Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μηχανική μετάφραση’ Category

Υπογλώσσια σφηνάκια Νο 5

Posted by sarant στο 9 Σεπτεμβρίου, 2022

Υπογλώσσια είναι τα φάρμακα που παίρνουμε για την καρδιά, για να μην πάθουμε καρδιακή προσβολή (επειδή μας διαβάζει κι η μαμά μου διευκρινίζω πως ο πληθυντικός είναι της περιγραφής, όχι πραγματικός). Ακόμα, ένα κλισέ σε κάποιους αντρικούς ή αθλητικούς ιστότοπους, όταν βγάζουν καμιά με μπικίνι, είναι «ετοιμάστε τα υπογλώσσια».

Υπογλώσσια όμως είναι και μια ομάδα γλωσσικών ενδιαφερόντων στο Φέισμπουκ, που φτιάχτηκε στα τέλη του 2017 και στην οποία συμμετέχω.

Σφηνάκια είναι βέβαια οι μικρές δόσεις ποτού, όμως έτσι έχω αποκαλέσει και τα σύντομα άρθρα. Με τη διαφορά ότι σπανίως βάζω σύντομα άρθρα, οπότε δεν θα το θυμάστε. Στα Υπογλώσσια ομως γράφω πότε-πότε σύντομα σημειώματα, που δεν βολεύει πάντοτε να τα εντάξω σε κάποιο άρθρο.

Κι έτσι, το σημερινό άρθρο είναι μια συλλογή από μικρά κείμενά μου από τα Υπογλώσσια, με γλωσσικό δηλαδή ενδιαφέρον, που δεν (θυμάμαι να) τα έχω δημοσιεύσει εδώ στο ιστολόγιο. Κάποια άλλα σχόλια που κάνω εκεί, τα μεταφέρω στα σαββατιάτικα μεζεδάκια, αλλά αυτά εδώ δεν θυμάμαι να τα έχω μεταφέρει σε μεζεδοάρθρα μας, οπότε δεν θα τα έχετε δει, εκτός αν συμμετέχετε και στα Υπογλώσσια. Τα σφηνάκια μοιάζουν αρκετά με τα μεζεδάκια, αλλά διαφέρουν κιόλας σε κάποια σημεία.

Με αυτόν τον τυποποιημένο πρόλογο έχω ήδη δημοσιεύσει τέσσερα άρθρα στο ιστολόγιο, ένα τον Φλεβάρη του 2019, άλλο ένα τον Οκτώβριο του 2019, το τρίτο τον Μάιο του 2020 και το τέταρτο τον Σεπτέμβριο του 2020. Τελειώνοντας εκείνο το παλιό άρθρο είχα υποσχεθεί (ή απειλήσει) ότι Σε τρία τέρμινα, που θα έχω μαζέψει κι αλλα, θα σερβίρω άλλον έναν γύρο! Σημερα λοιπόν δημοσιεύω το πέμπτο άρθρο της σειράς αυτής. ‘Εχω επικαιροποιήσει κάποια στοιχεία και κάνω και προσθήκες σε αγκύλες ή όχι.

Θα μου πείτε, πέρασαν δυο χρόνια από την προηγούμενη δημοσίευση. Δίκιο έχετε, το είχα αμελήσει. Οπότε, υπόσχομαι το έκτο άρθρο με σφηνάκια να μην αργήσει τόσο.

* Λανσάρω στα ελληνικά

Σε πρόσφατη ανάρτηση, ο διαχειριστοκράτωρ μας [ο Θανάσης Αναγνωστόπουλος] ζήτησε ιδέες για να αποδοθεί «στα ελληνικά ελληνικά» η φράση «λανσάρω ένα προϊόν» δηλ. ζήτησε έναν μονολεκτικό αυτόχθονα όρο για το ρήμα «λανσάρω» και πρότεινε το «καθελκύω» που δεν έγινε δεκτό με ενθουσιασμό από την ομηγυρη.

Αλλά ούτε κάποια άλλη πρόταση φάνηκε πειστική παρά το ότι διατυπώθηκαν πολλές προτάσεις. Όμως το «λανσάρω» δεν είναι μόνο «προωθω», δεν είναι μόνο «κυκλοφορώ». Είναι κάτι που συνδυάζει και τις δύο έννοιες (και όχι μόνο), πράγμα που μας δείχνει ξεκάθαρα ότι το συγκεκριμένο δάνειο πλούτισε την ελληνική γλώσσα.

Και τα περισσότερα δάνεια έτσι λειτουργούν, είναι πηγη πλούτου για τη γλώσσα που τα δέχεται. Γι’ αυτό άλλωστε και η γλώσσα με το πλουσιότερο λεξιλόγιο, η αγγλική, ποτέ δεν έπαψε να δανείζεται αφειδώς, τόσο από το ελληνικό, όσο και από το λατινικό, το γαλλικό ή το γερμανικό ταμείο. Το καλό αρνί βυζαίνει δυο μανάδες, λέει η παροιμία, κι έτσι ο Άγγλος μπορεί να πει και ethnic και national.

Eμείς πάλι, εννοώ τη νέα ελληνική, έχουμε χάσει τη δυνατότητα για λόγιο δανεισμό από το λατινικό ταμείο. Παλιότερες γλωσσικές ποικιλίες της ελληνικής την είχαν αυτή τη δυνατότητα -και ο Πορφυρογέννητος έγραφε π.χ. «τος ρχοντας το τάγματος τν ξσκουβίτων, οον τοποτηρητς, σκρίβωνας, τν χαρτουλάριον, δρακοναρίους, σκευοφόρους, σιγνοφόρους, σενάτορας, πρωτομανδάτορας κα μανδάτορας». Όμως σήμερα, σχεδόν μόνο λαϊκός δανεισμός υπάρχει, στη λόγια γλώσσα έχουμε πιο πολύ μεταφραστικά δάνεια. Και ακόμα κι όταν δανειστούμε μια λόγια λέξη, δυσκολευόμαστε να φτιάξουμε σύνθετα και παράγωγά της. Οι βυζαντινοί δεν είχαν πρόβλημα να πλάσουν το θαυμάσιο υβρίδιο «σιγνοφόρος» (λατινογενές το πρώτο συνθετικό, σίγνον η σημαία), έπλαθαν τη λέξη και πήγαιναν να διοικήσουν την αυτοκρατορία τους.

* Γιαούρτι ελληνικού τύπου ονόματι Οίκος, με ελληνικά γράμματα, πεζά για να φαίνεται η διαφορά, και με μια σιρκονφλεξοειδή περισπωμένη να χαρούν λίγο οι παρ’ ημίν πολυτονιάται.

[Θα άξιζε ακόμα και άρθρο για τα ελληνοφανή γιαούρτια που κυκλοφορούν στην Εσπερία. Η Νεστλέ έχει το Yaos, με την ελληνική κατάληξη -os και με κυκλαδικές εκκλησίες πάνω στη συσκευασία]

* Τι είναι ο ήμελλος;

Ο Στέφανος Ήμελλος είναι ακαδημαϊκός (=μέλος της Ακαδημίας Αθηνών) με έργο κυρίως λαογραφικό. Ο ηθοποιός Δημήτρης Ήμελλος ίσως είναι συγγενής του, πιθανώς γιος του. Το σπάνιο επώνυμο Ήμελλος εντοπίζεται στη Νάξο.

Τα επώνυμα τα ορθογραφούμε με μεγάλο βαθμό ελευθερίας διότι «μας ανήκουν». Έτσι κάποιος μπορεί να επιλέξει να γράφεται Ζαββός για να ξεχωρίσει από τον ζαβό και κάποιος να κρατήσει τη γραφή Καμμένος ακόμα κι αν ξέρει ότι η σχολική ορθογραφία τη μετοχή τη γράφει «καμένος». Το επώνυμο Πικραμμένος ίσως γράφτηκε έτσι για να διαφοροποιηθεί από τη μετοχή, και φυσικά δεν θα το θεωρήσουμε ανορθόγραφο, ενώ θα θεωρήσουμε ανορθόγραφη τη μετοχή, αν κάποιος γράψει «η καρδιά μου είναι πικραμμένη».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisement

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικά δάνεια, Μηχανική μετάφραση, Σφηνάκια, γαλλικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 157 Σχόλια »

Μεζεδάκια του Ενδέχεται

Posted by sarant στο 14 Μαΐου, 2022

Και βάζω αυτόν τον τίτλο διότι σήμερα βρισκόμαστε στη μέση του μηνός Ενδέχεται, συγκεκριμένα στις 14 Ενδέχεται.

Ποιος είναι ο μήνας Ενδέχεται; Δείτε εδώ τη σελίδα της Κοσμοτέ, αν και βέβαια αυτό το μήνυμα είναι παλιότερο, είναι από τις 7 του Ενδέχεται, από το περασμένο Σάββατο.

Εντάξει, ο Μάιος είναι, που είναι May στα αγγλικά, και έχουν γίνει πολλά λογοπαίγνια, ιδίως τότε που ήταν πρωθυπουργός στην Αγγλία η Τερέζα Ενδέχ… η Teresa May.

Αλλά και παλι, είναι περίεργο αν η Κοσμοτέ μεταφράζει από τα αγγλικά στα ελληνικά τα μηνύματά της, όπως επίσης και ότι μια τόσο μεγάλη εταίρεία χρησιμοποιεί αυτόματη μετάφραση και μάλιστα τόσο κακής ποιότητας -διότι και η «περιορισμένη κλήρωση» δεν στέκει και τόσο καλά.

* Συνηθισμένο λάθος είναι να βάζουν κάποιοι απόστροφο στο «εξ» (που δεν χρειάζεται, αφού δεν χάνεται κάποιο γράμμα). Πιο εξεζητημένο είναι αυτό που κάνουν άλλοι, να βάζουν απόστροφο στο «εν» -απόστροφο του μανάβη, που λένε οι Άγγλοι.

Τις προάλλες, το in.gr έβαλε τίτλο:

Προκλητικός και πάλι ο Ακάρ εν’ όψει της συνάντησης Μητσοτάκη-Μπάιντεν

αλλά το διόρθωσαν (πάλι καλά) κι έτσι το λαθάκι έμεινε μονάχα σε ιστότοπους που είχαν αναδημοσιεύσει την αδιόρθωτη εκδοχή.

* Αναρχία στη Ναυτεμπορική. Φίλος μου στέλνει λινκ προς άρθρο, στο οποίο έχει επισημάνει την εξής παράγραφο:

«Από το ακροφύσιο της μηχανής του πυραύλου, το αποκαλούμενο «λοφίο εξάτμισης» διαρρέονται αέρια τα οποία εξαιτίας της διαφοράς πίεσης από το εσωτερικό του μηχανισμού σε αυτή που εκτίθονται όταν βγαίνουν στην ατμόσφαιρα σε συνδυασμό με τη φωταύγεια στην αυγή της ημέρας παίρνουν ένα επιμήκες σχήμα που λάμπει στον ακόμη σκοτεινό ουρανό.»

Και παρακάτω, την εξής απροσεξία:

«Η εκτόξευση παρήγαγε το φαινόμενο της διαστημικής μέδουσας και το καταγράφηκε σε διάφορες περιοχές των ΗΠΑ…»

Αφού το διαρρέω έχει γίνει μεταβατικό, ήταν θέμα χρόνου ν’ ακουστεί και το «διαρρέονται» (και έχει βέβαια ξανακουστεί, το έχω αποδελτιώσει στον Ευαγγελάτο πριν ακόμα ανοίξω το ιστολόγιο).

Το «επιμήκες» θα το πούμε εξομάλυνση (ή μήπως λέτε «αύθαδες»;) όπως εξομάλυνση είναι και το «εκτίθονται» αν και καλύτερο θα ήταν «εκθέτονται».

* Άχρηστα εισαγωγικά, συνέχεια αριθ. 17564.

Παβλοφικά κάποιοι, μόλις δουν έστω και υπόνοια μεταφορικής σημασίας βγάζουν το κουτάκι με τα εισαγωγικά. Βέβαια, αν είναι έτσι, ίσως έπρεπε να γράψουν «στο δρόμο». Αλλά είναι εντελώς περιττά τα εισαγωγικά.

* Ωστόσο, το επόμενο κρούσμα (έχουμε πολλά σήμερα) ήταν ακόμα πιο εξωφρενικό, αλλά χαίρομαι που διορθώθηκε.

Η Αυγή είχε βάλει τίτλο: Πολωνία: «Έριξαν» κόκκινη μπογιά στον Ρώσο πρεσβευτή στη Βαρσοβία, όπου δεν υπάρχει ούτε ίχνος σκιάς υπόνοιας ψήγματος μεταφοράς. Όμως ευτυχώς το διόρθωσαν. (Έχω κρατήσει σκρίνσοτ, αν προκληθώ θα το παρουσιάσω).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 126 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν πάει διακοπές η πανδημία

Posted by sarant στο 16 Απριλίου, 2022

Ο τίτλος του σημερινού μας πολυσυλλεκτικού άρθρου θα μπορούσε να είναι «Λαζαρομεζεδάκια», αλλά τον έχω χρησιμοποιήσει ξανά, αφού κι άλλες χρονιές έτυχε το Σάββατο του Λαζάρου να πέφτει Σάββατο. Οπότε, ακούγοντας τις εξαγγελίες του υπουργού Θ. Πλεύρη, ότι από την 1η Μαΐου καταργούνται όλοι σχεδόν οι πανδημικοί περιορισμοί, που έτσι κι αλλιώς ελάχιστα ελεγχόταν η τήρησή τους εδώ που τα λέμε, είπα να βάλω τον τίτλο»Μεζεδάκια πριν τελειώσει η πανδημία». Μετά όμως είδα ότι αυτή η χαλάρωση θα ισχύει έως τέλη Αυγούστου -άρα, η πανδημία δεν τελειώνει, μονάχα πάει διακοπές. Ραντεβού τον Σεπτέμβρη, που έγραφαν και τα σινεμά, τον παλιό καιρό που έκλειναν το καλοκαίρι.

* Kαι ξεκινάμε με ένα τρανταχτό μεταφραστικό, όχι από άνθρωπο αλλά από μηχανάκι, που έκανε πάταγο στα σόσιαλ τις προηγούμενες μέρες. Καλού κακού, απομακρύνετε τα παιδιά από την οθόνη.

* Πρόκειται για ανάρτηση σε διεθνή ομάδα του Φέισμπουκ, που μεταφράζεται αυτόματα. Το αγγλικό πρωτότυπο ήταν:

Pablo Picasso (Spanish, 1881–1973)
The Cock of the Liberation [Le Coq de la Liberation], 1944
Oil on canvas
39 1/2 × 31 3/4 in. (100.33 × 80.65 cm)
Milwaukee Art Museum

Έχουμε ξαναδεί περιπτώσεις που εντελώς αθώες διατυπώσεις στο πρωτότυπο δίνουν άσεμνες και αστείες μεταφράσεις, ιδίως όταν γίνεται έμμεση μετάφραση (π.χ. πολωνικά –> αγγλικά –> ελληνικά).

Bλέποντας εδώ τον Le Coq de la Liberation να αποδίδεται όχι ο κόκορας αλλά «Ο πούτσος της Απελευθέρωσης» συμπέρανα πως είχαν μεσολαβήσει τα αγγλικά -δεν ήταν δα και δύσκολο, αφού στα αγγλικά η λέξη cock έχει και αυτή τη σημασία. Με τη διαφορά, πως η μετάφραση coq –> cock έγινε από άνθρωπο, και το μηχανάκι ανέλαβε τα υπόλοιπα. (Τον πίνακα αυτόν στην βιβλιογραφία τον βλέπω να αποδίδεται είτε The Cock of the Liberation είτε The Rooster… που δεν θα έδινε αστεία μετάφραση).

Προσέξτε επίσης ότι το μεταφραστήρι μπερδεύει και τη συντομομορφή «in.» και τη μεταφράζει «μέσα.» (διατηρεί την τελεία!) αντί για «ίντσες».

Όπως είπα, η στραβομετάφραση προκάλεσε, εύλογα, μεγάλη θυμηδία στα σόσιαλ. Περισσότεροι από έναν αναρωτήθηκαν πώς μεταφράζεται το Le Coq Sportif.

Πολλοί λοιδόρησαν το Google Translate σε σχόλιά τους, αλλά το αδίκησαν, αφού δεν είχε ευθύνη για το συγκεκριμένο στραβοπάτημα. Αυτές οι αυτόματες μεταφράσεις του Facebook γίνονται με άλλο μεταφραστήρι, πιθανότατα του ίδιου του Φέισμπουκ, που δεν είναι τόσο καλό όσο το Google Translate. (Όχι ότι θέλω να το διαφημίσω, αλλά το Le Coq de la Libération το GT το μεταφράζει «Ο πετεινός της απελευθέρωσης»).

* Ελληνικούρα νέας εσοδείας. Σε άρθρο για τις γαλλικές εκλογές, ο Κ. Στούπας είχε γράψει:

Η σταδιακή μετακίνηση της Λεπέν προς το Κέντρο είναι φανερή και από το περιθώριο που άφησε δεξιά της, το οποίο κάλυψε ο νεοεισελθής Ζεμούρ.

Πρόκειται για διπλή κοτσάνα, αφού το «σωστό λάθος» θα ήταν «*νεοεισελθείς» (κατά το «νεοαφιχθείς», ας πούμε). Έτσι που το γράφει, είναι λιγάκι πιο τραγελαφικό.

Ευτυχώς το είδαν και το διόρθωσαν σε «νεοεισελθών» (βλέπετε, αν έγραφε «νεοφερμένος» θα του έπεφτε η μύτη). Πάντως, έχει μεινει στην αναδημοσίευση σε άλλα σάιτ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Δύο φύλα, Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , , , | 170 Σχόλια »

Δευτεραπριλιάτικα μεζεδάκια πάλι

Posted by sarant στο 2 Απριλίου, 2022

Πάλι, διότι τόσα χρόνια που λειτουργεί το ιστολόγιο έχει βέβαια ξανασυμβεί (το 2016) να πέσει Σάββατο η δευτεραπριλιά και να γραφτούν μεζεδάκια τη μέρα εκείνη. Θα μπορούσα να τα πω «κορονοδευτεραπριλιάτικα μεζεδάκια» για να θυμίσω ότι η πανδημία δεν έχει περάσει όσο κι αν χαλαρώνουν, πανευρωπαϊκά αλλά και στη χώρα μας, οι περιορισμοί. Μάλιστα, τις τελευταίες μέρες στη χώρα μας οι αριθμοί των διασωληνωμένων και των εισαγωγών στα νοσοκομεία, που βρισκονταν σε συνεχή πτωτική τάση επί πολλές εβδομάδες, έχουν αρχίσει να σταθεροποιούνται και να ανεβαίνουν, κι αυτό μόνο ευοίωνο δεν είναι.

Κατά τα άλλα, την πρωταπριλιά είθισται να λέμε ψέματα. «Το κορδόνι σου λύθηκε» λέγαμε παλιά στο σχολείο -μου το είπε και στο μέιλ ένας φίλος το πρωί, με μικρότερη αποτελεσματικότητα. Πρόσεξα μερικά πρωταπριλιάτικα ψέματα που, όπως είναι ίσως αναμενόμενο, αφορούσαν τις επιπτώσεις του ουκρανικού πολέμου και ειδικότερα την απόφαση της Ρωσίας να ζητήσει να πληρώνεται σε ρούβλια για τις παραδόσεις φυσικού αερίου. Το πιο πετυχημένο ήταν το ψέμα του tvxs, που γνώρισε πολλές αναδημοσιεύσεις σε ιστοτόπους και αμέτρητες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εδώ βλέπετε μια αναδημοσίευση της αναδημοσίευσης:

Πάρα πολλοί πίστεψαν ότι ο Άδωνης θα μπορούσε να είχε πει τη φράση του τίτλου -και δεν τους αδικώ. Βέβαια, η συνέχεια της επιχειρηματολογίας θα έπρεπε, σε συνδυασμό με την ημέρα, να βάλει ψύλλους στ’ αυτιά. (Το άρθρο είχε και συνέχεια: Ο αντιπρόεδρος της ΝΔ απάντησε και στο επιχείρημα ότι το ρούβλι ήταν το παραδοσιακό νόμισμα της Ρωσίας, πριν την οκτωβριανή επανάσταση του 1917. «Ο Τσάρος έκανε λάθη και έτσι πήραν την εξουσία οι μπολσεβίκοι», είπε ο κ. Γεωργιάδης.).

Καθώς οι περισσότερες αναδημοσιεύσεις θεωρούσαν το πρωταπριλιάτικο αληθινό, το ίδιο και πολλά σχόλια στα σόσιαλ, το tvxs έσπευσε ήδη από το μεσημέρι ή απόγευμα της χτεσινής μέρας να διευκρινίσει ότι Τα ρούβλια του Α. Γεωργιάδη ήταν πρωταπριλιάτικα.

Και ρωτάω: ένα πρωταπριλιάτικο που πολλοί το πιστεύουν για αληθινό είναι απόλυτα πετυχημένο ή μήπως αποτυχημένο πρωταπριλιάτικο; Ή και τα δύο, ανάλογα τη θεώρηση; (Το καλό πρωταπριλιάτικο ψέμα, έλεγε κάποιος, πρέπει στην αρχή να σε πείθει αλλά στο τέλος να το καταλαβαινεις. Εγώ πάλι θεωρώ πως το ψέμα του tvxs ήταν πετυχημένο).

Στο ίδιο πνεύμα και το αστείο της ΕφΣυν, με την Ιερά σύνοδο να μετατρέπει σε ρούβλια ένα μέρος του αποθεματικού της για να αγοράσει φυσικό αέριο για τις εκκλησίες.

Αλλά αφού το ιστολόγιο ασχολείται με τη λογοτεχνία και με τα βιβλία, ας βάλουμε και μια πρωταπριλιάτικη ανακοίνωση των εκδόσεων Διόπτρα που θίγουν πολύ εύστοχα τη δύσκολη οικονομική κατάσταση στην αγορά του βιβλίου:

O εκδοτικός οίκος ανακοινώνει διάφορα μέτρα εξοικονόμησης που υποτίθεται ότι θα εφαρμόσει, ας πούμε ότι στα αστυνομικά μυθιστορήματα θα αποκαλύπτεται ο δολοφόνος από το οπισθόφυλλο.

Να θυμίσω ότι σε αυτό προηγείται η παλιά ελληνική κωμωδία, καθώς σε μια ταινία που δεν θυμάμαι τον τίτλο της ο Σταυρίδης υποδυόταν τρεις ρόλους, ανάμεσά τους και μία γηραιά συγγραφέα, που το αστυνομικό της μυθιστόρημα είχε αποτύχει εμπορικά διότι είχε τίτλο «Δολοφόνος ήταν ο γιατρός».

Όμως η πρόταση του εκδοτικού βελτιώνει την ιδέα του παλιού σεναριογράφου, αφού ο δολοφόνος θα αποκαλύπτεται στο οπισθόφυλλο -έτσι διατηρείται ένα μίνιμουμ σασπένς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανέκδοτα, Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , , , | 253 Σχόλια »

Αγιοθοδωρίτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Μαρτίου, 2022

Που τα λέω έτσι επειδή σήμερα είναι των Αγίων Θεοδώρων. Βέβαια εμείς το σχετικό εορταστικό άρθρο το είχαμε χτες, ακριβώς επειδή σήμερα Σάββατο είθισται να βάζουμε το πολυσυλλεκτικό μας άρθρο με τα στραβά και ανάποδα της γλωσσικής κυρίως επικαιρότητας, τα κοινώς λεγόμενα μεζεδάκια, που και σε καιρό πολέμου συνεχίζονται.

Αφού λοιπόν ξαναπούμε χρόνια πολλά στον φίλο μας τον Τριάντ που γιορτάζει σήμερα, στον Θόδωρο Πέππα επίσης και σε όσες και όσους ακόμα μας διαβάζουν και γιορτάζουν, ξεκινάμε.

Και ξεκινάμε με ένα μεταφραστικό μαργαριτάρι σε σχέση με τον πόλεμο ή ακριβέστερα με τις συνέπειες του πολέμου στις τιμές των καυσίμων.

Η οθονιά (σκρίνσοτ, που λέει ο κ. Μπαμπινιώτης) αριστερά είναι από το λάιβ της Καθημερινής, οπότε δεν έχει νόημα να δώσω λινκ αφού διαρκώς τόσο προστίθεται υλικό στη συγκεκριμένη σελίδα.

Όπως βλέπετε, το the price of gas at the pump που αναφέρεται στο τουίτ του Λευκού Οίκου έχει αποδοθεί «η τιμή του φυσικού αερίου».

Ναι, το gas μπερδεύει. Οπωσδήποτε χρωστάμε άρθρο για τα καύσιμα (αν και έχουμε γράψει παλιά για το γκάζι και το χάος), ωστόσο ας πούμε τώρα ότι ενώ στη Βρετανία και στον υπόλοιπο κόσμο gas σημαίνει αέριο, στην Αμέρικα το gas είναι σύντομη μορφή του gasoline, δηλαδή εννοεί τη βενζίνη.

Ωστόσο, ο συντάκτης που έκανε τη γκάφα δεν έχει δικαιολογία, διότι στο τουίτ λέει καθαρά «at the pump», παναπεί «στην αντλία» δηλαδή στην αντλία του βενζινάδικου. Οπότε, έπρεπε να το προσέξει.

* Μια και αναφέραμε και το βενζινάδικο, ένα ευφυολόγημα που κυκλοφορεί τις τελευταίες μέρες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τώρα που οι τιμές των καυσίμων έχουν εκτοξευτεί στη στρατόσφαιρα, είναι ότι το βενζινάδικο ετυμολογείται από τις λέξεις «βενζίνη» και «άδικο».

Έχω δει και μιμίδια με τον Μπαμπινιώτη (στη γνωστή φωτογραφία με το βιβλίο) να προτείνει αυτή την ετυμολογία.

* Κι άλλο ένα μεταφραστικό σχετικό με τον πόλεμο.

Στην αφίσα της Διεθνούς Αμνηστίας διαβάζουμε ότι «Οι αδιάκριτες επιθέσεις αποτελούν έγκλημα πολέμου».

Η φιλη που το στέλνει σχολιάζει «Ήξερα αδιάκριτες ερωτήσεις, έχουμε και αδιάκριτες επιθέσεις;»

Πράγματι, εδώ έχουμε ένα υπαρκτό πρόβλημα της γλώσσας μας. Αδιάκριτος, βάσει των λεξικών, είναι εκείνος που χαρακτηρίζεται απο έλλειψη διακριτικότητας, που δεν έχει λεπτότητα και ανακατεύεται απρόσκλητος στα προσωπικά μας, κάνει ενοχλητικές ερωτήσεις για προσωπικά θέματα κτλ. Αντιστοιχεί στο αγγλικό indiscreet.

Όμως δεν έχουμε επίθετο που ν’ αντιστοιχεί στο αγγλικό indiscriminate, για κάτι (κακό) που γίνεται χωρίς διάκριση, χωρίς επιλογή, πάνω σε μαχόμενους και σε άμαχους, σε δικαίους και αδίκους.

Στο επίρρημα η… διάκριση γίνεται (αν και είναι αραχνοΰφαντη). Λέμε «αδιάκριτα» για το indiscreetly, με κοίταξε αδιάκριτα, ενώ για το indiscriminately θα πούμε «αδιακρίτως» πχ ο μανιακός βγήκε στο μπαλκόνι και άρχισε να πυροβολεί αδιακρίτως τους περαστικούς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Πολεμικά | Με ετικέτα: , , | 246 Σχόλια »

Μεζεδάκια χωρίς μάσκες

Posted by sarant στο 5 Μαρτίου, 2022

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου μπορεί να διαβαστεί με δυο τρόπους. Μεζεδάκια χωρίς μάσκες, επειδή από σήμερα καταργείται η υποχρέωση να φοράμε μάσκα σε εξωτερικούς χώρους, εκτός εξαιρέσεων -μια υποχρέωση που όλο και λιγότεροι την τηρούσαν και που κανείς δεν έλεγχε, εδώ και αρκετό καιρό.

Όμως χωρίς μάσκες και για έναν ακόμα λόγο: αύριο τελειώνει η Αποκριά, αλλά οι φετινές Απόκριες μόνο χαρούμενες δεν είναι, καθώς σημαδεύτηκαν από τον πόλεμο, τη γενική κατήφεια, την ακρίβεια, την πανδημία, ακόμα και τον άστατο καιρό -οπότε, πού διάθεση για μάσκα, αποκριάτικη εννοώ κι όχι χειρουργική.

(Κάποιος μπορεί να πει ότι υπάρχει και τρίτη ανάγνωση: χωρίς μάσκες επειδή έπεσαν οι μάσκες -αλλά αυτό δεν το είχα σκεφτεί όταν διάλεξα τίτλο).

* Και ξεκινάμε με κάτι ελαφρύ, μιαν απλή αμφισημία σε τίτλο.

Διαμαρτυρία για τη ρωσική εισβολή στο Μοναστηράκι, ο τίτλος σε άρθρο της Καθημερινής.

«Φτάσανε τόσο μακριά οι Ρώσοι;» ρώτησε χαριτολογώντας ο φίλος που το έστειλε. Ο υπότιτλος βέβαια ξεκαθαρίζει την αμφισημία -αν δεχτούμε ότι υπάρχει.

* Με ρωτάει ένας φιλος:

Πώς κλίνεται η Άρτεμις;

Και συνεχίζει επισημαίνοντας ότι ο συντάκτης αυτού του άρθρου μας προσφέρει και τρεις εκδοχές για να διαλέξουμε

Στον τίτλο και κάτω από την φωτογραφία «Εξαφάνιση της Άρτεμις»

Τρεις σειρές παρακάτω «υπόθεση της 19χρονης Άρτεμης»

Και στα δύο βίντεο ο φίλος και ο πατέρας της Αρτέμιδας.

Ο φίλος εικάζει: Υποθέτω ότι προτιμάς το δεύτερο: (η Άρτεμη, της Άρτεμης), δέχεσαι το τρίτο (της Αρτέμιδας) και απορρίπτεις μετά βδελυγμιας την ακλισιά του πρώτου (της Άρτεμις). Κάπως έτσι -εγώ μάλιστα θα έγραφα «η Άρτεμη». Κάποιοι βέβαια προτιμούν και μια τέταρτη εκδοχή, της Αρτέμιδος, που θεωρώ ότι μόνο σε ονομασία δρόμου ταιριάζει -έχουμε οδό Αρτέμιδος εδώ πιο πάνω.

* Κι ένα φοβερό όσο και αστείο μεταφραστικό λάθος σε άρθρο με τον κατάλογο των χωρών στις οποίες έκλεισε η Ρωσία τον εναέριο χώρο της.

Όπως βλέπουμε, κάτω από τη Δανία (+ Γροιλανδία κτλ.) και πριν από την Ιρλανδία υπάρχει η μυστηριώδης Φανέλα.

Ποια χώρα είναι αυτή;

Το μαντέψατε, έτσι; Είναι το Jersey, το νησί της Μάγχης, που έχει ιδιαίτερο καθεστώς. Αλλά βέβαια jersey ειναι και η φανέλα, οπότε…

Αλλά δεν πρέπει να είμαι πολύ σαρκαστικός με τον συντάκτη του Press Project, που προφανώς εμπιστεύτηκε την αυτόματη μετάφραση χωρίς να το ελέγξει, διότι ανάλογο λάθος έχει γίνει από τη μεταφραστική υπηρεσία της Επιτροπής των ΕΚ, όταν σε έναν κατάλογο χωρών, που τυπώθηκε μάλιστα στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, ανάμεσα στην Τυνησία και στο Τουρκμενιστάν εμφανίστηκε η εξωτική χώρα με όνομα Κρέας Γαλοπούλας -η Τουρκία βεβαίως, διότι Turkey!

* Αλλά ας μείνουμε στον ίδιο κατάλογο και ας δούμε αμέσως πιο πάνω από τη μαγευτική Φανέλα. Ποια είναι άραγε η Χωρική Θάλασσα που εμφανίζεται δίπλα στη Δανία; Στο αγγλικό κείμενο που βρήκα γράφει Territorial Sea, δηλ. τα χωρικά ύδατα. Γιατί αναφέρει μόνο τα χωρικά ύδατα της Δανίας; Ίσως επειδή, λόγω νησιών και Γροιλανδίας, πιάνουν μεγάλη έκταση. Αλλά δεν ξέρω με βεβαιότητα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διεθνή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 236 Σχόλια »

Προβαλεντινικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Φεβρουαρίου, 2022

Τη Δευτέρα έχουμε του αγίου Βαλεντίνου, το σαββατοκύριακο που προηγείται ο άγιος θα τιμηθεί δεόντως, ας τον τιμήσουμε κι εμείς βάζοντας τον τίτλο στο σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, παρόλο που δεν θα έχουν θέμα ερωτικό τα μεζεδάκια μας.

Και ξεκινάμε με μια οθονιά από ιστότοπο αγοραπωλησιών.

Μου λέει ο φίλος που στέλνει την εικόνα:

Έχει πλάκα που τα ονόματα των ευγενών αερίων, είναι μεν ελληνικές λέξεις, αλλά όσον αφορά τη χρήση τους ως βιομηχανικά κυκλοφορούν στην ελληνική πιάτσα με εισαγόμενη προφορά.

Πιο γνωστή η συγκόλληση με «αργκόν». Κανείς δε λέει «αργόν» ή «αργό».

Βάζω στοίχημα πως και ο φωτισμός «νέον» δεν λέγεται έτσι λόγω καθαρεύουσας αλλά προέρχεται από τα αγγλικά. Αυτό όμως που βρήκα νομίζω ότι αξίζει να μπει στα μεζεδάκια: Φιάλη χελιού!

Δίκιο έχει ο φίλος. Ας πούμε, λέμε για «λάμπες νέον», με το νέον άκλιτο, ενώ αντίστοιχα λέμε «αλογόνου, φθορίου» κτλ. άρα θα έπρεπε να πούμε «λάμπες νέου». Ίσως παίζει ρόλο ότι το «νέο» και το «αργό» υπάρχουν ως επίθετα στη γλώσσα.

Αλλά πού θα πάει, κάποτε θα θυμηθώ ότι σε μιαν άλλη ζωή ήμουν χημικός και θα βάλουμε ένα άρθρο για τα ευγενή αέρια.

Όσο για τη «φιάλη χελιού» είναι πράγματι εντυπωσιακό μαργαριτάρι -θα καταλάβατε ότι πρόκειται για «φιάλη ηλίου» (helium). Ελπίζω να έγινε από μεταφραστήρι.

* Όταν η ζωή αντιγράφει την τέχνη.

Σχολιάστηκε πολύ στα σόσιαλ η φωτογραφία με τον Πούτιν και τον Μακρόν να κάθονται στις δυο άκρες ενός τεράστιου τραπεζιού, κάτι που δεν έγινε τυχαία, αφού ο Μακρόν, διαβάζω, αρνήθηκε να κάνει το ρωσικό τεστ PCR.

Αμέτρητα ήταν τα μιμίδια που κυκλοφόρησαν. Ένας φίλος μου θυμήθηκε μιαν ανάλογη σκηνή σε ταινία του Βέγγου, στο 5ο λεπτό του βίντεο:

* Τίτλος σε άρθρο: Κωστής Χατζηδάκης: Ο πατέρας μου παντρεύτηκε την πρώτη γυναίκα του ενώ ήξερε ότι έχει καρκίνο και θα πέθαινε σε 1 μήνα

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in χημεία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Σκάκι | Με ετικέτα: , , , , , | 269 Σχόλια »

Μεζεδάκια που χορεύουν μπάλο

Posted by sarant στο 16 Οκτωβρίου, 2021

Διότι βέβαια η Αττικη αλλά και πολλές αλλες περιοχές της χώρας δοκιμάστηκαν τις τελευταίες μέρες από την καταιγίδα που, για κάποιο λόγο, ονομάστηκε Μπάλος ή Μπάλλος αν προτιμάτε την ορθογραφία που επικράτησε στα περισσότερα μέσα, σε αντίθεση με τη σχολική ορθογραφία αλλά κλείνοντας το μάτι στον Μπαμπινιώτη (ο οποίος το γράφει έτσι στο λεξικό του διότι ο μπάλος, όπως και το μπαλέτο και οι λέξεις της οικογένειας είναι αντιδάνεια, αφού το ιταλικό ballare ανάγεται στο υστερολατινικό ballare το οποίο θεωρείται δάνειο από το αρχαίο βαλλίζω),

Γιατί όμως μπάλος (ή έστω μπάλλος); Ποια λογική έχει η ονοματοδοσία αυτή; Αναρωτήθηκα στο Τουίτερ αν η επόμενη καταιγίδα, μετά τον Μπάλο, θα ονομαστεί τάχα Πεντοζάλης (αν το πάμε με τους χορούς) ή Βρώμικο ψωμί (αν το πάμε με τους δίσκους του Σαββόπουλου). Κάποιος μου απάντησε «μόνο Πυρρίχιος να μην ονομαστεί», ενώ ένας άλλος μου υπέδειξε μιαν άλλη δυνατότητα: να ονομαστεί Φαλάσαρνα, θυμίζοντάς μου ότι Μπάλος είναι και μια διάσημη ακρογιαλιά στην Κρήτη.

Μου είπαν ότι ονομάστηκε έτσι η καταιγίδα επειδή η ΕΜΥ στο θέμα αυτό συνεργάζεται με την κυπριακή και την ισραηλινή μετεωρολογική υπηρεσία, και ότι επιλέγονται ονόματα κατά προτίμηση από τη μυθολογία. Όμως αυτό, ενώ ίσως εξηγεί γιατί Μπ- (αφού στο λατινικό αλφάβητο είναι B και προηγήθηκε η καταιγίδα Αθηνά) δεν εξηγεί τι το μυθολογικό έχει ο Μπάλος!

* Αν δεν ενέσκηπτε ο Μπάλος, τα σημερινά μεζεδάκια θα είχαν κατά πάσα πιθανότητα τίτλο «Μεζεδάκια κάτω από τον πλάτανο», διότι δυο μέρες πριν ενσκήψει ο Μπάλος ενέσκηψε ο Μπακογιάννης και ανακοίνωσε μεγαλεπήβολα σχέδια για (πολλοστή) ανάπλαση της πολύπαθης Πανεπιστημίου, που περιλαμβάνουν τη φύτευση 86 πλατάνων.

Και σε ένα «σκονάκι» που δημοσίευσαν οι υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων, με ερωτήσεις και απαντήσεις για το θέμα, διαβάσαμε ότι τα πλατάνια «αποτελούν μέρος της αστικής πανίδας της Αττικής» και ότι «είναι αειθαλή».

Διπλό το μαργαριτάρι, διότι βέβαια η πανίδα αφορά τα ζώα, όχι τα φυτά. Και όπως ξέρουμε τα πλατάνια είναι φυλλοβόλα, με εξαίρεση ένα είδος πλατάνου που δεν ευδοκιμεί στην Ελλάδα αλλά στην Αμερική.

Έγινε πολύ γέλιο στα σόσιαλ με τα πλατάνια και την πανίδα, και τελικά το διόρθωσαν, εν μέρει όμως. Έσβησαν δηλαδή το «είναι αειθαλή και καθώς» αλλά η αναφορά στην αστική πανίδα παρέμεινε!

Tελικά, αφού συνεχιζόταν το δούλεμα για την πανίδα, το διόρθωσαν κι αυτό σε «αστικής χλωρίδας».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαγγελματικά θηλυκά, Λάθη του κορέκτορα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , | 220 Σχόλια »

Αμιγή μεζεδάκια

Posted by sarant στο 17 Ιουλίου, 2021

Αμιγή είναι τα μεζεδάκια μας όπως είναι «αμιγείς» οι κλειστοί χώροι (εστιατόρια, κινηματογράφοι κτλ.) και τα ανοιχτά και κλειστά κέντρα διασκέδασης (κέντρα, κλαμπ κτλ.), όπως και τα γήπεδα, αφού με βάση τη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση απαγορεύονται οι μικτοί χώροι σε αυτές τις κατηγορίες.

Αμιγείς είναι οι χώροι όπου η πρόσβαση επιτρέπεται μόνο σε εμβολιασμένους και νοσήσαντες (σημείωση: νοσήσαντες που έχουν δηλωθεί και μπορούν να το αποδείξουν). Έτσι λοιπόν είναι αμιγή και τα μεζεδάκια μας σήμερα. Για να τα διαβάσετε και για να σχολιάσετε, πρέπει να έχετε ευρωπαϊκό ψηφιακό πιστοποιητικό. Επειδή όμως ακόμα δεν έχει αναπτυχθεί η εφαρμογή που θα ελέγχει τα πιστοποιητικά, προς το παρόν θα γίνονται δεκτός και ο σχολιασμός με βάση υπεύθυνες δηλώσεις -ατομική ευθύνη, που λέμε.

Και το πρώτο μας μεζεδάκι μάς το κερνάει η ίδια η ΚΥΑ:

Αν προσέξετε, στην κατηγορία 4, των ανοικτών χώρων εστίασης, διαβάζουμε: Λειτουργεία με τα ισχύοντα πρωτόκολλα της ΓΓ Εμπορίου.

Και ναι μεν τα -ία και -εία είναι σε ορισμένες περιπτώσεις πονοκέφαλος, αλλά θα έλεγα πως η λειτουργία είναι και γνωστή λέξη αλλά και δεν βρίσκω λόγο να τη γράφουμε με -ει.

Εκτός βέβαια αν κάποιος θέλησε να εφεύρει τον νέο όρο «τα λειτουργεία» (όπως τα υπουργεία, και με τη γνωστή αθυρόστομη φράση).

Αν μάλιστα κοσκινίσουμε και την ΚΥΑ θα βρούμε κι άλλα πταίσματα, όπως:

Τα ανωτέρω πιστοποιητικά, επιδεικνύονται είτε σε έγχαρτη μορφή είτε ηλεκτρονικά μέσω κινητής συσκευής του θεατή…

Στο μάτι χτυπάει η «έγχαρτη μορφή» αλλά αυτό δεν είναι λάθος, (και) έτσι λέγεται αν και υπάρχουν και λιγότερο μουράτες διατυπώσεις. Λαθάκι όμως είναι το κόμμα μετά τη λέξη «πιστοποιητικά» που χωρίζει υποκείμενο από ρήμα. Αλλά σε τέτοια θέματα λίγοι είναι αναμάρτητοι -εγώ πάντως δεν είμαι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , , | 289 Σχόλια »

Αποφραδομεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Μαΐου, 2021

Που τα λέω έτσι επειδή δημοσιεύονται 29 Μαΐου, την αποφράδα ημέρα που πάρθηκε η Πόλη -μη νομίσετε ότι ο τιτλος περιέχει κάποια αναφορά στη σημερινή κατάσταση. Αν θέλετε περισσότερα για τις αποφράδες ημέρες, ορίστε ένα παλιότερο άρθρο, που το είχαμε δημοσιεύσει σαν σήμερα πριν από 9 χρόνια και που ασχολείται με τη λέξη αυτή.

* Με ρωτάει φίλος αν στέκει το μέσο «εγκυμονείται» που το είδε σε ανακοίνωση της Αστυνομίας, την περασμένη βδομάδα, όταν απαγορεύτηκε η κυκλοφορία στο κέντρο της Αθήνας λόγω της διεξαγωγής του τελικού του Κυπέλλου Ελλάδας:

Η ανωτέρω απαγόρευση επιβάλλεται, καθώς εγκυμονείται σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια και επαπειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής στην πόλη των Αθηνών, ενόψει της διεξαγωγής του τελικού αγώνα ποδοσφαίρου για το Κύπελλο Ελλάδος….

«Μόνο το ΛΚΝ έχει μέσο ‘εγκυμονούμαι'», λέει ο φίλος. «Σήμερα νομίζω πως είναι σε αχρηστία».

Μια ματιά στο γκουγκλ δείχνει πως το ρήμα δεν είναι σε αχρηστία, ιδίως στο γ’ πρόσωπο. Επιπλέον, φαίνεται πως το αγαπά ιδιαίτερα η Ελληνική Αστυνομία και το χρησιμοποιεί αβέρτα, διότι και χτες έβγαλε ανακοίνωση με την οποία απαγορεύει τη διεξαγωγή των προγραμματισμένων εκλογών στην Ομοσπονδία Καλαθοσφαίρισης (!), επειδή:

εγκυμονείται  σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια και επαπειλείται σοβαρή διατάραξη της κοινωνικοοικονομικής ζωής στην εν λόγω περιοχή…

Πιο σοβαρό θέμα βρίσκω τις απαγορεύσεις για ψύλλου πήδημα και όχι το «εγκυμονείται».

* Τίτλος άρθρου:

Προσπάθησε να περάσει με φορτηγό πάνω από 58 κιλά χασίς από Ισπανία

Ο φίλος που το στέλνει λέει ότι χρειάστηκε να το διαβάσει δεύτερη και τρίτη φορά, διότι την πρώτη φορά κατάλαβε ότι απίθωσε στο δρόμο τα 58 κιλά χασίς (σε τσουβαλάκια ίσως) και θέλησε να περάσει με το φορτηγό από πάνω τους και να τα ισοπεδώσει.

Φταίει και ο χωρισμός του τίτλου σε αράδες που βάζει σε διαφορετική αράδα το «πάνω» από το «από».

* Και πάλι για τον τελικό του Κυπέλλου. Σε ρεπορτάζ στο in.gr διαβάζουμε ότι:

….μια ομάδα ατόμων έσπασε το πίσω μέρος του περιπολικού μετά τους πανηγυρισμούς του ΠΑΟΚ, σύμφωνα με το thesstoday.gr και διέφυγαν άμεσα χωρίς να καταφέρουν να γίνουν αντιληπτοί.

Προσπάθησαν οι άνθρωποι να γίνουν αντιληπτοί, αλλά -ατυχία!- δεν τα κατάφεραν!

* Φίλος από Δράμα στέλνει τη φωτογραφία που βλέπετε και αναρωτιέται αν υπάρχει σε άλλη πόλη της Ελλάδας τέτοιο παράξενο οδωνύμιο.

Πράγματι είναι λιγάκι παράξενο. Και δεν βρίσκω να υπάρχει αλλού «οδός Γης». Βρήκα μόνο «οδός Γης Σεπτεμβρίου», δηλαδή «3ης Σεπτεμβρίου».

* Φίλος στέλνει είδηση σχετικά με την πειρατική απαγωγή του Λευκορώσου δημοσιογράφου:

«μαχητικό Μινγκ και ελικόπτερο ανάγκασαν το Μπόινγκ να προσγειωθεί στο Μινσκ»

Μιγκ βέβαια, όχι Μινγκ, διότι δεν ήταν εκπαιδευμένα ζωάκια μινκ που επιστρατεύτηκαν.

Δίκιο έχει ο φίλος, ΜIG (ή έστω MiG) είναι ο ρωσικός τύπος αεροπλάνων, δεν υπάρχει ένρινο.

Βέβαια, παλιότερα και τα ονόματα/τοπωνύμια όπως Congo, Hong Kong, κτλ. τα μεταγράφαμε Κογκό, Χογκ Κογκ, ενώ τώρα Κονγκό, Χονγκ Κονγκ.

Ο φίλος παρατηρεί ακόμα το αξιοπερίεργο ότι στην παραπάνω μικρή φράση υπάρχουν 3 λέξεις που τελειώνουν σε κ (Μινγκ, Μπόιγκ, Μινσκ), που δεν είναι και συνηθισμένο. Αν μάλιστα τα ελικόπτερα ήταν και Σινούκ θα κλείναμε καρέ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , , | 258 Σχόλια »

Μεζεδάκια από την Γειτονική Χώρα

Posted by sarant στο 15 Μαΐου, 2021

Ή, αν προτιμάτε τη μονολεκτική διατύπωση, «γειτονοχωρίτικα μεζεδάκια», που έχει και το πλεονέκτημα ότι πλουτίζει κατά μία λέξη την τρισχιλιετή μας.

Και τα λέω έτσι βέβαια επειδή στο πρόσφατο τουίτ του για τη συνάντησή του με τον Ζόραν Ζάεφ ο πρωθυπουργός απέφυγε να αναφέρει το όνομα «Βόρεια Μακεδονία», ενώ και ο κυβερνητικός βουλευτής κ. Σπανάκης, σε τηλεοπτική του παρουσία, αναφερόταν συνεχώς σε «γειτονική χώρα».

Tο γεγονός προκάλεσε θυμηδία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εμφανίστηκαν δε και μιμίδια όπως η πινακίδα αριστερά (ή ένας χάρτης με το όνομα «Geitoniki hora» στη θέση του North Macedonia). Ωραία ήταν και η φωτογραφία του Κώστα Μακεδόνα, με τη λεζάντα «Κώστας Γείτονας».

Πάντως, αν συνεχιστεί η μόδα να μην αναφέρεται η Βόρεια Μακεδονία από τα μέσα ενημέρωσης, αναρωτιέμαι τι θα γίνει τον άλλο μήνα στο Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα ποδοσφαίρου, στο οποίο η… γειτονική χώρα κατόρθωσε να προκριθεί.

Φανταστείτε μεταδόσεις αγώνων, όπου θα ακούμε: «Γείτονας (ή: γειτονοχωρίτης) με την μπάλα, πασάρει στον γείτονα, σουτάρει και γκολ για την Γειτονική Χώρα. Ιταλία – Γειτονική Χώρα 3-1!»

* Ένας άλλος τίτλος που είχα υπόψη μου, αλλά τελικά προτίμησα τα Μεζεδάκια από τη Γειτονική χώρα, ήταν «Μεζεδάκια της G20», προφανώς με αναφορά στις πρόσφατες δηλώσεις στελεχών της κυβέρνησης και φιλοκυβερνητικών μέσων, σύμφωνα με τις οποίες η Ελλάδα «καταλαμβάνει την πρώτη θέση στους εμβολιασμούς στις G20 χώρες» (παράδειγμα).

Θα ήταν μικρόψυχο να επισημάνουμε τη μικρή λεπτομέρεια, ότι η Ελλάδα δεν ανήκει στην ομάδα G20;

Και βέβαια, αν πάμε σε ιστοτόπους όπως τον Our World in Data και βάλουμε το κατάλληλο κριτήριο και διαλέξουμε τις κατάλληλες χώρες, μπορούμε να εμφανίσουμε την Ελλάδα είτε πρώτη είτε τελευταία, αλλά τέτοιο κορφολόγημα δεν μπορεί να κρύψει ότι τα πράγματα δεν πάνε και πολύ καλά με την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Την κρίσιμη στιγμή, που επιχειρείται το άνοιγμα του τουρισμού, η χώρα βρίσκεται σε σαφώς χειρότερη θέση από τις άλλες ανταγωνίστριές της στη Μεσόγειο -σαν τον δρομέα που ενώ προπορευόταν στα τρία τέταρτα της διαδρομής, λαχανιάζει και χάνει έδαφος στην τελική ευθεία και τερματίζει τελευταίος.

Αλλά ας μην παρασύρομαι, σήμερα έχουμε μεζεδάκια.
Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Πανδημικά | Με ετικέτα: , , , , | 245 Σχόλια »

Πένθιμα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Απριλίου, 2021

Στο Λονδίνο οι σημαίες κυματίζουν μεσίστιες και οι Βρετανοί πενθούν τον πρίγκιπα Φίλιππο που έφυγε χτες από τον μάταιο τούτο κόσμο, δυο μήνες πριν συμπληρώσει έναν αιώνα ζωής . Στην Ελλάδα, η δημοσιογραφική οικογένεια πενθεί τον δημοσιογράφο Γιώργο Καραϊβάζ, που δολοφονήθηκε εν ψυχρώ από επαγγελματίες δολοφόνους μέρα μεσημέρι -σε πολλούς θύμισε τη δολοφονία του δημοσιογράφου Σωκράτη Γκιόλια, που έμεινε ανεξιχνίαστη -κατά σύμπτωση υπουργός Προστασίας του Πολίτη ήταν ο σημερινός.

Αλλά πενθεί και το ιστολόγιό μας αφού χτες έφυγε από τη ζωή, στα 77 του χρόνια, ύστερα από πολύμηνη μάχη, ο φίλος μας ο Γς (κατά κόσμον Γιάννης Σούρδης, καθηγητής στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο), ένας από τους δραστηριότερους σχολιαστές επί σειρά ετών. Ο Κάκτος μας θα μας λείψει πολύ. Να με συμπαθάτε αν τα σημερινά μεζεδάκια βγουν άκεφα, παρόλο που ο ίδιος δεν θα το ήθελε.

* Ωστόσο, ρίντι παλιάτσο.

Και ξεκινάω με ένα μεταφραστικό -της αυτόματης μετάφρασης. Όταν αναζητήσετε καποιον στο Γκουγκλ, συχνά σας εμφανίζει δεξιά μια περίληψη απο το αντιστοιχο λήμμα της Βικιπαίδειας. Αν η ελληνική Βικιπαίδεια δεν έχει λήμμα για το συγκεκριμένο πρόσωπο, μπορεί να σας εμφανίσει περίληψη απο το λήμμα της αγγλικής Βικιπαίδειας.

Αυτό ακριβώς έγινε όταν φίλος αναζήτησε τη Γαλλίδα δημοσιογράφο και συγγραφέα Ariane Chemin.

Όπως βλέπετε, το μηχανάκι φόρεσε μουστάκια στην Αριάν Σεμέν, αφού τη θεώρησε άντρα -αλλά αυτό είναι το μικρότερο κακό:

O Ariane Chemin, γεννημένος το 1962, είναι Γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας. Αποφοίτησε στις ανθρωπιστικές σπουδές και είναι αλουμίνα των Επιστημών Ρο.

Ο Αριάν είναι λοιπόν αλουμίνα! Όσο για τις Επιστήμες Ρο, ίσως ειναι η Ροοστατική, η Ροδοκαλλιέργεια και η Ρομανική φιλολογία.

Βλέπετε βεβαίως πιο κάτω το αγγλικό αντίστοιχο, που είναι Ariane Chemin, born in 1962, is a French journalist and writer. She graduated in humanities and is an alumna of Sciences Po.

Αlumna είναι η Αριάν, απόφοιτη δηλαδή του συγκεκριμένου πανεπιστημίου. Αν ήταν άντρας, θα έλεγε alumnus, αλλά το μηχανάκι τέτοιες λεπτομέρειες τις προσπερνάει αγέρωχο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εις μνήμην, Θεσσαλονίκη, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , , | 266 Σχόλια »

Κορονοβαλεντινομεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Φεβρουαρίου, 2021

Αύριο είναι του Αγίου Βαλεντίνου και κανονικά τούτο το Σαββατοκύριακο θα ήταν μια καλή ευκαιρία να γιορτάσουν τα ερωτευμένα ζευγάρια και να ερωτευτούν οι άλλοι, αλλά τα κανονικά δεν είναι για φέτος.

Φέτος αν μένει κανείς στην Αττική ή στη Θεσσαλονίκη δεν θα μπορεί να βγει έξω μετά τις 6 -αλλά και να βγει, πού να πάει; Ενώ, αν τύχει και ο αγαπημένος ή η αγαπημένη σας κατοικεί σε διαφορετικό δήμο θα πρέπει να παρανομήσετε για να τον συναντήσετε (ίσως να γράψω κάτι γι’ αυτόν τον παραλογισμό). Οπότε, ακολουθώντας τη συμβουλή του κ. Σταμπουλίδη, οι ερωτευμένοι ετεροδημότες πρέπει να γιορτάσουν τον Βαλεντίνο μέσω Skype.

Οπότε, κορονοβαλεντίνος φέτος. Και αναλόγως τα μεζεδάκια.

* Και ξεκινάμε με ένα περίεργο περιστατικό από τον Σκάι. Μεταδίδοντας πλάνα από την επίσκεψη του Μεγάλου Ταξιδιώτη στο Ισραήλ, ο υπεύθυνος για τα σουπεράκια έβαλε τη λεζάντα: Κυριάκος Μητσοτάκης – Κάτοικος Γουχάν.

Τυχαία γκάφα, θα πείτε -και πράγματι, δεν αποκλείεται να ήταν έτσι. Ωστόσο, πολλοί θυμήθηκαν ένα άλλο περίεργο σουπεράκι, στα τέλη του περασμένου χρόνου, όταν είχε γραφτεί «εμβολιάζονται ο πρωθυπουργός και η υπέρκομψη Μαρέβα», μια προφανής τρολιά από κάποιον τεχνικό, για την οποία ο Δημ. Καμπουράκης είχε δώσει μια σιβυλλική εξήγηση.

Οπότε, μπορεί και το δεύτερο αυτό συμβάν να μην οφείλεται σε γκάφα, αλλά σε κάποιον ή κάποιους αντιστασιακούς μέσα στον Σκάι.

Πάντως, o Σκάι εκ των υστέρων μοντάρισε το δελτίο ώστε να εξαφανιστεί η ενοχλητική λεζάντα. Αλλά τα ίχνη έμειναν, Όπως έγραψε ο Μαντζουριανός στο Τουίτερ: Σπάνιο φυσικό φαινόμενο κατέγραψε η κάμερα στον αέρα του μεσημεριανού δελτίου του Σκάι. Το λεπτό που διαρκεί 52 δευτερόλεπτα! Προσοχή στο ρολόι κάτω δεξιά. Στο 00:00,800 του βίντεο γυρίζει σε 14:30. Στο 00:52,120 γυρίζει σε 14:31. Μπορείτε να το δείτε, εδώ.

* Τη βδομάδα που μας πέρασε, είχαμε και την Παγκόσμια ημέρα της ελληνικής γλώσσας, στις 9 Φεβρουαρίου, μια ημερομηνία που επιλέχτηκε με τη συμβολή του ιστολογίου, όπως έχω ξαναπεί.

Βέβαια, με την ευκαιρία αυτή ακούστηκαν διάφορες λερναιότητες -βεβαια, όπως είδαμε σε πρόσφατο άρθρο, μύθοι για τη γλώσσα διακινούνται και ανεξάρτητα από ευκαιρίες.

Για παράδειγμα, σε μια διημερίδα (διαδικτυακή) που έγινε με την ευκαιρία της Παγκόσμιας ημέρας, ο Σάββας Αναστασιάδης, βουλευτής ΝΔ, έκανε έκκληση για διάσωση (!) της ελληνικής γλώσσας, διοτι «Είναι η γλώσσα της σύγχρονης πληροφορικής που οι τόνοι της είναι μουσικά σημεία, που δεν έχει όρια και οδηγεί το πνεύμα»

Μπράβο στον βορειοελλαδίτη βουλευτή, που κατάφερε μέσα σε μια πρόταση να συμπυκνώσει 3-4 από τους μύθους του Λερναίου!

* Μιλώντας πάντοτε για γλώσσα, βλέπουμε ότι η εκστρατεία του καθηγητή Γ. Μπαμπινιώτη για περιορισμό της διείσδυσης αγγλικών δανείων δεν είναι ελληνική πατέντα.

Bλεπουμε εδώ αναφορά Μπρεξιταρισμένων προς τη βρετανική κυβέρνηση, με την οποία ζητείται να αφαιρεθούν οι γαλλικές φράσεις Dieu et mon droit και Honi soit qui mal y pense από τα νέα βρετανικά διαβατήρια που θα εκδοθούν μετά το Μπρέξιτ.

Όπως σωστά επισημαίνουν κάποιοι, οι μισές περίπου λέξεις της αναφοράς έχουν γαλλική ετυμολογία -να τις αφαιρέσουν κι αυτές; (Είδαμε σε πρόσφατο άρθρο ότι κάπου το 28% ενός δείγματος 80.000 αγγλικών λέξεων έχει γαλλική προέλευση).

* Αλλά δόξα Μπαμπινιώτη ζήλεψε και ο σουλτάνος Ερντογάν.

Όπως διαβάσαμε μέσα στη βδομάδα, «Με την αίσθηση πως κάθε τι ελληνικό θα πρέπει να εξαλειφθεί από προσώπου γης, ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και οι συν αυτώ, επιχειρούν να αντικαταστήσουν τις λέξεις αστροναύτης (astronot στην τουρκική) και κοσμοναύτης (kozmonot στην τουρκική) με άλλες λέξεις, τουρκικής ρίζας».

Στην πραγματικότητα, δεν είναι ακριβώς έτσι. Ο Ερντογάν δεν θέλει να εξαλείψει την ελληνική λέξη «αστροναύτης» αλλά την ελληνογενή τουρκική λέξη astronot, δάνειο από τα γαλλικά. Και όχι επειδή είναι ελληνικής προέλευσης, αλλά επειδή δεν είναι τουρκική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γλωσσικά δάνεια, Επιγραφές, Εκδηλώσεις, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , , , | 255 Σχόλια »

Μετασεισμικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 31 Οκτωβρίου, 2020

Δεν θα μπορούσε ο τίτλος του σαββατιάτικου πολυσυλλεκτικού μας άρθρου να μην αναφέρεται στον καταστροφικό σεισμό που χτύπησε τη Σάμο και τη Σμύρνη, δυστυχώς με ανθρώπινα θύματα.

Και βέβαια, μέσα σε μια τόσο δύσκολη συγκυρία, με την πανδημία να σημειώνει συνεχώς καινούργια αρνητικά ρεκόρ, τόσο πανευρωπαϊκά όσο και στη χώρα μας (θυμίζω ότι πριν από δυο βδομάδες βρισκόμασταν κάπου στα 500 ημερήσια κρούσματα, τώρα ξεπεράσαμε τα 1500), και με τα ζοφερά νέα των αποκεφαλισμών από τους σαλεμένους μακελάρηδες να έρχονται από τη Νίκαια, η είδηση του σεισμού -που πολλοί τον αισθάνθηκαν ακόμα και στην Αθήνα, αν και εγώ δεν τον κατάλαβα- ήρθε να βάλει μια παχιά μαύρη πινελιά σε μια χρονιά δίσεκτη με όλη τη σημασία της λέξης -και δεν έχει τελειώσει ακόμα.

Όπως είπε κάποιος στο Τουίτερ, «αντί να λέμε ‘σεισμοί-λοιμοί – καταποντισμοί’, ας λέμε 2020 που είναι πιο σύντομο».

Kι ένα μιμιδιο που κυκλοφόρησε, που παντρεύει έξυπνα τη ρητορική της άρνησης της πανδημίας με την είδηση για τον σεισμό. Ο εικονιζόμενος είναι τραγουδιστής ονόματι Πετράκος, που έβγαλε ένα βιντεάκι στο οποίο εκφράζει αντιρρήσεις, επιστημονικοφανώς διατυπωμένες, στην επικρατούσα αντίληψη περί κορονιού (την οποία επικρατούσα αντίληψη, σπεύδω να διευκρινίσω, συμμερίζομαι).

(Δείτε εδώ και μια ανασκευή από τα Ελληνικά Χόαξις, που δεν ξέρω αν τη βρίσκετε απόλυτα πειστική. Ίσως η ανασκευή θα έπρεπε να γίνει από έναν επιστήμονα της υγείας).

* Φίλος στέλνει άρθρο με τη μαρτυρία ενός παίκτη των Μπακς, λευκού μάλιστα, που αφηγείται την απόφαση της ομάδας να μην κατεβεί στο ματς τον Αύγουστο.

Διαβάζω: Έμεναν 13 λεπτά για να βγούμε στο παρκέ. Απλώς καθίσαμε και περιμέναμε να τελειώσει ο χρόνος. Έχει ενδιαφέρον γιατί είμαι λευκός και αναρωτιέμαι «τι να κάνω; Τι να πω ως λευκός;» Και ξέρεις τι κάνεις; Στέκεσαι στο πλευρό των περιθωριομένων. Όταν μπορείς, ακούς τις σκέψεις τους και τις ιδέες τους και τότε βρίσκεις τρόπο για να βοηθήσεις. Τότε είπα απλώς ότι «είμαι μαζί σας».

Προσέξτε το «περιθωριομένος» (ή «περιθωριωμένος» ίσως). Απλολογία από το «περιθωριοποιημένος»;

* Και ένα ακόμα σεισμοπανδημικό μπέρδεμα, αυτό από λάθος και όχι εσκεμμένο όπως το προηγούμενο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Μιμίδια, Πανδημικά, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 456 Σχόλια »