Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μεταφραστικά’ Category

Είδα τη Λάμψη

Posted by sarant στο 12 Φεβρουαρίου, 2021

Πριν από μερικές μέρες είδα τη Λάμψη. Το γράφω με κεφαλαίο, οπότε δεν εννοώ ότι είδα τίποτε λάμψεις, ας πούμε από αστραπές ή από φώτα αυτοκινήτων.

Και πάλι όμως, ποια Λάμψη; Δεν είδα βέβαια τη Λάμψη του Φώσκολου, που είναι το μακροβιότερο ελληνικό σίριαλ, με σχεδόν 3500 επεισόδια (αριθμός που είναι βέβαια εντυπωσιακός, αν και σε άλλες χώρες υπάρχουν τηλεοπτικές εκπομπές και σίριαλ που έχουν συμπληρώσει πολύ περισσότερα επεισόδια). Αυτή τη Λάμψη μπορεί και να μην την έχω δει ποτέ, αφού παιζόταν σε μια εποχή που ήμουν τον πιο πολύ καιρό εκτός Ελλάδος, και μάλιστα στη δεκαετία του 90, που ή δεν είχα ακόμα μπει στο Διαδικτυο ή τέλος πάντων οι ταχύτητες και το εύρος ζώνης δεν έδιναν δυνατότητα να βλέπεις τηλεοπτικές εκπομπές.

Βεβαια, παρόλο που δεν παρακολουθούσα τη Λάμψη του Φώσκολου, ξέρω τα διάφορα αστεία που κυκλοφορούν με τους σχοινοτενείς διαλόγους ανάμεσα στη Βίρνα και στον Γιάγκο Δράκο (– Βίρνα, θέλεις να πεις ότι έχεις εραστή; – Ναι, Γιάγκο, αυτό θέλω να σου πω, ότι έχω εραστή. – Δηλαδή εννοείς ότι έχεις εραστή; – Γιάγκο, δε μπορώ να στο κρύβω άλλο, έχω εραστή.– Πώς είναι δυνατόν, Βίρνα, να έχεις εραστή; και ούτω καθεξής). Αλλά δεν εννοώ αυτή τη Λάμψη.

Την άλλη Λάμψη είδα, την ταινία του Κιούμπρικ (Κούμπρικ προφέρεται κανονικά, αλλά αφού ανατρέχω στο παρελθόν θα το πω όπως τον λέγαμε, πριν μάθουμε το Μίσιγκαν και το Ιλινόι) με τον Τζακ Νίκολσον. Τώωωρα την είδες, θα μου πείτε; Ε, ναι, έχετε δίκιο. Η Λάμψη είναι ταινία του 1980, πώς έγινε να αξιωθώ να τη δω μόλις 40 χρόνια μετά;

Και είναι ακόμα πιο περίεργο διότι τότε, που ήμουν φοιτητής, πήγαινα πολύ συχνά στον κινηματογράφο. Κι ομως, η Λάμψη μού ξέφυγε, και τότε που παίχτηκε σε πρώτη προβολή, και σε επανάληψη στα θερινά τα σινεμά. Δεν θυμάμαι τα καθέκαστα -ισως έτυχε να μην πάω όταν πήγε η παρέα, και μετά να μην έβρισκα παρέα αφού την είχαν δει όλοι. ‘

Όμως, όπως και για τη φωσκόλεια Λάμψη, έτσι και για την κιουμπρική έμαθα πολλά, μαλλον πολύ περισσότερα, χωρίς να τη δω. Ήξερα δηλαδή μέσες ακρες την υπόθεσή της, είχα δει πολλές φωτογραφίες -σαν κι αυτή που έβαλα στο άρθρο- του τρελαμένου Νίκολσον, ήξερα οτι έχει (τρόπος του λέγειν, δηλαδή) χάπι εντ, και τωρα με το διαδίκτυο είχα δει αφενός μιμίδια εμπνευσμένα από την ταινία (αυτό με τα δυο κοριτσάκια, ας πούμε) όπως και κάποια αποσπάσματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κινηματογράφος, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 121 Σχόλια »

Μεζεδάκια εν ου παικτοίς

Posted by sarant στο 6 Φεβρουαρίου, 2021

Ο τίτλος του σημερινού μας πολυσυλλεκτικού άρθρου, θα το μαντέψατε, οφείλεται σε ένα από τα μεζεδάκια της πιατέλας. Θα μπορούσα να βάλω κάποιον τίτλο σχετικόν με την πανδημία, τις μεταλλάξεις, το επικείμενο τρίτο κύμα, θα μπορούσα να πω για το ακορντεόν, τη μαραθώνια συνεδρίαση των λοιμωξιολόγων και το σφίξιμο του λοκντάουν, αλλά σκέφτηκα ότι πανδημικούς τίτλους έχω βάλει πολλούς και θα βάλω κι άλλους στο μέλλον, οπότε ας κάνω σήμερα μιαν ανάπαυλα.

Οπότε, μη θεωρήσετε ότι ο τίτλος είναι έμμεσο σχόλιο για τους χειρισμούς στην αντιμετώπιση της πανδημίας, διότι τον διάλεξα πριν ανακοινωθούν, με μεγάλη καθυστέρηση, τα αυστηρότερα μέτρα εγκλεισμού για Αθήνα και Θεσσαλονίκη.

Βέβαια, δεν θα κλειστούν όλοι μέσα από τις 6 απόψε. Ο πρωθυπουργός θα ταξιδεύει στην Ικαριά (των 4 κρουσμάτων) για να… ελέγξει την πορεία του εμβολιασμού. Ομολογώ ότι τέτοιον κυνισμό δεν τον περίμενα -αλλά όταν ο ηγέτης δεν δίνει το καλό παράδειγμα της στέρησης της ελευθερίας του, πώς να ακολουθήσουν οι πολίτες;

Τελος πάντων, ας αρχίσω με τα μεζεδάκια. Γιατί άραγε τα είπα «εν ου παικτοίς»; Πήρα αφορμή από ένα μαργαριτάρι που δημοσιεύτηκε χτες στο κύριο άρθρο του Μ. Κοττάκη στην Εστία, τη μοναδική εφημερίδα που τυπώνεται σε πολυτονικό, και που θέλει να τονίζει τις διαφορές της από τον υπόλοιπο Τύπο, προβάλλοντας τη μακρά ιστορία της.

Λοιπόν, στο άρθρο αυτό, που βλέπουμε στην εικόνα απόσπασμά του, διαβάζουμε:

«Αντιπολίτευση δεν υπάρχει.Η Κυβέρνηση και τα συγκυβερνώντα συγκροτήματα παίζουν εν ου παικτοίς»

Υποψιάζομαι, όπως υποψιάζεται κι ο φίλος Ακίνδυνος που το ψάρεψε, ότι ο διευθυντής της Εστίας νομίζει ότι «παίζω εν ου παικτοίς» θα πει «παίζω χωρίς αντίπαλο».

Όχι όμως. Η λόγια αυτή φράση, που την κληρονομήσαμε από τους λογίους της ύστερης αρχαιότητας (τη χρησιμοποιούσε πολύ ο Ιωάννης Χρυσόστομος, που ίσως και να την επινόησε, αφού οι πρώτες ανευρέσεις είναι σε δικά του κείμενα), σημαίνει «αστειεύομαι με κάτι σοβαρό, φέρομαι με επιπολαιότητα ενώ οι περιστάσεις είναι κρίσιμες».

Τα «παικτά» είναι αυτά στα οποία επιτρέπεται να παίζει κανείς, τα «ου παικτά» είναι αυτά με τα οποία δεν πρέπει να παίζει κανείς.

Οπότε, όπως καταλαβαίνετε, το πολυτονικό δεν αρκεί για να αποκτήσει κανείς λογιοσύνη. Οι μεταξωτές περισκελίδες θέλουν κι άλλα προσόντα.

* Θυμάμαι με την ευκαιρια μια κωμωδία του 19ου αιώνα (του Καπετανάκη, μάλλον) όπου κάποιος χρησιμοποιεί τη φράση «εν ου παικτοίς» σε μια κοινωνική συναναστροφή, και η συνομιλήτριά του εξοργίζεται («ακούς εκεί να μου πει ότι ενουπαικτώ!).

* Και συνεχίζουμε με μια άλλη έκφραση.

Φίλος στέλνει λινκ για τίτλο άρθρου της Καθημερινής, που μάλιστα ήταν και πρωτοσέλιδο:

Το «ακορντεόν» των μέτρων σπάει νεύρα και ταμεία

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Ομόηχα, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , | 352 Σχόλια »

Κοκκινισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2021

Βέβαια, στη γαστρονομία συνήθως τα λέμε «κοκκινιστά», είτε τα φαγητά είτε τα μεζεδάκια, όχι «κοκκινισμένα». Αλλά ο τίτλος του σημερινού βδομαδιάτικου πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι εμπνευσμένος απο την επικαιρότητα και όχι απ’ τη μαγειρική -αφού από σήμερα επανέρχεται ο χάρτης με τις κίτρινες και τις κόκκινες περιοχές («αυξημένου κινδύνου»), στις οποίες εντάσσεται και η Αττική (πλην νήσων Αργοσαρωνικού).

Όπως βλέπετε, υπάρχει η δυνατότητα να κοκκινίσουν και επιμέρους Δήμοι, κι έτσι οι υπόλοιπες κόκκινες περιοχές της χώρας, πλην Αττικής και Λέσβου είναι η Μύκονος, η Σαντορίνη, ο δήμος Σπάρτης, ο δήμος Πατρέων και οι δήμοι Θηβαίων, Τανάγρας, Χαλκιδαίων, Εορδαίας, και ο Δήμος Νέας Προποντίδας (αυτός στη Χαλκιδική).

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επειδή όλη σχεδόν η Ευρώπη είναι στο κόκκινο, εκτός από τις νότιες και βόρειες παρυφές, διάβασα ότι σκέφτονται να ορίσουν και μια πιο πάνω βαθμίδα, την βαθυκόκκινη -ή όπως αλλιώς θα την πούνε, για τις αποχρώσεις του κόκκινου υπάρχουν σε όλες τις γλώσσες μπόλικες λέξεις- όπου τα πράγματα θα πηγαίνουν όχι απλώς άσχημα αλλά μαύρα. Ίσως επόμενο άρθρο να τιτλοφορηθεί «Κατακοκκινισμένα μεζεδάκια» ή κάτι ανάλογο.

* Αλλά ας αφήσουμε τη ζοφερή επικαιρότητα κι ας προσπαθήσουμε να χαμογελάσουμε λίγο με τα γλωσσικά στραβά κι ανάποδα της εβδομάδας που πέρασε.

* Σαν ορντέβρ, ένα ορθογραφικό. Υπάρχει ένα μιμίδιο, που ο ένας λέει «Θα βγω έξω συν τοις άλλοις» και η γυναίκα του αντιδρά «Ποια άλλη είναι αυτή;». Δεν το βρίσκω πολύ πετυχημένο γιατί η αρχική φράση δεν λέγεται συχνά (ή και καθόλου).

Τις προάλλες όμως φίλος του ιστολογίου μού έστειλε λινκ ενός άρθρου, ένα ρεπορτάζ για κάποιους που θα επιχειρήσουν να βρουν έναν χαμένο θησαυρό, ένα σεντούκι με λίρες από την Κατοχή.

Τοπικός παράγοντας, λοιπόν, επισημαίνει ότι το εγχείρημα δεν θα είναι χωρίς κόστος: Θα πιάσει ένα ποσό αρκετό γιατί θα πρέπει να πάνε σκαπτικά μηχανήματα, το οποία θα δουλέψουν πάνω σε προδιαγραφές, θα πρέπει να πάνε υπάλληλοι από την αρχαιολογία, αυτά έχουν ένα κόστος. Και συν της άλλης, οτιδήποτε βρεθεί ή δεν βρεθεί μετά οι άνθρωποι θα πρέπει να κάνουν αποκατάσταση του χώρου

Συν της άλλης; Ποια είναι αυτή η άλλη που ζητάει μερτικό από τις λίρες;

* Ξέρετε τι είναι ο σιδηρόδρομος Βοείου; Αν σας το έλεγα έτσι αφηρημένο χωρίς τη φωτογραφία, μπορεί και να σκεφτόσασταν ότι ειναι ανορθόγραφα γραμμένο, και ότι το σωστό είναι «σιδηρόδρομος Βοΐου» -βέβαια η γραμμή Αμύνταιο-Κοζάνη δεν λειτουργεί πια, αλλά ίσως υπήρχε εκεί στην περιοχή κάποια παλιά σιδηροδρομική γραμμή, από τον καιρό του Μακεδονικού μετώπου.

Βλέποντας ομως τη φωτογραφία, καταλαβαίνουμε πως είναι κάτι που πουλιέται στο σουπερμάρκετ, κάτι φαγώσιμο -οπότε σωστά είναι γραμμένο το βόειο, βόειο κρέας λοιπόν.

Και πράγματι, στην ορολογία των κομματιών του μοσχαριού υπάρχει και σιδηρόδρομος! Όπως διαβάζω εδώ:

Είναι η προέκταση της σπαλομπριζόλας, δηλαδή τα επτά πρώτα πλευρά του θώρακα από το μοσχάρι. Θυμίζει γραμμές τρένου κόκαλο-κρέας, κόκαλο κρέας, εξ ου και το όνομα «σιδηρόδρομος».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Ετυμολογικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 322 Σχόλια »

Μπαϊντενικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Ιανουαρίου, 2021

Που βέβαια λέγονται έτσι για να σημαδέψουν την ανάληψη καθηκόντων Προέδρου των ΗΠΑ από τον Τζο Μπάιντεν, ένα γεγονός που έγινε δεκτό με φρενιτιώδη ενθουσιασμό από τη ντόπια διανόηση, όπως δείχνει και το στιχούργημα που δημοσίευσε ο συγγραφέας Χρήστος Χωμενίδης, ο οποίος κατάφερε να βρει και ρίμα για τον 46ο Αμερικανό πρόεδρο.

Bέβαια, το «γλιτώσαμε απ’ τα βόλια» ίσως είναι κάπως βεβιασμένο να ειπωθεί, τουλάχιστον σε πλανητική κλίμακα.

Από την άλλη, επειδή ο Τραμπ εξακολουθούσε να μην έχει Τουίτερ στις 20 του μήνα δεν μάθαμε πώς λέγεται στα αγγλικά η φράση «Το κλειδί είναι κάτω από το χαλάκι» -διότι βέβαια ο απερχόμενος Πρόεδρος, αντιγράφοντας τον Αντώνη Σαμαρά το 2015, απουσίασε από την τελετή εγκατάστασης του διαδόχου του.

Πιο αστείοι μάλλον ήταν οι διάλογοι ορισμένων ακραίων τραμπικών, τόσο εγχώριων όσο και υπερατλαντικών, που δεν μπορούσαν οι καημένοι να πιστέψουν πώς όλα κυλησαν κατ’ ευχήν και ανέλαβε καθήκοντα ο αφορεσμένος, χωρίς να συμβούν όλα τα σημεία και τέρατα που οι σαμάνοι τους τούς διαβεβαίωναν ότι θα συνέβαιναν.

* Και πάμε σε ένα μεταφραστικό μαργαριτάρι σε μια είδηση με αθλητικό αλλά και ιστορικό ενδιαφέρον. Η Πέλιστερ, η ομάδα της Μπίτολα, της βορειομακεδονικής πόλης, του Μοναστηριού που το λέγανε παλιά, άρχισε να κατασκευάζει καινούργιο στάδιο σύμφωνο με τις προδιαγραφές της Ουέφα.

Στο σχετικό ρεπορτάζ, λοιπόν, διαβάζουμε ότι κάτω από μια κερκίδα του παλιού σταδίου «βρέθηκαν 12.600 χειροβομβίδες από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο» -και το ρεπορτάζ αναφέρει ότι από φοβερή τύχη δεν είχαμε πολύνεκρο δυστύχημα όλα αυτά τα χρόνια.

Πράγματι, το Μοναστήρι ήταν στην πρώτη γραμμή του Μακεδονικού Μετώπου κατά τον Α’ Παγκ. Πόλεμο, ήταν το πρώτο κομμάτι σερβικού εδάφους που κατάφεραν να απελευθερώσουν τα σερβικά στρατεύματα. Δεν είναι έκπληξη αν είναι φορτωμένο ακόμα με πυρομαχικά από την εποχή εκείνη. Αλλά ήταν χειροβομβίδες αυτές που βρέθηκαν;

Διαβάζουμε ότι «οι χειροβομβίδες που εντοπίστηκαν ζυγίζουν 7 κιλά η κάθε μία». Αλλά χειροβομβίδες εφτά κιλών μόνο ο Ηρακλής θα μπορούσε να πετάξει σε απόσταση που να πλήξει τον εχθρό και όχι τον ίδιο. Οι χειροβομβίδες, απ’ όσο ξέρω, ζυγίζουν κάτω από κιλό.

Το πρωτότυπο που βρηκα κάπου γράφει unexploded grenades, και πράγματι οι χειροβομβιδες είναι hand grenades και πολύ συχνά σκέτο grenades, αλλά ο όρος grenades μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για άλλα βλήματα.

Aπό τη φωτογραφία φαίνεται να πρόκειται για οβιδες πυροβολικού, αλλά επειδή εγώ από στρατιωτικά είμαι σκράπας παρακαλούνται οι ειδημονέστεροι να μας διαφωτίσουν.

* Kαι συνεχίζουμε με μια προσθήκη στις δέλτους της Νομανσλάνδης. Γράφει φίλος:

Παρακολουθώ την σειρά Outlander στο Netflix.

Ο πρωταγωνιστής περιγράφει στη γυναίκα του πώς ένας ζητιάνος αιχμαλωτίστηκε και μεταφέρθηκε στο Αλγέρι, όπου του έκοψαν τη γλώσσα. Το ενδιαφέρον βρίσκεται σε αυτούς που τον αιχμαλώτισαν.

Όπως μπορείτε να δείτε και στα στιγμιότυπα που στέλνω, εδώ οι Τούρκοι μεταφράζονται Tερκς (!), λαός άγνωστος σε μένα μέχρι τώρα…

Πράγματι, το πρωτότυπο έλεγε He was captured by the Turks at sea.

Κι όσο κι αν το Turk δεν αναφέρεται απαραίτητα σε εθνοτικά Τούρκο, οπωσδήποτε δεν θα το μεταφράσουμε Τερκς -που θυμίζει τα νησιά Τερκς και Κέικος στην Καραϊβική.

Περίεργο πάντως να γίνονται τέτοια στοιχειώδη λάθη στο Νέτφλιξ, το οποίο πριν από μερικά χρόνια είχε καλούς υποτιτλιστές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Α' παγκόσμιος πόλεμος, ΗΠΑ, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Υπότιτλοι, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 335 Σχόλια »

Χιονοσκεπή μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2021

Τα λέω έτσι διότι και στη Βόρεια Ελλάδα έπεσαν χιόνια αλλά και εδώ όπου βρίσκομαι το έχει στρώσει και το βλέπω από το παράθυρό μου.

Θα μπορούσα ομως να τα πω και «αστυνομοκρατούμενα μεζεδάκια» αφού, πέρα από την εξαγγελία «πανεπιστημιακής αστυνομίας», ο υπουργος Μεταφορών έκανε χτες λόγο για τη δημιουργια «ειδικού αστυνομικού σώματος για τα μέσα μαζικής μεταφοράς» λες και η λύση στο κάθε πρόβλημα να είναι η θέσπιση μιας ειδικής αστυνομίας -σε μια χώρα που ήδη βρίσκεται στη 2η θέση της ΕΕ όσον αφορά τον αριθμό των αστυνομικών αναλογικά προς τους κατοίκους (πρώτη είναι η Κύπρος).

Και επειδή σε κανα μήνα που θα ζεστάνει ο καιρός θα αρχίσουν πολλοί να εξορμούν στη θάλασσα, δεν θα ήταν κακή ιδέα να θεσπιστεί ένα ειδικό αστυνομικό σώμα που θα περιπολεί στις πλαζ και στις παραλίες. Μπορεί μάλιστα να ονομαστεί Baywatch.

Κοντά σ’ αυτό, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε χτες την αύξηση των προστίμων για παραβίαση των κορονοπεριορισμών στο εξοντωτικό ύψος των 500 ευρώ, κοντά ένα μηνιατικο για πολλούς (στη Γαλλία, με ανώτερο βιοτικό επίπεδο, το αντίστοιχο πρόστιμο είναι 135 ευρώ). Αλλά παρασύρθηκα. Προχωράω στα μεζεδάκια μας.

Και ξεκινάμε με ένα καίριο ορθογραφικο λάθος.

* Δεν ξέρω από ποιο κανάλι είναι η οθονιά, αλλά δεν φαντάζομαι να είχε μήτρα ο ιεράρχης.

(Ο Ησαΐας Σαλώνων ήταν μυημένος στη Φιλική Εταιρεία και έπεσε μαχόμενος πλάι στον Αθανάσιο Διάκο στη μάχη της Αλαμάνας τον Απρίλιο του 1821).

Να τα προσέχουμε τα ομόηχα!

* Η γενικομανία της εβδομάδας σε δήλωση συνδικαλιστή αστυνομικού, ο οποίος διαμαρτύρεται επειδή αφέθηκαν ελεύθεροι οι κατηγορούμενοι για την επίθεση στον πρύτανη της ΑΣΟΕΕ.

Αναφέρει, ελαφρώς ασύντακτα:

Η ίδρυση της πανεπιστημιακής αστυνομίας που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση προκειμένου να υπάρξει τάξη, ασφάλεια εντός των πανεπιστημίων εάν δεν υπάγεται και δεν αναφέρεται αποκλειστικά στα αυτοδιοικούμενα(όπως η πολιτεία θέλει να φτιάξει τα ΑΕΙ) είναι πολύ πιθανόν σε λίγο χρόνο να αναζητούμε κάτι νέο για την ασφάλεια των πανεπιστημίων, το γιατί δεν χρειάζεται ιδιαίτερης ανάλυσης.

Προφανώς μπλέκει το «χρειάζεται» με το «χρήζει», το οποίο πράγματι συντάσσεται με γενική. Δεν πειράζει. Θα προτιμούσα να γνωρίζει το τεκμήριο της αθωότητας και να διακρίνει ότι ελεύθεροι αφέθηκαν όχι «αυτοί που συμμετείχαν στη διαπόμπευση του πρύτανη», όπως γράφει, αλλά «αυτοί που κατηγορούνται ότι συμμετείχαν στη διαπόμπευση του Πρύτανη», κι ας μπερδεύει το «χρήζει» με το «χρειάζεται».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , , , | 471 Σχόλια »

Καπιτωλιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Ιανουαρίου, 2021

Τα δευτερα μεζεδάκια της χρονιάς (και της δεκαετίας, για ορισμένους) τα ονομάζω έτσι σε ανάμνηση των πρωτοφανών σκηνών που διαδραματίστηκαν προχτές στην Ουάσινγκτον όταν λεφούσια τραμπικών διαδηλωτών μπούκαραν στο Καπιτώλιο για να διακόψουν την ψηφοφορία επικύρωσης των εκλεκτορικών ψήφων, εκμεταλλευόμενοι την ολιγωρία, ή μάλλον τη φιλική στάση, των αστυνομικών που φρουρούσαν τον χώρο.

Ειδαμε απίστευτες εικόνες, πρωτοφανείς, με «σαμάνους» των τραμπικών ντυμένους προβιές να στρογγυλοκάθονται στα έδρανα (οι βουλευτές και γερουσιαστές είχαν φυσικά φυγαδευτεί). «Πληρώνουμε 750 δισεκατομμύρια το χρόνο, έγραψε κάποιος, για την άμυνά μας και η καρδιά της κυβέρνησης κυριεύτηκε από ένα τσούρμο καραγκιόζηδες ντυμένους Μπλεκ», ενώ ο μαύρος ποιητής Noah Caine ανέβασε στο Τουίτερ μια φωτογραφία ενός εισβολέα στρογγυλοκαθισμένου πάνω στην προεδρική έδρα, συνοδεύοντας με το σχόλιο: Το ότι έφτασε κάποιος εκεί χωρίς να τον σκοτώσουν είναι η πεμπτουσία του προνομίου των λευκών», διότι βέβαια εύκολα φανταζόμαστε ότι αν είχε επιχειρηθεί είσοδος στο Καπιτώλιο από διαδηλωτές του BLM οι απώλειες θα μετριούνταν  με τις δεκάδες.

Βέβαια, κάποιοι προσπάθησαν να παραλληλίσουν το μπουκάρισμα στο Καπιτώλιο με τις συγκεντρώσεις των αγανακτισμένων, ενώ κατά τη γνώμη μου, αν θέλουμε αναλογίες στα καθ’ ημάς, μπορούμε να αναφέρουμε την προσπάθεια εισόδου στη Βουλή τον Ιανουάριο του 2019 (τότε που ήταν πρωτεργάτης ο Ανθρακέας) ή την είσοδο δεξιών τραμπούκων στη Βουλή με επικεφαλής τον Ρένο Αποστολίδη το 1964.

Αλλά να μην παρασυρθώ σε πολιτικό σχολιασμό, σήμερα είναι Σάββατο και σχολιάζουμε ευτράπελα. Φ

* Στο σουπεράκι της ΕΡΤ γράφτηκε για «προσπάθεια να καταληθεί η αμερικανική δημοκρατία».

Λέτε να παρετυμολογήθηκε το «καταλυθεί» από «κάτ’ αλήτες» που προσπάθησαν να παρακωλύσουν τη διαδικασία;

* Συνεχίζουμε αμερικάνικα, με μια είδηση του ΑΠΕ. Έχει ενδιαφέρον ο χειρισμός του πρωτότυπου υλικού από τον skai.gr.

Λοιπόν, το ΑΠΕ ανακοινώνει την εκλογή της Νάνσι Πελόσι ως προέδρου της Βουλής των Αντιπροσώπων στις ΗΠΑ και μεταξύ άλλων γράφει:

Στα 80 της χρόνια, η ικανή τακτικίστρια, η βασική αντίπαλος του Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού της θητείας του, επανεξελέγη πρόεδρος του σώματος για δύο χρόνια, παρά τις επιφυλάξεις αρκετών στην αριστερή πτέρυγα του κόμματός της.

Η βουλεύτρια της Καλιφόρνιας, η πρώτη γυναίκα που κατέλαβε τον θώκο, εξασφάλισε 216 ψήφους, έναντι 209 του Ρεπουμπλικάνου αντιπάλου της, του Κέβιν Μακάρθι. Όλοι οι παρόντες Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές ψήφισαν τον τελευταία· αντίθετα, πέντε μέλη της κοινοβουλευτικής ομάδας των Δημοκρατικών δεν έδωσαν την ψήφο τους στην κυρία Πελόσι.

Ο Σκάι, έχοντας ρητά ως πηγή το ΑΠΕ, αναφέρει:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γιουτουμπάκια, Ηνωμένες Πολιτείες, Θηλυκό γένος, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , , | 393 Σχόλια »

Τα πρώτα μεζεδάκια του 2021

Posted by sarant στο 3 Ιανουαρίου, 2021

…ή ίσως και της δεκαετίας, της τρίτης του αιώνα μας. Προτίμησα όμως, όπως και πέρυσι, να αποφύγω να πάρω θέση στο μέγα θέμα που (πέρυσι) είχε διχάσει το κοινό του ιστολογίου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης γενικότερα, αν δηλαδή μπήκαμε πέρυσι σε νέα δεκαετία ή αν αυτό έγινε προχτές. Σημειώνω βέβαια ότι τα μεζεδάκια μας είναι και ετεροχρονισμένα, αφού δημοσιεύονται εκτάκτως Κυριακή -που σημαίνει ότι το λογοτεχνικό μας ανάγνωσμα μετατίθεται για την επόμενη Κυριακή.

Βεβαια, στην πραγματικότητα τα μεζεδάκια του άρθρου δεν είναι όλα φετινά, ή μάλλον, για να το πω αλλιώς, τα περισσότερα είναι περσινά -λογικό, αφού η πρώτη μέρα του χρόνου ήταν μόλις προχτες. Και, για να πούμε και τη μαύρη αλήθεια, δεν έχουμε και πολλά μεζεδάκια στην πιατέλα, διότι εορταστικό το κλίμα και ο σεφ χαλάρωσε.

* Ξεκινάω με ένα περσινό και μάλιστα όχι επίκαιρο -θα μπορούσα να το βάλω και την προηγούμενη ή την επόμενη εβδομάδα.

H oθονιά είναι από την ιστοσελίδα μεταφορικής εταιρείας. Με ρωτάει φίλος πώς βλέπω το «Εισάγετε έως και 10 αριθμούς» (αποστολών υποθέτω ότι ακολουθεί).

Αν το θεωρήσουμε προστακτική, δεν καλοστέκει -θα ταίριαζε καλύτερα το «εισαγάγετε».

Μπορεί όμως να θεωρηθεί οριστική (δηλ. «εδώ εισάγετε…») οπότε στέκει μια χαρά.

Και, εν πάση περιπτώσει, ας φέρνουν τα δέματα στην ώρα τους κι ας φαλτσάρουν στα σύνθετα του «άγω».

* Πριν από μερικές μέρες είχαμε την ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς, αλλά το ιστολόγιο συνεχίζει να καταγράφει με ενδιαφέρον νέες λέξεις που εμφανίζονται.

Πρόσεξα λοιπόν, σε είδηση από τη Θεσσαλονίκη, ότι η αστυνομία «διέλυσε διαμπαλκονική συναυλία». Ο όρος χρησιμοποιείται όχι μόνο στον τίτλο αλλά και στο άρθρο, πχ.: Στη διαμπαλκονική συναυλία με άρπες, τρομπέτες, ντραμς και πιάνο, κατέφθασε πλήθος κόσμου που απολάμβανε τις μελωδίες από το πεζοδρόμιο, ενώ οι κάτοικοι της γειτονιάς βγήκαν στα μπαλκόνια προκειμένου να ακούσουν την πρωτότυπη μουσική παράσταση από τα μέλη της Πρωτοβουλίας της Γειτονιάς Αλεξάνδρου Σβώλου.

Αναρωτιέμαι αν ο όρος υπήρχε από την πρώτη καραντίνα, της άνοιξης, και δεν τον είχα προσέξει τότε. Πάντως μου αρέσει η λέξη, και θυμίζει και τη «διαβαλκανική» (συνεργασία ή οτιδήποτε άλλο).

Και όπως είπα σε φίλο που μου κοινοποίησε την είδηση, «ο αντιδιαμπαλκονισμός δεν θα περάσει».

* Κι ένα σύνθημα σε τοίχο εκκλησίας.

Όπως θα προσέξατε, απευθυνεται στους «Χριστανούς» και δηλώνει αντίθεση στο «εμόλιο».

Σκέφτηκα ότι δεν αποκλείεται να το έγραψε εκείνος ο φωστήρας, που είχε γράψει πρόπερσι το αθάνατο σύνθημα «Η Μακονία είναι ελληνική».

* Κι ένα που δεν το άκουσα με τ’ αυτιά μου, αλλά το μεταφέρει αξιόπιστος φιλος.

Στο δελτίο ειδήσεων του Αντένα την παραμονή της πρωτοχρονιάς, εκεί που έδειχναν ρεπορτάζ από την Ωκεανία και την Άπω Ανατολή, όπου ο χρόνος είχε ήδη αλλάξει (έχουν μια μανία αυτοί οι φιγουρατζήδες οι νεοζηλανδοί να κάνουν κάθε χρόνο πρώτοι πρωτοχρονιά…), ο Νικόλας Βαφειάδης είπε:

Ένας πύργος με βεγγαλικά (ή κάτι τέτοιο) «εξανδραπόδισε το 2020».

Προφανώς ήθελε να πει κάτι σαν «το εξαπέστειλε» ή «το έστειλε στον αγύριστο».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μιμίδια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , | 307 Σχόλια »

Τρία βιβλία

Posted by sarant στο 28 Δεκεμβρίου, 2020

Από τις λιγοστές εξαιρέσεις στο λοκντάουν που σημάδεψε τα φετινά μας Χριστούγεννα ήταν το άνοιγμα των βιβλιοπωλείων. Σε ό,τι με αφορά, δεν άνοιξαν ματαίως. Έκανα κάμποσες επισκέψεις στους τόπους λατρείας, τουλάχιστον σε όσους δεν είχαν συνωστισμό και ουρά στην είσοδο -και λογαριάζω από σήμερα να κάνω κι άλλες επισκέψεις γιατί δεν έχω ακόμα κορέσει τη δίψα μου ύστερα από τόσες βδομάδες στέρησης.

Θα παρουσιάσω σήμερα τρία βιβλία που αγόρασα και διάβασα αυτές τις μέρες, νέας εσοδείας -αν και δεν είναι και τα τρία καινούργιες εκδόσεις. Πριν προχωρήσω όμως, κι επειδή ο παπάς τα γένια του βλογάει, να υπενθυμίσω ευγενικά ότι μια από τις νέες κυκλοφορίες στους πάγκους των βιβλιοπωλείων είναι και το δικό μου καινούργιο βιβλίο, Το ζορμπαλίκι των ραγιάδων, που το συνιστώ θερμά -αλλά δεν είμαι βέβαια αμερόληπτος.

Το πρώτο βιβλίο για το οποίο θα σας μιλήσω είναι μεν έκδοση του 2020 αλλά πρόκειται για επανέκδοση, ή ίσως επανέκδοση επανέκδοσης.

Είναι «Η ξένη του 1854» του Εμμανουήλ Λυκούδη, ένα πεζογράφημα γραμμένο το 1893 με θέμα την επιδημία χολέρας του 1854, στα χρόνια του Κριμαϊκού πολέμου, που θέρισε την Αθήνα και τον Πειραιά. Είχε εκδοθεί το 1998 από τις εκδόσεις Πατάκη και επανεκδόθηκε φέτος τον Μάιο, προφανώς επειδή η πανδημία του κορονοϊού έκανε επίκαιρο το θέμα. Ο Λυκούδης αποκαλεί «ξένη» τη χολέρα, αφού πράγματι ήρθε από το εξωτερικό:

«Δυστυχισμένη θεοκατάρατη χρονιά. Ποιος θα λησμονήση τι κακά έσυρε μαζί της; Είναι κάτι χρόνοι, όπου τραβούν οπίσω τους τα βάσανα, τις συμφορές, αλυσίδα βαρειά, ατέλειωτη αλυσίδα που σέρνεται στα στήθια.
… Πώς μας ήρθε λοιπόν η θεοκατάρατη Ξένη; Πολλά λένε. Αλλά περισσότερο επιστεύθηκε πως μπήκε κρυφά επιβάτης και κρύφτηκε κάτω βαθειά, στο μπαλαούρο, μέσα σε μια καμαρωμένη φρεγάδα, χυτή, χαριτωμένη, που ήρχουνταν στον Πειραιά φορτωμένη στρατό για την Κριμαία.»

Ο Λυκούδης είναι αξιόλογος συγγραφέας και όπως βλέπετε από το μικρό δείγμα η γλώσσα του είναι κατά βάση δημοτική και γοητευτικά πολυκαιρισμένη. Εμείς παραλληλίζουμε τη σημερινή πανδημία με παλιότερες, κι έτσι ο Λυκούδης παραλληλίζει την επιδημία του 1854 με τον λοιμό του Πελοποννησιακού πολέμου και παραθέτει και Θουκυδίδη για να δείξει τα κοινά σημεία. Το αφήγημά του είναι περισσότερο ένα χρονικό για την επιδημία της χολέρας αν και έχει στοιχεία μυθοπλασίας που, εδώ που τα λέμε, κάπως μηχανικά δένονται στην αφήγηση, πάντως είναι ενδιαφέρον ανάγνωσμα -και σύντομο άλλωστε, αφού δεν φτάνει τις 100 σελίδες (έχει προστεθεί και ένα μικρό ναυτικό διήγημά του στο τέλος).

Το εισαγωγικό σημείωμα του Σπ. Τσακνιά είναι κατατοπιστικό, αλλά το γλωσσάρι στο τέλος το βρήκα μάλλον λειψό. Οπότε, ως παρωνυχίδα, θα επισημανω δυο λέξεις που κακώς κατά τη γνωμη μου λείπουν από το γλωσσάρι. Στη σελ. 21 ο Λυκούδης γράφει ότι η Ξένη (η επιδημία) «μόλις εις το τέλος Σεπτεμβρίου άρχισε να τρυγά εις τας Αθήνας τα πρώτα πριμαρόλια του θανάτου». Η λέξη δεν εξηγείται στο Γλωσσάρι. Πριμαρόλια, το ξέρουμε από τον τίτλο του βιβλίου της Αθ. Κακούρη, έλεγαν τα καράβια που μετέφεραν τον πρώτο καρπό της σταφιδικής σεζόν την εποχή που η σταφίδα ήταν το μοναδικό αξιόλογο εξαγωγικό προϊόν της Ελλάδας, αλλά αυτό είναι επέκταση της έννοιας. Πριμαρόλια είναι οι απαρχές, και ειδικότερα οι πρώτοι καρποί της εμπορικής σεζόν, ανεξάρτητα από καλλιέργεια -το γαλλικό primeurs. Εδώ ο Λυκουδης τη χρησιμοποιεί φυσικά μεταφορικά, και δεν έπρεπε να λείπει από το γλωσσάρι, όπου υπάρχουν προφανείς λέξεις όπως πλειο ( = πιο) ή «ανάρηα» (= ανάρια, αραιά).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Βιβλία, Κινηματογράφος, Μεταφραστικά, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , , | 182 Σχόλια »

Δευτεροχριστουγεννιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Δεκεμβρίου, 2020

Που βέβαια τα λέω έτσι επειδή τα διαβάζετε τη δεύτερη μέρα των Χριστουγέννων. Θα μπορούσα να τα πω και «κορονοχριστουγεννιάτικα», που θα ήταν ακριβέστατο για τα φετινα σημαδεμένα Χριστούγεννα, αλλά δεν ήθελα να το βλέπω στον τίτλο.

Έτσι κι αλλιώς η κορόνα σημάδεψε τη χρονιά που κλείνει, κι αυτό αναμένεται να αποτυπωθεί και στην παραδοσιακή μας ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς 2020, που συνεχίζεται έως το βραδάκι της Τετάρτης 30 Δεκεμβρίου -πρωί της παραμονής θα ανακοινωθούν τα αποτελέσματα.

Στην απίθανη περίπτωση που δεν εχετε ακόμα ψηφίσει, μπορείτε να το κάνετε στην ειδική μας σελίδα. Φέτος, ίσως λόγω λοκντάουν, η συμμετοχή είναι αυξημένη και δεν αποκλείεται να ξεπεράσουμε το ιστορικό ρεκόρ του θεσμού, που έγινε πρόπερσι (2367 συμμετοχές), Μια λέξη προηγείται προς το παρόν αλλά για τη δεύτερη θέση μαίνεται αμφίρροπη μάχη. Οπότε, ψηφίστε!

* Για ορντέβρ κάτι άσχετο και με την πανδημία και με τα Χριστούγεννα, μια ακλισιά που επισήμανε φίλος. Σε άρθρο για κάποιον ημιδιάσημο, διαβάζουμε:

Στο λιμάνι του Πειραιά όλοι ξέρουν τον πατήρ Λεβεντάκη ώς τον «νερουλά» της Αίγινας, στο λιμάνι της οποίας είναι μόνιμα μια υδροφόρα του, χειμώνα-καλοκαίρι.

Ο πατήρ Λεβεντάκης, αν θέλουμε να το πούμε έτσι στα επίσημα (εγώ προτιμώ «ο Λεβεντάκης πατήρ»), αλλά τα μεταξωτά κλίνονται! Κι έτσι βλέπουμε τη χρησιμότητα του άκλιτου προτακτικού «πατερ», αφού με το «ο πάτερ Νικόδημος» καταλαβαίνουμε αμέσως ότι πρόκειται για ιερωμένο και όχι για τον πατέρα κάποιου.

* Συνεχιζω με ένα δυσκλαίμηρον (disclaimer, που λέει ο Μπαμπινιωτης). Επειδή η βορειοανατολική πλευρα του πληκτρολογίου μου έχει πρόβλημα, το πληκτρο που βγαζει τους τόνους μία δουλευει και μία δεν δουλευει. Οπότε, αν λείπουν οι τόνοι σε πολλες λέξεις, μην θεωρείτε ότι έχω αρχισει να ρετάρω. Ή μάλλον, μπορεί να έχω αρχίσει να ρετάρω, αλλά μην το συμπεραίνετε από αυτο το ψεγαδι.

* Η ευχετήρια κάρτα του Άδωνι Γεωργιάδη συζητήθηκε στα σόσιαλ για λόγους, ας πούμε, γλωσσικούς:

Το πολυτονικό δεν εξέπληξε όσους θυμούνται ότι πρώτο μέλημα του Άδωνη, όταν ανέλαβε πρώτη γφορά υπουργός στην κυβέρνηση Παπαδήμου, ήταν να βάλει αυτοσχέδιες πινακίδες με πολυτονικό στις αίθουσες του υπουργείου του.

Εδώ όμως προχωράει, αφού εύχεται (πολυτονιστί, είπαμε) «Καλά Χριστούγεννα με υγίεια». Και βέβαια, ο τύπος «υγίεια» είναι υπαρκτός στην αρχαία ελληνική -όχι απλως υπαρκτος, αλλά αυτός ηταν ο βασικός τύπος στην κλασική αρχαιότητα, υγίεια και υγιεία (ο τόνος έπαιζε), ενώ ο σημερινός τύπος υγεία είναι ελληνιστικός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Παρουσίαση βιβλίου, Πανδημικά, Χριστούγεννα | Με ετικέτα: , , , , , , | 311 Σχόλια »

Μανδρωμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Δεκεμβρίου, 2020

Όχι, δεν άλλαξα τώρα στα γεράματα απόψεις για το γλωσσικο, δεν προσχώρησα στις τάξεις των ευπρεπιστών που κάνουν πεσκανδρίτσα την πεσκαντρίτσα και (γιατί όχι;) άνδρο το άντρο. Αν ονομάζω «μανδρωμένα» τα σημερινά μεζεδάκια μας, και όχι «μαντρωμενα», είναι επειδή το «αυστηρό λοκνταουν» που αποφασίστηκε για τη Δυτική Αττική, το πρώτο σε όλη τη χώρα, ισχύει για τους δήμους Ελευσίνας, Ασπροπύργου και Μάνδρας. Οι μαντρωμένοι στη Μάνδρα (που βέβαια αμφιβάλλω αν την προφέρουν έτσι και όχι Μάντρα) θα είναι μανδρωμένοι, όχι;

* Και ξεκινάμε με ένα σκακιστικό πρόβλημα, κατά κάποιο τρόπο. Όχι όμως από τα προβλήματα που λύνουν οι σκακιστές, ο λευκός παίζει και κάνει ματ σε τρεις κινήσεις, ένα σκακιστικό μεταφραστικό πρόβλημα ή ένα πρόβλημα κρυπτογραφίας.

Σε άρθρο για ένα κρυπτογράφημα που λύθηκε ύστερα απο πολύχρονες προσπάθειες, διαβαζουμε:

… Το κρυπτογράφημα 340 διαβάζεται διαγώνια, ξεκινώντας από τον πρώτο χαρακτήρα στην πρώτη γραμμή αριστερά, κατεβαίνοντας κάθε φορά μια σειρά και παίρνοντας τον χαρακτήρα που βρίσκεται δύο θέσεις δεξιά, όπως κινείται ο αξιωματικός στο σκάκι.

Αλλά ο αξιωματικός στο σκάκι κινείται διαγώνια. Αντίθετα, η περιγραφή ταιριάζει στην κίνηση του ίππου.

Την ίδια είδηση τη βρίσκουμε με την ίδια διατύπωση σε πολλούς ιστότοπους, πράγμα που δεν είναι περίεργο αφού προέρχεται από το ΑΠΕ, τον εθνικό μας κοτσανοδιανομέα.

Αλλά πώς έγινε το λάθος; Προφανώς, ο συντάκτης διάβασε κάτι σαν like the knight moves in chess, ήξερε πώς λεγονται τα κομματια στο σκάκι στα ελληνικά, και αντιστοίχισε τον knight όχι σε άλογο αλλά σε αξιωματικό.

* Τίτλος άρθρου σε αθλητικό ιστότοπο, με τον ΠΑΟΚ να δηλώνει: άρουμε την εμπιστοσύνη μας στο πρόσωπο του Κλάτενμπεργκ.

Εμείς άρουμε; Αίρουμε είναι κανονικά, αν και έχουμε δει κι άλλες φορές μεταπλασμένους τύπους της οριστικής του ενεστώτα με βαση την υποτακτική. Το λάθος δεν θα το χρεώσουμε στον ΠΑΟΚ, διότι στην ανακοίνωσή του λέει, σωστά:

«Είμαστε υποχρεωμένοι να άρουμε την εμπιστοσύνη μας στον κ. Κλάτενμπεργκ, ο οποίος από σήμερα θα πρέπει να μας πείσει ότι δεν ονειρεύεται μια θέση στην άκρη του πάγκου της Νότιγχαμ Φόρεστ»

Το χρεώνουμε στον ιστότοπο, αφού άλλωστε και στην αρχή του άρθρου μας πληροφορεί:

Άρει την εμπιστοσύνη του στον Κλάτενμπεργκ ο ΠΑΟΚ.

Δεδομένου ότι η άρση της εμπιστοσύνης έγινε ύστερα από το ματς με τον Άρη, ίσως έπαιξε ρόλο και μια ιδιότυπη έλξη.

* Kι ένα τηλεοπτικό μεζεδάκι

Η εκπομπή του Σπύρου Παπαδόπουλου «Στην υγειά μας ρε παιδιά» στο Σκάι, είχε το περασμένο Σάββατο ένα πολύ ωραίο αφιέρωμα στον Θάνο Μικρούτσικο. Προς το τέλος του αφιερώματος, τραγούδησαν και τη Θεσσαλονίκη…

Ο Μικρούτσικος έχει μελοποιήσει και Καβάφη, αλλά η Θεσσαλονίκη που κοιμάται κατω από φώτα κόκκινα είναι του Καββαδία. Το λαθάκι διαιωνίζεται και στο Γιουτούμπ., όπου έχει ανέβει το στιγμιότυπο της εκπομπής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Σκάκι | Με ετικέτα: , , , , , | 268 Σχόλια »

Βιβλιοπωλικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Δεκεμβρίου, 2020

Και βέβαια αποκαλώ έτσι το εβδομαδιαίο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο επειδή χτες το μεσημέρι αναγγέλθηκε ότι επιτέλους θα ανοίξουν τα βιβλιοπωλεία, κάτι που, γιατί να το κρύψουμε άλλωστε, με χαροποίησε πολύ.

Μετριάζεται βεβαια η χαρά αν σκεφτούμε ότι το υπόλοιπο λιανεμπόριο μάλλον δεν θα ανοίξει -η μόνη εξαίρεση έγινε για βιβλιοπωλεία, κουρεία και κομμωτήρια, καθώς και για όσα καταστήματα εφαρμόζουν το λεγόμενο click away, όπου ο πελάτης παραγγέλνει από το διαδίκτυο (ή τηλεφωνικά) και παραλαμβάνει συσκευασμένα τα είδη που αγόρασε σε εξωτερικό χώρο.

Οπότε, έγραψα στο Τουίτερ:

— Και γιατί επιτρέψατε μόνο το click away, κύριε υπουργέ;
— Για να τη σπάσουμε στον Μπαμπινιώτη.

Ίσως αφιερώσουμε κι άλλο άρθρο στον νεοπαγή όρο -δείτε πάντως το σχετικό σημείωμα της Λεξιλογίας. Σήμερα όμως συζητάμε για πολλά και διάφορα.

Και ξεκινάμε με κάτι μεταφραστικό. Κάτι γίνεται τώρα τελευταία με μονόλιθους που εμφανίζονται και εξαφανίζονται. Δεν ξέρω τι ακριβώς, θα μου πείτε στα σχόλια. Πάντως, διαβάζω ότι όταν εμφανίστηκε στην Καλιφόρνια ένας μονόλιθος, κάποιοι ακροδεξιοί έσπευσαν και τον ξήλωσαν, φωνάζοντας «Ο Χριστός είναι βασιλιάς».

«Ο Χριστός είναι βασιλιάς σε αυτήν τη χώρα. Δεν θέλουμε παράνομους εξωγήινους από το Μεξικό, ή το μακρινό διάστημα, οπότε ας καταρρίψουμε αυτόν τον μονόλιθο», συνέχισε ένας από αυτούς.

Παράνομους εξωγήινους από το Μεξικό; Υπάρχουν εξωγήινοι στο Μεξικό; Μόνο στον Υμηττό ξέρω να υπάρχουν εξωγήινοι, όπως είχε αποκαλύψει παλιά στη Βουλή κάποιος που έγινε μετά πρωθυπουργός.

Τι συνέβη; Όπως ίσως θα μαντέψατε, οι Τραμπικοί που κατέστρεψαν τον μονόλιθο είπαν We don’t want illegal aliens from Mexico or outer space.

Στα αμερικάνικα, alien είναι βεβαίως ο εξωγήινος, είναι όμως και ο αλλοδαπός, οπότε ο τραμπικός μ’ ένα σμπάρο μπορεί να δείξει το μίσος του για δυο τρυγόνια, αλλά στη μετάφραση δεν ξέρω αν μπορεί να αποδοθεί με μια λέξη. Αν εγώ είχα να το αποδώσω, θα έλεγα «Δεν θέλουμε ξένους εδώ, είτε είναι μετανάστες από το Μεξικό είτε εξωγήινοι από το διάστημα».

Θα προσέξατε επίσης ότι ο συγκεκριμένος μονόλιθος ήταν… ατσάλινος. Ατσάλινος και μονόλιθος, μήπως είναι οξύμωρο; Στο πρωτότυπο τον λένε monolith αλλά στα αγγλικά δεν είναι τόσο φανερή η σύνδεση του -lith με τον λίθο, την πέτρα (stone). Τι λέτε;

* Και κάτι πανδημικό, συγκεκριμένα για τον εμβολιασμό που θα γίνει, όταν και αν γίνει. Ο υπουργός ανακοίνωσε πανεθνική εκστρατεία, που σίγουρα θα αλλάξει τη ζωή όλων μας:

Όπως βλέπετε, η εθνική εκστρατεία θα διαρκέσει μέχρι την 31η Ιουνίου, όπως προβλέπεται σε τροπολογία που κατέθεσε ο κ. Κικίλιας.

Υποθέτω ότι ο κ. υπουργός κατέθεσε ήδη ή θα καταθέσει προσεχώς και άλλη τροπολογία, βάσει της οποίας ο Ιούνιος έχει πλέον 31 ημέρες. Δεν ξέρω όμως αν αυτή η ενίσχυση του Ιούνη θα είναι έκτακτη, μόνο για το 2021 ή αν θα έχει μόνιμο χαρακτήρα.

Ένα αλλο φλέγον ερώτημα που μένει αναπάντητο προς το παρόν είναι «Από ποιον μήνα θα πάρει τη μέρα ο Ιούνιος;» Μήπως από τον Ιούλιο; Κι αν ναι, τι θα γίνει με όσους είχαν γενέθλια ή ονομαστική εορτή την 31η Ιουλίου; Θα γιορτάζουν στις 31 Ιουνίου;

Ή μήπως στο εξής θα έχουν όλα τα χρόνια 366 μέρες, εσαεί δίσεκτα δηλαδή;

Όπως βλέπετε, η πρόταση του κ. Κικίλια έχει πολλά σημεία που πρέπει να ξεκαθαριστούν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Αλβανία και Αλβανοί, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 311 Σχόλια »

Βαρβαρικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Δεκεμβρίου, 2020

Όχι από τους βαρβάρους, ούτε από τους βαρβαρισμούς, παρόλο που το βδομαδιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο συχνά επισημαίνει γλωσσικά αστοχήματα. Απλώς, τα μεζεδάκια που εσείς διαβάζετε σήμερα, γράφτηκαν χτες, που ήταν η γιορτή της Αγίας Βαρβάρας. Θα μου πείτε, γιατί δεν τα λέω «νικολοβαρβαρικά», που είναι και πιο ακριβές αφού γράφονται και διαβάζονται μέσα στα Νικολοβάρβαρα -είναι και η γιορτή μου αύριο. Ο λόγος είναι οτι αυτόν τον τίτλο τον έχω ήδη χρησιμοποιήσει στο παρελθόν, και μάλιστα δυο φορές, οπότε λέω να μην τον ξαναχρησιμοποιήσω ως το 2030.

Οπότε, βαρβαρικά, από την αγία. Ή από τη βαρβάρα, το έδεσμα που σύμφωνα με το έθιμο πολλοί και πολλές έφτιαχναν ιδίως στη βόρεια Ελλάδα, ένα είδος ασουρέ με στάρι και ξερά φρούτα. Δεν ξέρω βέβαια αν συνεχίζουν πολλοί να κρατάνε το έθιμο.

* Και ξεκινάμε με ένα περίεργο σπασμένο τηλέφωνο από τον χώρο της εκπαίδευσης. Φίλος του ιστολογίου μου στέλνει λινκ από το εκπαιδευτικό υλικό της τηλεκπαίδευσης όπου παρουσιάζεται μια «διαθεματική δραστηριότητα» για την πρώτη τάξη του δημοτικού.

Αν πάτε στο κάτω μέρος της σελίδας, θα δείτε τους εξής διδακτικούς στόχους:

Ώστε ο πρώτος στόχος είναι η «ανάπτυξη φορολογικής ενημερότητας»; Και πώς να αναπτύσσεται τάχα; Και τι σχέση έχει με τα παιδιά του δημοτικού;

Καμιά σχέση βέβαια, πρόκειται για… ραμόνι. Προφανώς «φωνολογικής ενημερότητας» ήθελε να γράψει ο συντάκτης -άλλωστε προηγουμένως το γράφει έτσι. Ίσως το λάθος έγινε από τον κορέκτορα, ίσως από κάποιο σύστημα υπαγόρευσης και μετατροπής σε κείμενο, ίσως πρόκειται για απλή παραδρομή.

Σε κάθε περίπτωση, είναι θλιβερό ότι τόσους μήνες κανείς δεν το πρόσεξε και δεν το διόρθωσε.

Ο φίλος μου που είναι κάπως παλιομοδίτης ενοχλήθηκε επίσης από το κάπως πομπώδες ύφος της ανακοίνωσης, με την πολλή ειδική ορολογία. Εγώ πάλι πρόσεξα ότι η δραστηριότητα «επιχειρεί με αφορμή την επανάληψη των γραμμάτων (λ) (γ) και (χ) στη γλώσσα να εισάγει τα παιδιά στο κειμενικό είδος του μύθου καταρχήν». Συνεχως θα τα εισάγει; Αν μπουν θα τα βγάλει έξω για να τα ξαναβάλει; Όχι βέβαια, εδώ θέλει συνοπτικό τύπο, να εισάξει ή έστω να εισαγάγει. Ή, να εξοικειώσει τα παιδιά με το κειμενικό είδος… ή ό,τι άλλο.

* Κι άλλο ένα παράκουσμα που έρχεται από πολύ πολύ μακριά.

Μακριά στον χρόνο εννοώ. Το ψάρεψε ο φίλος Ακίνδυνος, ο οποίος (με άλλο χρηστώνυμο) παρουσιάζει στο Τουίτερ διάφορα περίεργα που τα ξεθάβει από παλιές εφημερίδες, της προηγούμενης χιλιετίας (εντάξει, αυτό το έβαλα για μπούγιο -ας πούμε, των δεκ. 1970-90).

Πρέπει να είναι απο την Ελευθεροτυπία και πρέπει να είναι απο το μακρινό 1988, αφού αναφέρεται στα γυρίσματα της ταινίας «Η φανέλα με το 9», που κυκλοφόρησε το 1989. Στη μέση, ο πρωταγωνιστής της ταινίας Σταύρος Τζορτζόκος, διότι έτσι άκουσε ο υλατζής το «Στράτος Τζώρτζογλου».

Ωραίο ήταν και το σχόλιο του Ακίνδυνου: Τον Σταύρο Τζορτζόκο δεν τον νοιάζει τι λένε γι’ αυτόν, αρκεί να γράφουν σωστά το όνομά του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Εφημεριδογραφικά, Εκπαίδευση, Εκδηλώσεις, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Σκάκι | Με ετικέτα: , , , , | 261 Σχόλια »

Μεζεδάκια για την παράταση του εγκλεισμού

Posted by sarant στο 28 Νοεμβρίου, 2020

Διότι, πώς αλλιώς να περάσει η παράταση του λοκντάουν, αν δεν το πάρουμε και λίγο στα αστεία; Τρεις εβδομάδες εγκλεισμού δεν άρκεσαν, αντίθετα οι απαίσιοι αριθμοί στο απογευματινό θανατόμετρο εξακολούθησαν να τραβάν την ανηφόρα, ο κυλιόμενος μέσος όρος των νεκρών πέρασε τον μέσο όρο της ΕΕ, και μόλις χτες και προχτές είχαμε κάποια ενθαρρυντικά δείγματα -οπότε, ήταν μονόδρομος, και συνάμα ομολογία αποτυχημένης διαχείρισης, η παράταση του λοκντάουν, που βυθίζει την οικονομία σε ολοένα και βαθύτερη ύφεση.

* Αλλά σήμερα σχολιάζουμε ανάλαφρα, προσπαθώντας να μένουμε στην ευτράπελη πλευρά των πραγμάτων. Και ξεκινάμε με ένα φρέσκο ορντέβρ. Με ρωτάει φίλος: Τον καταλαβαίνεις αυτόν τον τίτλο;

Reuters: Οι πλούσιες χώρες εμποδίζουν εξαίρεση των φαρμάκων για τον Covid από δικαιώματα

Θα έλεγα ότι τον καταλαβαίνω, αλλά αναρωτιέμαι αν θα μπορούσε να διατυπωθεί καλύτερα. Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε δυο σύμπλοκα «φάρμακα για κόβιντ» και «εξαίρεση από δικαιώματα», που κάνουν τη φράση άγαρμπη. Ακούω ιδέες.

* Tώρα με την πανδημία, πολύς κόσμος διαβάζει περισσότερο ή απλώς συζητάει για βιβλία. Υπάρχει ειδικός τρόπος για να μιλάτε σαν ειδήμονας για βιβλία που δεν έχετε διαβάσει (έχει βγει και σχετικό βιβλίο νομίζω, που όμως πρεπει να το διαβάσετε για να δείτε τι λέει) αλλά βασική προϋπόθεση, θαρρώ, είναι να ξέρετε ποιος είναι ο τίτλος και ποιος ο συγγραφέας -ή αλλιώς, έτσι εμπλουτίστηκε η λογοτεχνία της Νομανσλάνδης με το αριστούργημα «Ο αγαπημένος Oscar Wilde».

* Κι άλλο ένα φρέσκο από τίτλο της ΕφΣυν, όπου δεν ξέρω αν θα συμφωνήσουμε:

Αφού πρώτα τις συνέλαβε, τώρα τις ζητά συγγνώμη

Ο λόγος βέβαια για τις συλλήψεις φεμινιστριών στο Σύνταγμα, από την ακριβή στο αλεύρι αστυνομία του Χρυσοχοΐδη. Ο οποίος, ζήτησε συγγνώμη. Ζήτησε συγγνώμη από τις συλληφθείσες γυναίκες. Τους ζήτησε συγγνώμη, λοιπόν. Ή όχι;

Με συνέλαβε και μου ζήτησε συγγνώμη, σε συνέλαβε και σου ζήτησε συγγνώμη, τον συνέλαβε και του ζήτησε συγγνώμη, τη συνέλαβε και της ζήτησε συγγνώμη, δεν υπάρχει θέμα, θα πείτε. Το κακό είναι το αρσενικό τρίτο πρόσωπο, στον πληθυντικό: τους συνέλαβε και τους ζήτησε συγγνώμη, συμπίπτουν εδώ οι τύποι αιτιατικής και γενικής και ίσως αυτό προκαλεί το μπέρδεμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , | 421 Σχόλια »

Λοκνταουνιασμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Νοεμβρίου, 2020

Και πώς αλλιώς να τα έλεγα, δηλαδή; Η χώρα έχει μπει σε λοκντάουν, απαγορευτικό κατά Μπαμπινιώτη, καραντίνα, εγκλεισμό, λουκέτο. Και τα μέτρα, που αρχικά είχαν παρθεί για τρεις εβδομάδες, αναμένεται να παραταθούν αφενός και να γίνουν αυστηρότερα αφετέρου, μια παταγώδης αποτυχία της διαχείρισης της πανδημίας από την κυβέρνηση, που αν -όπως υπάρχει ο φόβος- επεκταθούν μέχρι την περίοδο των Χριστουγέννων θα δώσει τη χαριστική βολή στην αγορά.

Αλλά αυτά τα συζητήσαμε χτες και θα τα συζητήσουμε ξανά. Σήμερα έχουμε μεζεδάκια, με ό,τι γλωσσικό αξιοπερίεργο ψάρεψα εγώ μέσα στη βδομάδα ή μου στείλατε εσείς.

Και βέβαια κάποια από τα μεζεδάκια έχουν πιο άμεση σχέση με το λοκντάουν, που ασφαλώς θα δώσει αφορμή να εκδηλωθεί και το ανώνυμο χιούμορ. Όπως αυτή η επιγραφή σε καφετέρια, που μου έστειλε φίλος.

Παρά το βορειοϊδιωματικό άρωμα των επεξηγήσεων (ίσως βέβαια ο φίλος μας ο Δημόσιος Χώρος να έχει αντιρρήσεις ως προς την ορθότητα της αποτύπωσης) η καφετέρια δεν βρίσκεται, ας πούμε, στην Άρτα αλλά στο κέντρο της Αθήνας.

* Ένα αριθμητικό λαθάκι σε μια νεκρολογία του Δημήτρη Φατούρου, που τον χάσαμε τις προηγούμενες μέρες στα 92 του χρόνια -μακάρι να τα φτάσουμε.

Στην πρώτη του μορφή, το άρθρο ανέφερε ότι ο εκλιπών πέθανε σε ηλικία 82 ετών. Αυτό διορθώθηκε μετά -όχι όμως παντού, αφού έμεινε ένα σημείο το οποίο αναφέρει:

Η αλήθεια είναι ότι ο Δημήτρης Φατούρος έζησε δέκα ζωές σε αυτά τα 82 του χρόνια: αρχιτέκτονας, ζωγράφος, καθηγητής Πανεπιστημίου, συγγραφέας (και ποιητής).

.

* Κι άλλη μια πανδημική επιγραφή, που τη στέλνει φίλος. Δεν μπορώ να εγγυηθώ για τη γνησιότητά της, αν και γνήσια μού φαίνεται.

Είναι οι γνωστές επιγραφές που μπαίνουν στις θέσεις που πρέπει να μένουν κενές ώστε να μην υπάρχει συγχρωτισμός.

Η εξωτική γλώσσα της πρώτης πρότασης θα έμενε άγνωστη σε έναν κόσμο χωρίς Διαδίκτυο (αν και σε εναν κόσμο χωρίς Διαδικτυο δεν θα είχαμε καν δει τη φωτογραφία) αλλά τώρα με τη βοήθεια του Γκουγκλ βρίσκουμε πως είναι ινδονησιακά.

Φ

Posted in Αστερίξ, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μιμίδια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , | 400 Σχόλια »