνησης του ρόβερ ή την όποια επόμενη διαστημική αποστολή που θα προσπαθήσει να φέρει τα δείγματα από τον Άρη στην Γη. Μάλλον «αποστολή» θα βάζαμε.

Ένα άλλο θέμα μπαίνει με την τελευταία φράση. Το «επιστροφή δειγμάτων του οργανισμού στον Άρη» είναι εντελώς παραπλανητικό. Βέβαια, και το πρωτότυπο, ο επίσημος τίτλος της αποστολής, Mars Sample Return, είναι ελαφρώς παραπλανητικός, αφού τα δείγματα από τον Άρη θα μεταφερθούν («θα επιστρέψουν») στη Γη.

Το πρωτότυπο λέει: «as part of the agency’s Mars Sample Return campaign», δηλαδή «στο πλαίσιο της αποστολής της υπηρεσίας μας (του οργανισμού μας) για μεταφορά (επιστροφή, αν επιμένετε) δειγμάτων από τον Άρη».

* Κι άλλο ένα μεζεδάκι σχετικό με «αποστολή», από την παρουσίαση της ταινίας The Mission στο Google.

Το απόσπασμα από τη Βικιπαίδεια επισημαίνει σωστά ότι ο ελληνικός τίτλος θα ηταν πιο σωστό να αποδοθεί «Η ιεραποστολή».

Ωστόσο, στη συνέχεια της παρουσίασης το μεταφραστήρι αναλαμβάνει τον έλεγχο των επιχειρήσεων και έτσι αποδίδει «διευθυντή» τον director, αντί «σκηνοθέτη». Νοιώθει κανείς τον πειρασμό να προσθέσει: (η ορθή απόδοση θα ήταν «σκηνοθέτης»).

Όσο για το όνομα, νομίζω ότι ο Roland Joffé, αν προφερθεί στα αγγλικά, διότι Βρετανός είναι, θα προφερθεί Τζόφι ή Τζόφε, όχι οξύτονο Τζοφέ. Αν προφερθεί στα γαλλικά, διότι έχει γαλλική κουλτούρα, θα προφερθεί οξύτονος, αλλά Ζοφέ.

Ζοφφερό δίλημμα.

* Κι ένα υπουργικό μαργαριτάρι, αν τουλάχιστον έχουν μεταφερθεί σωστά οι δηλώσεις του κ. Θεοδωρικάκου.

Κυκλοφόρησαν κηδειόχαρτα (είχαμε κατά σύμπτωση και το σχετικό άρθρο προχτές, αλλά έχω άλλοθι!) για τον πρύτανη του ΑΠΘ, και διαβάζω ότι ο κ. Θεοδωρικάκος είπε:

«Δεν θα υπάρξει καμία ανοχή στο δικαίωμα φοιτητών και εκπαιδευτικών να είναι ασφαλείς μέσα στα Πανεπιστήμιά τους».

Ούτε ψύλλος στον κόρφο των φοιτητών και των εκπαιδευτικών, δηλαδή, η κυβέρνηση δεν πρόκειται να ανεχθεί το δικαίωμά τους να είναι ασφαλείς -αυτό μας λέει ο κ. υπουργός.

Φυσικά εννοεί περίπου το αντίθετο. Δεν θα υπάρξει καμιά υποχώρηση, καμιά έκπτωση, κανένας συμβιβασμός στο δικαίωμα….!

* Κι άλλο ένα από Ήπειρο. Κλείνει η σχολή της Βελλάς και οι φοιτητές ανησυχούν. Στην ανακοίνωσή τους λένε, ανάμεσα σε άλλα, ότι:

Αυτή τη στιγμή πολλοί τελειόφοιτοι αγωνιούμε για την εξεταστική του Σεπτεμβρίου καθώς χρειαζόμαστε το πτυχίο μας για να προχωρήσουμε. Οι φοιτητές των υπολοίπων ετών δεν ξέρουν το τι μέλει γενέσθαι με τη συνέχεια των σπουδών τους.

Τι μέλλει γενέσθαι όμως. Άλλο είναι το «δεν με μέλει». Και ίσως αξιζει και άρθρο.

* Συζητήθηκε αρκετά στο Τουίτερ το παρακάτω τιτίβισμα του Ν. Ανδρουλάκη:

Δεν συζητήθηκε όμως το περιεχόμενό του, αλλά ο τύπος «εγχείρησα», για τον οποίο πολλοί υποστήριξαν ότι είναι λάθος ενώ κάποιοι λίγοι έσπευσαν να τον υπερασπιστούν.

Ζητήθηκε και η δική μου γνώμη. Έδωσα την εξής σύντομη απάντηση (αναγκαστικά, αφού στο Τουίτερ υπάρχει όριο χαρακτήρων):

Επειδή το ρήμα είναι λόγιο, αλλά και για να διακρίνεται από το ομόηχο ρήμα με την ιατρική σημασία, έπρεπε να γράψει «ενεχείρισα». Κανονικά, τύπος «εγχείρησα» δεν υπάρχει, αφού το ρ. είναι «εγχειρίζω».

Αλλά βεβαια χρειάζεται άρθρο για να ξεχωρίσουμε την εγχείριση από την εγχείρηση.

* Κι ένα τελευταίο (μέχρι το επόμενο) μαργαριτάρι σχετικό με την Ελισαβετιάδα ή τέλος πάντων με τον βρετανικό θρόνο. Σε εκτενές άρθρο διαβάζουμε ότι μετά τον θάνατο της Ελισάβετ εγείρονται ερωτήματα αν έχει λόγο ύπαρξης η μοναρχία «μετά την απώλεια του σήματος κατατεθέν της».

Κλίνεται όμως το ρημάδι το σήμα κατατεθέν, του σήματος κατατεθέντος της.

Κι αν δεν θέλουμε να το κλίνουμε, θα στρίψουμε τη φράση: … τώρα που έχασε το σήμα κατατεθέν της

* Σε ιστοτοπο για οδηγούς και αυτοκίνητα δημοσιεύτηκε άρθρο με τίτλο

Γνωστός Έλληνας οδηγός αγώνων γίνεται δημόσιος κίνδυνος ντριφτάροντας σε δρόμο 

Μου το έστειλαν και καταγράφω τον νεολογισμό, χαρούμενος που δεν είδα κανένα τέρας του τύπου driftάροντας.

Το αποδίδει «πλαγιολίσθηση» μέσα στο άρθρο, αλλά και το ρήμα «ντριφτάρω» μια χαρά το βρίσκω.

* Κι ένα ακόμα υποτιτλιστικό.

To βρήκα σε μια ομάδα του Φέισμπουκ και δεν ξέρω από ποια ταινία (ή σειρά) είναι.

Προφανώς, το πρωτότυπο λέει you are shorting, που βεβαια δεν αποδίδεται «συντομεύω» αλλά «σορτάρω» (κατά σύμπτωση, άλλο ένα ρήμα σε -άρω), δηλ. ποντάρω στην πτώση της τιμής ενός τίτλου στο χρηματιστήριο.

Αν και δεν είναι τόσο απλό, διότι από τα λίγα χρηματιστηριακά που ξέρω δεν μπορεί κανείς να σορτάρει το δημόσιο χρέος αλλά τα κρατικά ομόλογα.

* Κι ένα για τις διαδηλώσεις των γυναικών (και όχι μόνο, βέβαια) στο Ιράν μετά τον θάνατο της Μάχσα Αμινί.

Γράφτηκε:

Αυτομάτως, ο θάνατος της τη μετέτρεψε σε σύμβολο κατά της βίας των γυναικών στην Ισλαμική Δημοκρατία

Όσο καλές κι αν είναι οι οικονομικές διατυπώσεις, η «βία των γυναικών» σημαινει κάτι άλλο. Να πούμε «η βία κατά των γυναικών» να μην υπάρχει ούτε στιγμιαία αμφιβολία.

* Και κλείνω με ένα ακόμα μεταφραστικό, όμως τούτη τη φορά από βιβλίο.

Διαβάζω παρουσιαση της αυτοβιογραφίας του Φρέντερικ Ντάγκλας, που τον αποκάλεσαν και «μαύρο Μαρξ», η οποία εκδόθηκε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Φιλελεύθερος (ίσως αναπάντεχα).

Η παρουσίαση ξεκινάει με μια φράση από την εισαγωγή του βιβλίου:

«Τίποτα δεν έγινε για να σακατέψει το πνεύμα τους, να σκοτεινιάσει το μυαλό τους, να υποβαθμίσει την ηθική τους φύση, να εξαλείψει όλα τα ίχνη της σχέσης τους με το ανθρώπινο είδος, και όμως, πόσο αξιοθαύμαστα έχουν σηκώσει το μεγάλο φορτίο της πιο τρομακτικής δουλείας, κάτω από την οποία στενάζουν εδώ και αιώνες…»!

Αν όντως η φράση αυτή είναι έτσι τυπωμένη και στο βιβλίο, τότε κάτι δεν πάει καλά με τη μετάφραση, διότι, ολοφάνερα, η μετάφραση στο σημείο αυτό ολοφάνερα μεταφέρει αντίθετο νόημα από το πρωτότυπο.

Και πράγματι ανατρέχοντας στο πρωτότυπο διαβάζουμε (βάζω και την προηγούμενη πρόταση για πληρότητα):

Ιt may, perhaps, be fairly questioned, whether any other portion of the population of the earth could have endured the privations, sufferings and horrors of slavery, without having become more degraded in the scale of humanity than the slaves of African descent. Nothing has been left undone to cripple their intellects, darken their minds, debase their moral nature, obliterate all traces of their relationship to mankind; and yet how wonderfully they have sustained the mighty load of a most frightful bondage, under which they have been groaning for centuries

Υπάρχουν πολλοί τρόποι για ν’ αποδοθεί το nothing has been left undone, πάντως όχι με «τίποτα δεν έγινε», αλλά το αντίθετο. Ας πούμε, Δεν υπάρχει τίποτα που να μην έγινε, που να μην επιχειρήθηκε, για να σακατέψει το πνεύμα τους…

Αν βρίσκονται τόσο χοντρά λάθη στον πρόλογο, αναρωτιέμαι τι θα ανακαλύψει ο τολμηρός εξερευνητής στη συνέχεια….

Αλλά απορώ και για τον συντάκτη της βιβλιοπαρουσίασης: διάλεξε αυτή τη φράση σαν χαρακτηριστική από τον πρόλογο του βιβλίου -και δεν πρόσεξε ότι δεν βγάζει νόημα;

Τέλος πάντων, καλό φθιν… καλό σαββατοκύριακο τέλος πάντων!

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , | 125 Σχόλια »

Αιματοβαμμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Σεπτεμβρίου, 2022

Μη σας τρομάξει ο τίτλος, δεν έχω πάθει τίποτα, ούτε υπονοώ κάτι βίαιο ή τρομακτικό. Όπως έχει συμβεί και άλλες φορές, το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο με τα γλωσσικά στραβά και ανάποδα της εβδομάδας πήρε τον τίτλο του από ένα μεζεδάκι της πιατέλας. Συνήθως ξεκινάω με αυτό το σημαδιακό μεζεδάκι, αλλά σήμερα θα κάνω εξαίρεση και θα το αφήσω για το τέλος. Αν είστε ανυπόμονοι μπορείτε βέβαια να διακόψετε την ανάγνωση και να πάτε στο τέλος, αλλά δεν νομίζω πως είναι η ενδεδειγμένη μέθοδος.

Οπότε, ξεκινάμε με κάτι υποτιτλιστικό, που το έχω από την περασμένη εβδομάδα. Έχω κάμποσα υποτιτλιστικά αυτή τη φορα.

Tο συγκεκριμένο, τιστέλνει ένας φίλος, που γράφει:

Η ΕΡΤ συνεχίζει με συνέπεια τον υποτιτλισμό επιπέδου Λοουερ (το πολύ). Στη φωτογραφία η απόδοση του… infiltration, ένα από τα πολλά κατορθώματα. Ένα άλλο η συνεπής απόδοση του Dutch σε… Γερμανοί (σε σειρά για το ΒΠΠ μάλιστα), του trail σε σιδηροδρομική γραμμή, όρεξη να έχει κανείς.

Η σειρά (ή τηλεταινία δύο επεισοδίων) είναι στο έρτφλιξ, Restless. Πολύ καλογυρισμένη, αλλά με νεοψυχροπολεμικο μήνυμα που δεν μπορώ να σχολιάσω χωρίς σπόιλερ.

Και βέβαια, το ρήμα infiltrate δεν σημαίνει… φιλτράρω αλλά διεισδύω, ας πούμε σε έναν οργανισμό εχθρικής χώρας ή σε μια πολιτική οργάνωση, και λέγεται για κατασκόπους, χαφιέδες, διπλούς πράκτορες και τα συναφή.

* Και συνεχίζω υποτιτλιστικά, με άλλες παρατηρήσεις φίλου:

Οι μεταφράσεις είναι από τη σειρά The Lincoln lawyer που προβάλλεται στο Netflix.

Στο επεισόδιο 5 ακούμε και διαβάζουμε:

You’re a sweet talker – είσαι γαλίφης
It’s only for pr – είναι μόνο ρεκλάμα
Pen and paper – στυλό και τεφτέρι
It’s the women – σερσε λα φαμ
Cut and round – την κάνουν γυριστή

Μάλλον ο μεταφραστής προδίδει την ηλικία του. Και καλά εμείς οι μεγαλύτεροι κάτι καταλαβαίνουμε, οι πιτσιρικάδες όμως;

Δεν ξέρω αν μας διαβάζουν πιτσιρικάδες, αμφιβάλλω. Αλλά όλο και κάποιοι ημιπιτσιρικάδες (για να θυμηθώ τον νεολογισμό του Ν. Βούτση για τον 37χρονο γιο του) θα μας διαβάζουν, οπότε ζητώ την ετυμηγορία τους ως προς το αν είναι κατανοητές οι εκφράσεις που διάλεξε ο συνάδελφος στους υποτίτλους της σειράς.

Εμένα μου αρέσουν οι περισσότερες από τις παραπάνω επιλογές απόδοσης, ενώ συμφωνώ και με την προσέγγιση του υποτιτλιστή. Αλλά πιτσιρικά δεν με λες.

* Κι ένα αστείο τυπογραφικό λάθος από το thetoc.gr σε σχέση με τις μεταρρυθμίσεις που επέφερε η Ελισάβετ στις διατάξεις που διέπουν τα των εστεμμένων στη Βρετανία:

Μπορούν να γίνουν πολλά λογοπαίγνια με τον μουνάρχη, αλλά μας διαβάζει η μαμά μου, οπότε το προσπερνάω.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 113 Σχόλια »

Ελισαβετιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Σεπτεμβρίου, 2022

Φυσικά ο τίτλος αναφέρεται στον προχτεσινό θάνατο της βασίλισσας της Αγγλίας, παρόλο που κανονικά το επίθετο «ελισαβετιανός», που βεβαιως λεξικογραφείται, δηλώνει οτιδήποτε σχετίζεται με τη βασίλισσα Ελισάβετ Α’ και την εποχή της, 500 χρόνια περίπου πριν από την τωρινή. (To τριβιδάκι της ημέρας είναι ότι ανάμεσα στις δυο Ελισάβετ τρεις μόνο γυναίκες ανέβηκαν στο θρόνο, η Μαρία Β’ και η Άννα τον 17ο αιώνα και η Βικτωρία).

Στα σόσιαλ πολλοί υποδέχτηκαν την είδηση του θανάτου της Ελισάβετ με σχόλια για την άρνησή της να δώσει χάρη στον Ευαγόρα Παλληκαρίδη, ο οποίος απαγχονίστηκε το 1957 αφού καταδικάστηκε σε θάνατο για τη συμμετοχή του στον αντιαποικιακό αγώνα. Στην πραγματικότητα, αυτη τουλάχιστον η Ελισάβετ, η Β’, δεν μπορούσε ακόμα κι αν ήθελε να δώσει χάρη εφόσον δεν υπήρχε σχετική εισήγηση της κυβέρνησης. Όχι βεβαια ότι το ήθελε να διαφοροποιηθεί.

Ασφαλώς όμως σοκάρει η σκληρότητα της αποικιακής Βρετανίας, που οδήγησε στην αγχόνη νεαρούς αγωνιστές, όπως ο Παλληκαρίδης που δεν είχε καν ένοπλη δράση (για διακίνηση οπλισμού καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά βέβαια σε ηλικία 15 ετών είχε σκίσει τη βρετανική σημαία τη μέρα της στέψης της Ελισάβετ, και ίσως αυτό μέτρησε).

Προχωράμε ομως στα μεζεδάκια μας και ξεκινάμε, φυσικά, με την ειδησεογραφική κάλυψη του θανάτου της Ελισάβετ.

To κολάζ που βλέπετε το έκλεψα από τον τοίχο του δημοσιογράφου Θάνου Παναγόπουλου στο Φέισμπουκ ο οποίος σατιρίζει την ομόφωνη υιοθέτηση του τίτλου «τέλος εποχής»: Ο αστικός μύθος θα λέει κάποτες ότι το 2022 απολύθηκε αρχισυντάκτης στην Ελλάδα επειδής αμέλησε να αναγγείλει στην πρώτη σελίδα τον θάνατο της Ελισάβετ με τον πρωτότυπο, ευρηματικό και απρόβλεπτο τίτλο «Τέλος Εποχής».

Η αλήθεια βέβαια είναι ότι και εδώ στην Εσπερία είδα αντίστοιχους τίτλους σε εφημερίδες -και δεν είναι παράδοξο αν σκεφτούμε ότι η μακαρίτισσα έμεινε στον θρόνο 70 χρόνια. (Κι αλλο τριβιδάκι: Ο Κάρολος, τώρα πια Κάρολος ο Γ’, είναι το γηραιότερο πρόσωπο που ανεβαίνει στον βρετανικό θρόνο, σε ηλικία 74 ετών. Κάποιες πηγές γράφουν 73 αλλά αφού σε δυο μήνες θα κλείσει τα 74 δεν κάνει να του μειώνουμε το ρεκόρ).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Κύπρος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , , | 191 Σχόλια »

Γκορμπιμεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Σεπτεμβρίου, 2022

Όπως γράψαμε και χτες, όταν ανέλαβε ηγέτης της ΕΣΣΔ ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ έγινε τόσο δημοφιλής στη Δύση, εκεί γυρω στο 1987, που πολλοί έκαναν λόγο για Γκορμπι-μάνια -ή ίσως να την πούμε ελληνοπρεπέστερα Γκορμπιμανία. Τώρα που πέθανε, κι αφού τιμήσαμε και χτες με ειδικό άρθρο τη μνήμη του, σκέφτηκα να του αφιερώσω το σημερινό πολυσυλλεκτικό μας άρθρο και συνάμα να πλουτίσω την υπερτρισχιλιετή μας με μία ακόμα λέξη.

Και για να δικαιολογήσω τον νεολογισμό, θα ξεκινήσω με καναδυό μεζεδάκια που, ακριβώς, συνδέονται με τον εκλιπόντα.

Και πρώτα, η οθονιά που βλέπετε αριστερά από το σάιτ της ΕΡΤ, με το λαθάκι για την ημερομηνία του θανάτου του Γκορμπατσόφ, 30 Σεπτεμβρίου αντί για 30 Αυγούστου.

Κατά τα άλλα, η νεκρολογία σωστα χαρακτηρίζει τον Γκορμπατσόφ «τελευταίο Σοβιετικό ηγέτη».

Στο Τουίτερ συζητήθηκε πολύ ένα τουίτ του ΑΠΕ, που είχε τον τίτλο: Απεβίωσε ο πρώτος πρόεδρος της ΕΣΣΔ, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.

Το τουίτ το βλέπετε εδώ, αλλά στο μεταξύ ο τίτλος του σχετικού άρθρου διορθώθηκε, έπειτα από τα πολλά χλευαστικά σχόλια, και έγινε «ο τελευταίος πρόεδρος της ΕΣΣΔ».

Το αστείο όμως είναι ότι ο τίτλος «ο πρώτος πρόεδρος» είναι τυπικά σωστός. Το αξίωμα του προέδρου της ΕΣΣΔ θεσπίστηκε το 1990. Το εισηγήθηκε ο ίδιος ο Γκορμπατσόφ, ο οποίος και ήταν ο πρώτος που το κατέλαβε, αλλά βέβαια και ο τελευταίος, αφού η ΕΣΣΔ έπαψε να υπάρχει ένα χρόνο αργότερα -μ’ άλλα λόγια, ήταν ο μοναδικός Πρόεδρος της ΕΣΣΔ.

Και ο Καλίνιν, κύριε; Ο επίσης Μιχαήλ Καλίνιν, που τον θυμόμαστε και από το Καλίνινγκραντ, το πρώην Κένιξμπεργκ, ρωσικό θύλακα στη Βαλτική, ήταν όντως αρχηγός του κράτους προπολεμικά (και μέχρι το 1946) αλλά δεν ήταν πρόεδρος της ΕΣΣΔ, ήταν πρόεδρος του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ της ΕΣΣΔ. Οπότε, τυπικά (επαναλαμβάνω) δεν είναι λάθος ότι ο άλλος Μιχαήλ, ο Γκορμπατσόφ, ήταν ο πρώτος πρόεδρος της ΕΣΣΔ.

* Δεν άνοιξαν ακόμα τα σχολεία (στην Ελλάδα εννοώ, εδώ στην Εσπερία έχουν ανοίξει), άρα το καλοκαίρι συνεχίζεται. Και φίλοι στέλνουν φωτογραφίες από μέρη που επισκέπτονται.

Aριστερά, μια φωτογραφία από το Ξυλόκαστρο, αναμνηστική πλάκα που υπάρχει στον Πευκιά.

Η γενική κατάσταση της πλάκας δεν είναι πολύ διαφορετική από τη γενική κατάσταση του Πευκιά, μου λέει ο φίλος.

Και βέβαια, πρόσεξε το «τεχνΙτής βροχής». Λαθάκι, θα πείτε, και πράγματι δεν είναι και προς θάνατον, αλλά σε μια μαρμάρινη πλάκα υποτίθεται ότι προσέχουμε τι γράφουμε, ή μάλλον τι χαράζουμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 153 Σχόλια »

Μεζεδάκια υπό παρακολούθηση

Posted by sarant στο 27 Αυγούστου, 2022

Που βέβαια τα τιτλοφόρησα έτσι επειδή γράφτηκαν χτες, ενώ γινόταν στη Βουλή η συζήτηση σε επίπεδο αρχηγών κομμάτων για το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων. Στη συζήτηση, ο πρωθυπουργός ξεκίνησε κάνοντας έκκληση για ενότητα και ομοψυχία και ζήτησε να ξεπεράσουμε την τοξικότητα. Και αμέσως μετά κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι παίζει το παιχνίδι της Τουρκίας.

Αλλά σήμερα δεν μπαίνουμε στην ουσία, σήμερα συζητάμε τα γλωσσικά αξιοπερίεργα που συγκέντρωσα την προηγούμενη εβδομάδα -και που δεν αναφέρονται στη συζήτηση που έγινε στη Βουλή χτες. Και για να το καταδείξω αυτό ακόμα πιο καθαρά, ξεκινάω με ένα παμπάλαιο μεζεδάκι, που το δημοσίευσε όμως χτες στο Τουίτερ ο δημοσιογράφος Χρήστος Ξανθάκης. Πρόκειται για δημοσίευμα στο περιοδικό Ταχυδρόμος στη δεκαετία του 1990.

Στη φωτογραφία βλέπουμε, λέει η λεζάντα, την κ. Παπαδοπούλου μαζί με τον μορφωτικό ακόλουθο της ιαπωνικής πρεσβείας, ο οποίος φέρει το όχι και πολύ γιαπωνέζικο όνομα… Κάλτσουραλ Αλτατσέ!!

Λέτε να είναι ο κ. ακόλουθος παιδί μικτού γάμου, και γι’ αυτό έχει δυτικότροπο όνομα όπως είχε πχ ο Λευκάδιος Χερν;

Μπα, ο κ. Αλτατσέ είναι πολίτης Νομανσλάνδης, παιδί όχι μικτού γάμου αλλά αμιγούς τσαπατσουλιάς του συντάκτη, ο οποίος είδε Cultural Attaché (μορφωτικός ακόλουθος), και το στραβοδιάβασε κιόλας, και το πέρασε για κύριο όνομα!

Παλιό το εύρημα, είπαμε, αλλά το βρήκα πολύ γουστόζικο.

Και προχωράω σε κάτι φρέσκο.

* Μια παρωνυχίδα από ανακοίνωση της μειοψηφίας της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων:

«Οι θεσπισμένοι κανόνες είτε αυτοί που περιβάλλονται το κύρος των συνταγματικών ρυθμίσεων, είτε του απλού νόμου, δεν αρκούν αφ΄ εαυτού, αφού δεν είναι λίγες οι φορές …»

Ρωτάει ο φίλος που το στέλνει: αφού το υποκείμενο είναι σε πληθυντικό, οι κανόνες, δεν θα έπρεπε να είναι «αφ’ εαυτών»;

Ναι, έτσι θα έπρεπε να είναι. Για να σιγουρευτώ, βρίσκω και νήμα της Λεξιλογίας, που το είχε ξεκινήσει ο φίλος μου ο Θέμης, οπου βρίσκω το «αφ’ εαυτού» να κλίνεται μια χαρά. (Έχει σημασία, διότι το λεξικό του Μπαμπινιώτη μπερδεύει λίγο αφού δίνει την έκφραση ως «αφ’ εαυτού μου»).

* Η οθονιά αριστερά είναι από ιστότοπο οπαδικού χαρακτήρα, και συγκεκριμένα οπαδών του Ολυμπιακού.

Αλεξάνδρα Παναγιώταρου: Υπέβει στη θάλασσα και προκαλεί εγκεφαλικά

To «προκαλεί εγκεφαλικά» είναι το υπερχρησιμοποιημένο κλισέ των ιστότοπων που απευθύνονται σε αντρικό κοινό, αλλά το καινούργιο εδώ είναι το περίεργο «υπέβει».

Σε πρώτη ματιά, σκέφτεται κανείς τίποτα με «υπερέβη», βέβαια ανορθόγραφο. Τελικά, είναι ανορθόγραφο, αλλά πιο διεστραμμένο, ιππεύει ήθελε να γράψει ο άνθρωπος -διότι η κοπέλα έβγαλε φωτογραφία πάνω σε ένα άλογο παρά θίν’ αλός.

Κι έτσι τα λογοπαίγνια του Μποστ για τη σφαγή των υποτών ιππό των Τούρκων βρήκαν ακούσιο συνεχιστή!

* Η ακλισιά της εβδομάδας, σε ρεπορτάζ για την απίστευτη Αντιγόνη Ντρισμπιώτη:

Η πρωταθλήτρια μας νιώθει καλά σωματικά και αποφάσισε μαζί με τον προπονητή της Ναπολέων Κεγαλόπουλο, να πάρει μέρος στον αγώνα, κυρίως για να απολαύσει, δίχως κανένα άγχος, την συμμετοχή της στην απόσταση.

Πέρα από την ακλισιά του… Ναπολέων σκεφτείτε ότι η άλλη πήρε μέρος στον αγώνα σχεδόν για πλάκα, και ήρθε πρώτη, κι έκανε βάδην 55 χιλιόμετρα σε δύο μέρες -που εγώ δεν έχω κάνει τόσα όλο τον μήνα.

* Και παρεμπιπτόντως, πόθεν το ασυνήθιστο επώνυμο Ντρισμπιώτης; Το συζητήσαμε στα Υπογλώσσια και είπαμε ότι μοιάζει να είναι πατριδωνυμικό. Κάποιος είπε ότι υπάρχει ο σαρακατσάνικος οικισμός της Ντρίσμπης ή του Ντρίσμπεη κοντά στον Άγιο Βλάσιο Φθιώτιδας. Σκέφτομαι μήπως ήταν το τσιφλίκι κανενός Ιντρίς Μπέη.

* Δεν τελείωσε το καλοκαίρι, κάποιοι είναι ακόμα σε διακοπές και στέλνουν φωτογραφίες με αξιοπερίεργα. Εδώ ένα απλό λαθάκι, έξω από ζαχαροπλαστείο ή κάτι τέτοιο στη Λήμνο, όπου τα γαλακτοκομικά dairy έγιναν diary.

Τα γαλακτοκομικά της Μπρίτζετ Τζόουνς, που λέει κι η ταινία.

* Και από φούρνο σε γλύκισμα και στη Μαντλέν.

Σε συνέντευξη της ηθοποιού Αμαλίας Αρσένη στην Καθημερινή διαβάζω:

Μετά µια βουτιά στη θάλασσα του χωριού, κουβέντες με τους γείτονες, ξεκινούν οι ετοιμασίες για το μεσημεριανό που, όπως πάντα, έχει κάτι από την παιδική μου ηλικία. Σαν της Μαντλέν του Προυστ κάθε γεύμα που ετοιμάζεται και καταναλώνεται στο νησί μου, με πάει πίσω στον χρόνο όταν ονειρευόμουν όσα ζω σήμερα. Οταν έτρωγα καρπούζι στην παραλία και έλεγα «άραγε θα γίνω ποτέ ηθοποιός;»

Η συνέντευξη έχει μορφή ημερολογίου στο οποίο η ηθοποιός λέει τι κάνει σε διάφορες στιγμές του 24ώρου της. Αλλά εδώ προφανώς έβαλε το χέρι του ο δαίμονας της απομαγνητοφώνησης.

Εικάζω ότι η Αμ. Αρσένη είπε «σαν τις μαντλέν του Προυστ», εννοώντας τα γλυκίσματα που λέγονται madeleines, τα οποία στο μυθιστόρημα του Προυστ φέρνουν στο μυαλό του αφηγητή αναμνήσεις από το παρελθόν (για περισσότερα, δείτε εδώ). Δεν υπάρχει καμία Μαντλέν, είναι οι μαντλέν.

* Κι άλλο ένα υποτιτλιστικό μαργαριτάρι, αλλά δεν ξέρω από ποια ταινία ή σειρά είναι.

Και μόνο που βλέπουμε τον υπότιτλο, καταλαβαίνουμε πως κάτι δεν πάει καλά, διότι δεν βγάζει νόημα. Τι θα πει «Δεν είναι ό,τι μου ανήκει δίκαιο»;

Στα αγγλικά έλεγε Not everything that I own is fair game, όπου fair game κατά λέξη είναι το νόμιμο θήραμα, όρος που μας πάει πίσω στα χρόνια του Μεσαίωνα, αλλά εδώ χρησιμοποιείται μεταφορικά. Λέει ο άλλος, μάλλον με παράπονο, Δεν πρέπει να πιστεύεις ότι μπορείς να οικειοποιείσαι/να χρησιμοποιείς (εξαρτάται και από τα συμφραζόμενα) όλα τα δικά μου πράγματα.

* Κι ένα από την Καθημερινή, σε άρθρο με ευτράπελο σχολιασμό για τα στραβά και τα ανάποδα των διακοπών.

Αν δεν δώσατε μάχη με τις μύγες και τις σφίγγες. Αν ο εστιάτορας δεν είχε προνοήσει να βάλει καμένο καφέ στα τραπέζια της σάλας, τότε, με πρόχειρους μαθηματικούς υπολογισμούς, περάσατε το 60% του χρόνου σας στην ταβέρνα διώχνοντας έντομα και 40% όντως τρώγοντας (εξαντλημένοι).

Όμως μάχη με τη Σφίγγα έδωσε ο Οιδίποδας. Αν εννοούμε τα έντομα, θα γράψουμε «με τις σφήκες» ή «με τις σφήγκες».

* Και μια τραγική είδηση, αλλά ο σχετικός τίτλος ακούγεται αστείος.

Πώς μπορεί να σε καταπλακώσει το δάπεδο; Το ταβάνι, βέβαια, μπορεί. Μήπως τα μπέρδεψαν;

Όχι. Όπως φαίνεται, το δάπεδο κατέρρευσε και η άτυχη γυναίκα έπεσε στο υπόγειο οπότε έπεσαν από πάνω της τα ξύλα και τα μπάζα του δαπέδου.

* Με ρωτάει φίλος:

Καλησπέρα, στις ειδήσεις του Σταρ πριν από λίγο, δημοσιογράφος ρωτάει την χρυσή πρωταθλήτρια Ελίνα Τζένγκο, αν το έχει χωνέψει! Αν δεν κάνω λάθος, το ρήμα «χωνεύω» έχει μόνο αρνητική έννοια, το σωστό θα ήταν αν το έχει συνειδητοποιήσει, σωστά;

Δίκιο νομίζω ότι έχει ο φίλος, αλλά και τα λεξικά του δίνουν δίκιο, πχ το ΛΚΝ λέει:

δέχομαι κτ. δυσάρεστο ως αναπότρεπτο ή ως τετελεσμένο: Δεν μπορεί να χωνέψει την αποτυχία του.

Το ΜΗΛΝΕΓ βέβαια αφήνει ένα περιθώριο, αφού λέει: Συνειδητοποιώ πλήρως κτ, συνήθως δυσάρεστο, και το αποδέχομαι συμβιβαζόμενος με αυτό.

Από την άλλη, δεν μου φαίνεται η φράση του ρεπόρτερ («το έχεις χωνέψει;») να χτυπάει κάποια βαριά καμπάνα για οξύμωρο ή για αντιφατικό.

Εσείς τι λέτε; Χωνεύουμε και τα (πολύ) ευχάριστα;

* Από τη σελίδα των ΚΤΕΛ Χαλκιδικής, όπου, όπως βλέπετε, όλα τα δικαιώματα είναι «κατωχηρωμένα», και ιδίως το δικαίωμα στις φαντεζί ανορθογραφίες.

Λέτε να υπάρχει κανένα χωριό, τα Κάτω Χηρωμένα;

* Μου στέλνει μήνυμα φίλος :

Ο (τάδε) ξαναχτύπησε: στην είδηση για το κοίτασμα φυσικού αερίου στην Κύπρο, είπε ότι η εμβέλεια του κοιτάσματος είναι Χ κυβικά.

Προφανώς ο φίλος μου περίμενε να ακούσει κάτι άλλο, δυναμικότητα ας πούμε του κοιτάσματος. Αλλά γκουγκλίζω και βρίσκω ότι λέγεται η «εμβέλεια του κοιτάσματος»

Έχω έναν φίλο μεταλλειολόγο (αν και τα’χει κι αυτός παρατήσει κι έγινε μεταφραστής), μα ξέχασα να τον ρωτήσω. Οπότε, όποιος ξέρει ας μας διαφωτίσει αν είναι δόκιμος ο όρος «εμβέλεια κοιτάσματος».

* Κάτι πολύ αστείο έγινε με τον Alexander Clapp, τον δημοσιογράφο που έγραψε το περίφημο guest essay στη Νιου Γιορκ Τάιμς. Κάποιος πλακατζής διέδωσε πως είναι Έλληνας και βρέθηκαν πολλοί να το πιστέψουν. Είδα στο Φέισμπουκ διάλογο φιλοκυβερνητικών επώνυμων σχολιαστών, όπου γνωστή δημοσιογράφος, συνεπώνυμη πρώην υπουργού, μεταφέρει την είδηση ότι λέγεται Αλέξανδρος Κλάππας και κατάγεται από το Αθαμάνιο της Άρτας (το χωριό του Τσίπρα), προσθέτοντας «δεν ξέρω αν είναι αλήθεια ή μούφα».

* Διαβάζω άρθρο στο Λίμπεραλ:

Στην πολιτική ποτέ δεν λες ποτέ, γιατί οι συνθήκες αποκτούν τη δική τους δυναμική, και τροχοδρομούν εξελίξεις που αντιβαίνουν προθέσεις, συναισθήματα, σχεδιασμούς.

Τροχοδρομούν εξελίξεις; Είναι και μεταβατικό το ρήμα; Εγώ θα έλεγα «δρομολογούν εξελίξεις» και την τροχοδρόμηση θα την άφηνα για τα αεροπλάνα.

Βλέπω πάντως ότι ο φίλος Νίκος Λίγγρης έχει καταγράψει στη Λεξιλογία τη χρήση (και ως *τροχιοδρομώ) ήδη από το μακρινό 2009, σημειώνοντας βέβαια ότι κάποια από τα παραδειγματα που βρήκε είναι «από φανερά λανθασμένα μέχρι να ξύνεις το κεφάλι σου».

Απο την άλλη, βλεπω στο ΜΗΛΝΕΓ να δίνεται το τροχοδρομώ και ως μεταβατικό, ως συνώνυμο του «δρομολογώ». Οπότε, στέκομαι διορθωμένος, που λένε. Δεν θα το πω, αλλά δεν θα το διορθώσω κιόλας.

* Και κλείνω με ένα υπότιτλο από τη σειρά Outlander, που δείχνει ότι οι υποτιτλιστές της νέας γενιάς έχουν καταφέρει να ενσωματώσουν στοιχεία της ντοπιολαλιάς, κάτι οπωσδήποτε αξιέπαινο.

Όλους τους πρεσβυτεριανοί -όπως έλεγε ένας στο στρατό «τους ανθυπολοχαγοί».

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Ορθογραφικά, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , | 101 Σχόλια »

Μεζεδάκια του Εικοσαύγουστου

Posted by sarant στο 20 Αυγούστου, 2022

O σημερινός τίτλος μπορεί να προκαλέσει διαμαρτυρίες. Τα προηγούμενα μεζεδάκια τα βαφτίσαμε «του Δεκατριαύγουστου» και τώρα τούτα εδώ «του Εικοσαύγουστου»; Θα πάει μακριά η βαλίτσα; θα αναρωτηθούν πολλλοί. Τα επόμενα θα τα πούμε τάχα «του Εικοσιεφταύγουστου»;

Εντάξει, δίκιο έχετε. Από την άλλη, αυτά τα δυο σαββατοκύριακα, τούτο εδώ και το προηγούμενο, οροθέτησαν (ή οριοθέτησαν) την περίοδο της Μεγάλης Θερινής Χαλάρωσης. Από Δευτέρα όλο και κάποιοι κατεργάρηδες θα αρχισουν να επιστρέφουν, σιχτιρίζοντας, στους πάγκους τους.

Τέλος πάντων, ξεκινάμε με υπότιτλο. Δυστυχώς δεν σημείωσα από ποια ταινία (ή σειρά) είναι η οθονιά.

Η κοπέλα που μιλάει μας διαβεβαιώνει ότι δεν πάει στην εκκλησία, το ορκίζεται κιόλας, και επίσης ότι κάνει σεξ με παράξενους άντρες, αλλά δεν μας λέει σε τι έγκειται η παραξενιά τους.

Είναι όμως έτσι; Μήπως δεν το ορκίζεται;

Βασικά, το αγγλικό πρωτότυπο έλεγε: I don’t go to church, I swear and I have sex with strange men.

Δηλαδή, Δεν πάω στην εκκλησία, βρίζω, και κάνω σεξ με αγνώστους. Μπορεί να είναι και παράξενοι, αλλά μπορεί να είναι και εντελώς συνηθισμένοι τύποι.

* Τη φωτογραφία τη στέλνει φίλος του ιστολογίου που παραθερίζει στη Σύρο.

Διαγλωσσικό λογοπαίγνιο σε τοπική εταιρεία ενοικιάσεως αυτοκινήτων, που παίζει με το όνομα του Μάρκου Βαμβακάρη και το αγγλικό car, αξιοποιώντας τον χρωματισμό για να δείξει τον εγκιβωτισμό των λέξεων: vamvacari.

Θα του άρεσε του Μάρκου το λογοπαίγνιο; αναρωτιέται ο φίλος μου. Τι να πω, μπορεί και να τον κολάκευε -και να’γραφε κάτι ανάλογο με το «Μπουζούκι μου δεν το’λπιζα σε τέτοια μεγαλεία»

* Φίλος μου στέλνει άρθρο, το οποίο έχει ενδιαφέρον, για το πώς αντιμετώπισαν τα μέσα ενημέρωσης το σκάνδαλο των υποκλοπών. Διαβάστε το, όμως σήμερα είναι Σάββατο κι έτσι εστιαζόμαστε στα μεζεδάκια. Λοιπόν, η κατακλείδα του κειμένου είναι:

Η επίδραση του Σκανδάλου των Υποκλοπών στην πολιτική σκηνή είναι καταλυτική, τόσο ώστε είναι αδύνατο να εξοβελιστεί από την επικαιρότητα. Οι τάσεις υποβάθμισής του στο mediaκο σκηνικό καταγράφθηκαν όμως. Αποτελούν ένα ακόμη σημείο προβληματισμού για την λειτουργία των δημοκρατικών πυλώνων. Αν υποθέσουμε ότι τα μέσα ενημέρωσης συνεχίζουν να αποτελούν έναν από αυτούς.

Μου χτυπάει πολύ άσχημα, λεει ο φιλος που το στέλνει, αλλά μάλλον γεροντοπαραξενεύω.

Ε, έχεις παρέα, φίλτατε. Και σε μένα χτυπάει πολύ άσχημα αυτή η τραγελαφική ανάμιξη των αλφαβήτων. Γιατί να μην γράψει «μιντιακό σκηνικό», που ξεκαθαρίζει κιόλας πώς προφέρεται ο τραγέλαφος; (Προσέξτε επίσης ότι η λέξη mediaκο έχει μείνει άτονη). Τι πουριτανική/ρατσιστική λογική είναι αυτή, να διακρίνονται πάση θυσία τα «ξένα» στοιχεία; (Αλλά έχουμε γράψει ειδικό άρθρο για το θέμα, νομίζω).

* Και συνεχίζω με ένα μαργαριτάρι επίσημο, της δημόσιας διοίκησης.

Το έγγραφο που βλέπετε αριστερά (έχω κόψει το κάτω μέρος της σελίδας για να κοντύνει λίγο) το υπογράφει ο υποδιοικητής της 2ης Υγειονομικής Περιφέρειας. Ο οποίος, αντί να βρει για ποιο λόγο παραιτούνται οι γιατροί που τοποθετούνται σε νησιά (ας πούμε, επειδή ο μισθός δεν φτάνει για το νοίκι ή επειδή δεν βρίσκουν κατάλυμα) προσπαθεί να εμποδίσει τις παραιτήσεις τους.

Πέρα από την ουσία, το κείμενο είναι κακογραμμένο, κατά τη γνώμη μου, αλλά αυτά είναι γούστα. Πάντως το «καθισχύει παντός νόμου», προς το τέλος, είναι μαργαριτάρι. Κατισχύει, κύριε Αλεβίζο μας, δεν έπαιρνε δασεία ο ισχυρός.

* Και μια παρωνυχίδα από τα ρεπορτάζ για τους μεταναστες στον Έβρο.

Σε κάποιες (όχι πολλές) ελληνικές ιστοσελίδες δημοσιευτηκε μεταφρασμένο ένα ρεπορτάζ του BBC, στο οποίο διαβάζουμε: «ένα παιδί πέθανε στη νησίδα, η οποία βρίσκεται κοντά στην ελληνική πόλη Λαβάρα»

Και το αγγλικό πρωτότυπο πράγματι γράφει near the Greek town of Lavara.

Συζητιέται αν θα τα χαρακτηρίσουμε πόλη, κωμόπολη ή χωριό, αλλά δεν είναι Λαβάρα και δεν είναι γένους θηλυκού. Είναι τα Λάβαρα. Θα τα έλεγα κωμόπολη, ή και χωριό, αφού έχουν κάπου 1000 κατοίκους. Το παλιό όνομα, Σαλτίκιοϊ, σε χωριό παραπέμπει, έστω κεφαλοχώρι. Πάντως οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στις κατηγορίες αυτές δεν είναι φτιαγμένες από γρανίτη.

Να κρατήσουμε πάντως ότι το αγγλικό town μπορεί να δηλώνει σχετικά μικρό οικισμό: larger than a village and generally smaller than a city, είναι ο ορισμός του λεξικού. Οπότε, δεν το μεταφράζουμε αυτόματα «πόλη».

* Γουστόζικο λαθάκι στο in.gr για την παράσταση στην Επίδαυρο: Ιφιγένεια εν Αυλίδη. Στο μεταξύ το διόρθωσαν, αλλά ο φίλος που το στέλνει είχε πάρει οθονιά:

«P

«Ποιος να’ ναι αυτός ο Αυλίδης»; αναρωτιέται ο φίλος που το στέλνει.

Εγώ πάλι θυμήθηκα τον Μποστ και την αμίμητη Ιφιγένεια εν Παυλίδη, τότε που είχαν βρεθεί ποντίκια σε ζαχαροπλαστεία. Την έχουμε βάλει στο ιστολόγιο, αλλά τώρα δεν τη βρίσκω.

* Κι άλλη μια φωτογραφία που στέλνει φίλος που παραθερίζει.

Θα μπορούσα να το βάλω και κουίζ, από ποιο μέρος της Ελλάδας είναι η πινακίδα, που γράφει τόσο περίεργα τον Νοέμβριο. Διότι να χάνεται το μι συμβαίνει συχνά, Νοέβρης, αλλά το β πολύ δύσκολα.

Και θα το βρίσκατε πολλοί διότι η 11η Νοεμβρίου είναι η μέρα της απελευθέρωσης της Χίου -η φωτογραφία είναι από το Πυργί. Απλό λαθάκι, αλλά σε ταμπέλα του δρόμου χτυπάει στο μάτι.

* Και πάλι σε σχέση με τους πρόσφυγες στον Έβρο, θα προσέξατε ίσως στις δηλώσεις του αρμόδιου Υπουργού κ. Μηταράκη ότι είπε πως θα γίνουν ενέργειες «μέσω του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθρού Ημισελήνου». Μπορείτε να ακούσετε το στιγμιότυπο, στο 1.25 περίπου του βίντεο.

* Πιο πάνω είδαμε τον Νοέμριο, αλλά έχουμε κι άλλη μία περίπτωση που το συμφωνικό σύμπλεγμα «μβρ» κακόπαθε, στον τίτλο του άρθρου της ert.gr:

Ανοβρία λοιπόν, τόσο στον τίτλο όσο και στο κυρίως άρθρο. Εδώ που τα λέμε, η απλοποίηση του μβρ σε βρ είναι απόλυτα λογική, άσχετο αν στις λόγιες λέξεις δεν γίνεται.

* Είχαμε και τις μεγάλες επιτυχίες αθλητών μας στο ευρωπαϊκό πρωτάθλημα στίβου στο Μόναχο. Τον Τέντογλου πολλοί τον περίμεναν, επειδή το έχει ξανακάνει. Κι έτσι, όταν πέρασε από τον προκριματικό στον τελικό, σε κάποιο άρθρο γράφτηκε ότι:

Ο Μίλτος Τεντόγλου με άλμα στα 7,94μ. βαδίζει προς ολοταχώς προς το repeat, καθώς προκρίθηκε στον αυριανό τελικό του μήκους 

Το σωστό βέβαια είναι «πρόσω ολοταχώς», από το ναυτικό παράγγελμα που έχει βρει μεταφορική χρήση. Επειδή όμως αυτό το «πρόσω» δεν είναι και τόσο συχνή λέξη, δεν είναι σπάνιο να το παρανοήσει κανείς και να γράψει «προς ολοταχώς», όπως εδώ, ή «μπρος ολοταχώς» που, αν μη τι άλλο, βγάζει και νόημα!

* Και η τελευταία εκδρομική φωτογραφία του άρθρου, από φίλο που είχε πάει στη Φαλάσαρνα.

Mετά από τέσσερα συνεχόμενα «Απαγορεύεται», η πέμπτη εντολή επηρεάστηκε και γράφτηκε «Διατηρείται» το περιβάλλον καθαρό, αντί «Διατηρείτε».

Όμως μικρό το κακό. Και το αγγλικό κείμενο, συνεχίζει ο φίλος που στέλνει τη φωτογραφία, παρά την περίεργη σύνταξη στα 1 και 2, δεν έχει χοντρά λάθη.

Ο φίλος απογοητεύτηκε από τις πολλαπλές σειρές ξαπλώστρες που είδε (είχε καιρό να πάει στη μαγευτική αυτή παραλία) και από τις γουρούνες που όργωναν την άμμο για να φέρνουν παραγγελίες σε vip πελάτες.

Εγώ είχα πάει στη Φαλάσαρνα («στα Φαλάσαρνα» λένε πολλοί) το 2008 και το 2009, οπότε μάλλον δεν θα ξαναπάω, ώστε να κρατήσω την ανάμνηση. Ή θα πάω Νοέμβρη. Ή Νοέμρη.

* Κι ένα μυστικό όπλο των Ρώσων που αποκάλυψαν δαιμόνιοι Έλληνες δημοσιογράφοι.

Διαβάσαμε στο in.gr:

Σύμφωνα με τη ρωσική προπαγάνδα, τα τρία προαναφερθέντα πλοία λειτουργούν «σαν κοπάδι λύκων που επιτίθενται στη λεία τους», κινούνται με ταχύτητα τρεις φορές μεγαλύτερη από εκείνη του φωτός και μπορούν να πλήξουν τους στόχους τους από απόσταση 500 χιλιομέτρων.

Δεν φτάνει που ξεπέρασαν την ταχύτητα του φωτός, που μόνο σε έργα επιστημονικής φαντασίας έχει ξεπεραστεί, παρά έφτασαν και στο τριπλάσιό της;! Μα τότε θα έχουν φτάσει και σε μακρινούς πλανήτες -πώς και δεν το μάθαμε;

Ειλικρινά, δεν ξέρω τι θα μπορούσε να γράφει το (ιταλικό, ίσως) πρωτότυπο που να οδηγήσει τον συντάκτη του in.gr σε μια τέτοια ουρανομήκη μπαρούφα. Ούτε την ταχύτητα του ήχου μπορούν να ξεπερνούν τα πλοία.

Στο μεταξύ, επειδή η μπαρούφα συζητήθηκε κάμποσο στα σόσιαλ (και εδώ στο ιστολόγιο τη σχολιάσαμε), το διόρθωσαν -αλλά επειδή μάλλον δεν ήξεραν τι έπρεπε να βάλουν, απλώς κούρεψαν τη γκάφα:

«Σύμφωνα με τη ρωσική προπαγάνδα, τα τρία προαναφερθέντα πλοία λειτουργούν «σαν κοπάδι λύκων που επιτίθενται στη λεία τους», κινούνται με ταχύτητα και μπορούν να πλήξουν τους στόχους τους από απόσταση 500 χιλιομέτρων.»

* Και κλείνω με έναν ακόμα «αμφίσημο» τίτλο.

Σε νοσοκομείο της Πάτρας ο πυροσβέστης που δάγκωσε φίδι ενώ έσβηνε φωτιά.

Ενώ κρατούσε τη μάνικα ο πυροσβέστης, είδε μπροστά του το φίδι, το ορέχτηκε φαίνεται και του έκοψε δαγκωματιά.

Όμως το ερπετό, εκτός από venomous ήταν, όπως φαίνεται, και poisonous -το λεξικό μου τα αποδιδει και τα δύο ‘δηλητηριώδης, φαρμακερός’, αλλά, όπως λέει και ένα αστείο μιμίδιο, venomous είναι εκείνο που σε δαγκώνει και σου ρίχνει δηλητήριο, ενώ poisonous είναι εκείνο που το τρως και δηλητηριάζεσαι. Το πρώτο θα το πούμε «ιοβόλο» αν θέλουμε να τα ξεχωρίσουμε.

Να επιστρέψουμε όμως στον πυροσβέστη. Φυσικα, δεν δάγκωσε το φίδι. Το φίδι τον δάγκωσε. Όμως ο τίτλος δεν είναι τόσο αμφίσημος όσο κακοδιατυπωμένος ή ίσως λανθασμένος.

Στα ελληνικά, αν θες να πεις ότι τον πυροσβέστη τον δάγκωσε φίδι, θα πεις:

Στο νοσοκομείο ο πυροσβέστης που τον δάγκωσε το φίδι.

Η επανάληψη του αδύνατου τύπου της αντωνυμίας είναι υποχρεωτική, κατά τη γνωμη μου, όταν έχουμε «που». Μπορούμε βέβαια να γράψουμε: Στο νοσοκομείο ο πυροσβέστης τον οποίο δάγκωσε το φίδι….

* Αυτά για σήμερα -και να προσέχετε τον καύσωνα!

 

 

Posted in Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 157 Σχόλια »

Μεζεδάκια του Δεκατριαύγουστου

Posted by sarant στο 13 Αυγούστου, 2022

Διότι ο μήνας έχει δεκατρείς, αλλά δεν είναι καταραμένη μέρα, όπως θέλει το τραγούδι, είναι τριήμερο απόλυτης χαλάρωσης, αν βέβαια είστε στο 57% των τυχερών που είχαν τα μέσα να πάνε διακοπές έστω και για λίγες μέρες. (Γιατί 57%; Διότι η Ημερησία έγραψε ότι το 43% δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα, αν και βλέπω ότι αυτό αφορά το 2020).

Ακούω πάντως ότι σε πολλά νησιά οι μαγαζάτορες έχουν προσαρμόσει τον τιμοκατάλογο στο βαλάντιο του Ευρωπαίου τουρίστα -έτσι, ας πούμε, στην Αλόννησο, μου είπαν, τα γεμιστά τιμώνται 14 ευρώ. Ορφανά μάλιστα, όχι με κιμά καμηλοπάρδαλης.

Και ξεκινάμε με κάτι παραθεριστικό, που κι αυτό δεν ξέρω αν είναι φετινό, διότι το πήρα από δεύτερο χέρι.

Gymnism is forbidden, μεταφράζεται στα αγγλικά η πινακίδα πάνω στο αρμυρίκι (ή στην ελιά; πού είναι οι γεωπόνοι υπηρεσίας;)

Λογικό, αφού όλα από εμάς τα πήρανε.

Και για να προλάβω ενστάσεις από γκουγκλοδίφες, αναγνωρίζω πως η λέξη gymnism δεν είναι ανύπαρκτη, αφού τη χρησιμοποιεί ένα πολυτελές ξενοδοχείο στο Νεπάλ. Αν και μάλλον εννοεί υπηρεσίες γυμναστηρίου.

* Πνέει μένεα εναντίον Μητσοτάκη ο κ. Ν. Καραχάλιος, πρώην στέλεχος της ΝΔ επί Καραμανλή και, ανάμεσα σε πολλα άλλα, τον κατηγορεί ότι «κάνει πράγματα που δεν ενσκύπτουν στο πρωθυπουργικό πλαίσιο».

Θα μου πείτε, σιγά τα λάχανα, η λάθος χρήση του «ενσκήπτω» αντί για το «εγκύπτω» ή το «σκύβω» είναι πολύ διαδεδομένο λάθος που μας έχει απασχολήσει κάμποσες φορές, το ίδιο και η μεσοβέζικη γραφή «ενσκύπτω».

Εδώ όμως υπάρχει και τρίτη πτυχή, ότι κανένα από τα δύο, ενσκήπτω και εγκύπτω, δεν ταιριάζει στη φράση. Θα ταίριαζε ίσως το «δεν εμπίπτουν», αλλά δεν είπε αυτό ο κ. Καραχάλιος (και κατά τη γνώμη μου, πιο πολύ ακόμα θα ταίριαζε το «απάδουν»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Θεατρικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 139 Σχόλια »

Επισυνδεδεμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Αυγούστου, 2022

Χτες, μετά τις αλλεπάλληλες παραιτήσεις του πρωθυπουργικού ανιψιού Γρηγόρη Δημητριάδη και του απτυχίωτου διοικητή της ΕΥΠ κ. Κοντολέοντα, μπήκε στο λεξιλόγιό μας ο ειδικός όρος «επισύνδεση»  -κι έτσι άλλαξα τίτλο στα μεζεδάκια, που αφελώς είχα αρχίσει να τα γράφω λογαριάζοντας χωρίς τον ξενοδόχο. Και μετά μας λέει ο Έκο ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις!

Βέβαια, ούτε μικρά παιδιά δεν πιστεύουν ότι ο Γ.Γ. του Μαξίμου παραιτήθηκε λόγω του… τοξικού κλίματος (δηλαδή επειδή τον βρίζανε στα σόσιαλ;). Ούτε μικρά παιδιά δεν πιστεύουν επίσης ότι πρωθυπουργός, στον οποίο υπάγεται άμεσα η ΕΥΠ κατόπιν δικής του απόφασης, πληροφορήθηκε μόλις χτες ότι η ΕΥΠ παρακολουθεί τον κ. Ανδρουλάκη. Όσο για τη δικαιολογία ότι, τάχα, η «νόμιμη» παρακολούθηση ενός ευρωβουλευτή και υποψήφιου πολιτικού αρχηγού έγινε εξαιτίας επαφών του με… αμφιλεγόμενους Κινέζους όχι μόνο εκθέτει διεθνώς τη χώρα αλλά και επιβάλλει, μετά τις εκλογές, η υπόθεση του παρακράτους να απασχολήσει ειδικό δικαστήριο.

Όμως παρασύρθηκα και ζητώ συγγνώμη.

Οπότε, ξεκινάμε τα μεζεδάκια μας με μια φωτογραφία (έχουμε πολλές στο σημερινό άρθρο), που τη στέλνει φίλος παπαδιαμαντιστής. Την τράβηξε στον Βόλο.

Οδός Αλ. Μωραϊτίνη, λοιπόν κι αναρωτιέσαι ποιον ήθελε τάχα να τιμήσει η επιτροπή ονοματοδοσίας του δήμου: τον Τίμο Μωραϊτίνη ή τον Αλέξανδρο Μωραϊτιδη, τον συγγραφέα και ξάδερφο του Παπαδιαμάντη;

Μάλλον τον δεύτερο λόγω εντοπιότητας, Σκιαθίτης γαρ, αλλά κάπου τα μπέρδεψαν. Οπότε τώρα ή πρέπει να διορθώσουν την πινακίδα ή να ονομάσουν κάποιον άλλον δρόμο Οδός Τίμου Μωραϊτίδη, να αποκατασταθεί η ισορροπία. Ίσως μάλιστα να είναι και κάθετος με την Αλ. Μωραϊτίνη, ώστε στη γωνία τους να βρίσκει προς στιγμή η μάνα το παιδί και το επώνυμο το όνομά του.

* Στο νοσοκομείο ο Αλέξης Κούγιας για αφαίρεση καρκινικών λεμφαδένων, και του ευχόμαστε να ξεμπέρδεψε, αλλά έβγαλε και μια ανακοίνωση εναντίον του πρώην υπουργού Θοδωρή Δρίτσα, στην οποία διαβάζω:

Το μόνο σίγουρο είναι ότι γι’ αυτούς τους χαρακτηρισμούς και θα τον μηνύσω και θα τον ενάγω. Όταν αναφέρεται σ’ εμένα και ειδικά για την υπόθεση της Αίγινας να φτάνει μέχρι εκεί που φτάνει ο ίσκιος του.

Το μόνο σίγουρο, από τη δική μου σκοπιά που δεν υπεισέρχομαι στην ουσία του θέματος ούτε καταλαβαίνω από σκιές, είναι ότι ο κ. Κούγιας τα έμπλεξε εδώ με το στιγμιαίο και το διαρκές, εκτός αν έχει σκοπό να ενάγει τον κ. Δρίτσα πολλές φορές αλλά να τον μηνύσει μόνο μία. Με τα δικά μου μάτια, που δεν ξέρουν πολλά από νομική επιστήμη αλλά κάτι σκαμπάζουν από γραμματική, ήθελε να γράψει «θα τον μηνύσω και θα τον εναγάγω».

* Ναι, οι κουμπάροι στη Μεγαλόνησο μπορεί να λέγανε «θα τον ενάξω», που τουλάχιστον θα ήταν σαφέστερο χρονικά. Και μη μου πείτε ότι δεν το λένε, διότι σε νομικό κείμενο κυπριακό διαβάζω:

Περιοριστική οπισθογράφηση παρέχει στον υπέρ ου η οπισθογράφηση το δικαίωμα να δεχθεί πληρωμή της συναλλαγματικής και να ενάξει οποιοδήποτε μέρος αυτής το οποίο ο οπισθογράφος μπορούσε να ενάξει, αλλά δεν παρέχει σε αυτόν εξουσία να μεταβιβάσει τα δικαιώματα του ως υπέρ ου η οπισθογράφηση εκτός αν αυτή ρητά εξουσιοδοτεί αυτόν να ενεργήσει με τον τρόπο αυτό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , | 139 Σχόλια »

Μεζεδάκια με σαγιονάρες

Posted by sarant στο 30 Ιουλίου, 2022

Με σαγιονάρες, στον απόηχο του χτεσινού άρθρου και, γενικότερα, του περιστατικού στη δεξίωση της περασμένης Κυριακής. Αλλά με σαγιονάρες επίσης επειδή είναι καλοκαίρι, καύσωνας και ραστώνη, και δεν στείλατε κι εσείς πολύ υλικό γι’ αυτό και η σημερινή πιατέλα θα είναι λειψή.

Και αφού όσοι μπορούν φεύγουν για διακοπές, στελνω μια φωτογραφία που μου έστειλε φίλος που πήρε το πλοίο για νησί του Βορείου Αιγαίου.

Σε κάποιο σημείο του πλοίου, μπροστά σε μια κλειστή πόρτα, υπάρχει η προειδοποιητική πινακίδα που βλέπετε.

Παρακαλούμε μην εισέρχεστε μέσα

(Έξω όμως μπορείτε να εισέρχεστε).

Η αγγλική πινακίδα περιορίζεται στο do not enter χωρίς να προσδιορίζει inside.

* Χτεσινό από ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας.

Η ανακοίνωση για ένα πρόγραμμα διδακτικής της τουρκικής γλώσσας καταλήγει ως εξής:

Η ημερομηνία έναρξης υποβολής αιτήσεων εκδήλωσης ενδιαφέροντος αρχίζει στις 15 Σεπτεμβρίου 2022 και λήγει στις 31 Οκτωβρίου 2022.

Αλλά βέβαια η «ημερομηνία έναρξης» της υποβολής των αιτήσεων δεν αρχίζει στις 15/9 ούτε λήγει στις 31/10. Η ημερομηνία δεν είναι χρονικό διάστημα, είναι χρονική στιγμή. Η ημερομηνία έναρξης είναι η 15η Σεπτεμβρίου 2022.

Η προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων λήγει στις 31/10/2022. Ή, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλλουν αιτήσεις από την 15/9/22 έως την 31/10/22.

Λεπτομέρειες, ίσως, αλλά με την τωρινή διατύπωση υπάρχει ημερομηνία έναρξης της υποβολής αιτήσεων αλλά όχι ημερομηνία λήξης. Αν πάει κανείς να υποβάλει αίτηση τα Χριστούγεννα θα γίνει άραγε δεκτός;

* Λάθος σε πινακίδα ή λογοπαίγνιο;

Η πινακίδα υπόσχεται φρέσκα χοιροποίητα donuts.

Από χοιρινό κρέας, άλλωστε;

Ή μήπως είναι «χηροποίητα», αν τα έφτιαξε κάποιος χήρος ή κάποια χήρα;

* Και με όλο το θάρρος, θέλω να επισημάνω ένα λαθάκι σε πρόσφατο κείμενο του Ευάγγελου Βενιζέλου.

Στο πρόσφατο άρθρο του για το βουλευμα σχετικά με την υπόθεση Νοβάρτις (π.χ. εδώ στην Καθημερινή, διότι το πρωτότυπο στα Νέα διατίθεται μόνο σε συνδρομητές) ο μεγαλύτερος πολιτικός που έβγαλε η Θεσσαλονίκη μετά τον Άκη Τσοχατζόπουλο (έτσι τον λέει ο Θεόφιλος Σιχλετίδης) γράφει:

Σε αυτή τη μοναδική διάσκεψη, που ας υποθέσουμε ότι είχε πολύωρη διάρκεια, αξιολογήθηκε μια τεράστια σε όγκο δικογραφία, η άκρως επιμελής και επίπονη δικανική εργασία της αρεοπαγίτη – ανακρίτριας κας Κωνσταντίνας Αλεβιζοπούλου που διήρκησε πολλούς μήνες….

Παρωνυχίδα ασφαλώς, αλλά το «διήρκησε» είναι λάθος, έστω κι αν το κάνουν αρκετοί. Ο αόριστος του «διαρκώ» μπορεί να είναι «διάρκεσε» (δεν είναι υποχρεωτική η εσωτερική αύξηση), μπορεί να είναι «διήρκεσε», αλλά όχι «διήρκησε». Δεν λέμε «*έχει διαρκήσει» αλλά «έχει διαρκέσει». (Στο TLG βέβαια βρίσκω πέντε «διήρκησε/διήρκησεν» πλάι σε καμιά διακοσοπενηνταριά «διήρκεσε/διήρκεσεν»).

* Στο ίδιο απόσπασμα και σε σχέση με τον τίτλο της δικαστικού, προσέξτε το «της αρεοπαγίτη-ανακρίτριας», όπου το ένα σκέλος του είναι έμφυλο και το άλλο επίκοινο. Να δούμε ποιο σκέλος θα τραβήξει το άλλο, κι αν κάποτε θα καθιερωθεί ο τύπος «της αρεοπαγίτισσας».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in χημεία, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 285 Σχόλια »

Φλεγόμενα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Ιουλίου, 2022

Όχι φλαμπέ και τέτοιες γκουρμεδιές, όχι φλεγόμενα από πάθος ή άλλο έντονο συναίσθημα. Φλεγόμενα σαν τα δάση που καίγονται, από την Πεντέλη και τα Μέγαρα ίσαμε την Ηλεία και τη Δαδιά, όπως κάθε χρόνο τέτοια εποχή -και πού να βρεις τη βάτο την φλεγομένη και μη καιομένη, να την βάλεις στις αναδασώσεις.

Και ξεκινάω με ένα εξαιρετικό δείγμα κωμικού ευπρεπισμού από την Κύπρο, που το εντόπισε φίλος που ζει εκεί.

«Δεν επιτρέπεται η έλευση ποτών προς κατανάλωση» λέει η πινακίδα, που ο συντάκτης της, για πιο επίσημο ύφος ίσως, προτίμησε την ονοματική σύνταξη αντί της ρηματικής.

Αυτό που ήθελε να πει η σεβαστή διοίκηση των ΕΘΑ Φούτσαλ είναι: «Δεν επιτρέπεται να φέρνετε δικά σας ποτά προς κατανάλωση στον χώρο των ΕΘΑ». Αν θέλετε να φάτε και να πιείτε, θα αγοράσετε από την καντίνα μας, εννοεί -μια πρακτική ενοχλητική αλλά καθιερωμένη και συνηθισμένη σε πολλά μέρη.

Αντί όμως να γράψει αυτό το στρωτό και σαφές, ο υπεύθυνος του Φούτσαλ αναζήτησε την ονοματική σύνταξη -και εκεί τα έκανε θάλασσα, διότι η έλευση είναι ο ερχομός κάποιου, που έρχεται βεβαίως με δικά του μέσα και δική του πρωτοβουλία, σαν την ελευση του Μεσσία ή εστω ύστερα από πρόσκληση (Ελθέ, ποτόν, ελθέ -έγραψε κάποιος).

Βέβαια, η λέξη «έλευση» είναι αδιαφανής γι’ αυτό δεν ενόχλησε τον συντάκτη του κειμένου και τους άλλους που το είδαν -ενώ, ας πούμε, αν έγραφε «απαγορεύεται η είσοδος ποτών» θα τον έκραζαν οι άλλοι: Ποδαράκια θα βγάλουν τα ποτά ρε συ; Και να’ναι και Τζόνι Γουόκερ, πάει κι έρχεται, αλλά τα άλλα;»

Όσο για το Φούτσαλ, έτσι λέγεται το ποδόσφαιρο σάλας ή Futsal. Μην αναζητείτε φούτσαλα στη λίμνη.

* Κάτι από την Ουκρανία και τη συμφωνία για τα σιτηρά. Διαβάζουμε ότι:

«Ουκρανικά πιλοτικά πλοία θα καθοδηγούν εμπορικά σκάφη που μεταφέρουν τα σιτηρά προκειμένου να πλοηγηθούν στις ναρκοθετημένες περιοχές γύρω από την ακτογραμμή»

Και επίσης:

«Άρα από την Ουκρανική άποψη, δεν πρόκειται να βγάλουν αυτές τις νάρκες. Αλλά αυτό που πρόκειται να κάνουν είναι να πιλοτάρουν πλοία που μεταφέρουν σιτηρά μέσα από ασφαλείς διόδους»

Ο φίλος που το στέλνει, σχολιάζει:

Όμως -από ότι γνωρίζω- πιλοτικό είναι κάτι που εφαρμόζεται δοκιμαστικά και όχι ένα πλοίο που δείχνει τον δρόμο σε ένα άλλο πλοίο. Κι επίσης πιλοτάρεις αεροπλάνο αλλά όχι πλοίο.

Δεν είμαι καλός στην ναυτική ορολογία αλλά τα καταφέρνω κάπως καλύτερα στο γκουγκλάρισμα. Κι έτσι βλέπω πως τα Pilot Boats και τα Pilot Vessels τα λένε «πλοηγίδες».

Νομίζω πως στην πιάτσα τη ναυτική τα λένε και πιλοτίνες αυτά τα πλοία. Όχι όμως πιλοτικά πλοία.

 

* Ένα μαργαριτάρι που εντόπισε ο Θείος Θανάσης στο Τουίτερ.

O συντάκτης που εφημέρευε είδε ότι θα πάρει εκπομπή στον Σκάι ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου και διάλεξε τη φωτογραφία του πρώην υπουργού -όμως εκπομπή πήρε ο συνονοματεπώνυμος δημοσιογράφος.

Στο άρθρο διορθώθηκε η φωτογραφία, στο τουίτ δεν υπάρχει δυνατότητα για διορθώσεις.

* Μια είδηση από την Ουκρανία σχολιάστηκε αρκετά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τον τίτλο της ή μάλλον για τη διατύπωση του τίτλου της και όχι για το περιεχόμενό της:

Ο Ζελένσκι αποκεφάλισε τον αρχηγό των μυστικών υπηρεσιών και τον γενικό εισαγγελέα!

Σχολιάζει κάποιος:

Ρε βόδια, το ρήμα «αποκεφαλίζω» (σε αυτή τη μεταφορική σημασία) παίρνει ως αντικείμενο την υπηρεσία και όχι τον …επικεφαλής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 209 Σχόλια »

Μεσοϊουλιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Ιουλίου, 2022

Τον τίτλο τον έχω χρησιμοποιήσει, περίπου έτσι, πριν από 10 χρόνια, αλλά ποιος θα τον θυμάται. Τουλάχιστον είναι ακριβής και διάφανος στη σημασία του.

Και ξεκινάμε με ένα διπλό μαργαριτάρι από αυτόματη μετάφραση στο Φέισμπουκ.

Πρόκειται για πίνακα του Philippe Parrot, ενός Γάλλου ζωγράφου του 19ου αιώνα, με θέμα την Κρίση του Πάριδος, όταν δηλαδή οι τρεις θεές, Ήρα, Αθηνά και Αφροδίτη, ζήτησαν από τον Πάρι να κρίνει ποια ήταν η «καλλίστη».

Στη μηχανομετάφραση από τ’ αγγλικά, το επώνυμο του ζωγράφου μεταφράζεται, αναμενόμενο ήταν ίσως, Παπαγάλος (στα γαλλικά, το αντίστοιχο του parrot είναι perroquet), ενώ το Paris επίσης μπερδεύει το μεταφραστήρι, αφού έτσι γράφεται και ο Πάρις αλλά και η πρωτεύουσα της Γαλλίας -κι έτσι, «η κρίση του Παρισιού», τίτλος αληθοφανής θα έλεγα.

Αλλά να μην πολυειρωνευόμαστε τα μηχανάκια. Καταρχάς, το ίδιο μεταφραστικό λάθος με το Le jugement de Paris το έχει κάνει και άνθρωπος μεταφραστής, εστω και τον 19ο αιώνα -και το έχει πει «Η δίκη των Παρισίων» (έχουμε γράψει σχετικά).

Κατά δεύτερο λόγο, εγώ προσωπικά χρησιμοποιώ με πολύ καλά αποτελέσματα την αυτόματη μετάφραση για να παρακολουθώ συζητήσεις στο Τουίτερ που γίνονται στα τουρκικά ή στα ουκρανικά ή σε άλλες γλώσσες που δεν ξέρω, και το αποτέλεσμα τις περισσότερες φορές είναι ικανοποιητικό -και θα γίνεται όλο και πιο ικανοποιητικό όσο περνάει ο καιρός. Πρέπει να υπάρχει μάλιστα και μια εφαρμογή που σου βγάζει μεταφρασμένους υποτίτλους από συζητήσεις που γινονται (σε βίντεο κτλ) σε ξένη γλώσσα (αν ξέρετε περισσότερα, πείτε).

Ωστόσο, δεν βλάφτει να γελάμε με τα λάθη των μεταφραστηριών -πολύ περισσότερο που εκείνα θα γελάσουν τελευταία και θα μας αφήσουν χωρίς δουλειά (εγώ θα έχω βγει στη σύνταξη).

* Χτεσινό σχόλιο φίλου:

Σήμερα, στο 1ο πρόγραμμα, η δημοσιογράφος ,που θέλει να πλασάρεται ότι μιλάει καλά ελληνικά, είπε »απεργάζεται» αντί επεξεργάζεται και »εξυφαίνεται» αντί σχεδιάζεται. Παντού βλέπει συνωμοσίες…

* Μια οθονιά από το gov.gr

Ο φίλος που μου την έστειλε, αναρωτιέται:

Διαβάζω «Μπορείτε να δείτε την διαθέσιμη και ενεργή υπηρεσία που αφορά το επιλεγμένο γεγονός ζωής». Τι εννοεί ο ποιητής;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , , , , , | 196 Σχόλια »

Συκοφαντικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Ιουλίου, 2022

Που βέβαια τα λέω έτσι εξαιτίας της συζήτησης που έγινε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τον αγγλικό όρο sycophant, που τον χρησιμοποίησε τις προάλλες ο πρωθυπουργός στο Στρασβούργο λανθασμένα, επηρεασμένος από την ελληνική σημασία της λέξης: είπε They accuse me of being a liar, a sycophant, εννοώντας «με λένε συκοφάντη», ενώ η αγγλική λέξη έχει αλλάξει σημασία και σημαίνει «κόλακας, τσανακογλείφτης».

Το λάθος είναι συγγνωστό, ιδίως από Έλληνα που μιλάει αγγλικά και που επηρεάζεται από την συχνότατη χρήση της ελληνικής λέξης -έτσι μας παραπλανούν οι ψευτοφίλοι, στους οποίους άλλωστε αφιερώσαμε προχτές ειδικό άρθρο, με τον χαρακτηριστικό τίτλο Εμπαθείς συκοφάντες απολογούνται. Ωστόσο, δύο πράγματα μού έκαναν εντύπωση: αφενός ότι υπάρχουν δυο-τρία ελληνικά λεξικά (αγγλοελληνικά ή ελληνοαγγλικά) που δίνουν στον όρο sycophant και τη σημασία «συκοφάντης», ενώ κανένα αγγλικό λεξικό δεν συμφωνεί μαζί τους, και αφετέρου ότι όχι λίγοι οπαδοί του πρωθυπουργού στο Τουίτερ αποδύθηκαν σε εργώδεις προσπάθειες για να τον δικαιολογήσουν, ότι τάχα η λέξη sycophant στα αγγλικά σημαίνει «συκοφάντης» στην καθομιλουμένη.

Αλλά στο σημερινό μας άρθρο θα έχουμε κι άλλα πρωθυπουργικά και γενικώς πολιτικά (όχι πολίτικα) μεζεδάκια, διότι μεσολάβησε η συζήτηση της Τετάρτης στη Βουλή, που μας έδωσε άφθονο υλικό.

* Αλλά ας ξεκινήσουμε με κάτι μη πολιτικό, ένα σουπεράκι από τον Σκάι, από τη συνέντευξη τύπου του ελληνοαυστραλού Νικ Κύργιος (ή Νικ Κύργιου;) ύστερα από το επεισοδιακό ματς με τον Στέφανο Τσιτσιπά στο Γουίμπλεντον.

«Δεν έκανα τίποτα ασεβή προς τον Στέφανο». Ε, δεύτερης γενιάς είναι το παιδί, μην είμαστε πολύ αυστηροί που τα μπερδεύει στα τριγενή και δικατάληκτα.

(Πλάκα κάνω βέβαια, στα αγγλικά μίλησε ο Κύργιος και η μετάφραση είναι του Σκάι).

* Γράφει στα Υπογλώσσια ο φίλος μας ο Ακίνδυνος κι επειδή τα γράφει ωραία τον αντιγράφω επί λέξει και ασύστολα:

Από το αγαπημένο μας ΑΠΕ

«Αυτό που έχουμε ήδη ακούσει σήμερα είναι μια σημαντική χορωδία ολόκληρου του κόσμου, όχι μόνο των ΗΠΑ, για να (…) σταματήσει η επίθεση», δήλωσε ο Αμερικανός αξιωματούχος απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους

Ο Μπλίνκεν, που για μία ψήφο θα έκανε τη δήλωση στα ελληνικά, είπε:

what we’ve heard today already is a strong chorus from around the world – not just the United States, but around the world – about the need for this aggression to end

Οπωσδήποτε είναι μια σημαντική παρέκκλιση από τις προηγούμενες επιτυχίες του ΑΠΕ, ότι το chorus δεν μεταφράστηκε χορός.

Αλλά ίσως να ήταν καλύτερα να αποδοθεί σαν συναίνεση ή ομοφωνία.

Σημειώστε το κι αυτό στα ψευδόφιλα που λέγαμε προχτές.

* Φίλος από Ηράκλειο Κρήτης στέλνει πρόσκληση για μια εκδήλωση που έγινε χτες.

«Θύμισες της Μικρασίας» -φυσικά είναι «θύμησες», γιατί είναι η θύμηση (η ενθύμηση, αφού). Μπορεί βέβαια το λάθος να είναι του κορέκτορα, αφού το «θύμησες» μπορεί να μην το ξέρει, και να θεωρεί ότι είναι λάθος αντί για «(εσύ) θύμισες».

Αλλά όταν έχουμε να τυπώσουμε κάτι που θα πάει σε πολύ κόσμο, με προσοχή, τηρώντας τα μέτρα προστασίας, κοιτάμε και δεύτερη φορά τι βγάζει ο κορέκτορας. Και δεν τον αφήνουμε να βάλει δυο τόνους στο «Μικράσίας».

* Κι ένα κωμικό λάθος από την Άθενς Βόις. Σε βιβλιοκριτική γραμμένη με ύφος χιλίων καρδιναλίων (ή έστω προφεσόρων) διαβάζουμε:

Το εάν ο Ένγκελς, έπεσε στην παγίδα σκιτζήδων ανθρωπολόγων, (Lewis Morgan, Margaret Mead), οι οποίοι μισούσαν την κοινωνική οργάνωση και τους ισχυρούς θεσμούς ενός σύγχρονου κράτους, είναι δευτερεύον θέμα.

Το να αποκαλεί ο αρθρογράφος σκιτζήδες τον Λιούις Μόργκαν και τη Μάργκαρερ Μιντ είναι βεβαίως δικαίωμά του. Αλλά να παρουσιάζει τον Φρίντριχ Ένγκελς να έχει επηρεαστεί από τα γραφτά της Μιντ, η οποία γεννήθηκε το 1901, έξι χρόνια μετά τον θάνατο του Ένγκελς, ε, αυτό παραπάει!

(Το γιατί οι απανταχού δεξιοί έχουν στη μπούκα την Μάργκαρετ Μιντ θα το δούμε άλλη φορά).

* Κι ένα φαρμακευτικό. Φίλος στέλνει την ετικέτα πρώτης ύλης από φαρμακευτικό σκεύασμα. Όπως βλέπετε, σε όλες τις γλώσσες (και είναι καμιά τριανταριά) γράφει το αντίστοιχο του ‘υγρή μαλτιτόλη’ (εκτός από τα βουλγάρικα) αλλά στα ελληνικά  γράφει ‘ελληνικά υγρό’. Μπορεί να ήταν και εντολή προς τον τυπογράφο να το γράψει με ελληνικά στοιχεία και όχι με λατινικά, τι να πω.

* Στη συζήτηση της Τετάρτης στη Βουλή, ο πρωθυπουργός έκανε μερικά φραστικά λάθη ή σαρδάμ που προσέχτηκαν. Μιλώντας για το ειδικό δικαστήριο, είπε στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης «στο ειδώλιο θα κάτσει το ηθικό σας πλεονέκτημα» -εδώ μπορείτε να δείτε το σχετικό βιντεάκι. Στα ειδώλια γενικά δεν καθόμαστε, είναι εύθραυστα αλλά και αιχμηρά. Σε εδώλια, πάλι, καλό είναι να μην μας καθίζουν.

Επίσης, είπε «Η Τουρκία ανέκρουσε πρίμα» (εδώ το βιντεάκι) ή ίσως «ανέκρουσε πρύμα», πάντως το σωστό είναι «ανέκρουσε πρύμνα».

Ακόμα, τη στιγμή που ανακοίνωνε ότι δεν θα κάνει εκλογές το φθινόπωρο (επιδοκιμάζω, έχω πολλές δουλειές τότε και δεν με βολεύει) είπε «Η ζωή θα επιβεβαιώσει τα λεγάμενά μου». Ίσως πρόκειται για στοιχείο της ιδιολέκτου του, όπως το πράματι, πάντως είναι απόκλιση.

Ακόμα, πρόσεξα ότι είπε «Η Ελλάδα άνηκε και ανήκει στη σωστή πλευρά της Ιστορίας». Επιδοκιμάζω τον λαϊκό τύπο «άνηκε». Όσο για τη σωστή πλευρά της ιστορίας, το κλισέ το λένε όλοι πια, να δούμε πότε θα το βαρεθούν.

* Λυπάμαι που δεν μπορώ να κρατήσω ισορροπίες. Εννοώ ότι από την ομιλία του Τσίπρα πρόσεξα μόνο το «η συντάκτης η κ. Μάνδρου…»

Προς τι τα μουστάκια; Η συντάκτρια, μια χαρά καθιερωμένος και λεξικογραφημένος είναι ο έμφυλος τύπος.

Όταν αυτό το ανέφερα στο Τουίτερ, μια σχολιάστρια, δικηγόρος στο επάγγελμα, μου γράφει «Εμένα πάντως δεν μου αρέσει να με λένε ‘δικηγορίνα’, προτιμώ δικηγόρος». Και βέβαια δεν τίθεται θέμα για τα επαγγελματικά θηλυκά σε -ος, αλλά δείχνει η αντίδραση αυτή ότι ορισμένοι έμφυλοι τύποι έχουν τη στάμπα της υποτίμησης.

* Για το πιτόγυρο, που είπε στη Βουλή ο Δημ. Κουτσούμπας, ίσως αξίζει άρθρο -αν δεν προκαλέσει εμφύλιο πόλεμο Βορείων και Νοτίων.

* Στο νέο επεισόδιο της πισπιριγκιάδας, ο Άλφα μάς πληροφορεί ότι «η Μαλένα τινάχτηκε κι έβγαλε ένα βρόγχο».

Ρόγχο έβγαλε το κακόμοιρο, αλλά μην έχουμε περισσότερες απαιτήσεις από την κ. Τατιάνα.

* Φίλος στέλνει λινκ προς άρθρο της Καθημερινής, όπου παρουσιάζεται (υμνητικά) ένα πρωτοποριακό ιδιωτικό σχολείο. Εκεί διαβάζουμε ότι οι προγραμματιστές της Σίλικον Βάλεϊ και τα στελέχη της Γκουγκλ «δεν αναζητούν για την εκπαίδευση των παιδιών τους διαδραστικούς πίνακες και εργαλεία τελευταίας γενιάς, αλλά επιλέγουν ένα Waldorf σχολείο, στο οποίο η μάθηση γίνεται μέσα από τις παλιές και δοκιμασμένες μεθόδους: με μολύβι, χαρτί και μαυροπίνακα.»

Σχολιάζει ο φίλος μου:

Δες πώς εδραιώνεται, αγαπητέ μου Νίκο, αυτός ο αγγλισμός. Είμαι βέβαιος ότι προ 20ετίας ο δημοσιογράφος θα έγραφε σχολείο τύπου Waldorf, δεν θα χρησιμοποιούσε την ξένη λέξη ως επίθετο.

Και μάλλον έχει δίκιο.

* Μου στέλνει φίλος το εξής σουπεράκι:

Ανησυχούν οι σφοδροί άνεμοι, λοιπόν.

Παλιότερα θα γράφαμε «προκαλούν ανησυχία οι σφοδροί άνεμοι». Λέμε επίσης «Μας ανησυχούν οι σφοδροί άνεμοι». Ωστόσο, παλιότερα δεν γράφαμε «Ανησυχούν οι άνεμοι», διότι οι άνθρωποι ανησυχούν (όταν φυσάνε σφοδροί άνεμοι).

Ίσως πρόκειται για νέα τάση, διότι κι άλλες φορές έχω επισημάνει (και έχω αναφέρει εδώ) παρόμοια σχήματα, π.χ. «Ανατριχιάζει η εξομολόγηση του τάδε», αντί για «Προκαλεί ανατριχίλα….»

Εσείς πώς το κρίνετε; Συμφωνείτε με το «Ανησυχούν οι σφοδροί άνεμοι» ή σας ξενίζει;

* Κι ένα ακόμα του πρωθυπουργού, που μου το στέλνει φίλος αλλά δεν έχω τον καιρό να βρω το σχετικό ηχητικό και να επαληθεύσω αν σωστά άκουσε ο φίλος μου.

«Ίσως δεν αντελήφθην ο κύριος Ερντογάν τί εννοούσα…». Ναι, με τελικό»νι» στο αντελήφθη. Απόσπασμα από την (προχτεσινή) συνέντευξη Κυριάκου στο ραδιόφωνο του ΣΚΑΪ.

* Φίλος στέλνει τη φωτογραφία από το Καλέντζι -όχι της Αχαΐας απ’ όπου έλκουν την καταγωγή οι Παπανδρέου, αλλά της Αττικής, του Μαραθώνα.

Όλα καλά, αλλά ο βυζαντινός στα αγγλικά δεν είναι Vyzantine παρά Byzantine.

* Μια μόδα που την πρόσεξα τώρα τελευταία στην αθλητική δημοσιογραφία, με παράδειγμα πρόσφατο άρθρο του Αντ. Καρπετόπουλου (το είδα εδώ):

Φέτος αντίθετα τα κλειδιά τα έχει ο τεχνικός διευθυντής Μπότο. Που άφησε τον Πασχαλάκη και τον Κρέσπο να φύγουν κόντρα στα θέλω του Ραζβάν

Ο Μπότο λοιπόν πήγε κόντρα στα «θέλω» του Ραζβάν Λουτσέσκου. Ο Καρπετόπουλος το συνηθίζει πολύ αυτό, αντί για να λέει «οι επιθυμίες» ή «οι απαιτήσεις» ή κάτι άλλο. Βλέπω όμως ότι και αρκετοί άλλοι αθλητικογράφοι το χρησιμοποιούν, είτε βάζοντας το «θέλω» σε εισαγωγικά είτε όχι, κι έτσι διαβάζω για «τα ‘θέλω’ του Γιοβάνοβιτς» ή ότι έγινε επαφή του Παναθηναϊκού με τον Σεπφ, «με τον διεθνή Αυστριακό μέσο και τους εκπροσώπους του να δείχνουν τη διάθεση να χαμηλώσουν τα «θέλω» τους για την ολοκλήρωση της μεταγραφής στο «τριφύλλι».» Παλιότερα θα λέγαμε «να χαμηλώσουν τις απαιτήσεις τους.

Βέβαια, δεν αποκλείω να είναι εντελώς καθιερωμένος εκφραστικός τρόπος εδώ και πολύ καιρό κι εγώ να τον παίρνω είδηση μόλις τώρα.

* Χτες είχαμε τη δολοφονία του Σίνζο Άμπε, πρώην πρωθυπουργού της Ιαπωνίας. Πριν ακόμα μαθευτεί ότι ο Άμπε τελικά υπέκυψε στα τραύματά του, φίλη μου έστειλε λινκ σε άρθρο που είχε τον τίτλο: Μάχη για τη ζωή του δίνει ο πρώην Ιάπωνας πρωθυπουργός.

Και σχολίασε η φίλη: Όταν τον πυροβόλησαν έπαψε να είναι Ιάπωνας;

Πράγματι, είναι ο Ιάπωνας πρώην πρωθυπουργός. Βέβαια και στα αγγλικά λένε the former Japanese prime minister.

* Αλλά για το ίδιο θέμα είχαμε τη λαθροχειρία του Αντένα. Στο ρεπορτάζ για τη δολοφονία του Άμπε, μας λέει ότι ο (καθ’ ομολογία) δολοφόνος είχε υπηρετήσει στις ειδικές δυνάμεις και μετά λέει ότι είχε πάθος με τον Τσε Γκεβάρα και δείχνει αυτό:

Aλλά ο εικονιζόμενος είναι ο Hideo Kojima, ένας από τους πιο διάσημους δημιουργούς ηλεκτρονικών παιχνιδιών και φυσικά εντελώς άσχετος με τη δολοφονία του Άμπε! Hidea λαθροχειρία… (ή hideous).

Όπως είπαμε στα σχόλια του προηγούμενου μεζεδοάρθρου μας, κι ένας ακροδεξιός πολιτικός στη Γαλλία διακίνησε τις ίδιες φωτογραφίες του Hideo Kojima τάχα ότι πρόκειται για τον (καθ’ ομολογία) δολοφόνο του Άμπε. Και βέβαια, στον σημερινό κόσμο όπου όλα μαθαίνονται, η λαθροχειρία του Γάλλου ακροδεξιού και του Αντένα μαθεύτηκε και στην Ιαπωνία, κι έτσι το καλό κανάλι (το κοκοκάναλο, λέγανε παλιά) κατάφερε να γίνει ρεζίλι διεθνώς. Φαίνεται μάλιστα ότι το ενδιαφέρον του καθ’ ομολογία δολοφόνου για τον Τσε Γκεβάρα είναι εύρημα των ακροδεξιών.

Σε κάθε περίπτωση γεννιέται το ερώτημα, από ποιο βόθρο ψαρεύει το ειδησεογραφικό του υλικό ο Αντένα…..

Posted in Βουλή, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , , , | 338 Σχόλια »

Δευτερογιουλιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Ιουλίου, 2022

Δεν έβρισκα τίτλο για το σημερινό μας πολυσυλλεκτικό άρθρο. Ύστερα είδα ότι σήμερα έχουμε 2 Ιουλίου, και βρήκα εκεί σανίδα σωτηρίας. Όμως, τον τίτλο «δευτεροϊουλιανά» τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει, πριν από 6 χρόνια, σε αντίστοιχο άρθρο, κι έτσι είπα να νεολογίσω -βέβαια, αφού σε κάποιες διαλέκτους τον Ιούλη τον έλεγαν «Δευτερογιούλη» (και «Πρωτογιούλη» τον Ιούνιο), ο όρος «δευτερογιουλιάτικος» αντιστοιχεί στον «ιουλιανός».

Και ξεκινάω με ένα ορντέβρ, έναν τίτλο είδησης, που μου τον έστειλε φίλη του ιστολογίου.

Η καημένη η αράχνη, αφού τσίμπησε τον αγρότη νοσηλεύεται (στην πτέρυγα των εντόμων, μάλλον) και δηλώνει ότι πονάει σε όλο της το σώμα!

Αυτό τουλάχιστον το νόημα βγαίνει από τον τίτλο. Και παρόλο που η ανάγκη για οικονομία στους τίτλους είναι υπαρκτή, κάπως αλλιώς έπρεπε να το διατυπώσουν.

* Ένα μεταφραστικό από το tvxs σε άρθρο για τα οικονομικά της Ρωσίας, ειδικότερα για τη χρεοκοπία της. Ο αγγλικός όρος είναι default, που θα πει κατά λέξη «αθέτηση» (πληρωμών). Όμως default, ειδικά στην πληροφορική (και σε άλλα συμφραζόμενα ενδεχομένως) είναι η ρύθμιση που ακολουθείται αν ο χρήστης δεν ορίσει κάτι άλλο, η προεπιλεγμένη, όπως λέμε, ρύθμιση.

Και ενώ στον τίτλο, όπως και σε διάφορα σημεία του κειμένου, ορθά γίνεται λόγος για χρεοκοπία (ή έστω «χρεωκοπία», υπάρχει ορθογραφικός πλουραλισμός), ξαφνικά διαβάζουμε:

Το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων παρενέβη για να απαντήσει σε αυτήν την ερώτηση για εμάς και η προεπιλογή είναι πλέον μπροστά μας.

Και πιο κάτω:

Κατά κάποιο τρόπο, η Ρωσία βρίσκεται ήδη σε προεπιλογή. Μια επιτροπή παραγώγων έκρινε ότι συνέβη ένα «πιστωτικό γεγονός» σε ορισμένους από τους τίτλους της, αφού δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει πληρωμή 1,9 εκατομμυρίων δολαρίων σε τόκους για μια πληρωμή που είχε καταβληθεί στις αρχές Απριλίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευπρεπισμός, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 214 Σχόλια »