Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μηχανική μετάφραση’ Category

Ελληνικά, τσεχικά, ουγγρικά και σουηδικά….

Posted by sarant στο 16 Ιουλίου, 2019

Θυμίζει κάπως την αρχή από ανέκδοτο, μόνο που τ’ ανέκδοτα ξεκινάνε κάπως διαφορετικά, «Ήτανε μια φορά ένας Έλληνας, ένας Τσέχος κι ένας Σουηδός…», αν και σχεδόν πάντα οι άλλες εθνότητες που εμφανίζονται στη συνομοταξία των ανεκδότων αυτού του τύπου είναι από τις μεγάλες και πολυπληθείς, Άγγλοι, Γερμανοί και Γάλλοι ας πούμε.

Όμως δεν θα σας πω ανέκδοτο, αλλά θα παρουσιάσω ένα παλιότερο άρθρο του περιοδικού Wired, γραμμένο από τη γλωσσολόγο Gretchen Mc Culloch, σχετικά με την εξάπλωση των διαφόρων γλωσσών στον κυβερνοχώρο αλλά και τους γλωσσικούς πόρους που έχει κάθε γλώσσα στη διάθεσή της. Το άρθρο είναι περυσινό, οπότε κάποια από τα στοιχεία που παραθέτει θα έχουν αλλάξει, αλλά όχι ριζικά. Μεταφράζω πρόχειρα και βιαστικά. Φυσικά η Darpa, που αναφέρεται στο δεύτερο μισό του άρθρου, και που βρίσκεται και στην αρχή του Ιντερνέτ, δεν είναι ένας ουδέτερος οργανισμός που εργάζεται για το καλό της ανθρωπότητας. 

Στους καιρούς του Διαδικτύου, όταν σκοντάφτουμε σε έναν γλωσσικό φραγμό έχουμε στη διάθεσή μας πλήθος διαδικτυακούς πόρους για να τον ξεπεράσουμε: μεταφραστικές εφαρμογές, ιστότοποι με λεξικά, εκδόσεις της Βικιπαίδειας σε άλλες γλώσσες, μέχρι και το «Κλικ για μετάφραση». Αλλά στον κόσμο μας υπάρχουν σήμερα κάπου 7000 γλώσσες. Οι μεγαλύτερες 10 από αυτές μιλιούνται από εκατοντάδες εκατομμύρια· στο άλλο άκρο, το ένα τρίτο των γλωσσών έχουν λιγότερους από 1000 ομιλητές.

Αλλά στον μεσαίο χώρο υπάρχουν καναδυό εκατοντάδες γλώσσες που μιλιούνται από εκατομμύρια ομιλητές η κάθε μία. Αυτές οι γλωσσες μεσαίου μεγέθους έχουν λοιπόν αρκετά ευρύ κοινό ομιλητών αλλά η διαδικτυακή τους υποστήριξη διαφέρει πάρα πολύ από τη μια στην άλλη. Ας πούμε, έχουμε τα σουηδικά, με 9,6 εκατομμύρια ομιλητές, που έχουν την τρίτη μεγαλύτερη Βικιπαίδεια, με περισσότερα από 3 εκατ. άρθρα, και που διαθέτουν υποστήριξη από τα Google Translate, Bing Translate, Facebook, Siri, υποτίτλους του YouTube και ούτω καθεξής. Έχουμε όμως και τη γλώσσα Odia, την επίσημη γλώσσα της πολιτείας Odisha στην Ινδία, με 38 εκατ. ομιλητές, που δεν υποστηρίζεται από το Google Translate. Ενώ για την Oromo, μια γλώσσα που μιλιέται από περίπου 34 εκατ. ανθρώπους, κυρίως στην Αιθιοπία, υπάρχουν μόλις 772 άρθρα στην αντίστοιχη Βικιπαίδεια.

Για ποιο λόγο τα ελληνικά, τα τσεχικά, τα ουγγρικά και τα σουηδικά, γλώσσες που έχουν από 8 έως 13 εκατ. ομιλητές, διαθέτουν υποστήριξη από το Google Translate και έχουν ισχυρή βικιπαιδική παρουσίαμ ενώ γλώσσες του ιδιου μεγέθους ή και μεγαλύτερου, οπως οι Bhojpuri (51 εκατ.), Fula (24 εκατ.), Sylheti (11 εκατ.), Quechua (9 εκατ.), και Kirundi (9 εκατ.) βρίσκονται σε τεχνολογική αφάνεια;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γενικά γλωσσικά, Γλώσσες, Διαδίκτυο, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μηχανική μετάφραση, Παράλληλα κείμενα | Με ετικέτα: , , , , | 93 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν ανοίξουν οι κάλπες

Posted by sarant στο 6 Ιουλίου, 2019

Ο τίτλος είναι προβλέψιμος αφού αύριο έχουμε εκλογές. Βέβαια, κι άλλες φορές έχω βάλει παρεμφερείς τίτλους στο πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας, όταν δημοσιεύεται την παραμονή εκλογικής αναμέτρησης -δεν είναι εύκολη η πρωτοτυπία σε τέτοιες συγκυρίες.

Επιπλέον, το σημερινό άρθρο, επειδή χτες ταξίδευα (για να έρθω να ψηφίσω) είναι μικρότερο από τα συνηθισμένα μεζεδοάρθρα μας. Ζητώ συγγνώμη προκαταβολικά.

Και αφού έχουμε αύριο εκλογές, να ξεκινήσω με μια γενική παρατήρηση, ότι σε τούτες τις εκλογές, όπως και στις ευρωεκλογές που προηγήθηκαν, πρόσεξα αρκετούς υποψηφίους να κάνουν λογοπαίγνια με το επώνυμό τους.

Δεν είναι τωρινό το φαινόμενο (θυμάμαι εδώ και τριάντα χρόνια το «Όχι στα σκάνδαλα, ναι στον Σκανδαλάκη) αλλά η εντύπωσή μου είναι πως τώρα τελευταία τα λογοπαικτικά συνθήματα υποψηφίων έχουν πληθύνει.

Στα σχόλια ενός πρόσφατου άρθρου είχαμε δει το αφισάκι με το φοβερό σύνθημα «Κοπάνα το στην Κοπανάκη«, με το οποίο μια υποψήφια βουλεύτρια της ΝΔ από το λεκανοπέδιο ζητάει την ψήφο των συμπολιτών μας, ενώ αριστερά βλέπουμε ένα λογοπαίγνιο υποψήφιου της Πιερίας.

Το βρίσκω κάπως κρύο, για να πω την αμαρτία μου, ιδίως την επισήμανση ότι πρόκειται για αστειάκι, που θυμίζει κάτι ατάλαντους κωμικούς, που κάνουν δυο και τρεις φορές το ίδιο αστείο για να εξασφαλίσουν ότι θα το πιάσει το νοήμον κοινό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Εκλογές, Κύπρος, Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , | 208 Σχόλια »

Ο Πρίγκιψ των φαλαινών και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Ιουνίου, 2019

Όπως ξέρουν οι τακτικοί μας αναγνώστες, όταν το πολυσυλλεκτικό σαββατιάτικο άρθρο μας περιέχει στον τίτλο του αναφορά σε συγκεκριμένο μεζεδάκι της πιατέλας αυτό γίνεται επειδή το θεωρώ αρκετά σημαντικό -ή επειδή δεν βρίσκω άλλον καλύτερον τίτλο.

Αλλά ποιος είναι ο Πρίγκιψ των φαλαινών; Είναι η νέα προσθήκη στη Στρατιά των Αγνώριστων και την οφείλουμε στο τιτιβιστικό ταλέντο του Προέδρου (ένας είναι ο Πρόεδρος!) Οπότε, ξεκιναμε με αυτό.

* Ο Ντόναλντ Τραμπ λοιπόν σε ένα τουίτ έγραψε τα εξής:

«I just met with the Queen of England (U.K.), the Prince of Whales, the P.M. of the United Kingdom, the P.M. of Ireland, the President of France and the President of Poland.

«We talked about «Everything!» Should I immediately….

και συνέχισε σε δεύτερο τουίτ: ….call the FBI about these calls and meetings? How ridiculous! I would never be trusted again.

«With that being said, my full answer is rarely played by the Fake News Media. They purposely leave out the part that matters.»

Με το σχόλιό του αυτό απαντούσε στις ενστάσεις που είχαν διατυπωθεί ύστερα από συνέντευξή του στην οποία είχε υποστηρίξει ότι αν μια ξένη κυβερνηση του έδινε πληροφορίες εναντίον ενός πολιτικού του αντιπάλου δεν αισθανόταν υποχρεωμένος να τις κοινοποιήσει στην FBI. Και προς επίρρωση ανέφερε τις συναντήσεις που είχε με διάφορες «ξένες κυβερνήσεις», αναφέροντας ανάμεσά τους και τη Βασίλισσα της Αγγλίας (δεν είναι βέβαια κυβέρνηση, αλλά είναι αρχηγός κράτους) και τον Πρίγκιπα της Ουαλίας (δεν είναι καν αρχηγός κράτους), τον διάδοχο του θρόνου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , | 114 Σχόλια »

Μεταφραστικά λάθη, ανθρώπινα και άλλα

Posted by sarant στο 15 Απρίλιος, 2019

Πριν από μερικές μέρες μίλησα σ’ ένα σεμινάριο σε φοιτητές του τμήματος Aγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ. Δεν πήγα δυστυχώς στη Θεσσαλονίκη, το σεμινάριο ήταν διαδικτυακό, απ’ αυτά που τα λένε webinar στα αγγλικά.

Οι Αγγλοσάξονες αγαπούν πολύ αυτούς τους «τηλεσκοπικούς» σχηματισμούς νέων όρων -το βάζω σε εισαγωγικά επειδή νομίζω πως η επίσημη ορολογία είναι «λεκτικός συμφυρμός». Και παρόλο που έχουμε και στη γλώσσα μας τέτοια φαινόμενα, που τα έχουν εξαιρετικά μελετήσει ο Θανάσης Νάκας και η Γεωργία Κατσούδα σε βιβλίο τους (κάποτε πρέπει κι αυτό να το παρουσιάσω εδώ), νομίζω πως εμείς δεν δείχνουμε τόσο μεγάλη έφεση σε αυτή την κοπτοραπτική λέξεων -προτιμάμε να κρατάμε ακέραια ή σχεδόν, πάντως σαφώς πιο διαφανή τα συστατικά τους μέρη. Όπως έχω ξαναγράψει, από τη Μέρκελ και τον Σαρκοζί οι Αγγλοσάξονες πλάσανε τον όρο Merkozy για να δηλώσουν το δίδυμο που είχαν συμπήξει αυτοί οι δυο πολιτικοί, ενώ εμείς σε ανάλογες περιπτώσεις κάναμε λόγο για Σαμαροβενιζέλους το 2012 και Τσιπροκαμμένους το 2015.

Οπότε, το webinar δεν θα το πούμε, ξερωγώ, ιστο-νάριο, αλλά ιστοσεμινάριο ή διαδικτυακό σεμινάριο. Η πιάτσα βεβαίως το λέει webinar και κάνει τη δουλειά της.

Αλλά πλατειάζω. Αυτά τα σεμινάρια γίνονται πρώτη φορά φέτος, σε συνεργασία της υπηρεσίας μου, του τμήματος Ελληνικής Μετάφρασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του ΑΠΘ, με πρωτοβουλία της καθηγήτριας Κυριακής Κουρούνη. Κι άλλες φορές έχουμε δώσει διαλέξεις σε ελληνικά πανεπιστημιακά τμήματα, με φυσική παρουσία, όμως πρώτη φορά διοργανώνεται ολόκληρος κύκλος (διαδικτυακών, είπαμε) σεμιναρίων -η τεχνολογία δίνει πλέον απλές και αδάπανες λύσεις. Και παρόλο που η φυσική παρουσία υπερέχει πάντοτε, δεν πρέπει να παραβλέπουμε τα αναντίρρητα πλεονεκτήματα της διαδικτυακής επαφής -τόσα και τόσα μαθήματα παραδίδονται πλέον μέσω Skype.

Θα παραθέσω τώρα το κείμενο της εισήγησής μου, η οποία ήταν σύντομη επειδή την ίδια μέρα υπήρχε εισήγηση και άλλου συναδέλφου, που προηγήθηκε. Μίλησα για μεταφραστικά λάθη, παραθέτοντας κάποια παραδείγματα που θα σας είναι οικεία μια και τα έχω αναφέρει ξανά σε άλλες ομιλίες μου, και κάποια άλλα που δεν θα τα ξέρετε, κυρίως όσα αφορούν τα μεταφραστικά λάθη της αυτόματης μετάφρασης, που γίνεται από λογισμικό.

 

Καλημέρα, σας ευχαριστώ που ήρθατε να με ακούσετε και ευχαριστώ την Κυριακή Κουρούνη για την τιμητική πρόσκληση να σας μιλήσω. Παίρνοντας τη σκυτάλη από τον … θα σας μιλήσω για μεταφραστικά λάθη -και πώς να τα αποφεύγετε.

Από μιαν άποψη, είμαστε συνάδελφοι, εφόσον έχω τελειώσει το Αγγλικό τμήμα της Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ, φυσικά πριν από καμιά τριανταριά χρόνια. Ήταν όμως το δεύτερο πτυχίο μου, αφού έχω και πτυχίο Χημικού Μηχανικού από το ΕΜΠ.

Όταν σπούδαζα μηχανικός, μια συμβουλή που μας είχε δώσει ένας καθηγητής μας ήταν: στις επιστημονικές εργασίες σας, όπου έχετε πίνακα με ποσοστά, να προσέχετε το άθροισμα να βγαίνει 100, διότι αυτό το πράγμα το προσέχουν όλοι, είναι το πρώτο πράγμα που προσέχουν, ενώ πολλοί προσέχουν μόνο αυτό. Η συμβουλή αυτή διατηρεί την αξία της και για δικές σας εργασίες όπου υπάρχουν πίνακες ποσοστών, αλλά μια παρεμφερής συμβουλή που έχω να δώσω σε εσάς, σε σχέση με τις μεταφράσεις που θα κάνετε είναι η εξής: να δίνετε ιδιαίτερη προσοχή σε τίτλους έργων και σε κύρια ονόματα, διότι αν κάνετε λάθος εκεί, το λάθος αυτό χτυπάει στο μάτι και θα το δουν όλοι.

Θα έλεγα μάλιστα ότι η μετάφραση τίτλων είναι από τα πιο άχαρα πράγματα, διότι στην καλύτερη περίπτωση αυτό που μπορείτε να περιμένετε είναι να αποφύγετε την κριτική –κανείς δεν θα σας παινέψει αν αποδώσετε σωστά έναν τίτλο, θα θεωρηθεί ότι είναι το αυτονόητο. Αν όμως λαθέψετε, ακόμα κι αν η διαφορά είναι επουσιώδης, αν ας πούμε γράψετε «Ο γάμος του Φίγκαρο» και όχι «Οι γάμοι του Φίγκαρο» θα σπεύσουν αμέσως να το επισημάνουν πολλοί. [Κατά σύμπτωση, με το θέμα αυτό ασχοληθήκαμε προχτές στα μεζεδάκια].

Για παράδειγμα, ας δούμε αυτή τη φράση, όπως τη μετέφρασε το Google Translate:

In The Republic, Plato, speaking through his teacher Socrates, sets out to answer two questions. What is justice? Why should we be just? .

 

Στη Δημοκρατία, ο Πλάτων, μιλώντας μέσω του δασκάλου του Σωκράτη, θέλει να απαντήσει σε δύο ερωτήσεις. Τι είναι η δικαιοσύνη; Γιατί πρέπει να είμαστε δίκαιοι;

 

Όπως είπα, η μετάφραση αυτή προέρχεται από το Google Translate, αλλά έχω δει πάνω από μία φορά να αποδίδεται έτσι το έργο του Πλάτωνα. Θα σας δείξω ένα παράδειγμα πιο κάτω. Γιατί είναι λάθος;

Παρόλο που η λέξη Republic αποδίδεται πράγματι Δημοκρατία, το έργο του Πλάτωνα, που βεβαίως γράφτηκε στα ελληνικά, έχει τίτλο Πολιτεία και στα αγγλικά αποδίδεται Republic. Δεν είναι τώρα η στιγμή να υπεισέλθουμε σε λεπτομέρειες για τη διαφορά των όρων republic και democracy, που η γλώσσα μας δεν έχει εύκολο δεύτερο μονολεκτικό όρο για να την αποδώσει, αρκεί να δούμε ότι όταν υπάρχει ελληνικός τίτλος αυτονόητα αυτόν πρέπει να χρησιμοποιήσουμε στη μετάφρασή μας.

Αυτό το λάθος με τη… Δημοκρατία του Πλάτωνα θα το δείτε να επανέρχεται συχνά. Για παράδειγμα, σε άρθρο που δημοσιεύτηκε το 2015 σε διάφορους ιστοτόπους διαβάσαμε ότι:

Συγκεκριμένα, τα πέντε πιο σημαντικά ακαδημαϊκά έργα όλων των εποχών, σύμφωνα με την βρετανική δημοσκόπηση είναι «η Καταγωγή των Ειδών» του Κάρολου Δαρβίνου, «Το Κομμουνιστικό Μανιφέστο» του Καρλ Μαρξ και ο Φρίντριχ Ένγκελς, «τα Άπαντα του Σαίξπηρ,» η «Δημοκρατία» του Πλάτωνα και « η Κριτική του Καθαρού Λόγου» του Γερμανού φιλοσόφου Immanuel Kant.

Αναπόφευκτα ίσως, το άρθρο περιείχε κι άλλα λάθη σε τίτλους πασίγνωστων έργων:

Άλλες επιστημονικές εργασίες που περιλαμβάνονταν στην δημοσκόπηση και την ψηφοφορία ήταν ….. «Tο δεύτερο Φύλο» της Σιμόν ντε Μποβουάρ, «O πρίγκιπας» του Νικολό Μακιαβέλι, «1984» του George Orwell και το «Mια σύντομη Ιστορία της ώρας» του Στήβεν Χώκινγκ.

Φυσικά, το έργο του Χώκινγκ A Brief History of Time έχει αποδοθεί, και σωστά, στα ελληνικά ως “Το χρονικό του χρόνου”.

Όμως εδώ υπάρχει κι άλλο ένα λάθος, όχι τόσο σοβαρό και ίσως πιο δικαιολογημένο αλλά πάντως λάθος. Το πασίγνωστο έργο του Μακιαβέλι μπορεί να έχει τον τίτλο Il principe στο ιταλικό πρωτότυπο, The Prince στα αγγλικά, Le prince στα γαλλικά κτλ. αλλά στα ελληνικά έχει καθιερωθεί “Ο Ηγεμόνας” (ή, στις παλιές εκδόσεις, θα βρείτε και το καθαρευουσιάνικο “Ο Ηγεμών”).

Ας δούμε ένα άλλο παράδειγμα, αυτό δημοσιευμένο σε μεγάλη εφημερίδα πριν από δέκα χρόνια.

Άξονας της παράστασης είναι «Ο πόλεμος των Εβραίων» του ιστορικού Φλάβιους Ζοζέφ για τον πρώτο πόλεμο των Εβραίων με τους Ρωμαίους τον 1ο αι. μ.Χ.

 Εδώ υπάρχουν δύο λάθη. Το ένα στον τίτλο, το άλλο στο όνομα του συγγραφέα. Προφανώς το πρωτότυπο ήταν γαλλικό, όπου αναφερόταν ως Flavius Josèphe, ο δε τίτλος του έργου του αναφερόταν ως La Guerre des Juifs, και η δημοσιογράφος, που ήξερε γαλλικά, μετέφρασε αυτό που έβλεπε.

Όμως και πάλι πρόκειται για συγγραφέα της αρχαιότητας, που ήταν μεν Εβραίος, αλλά είχε και ελληνικό όνομα, στα ελληνικά ονομαζόταν Φλάβιος Ιώσηπος, και έγραψε ή μετέφρασε τα έργα του στα ελληνικά, και το συγκεκριμένο έργο είχε τον τίτλο “Περί του Ιουδαϊκού πολέμου”. Δεν χάλασε ο κόσμος αν το πούμε “Ιουδαϊκός πόλεμος” αλλά όχι και “Πόλεμος των Εβραίων”, και οπωσδήποτε όχι… Φλάβιους Ζοζέφ!

Αυτά τα λάθη παλιότερα, που δεν υπήρχαν οι ευκολίες του Διαδικτύου, ήταν πολύ συχνά. Σήμερα είναι πολύ εύκολο να πληκτρολογήσουμε το κύριο όνομα που μας ενδιαφέρει και να δούμε ποιος ήταν, πώς προφέρεται το όνομά του και αν κάποιο έργο του έχει ήδη κυκλοφορήσει στα ελληνικά και με ποιον τίτλο.

Δεν χρειάζεται δηλαδή να έχετε πλήρη εποπτεία της ελληνικής εκδοτικής κίνησης: αν θέλετε να δείτε πώς έχει μεταφραστεί στα ελληνικά ο τίτλος ενός βιβλίου, πηγαίνετε π.χ. στη biblionet.gr και βρίσκετε τον ελληνικό τίτλο. Κι έτσι αποφεύγετε ένα λάθος που είναι πολύ εύκολο να εντοπιστεί και να κακοχαρακτηρίσει τη μετάφρασή σας.

Να δούμε ένα άλλο παράδειγμα τίτλου, όχι και τόσο γνωστού, αν και ίσως εσείς τον ξέρετε. Στο πολύ ενδιαφέρον αλλά όχι πολύ καλά μεταφρασμένο βιβλίο του Έρικ Χόμπσμπομ “Συναρπαστικά χρόνια”, που είναι τα απομνημονεύματα του μεγάλου Βρετανού ιστορικού, διαβάζουμε:

Το θεατρικό έργο του Arnold Wesker Κοτόσουπα με τον Μπάρλεϋ, σχετικά με μια εβραϊκή εργατική οικογένεια που αμφιταλαντευόταν γύρω από την κομμουνιστική της πίστη

Arnold Wesker’s play Chicken Soup with Barley , about a Jewish working-class family struggling with its communist faith, gives a good idea

Πολύ κακομεταφρασμένη πρόταση. Εκτός του γεγονότος ότι δεν αμφιταλαντεύεται κανείς γύρω σε κάτι αλλά ανάμεσα σε δύο πράγματα, ποιος άραγε να είναι ο μυστηριώδης Μπάρλεϋ;

Εσείς θα ξέρετε μάλλον. Βέβαια, δεν ξέρω ποια θεατρικά έργα διδάσκεστε τώρα, πάντως θυμάμαι πως όταν σπούδαζα εγώ στο Αγγλικό είχαμε διδαχτεί για τον Ουέσκερ. Ο μυστηριώδης Μπάρλεϋ δεν είναι κάποιος αγγλοεβραίος συνδικαλιστής αλλά είναι το κοινότατό μας κριθάρι, διότι το έργο τιτλοφορείται Chicken Soup with Barley, κοτόσουπα με κριθάρι (η κοτόσουπα ήταν παροιμιώδες πιάτο στις εβραϊκές οικογένειες) και επιτέλους πρόκειται για γνωστό θεατρικό έργο, που όφειλε αν όχι να το έχει δει ή να το έχει διαβάσει, τουλάχιστον να το έχει υπόψη του ένας επαρκής μεταφραστής ή ο επιμελητής του βιβλίου.

Για να βρω ελαφρυντικά στον συνάδελφο, πρέπει να επισημάνω δυο πράγματα: α) ασφαλώς θα τον μπέρδεψε η συνήθεια των Άγγλων να γράφουν με κεφαλαίο αρχικό γράμμα τις (περισσότερες) λέξεις στους τίτλους των έργων, θα έχετε υποθέτω μάθει τους κανόνες της capitalisation, οπότε είναι πιο δύσκολο να ξεχωρίσει το κύριο όνομα από το ουσιαστικό. Κι ένα δεύτερο ελαφρυντικό είναι ότι η μετάφραση αυτή έγινε το 2003, όταν το Διαδίκτυο δεν είχε μπει εντελώς στη ζωή μας και όταν ήταν πιο δύσκολο να βρεις με ένα κλικ τις απαντήσεις στα πάντα -ενώ σήμερα μπορεί κανείς να βρει ακόμα και συνταγή για chicken barley soup.

Η περίπτωση του ανύπαρκτου Μπάρλεϋ μάς φέρνει σε μια κατηγορία μεταφραστικών λαθών που ανήκουν στο βασίλειο της Νομανσλάνδης, όπως το έχω ονομάσει.

Η Νομανσλάνδη είναι χώρα, μόνο που είναι χώρα ανύπαρκτη ή πιο σωστά χώρα φανταστική που κατοικείται από ανθρώπους ανύπαρκτους, ανθρώπους που έχουν γεννηθεί όχι από μάνα και πατέρα, αλλά από μεταφραστική αδεξιότητα.

Λοιπόν, η Νομανσλάνδη βρίσκεται κάπου στην Ευρώπη, μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για την ευφάνταστη απόδοση του «No man’s land», όπως λέγεται στα αγγλικά η νεκρή ζώνη στο μέτωπο ανάμεσα στις γραμμές δύο αντιπάλων στρατών. Το μαργαριτάρι δημοσιεύτηκε σε ελληνική εφημερίδα το 1939, στις αρχές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Είναι πάρα πολλοί οι κάτοικοι της Νομανσλάνδης και θα μπορούσαμε να μιλάμε πολλές ώρες γι’ αυτούς.

Αρκεί να σας αναφέρω τον εθνικό συνθέτη της Νομανσλάνδης, που είναι ο Μποχεμιάν. Στην πραγματικότητα, η μεταφράστρια των απομνημονευμάτων του Σοστακόβιτς, ενός βιβλίου που διεκδικεί με αξιώσεις τον τίτλο της χειρότερης μετάφρασης όλων των εποχών, διαβάζοντας «the Bohemian way of working», δηλ. ο μποέμικος τρόπος εργασίας, το απέδωσε ως «ο τρόπος δουλειάς του Μποχεμιάν».

Ένας άλλος κάτοικος της Νομανσλάνδης είναι ο ατρόμητος καουμπόϋ Τεν Μπακς. Πρόκειται για παρερμηνεία της ιδιωματικής φράσης «Ten bucks says…» δηλαδή «Πάω στοίχημα δέκα δολάρια ότι…» (buck είναι στην αργκό το δολάριο), η οποία σε υποτίτλους ενός γουέστερν μεταφράστηκε «Ο Τεν Μπακς λέει ότι…» 

Εδώ ο συνάδελφος μπερδεύτηκε από τη σύνταξη με ενικό, διότι έτσι συντάσσεται αυτή η ιδιωματική φράση -που παραπέμπει πιο εύκολα σε κύριο όνομα.

Να δούμε κι άλλες περιπτώσεις όπου το αρχικό κεφαλαίο γράμμα μπέρδεψε τον συνάδελφο.

 

Arson is suspected

Μεταφράστηκε σε υποτίτλους: Υποπτεύονται τον Arson, αντί για το σωστό: Υπάρχουν υποψίες ότι πρόκειται για εμπρησμό.

Στους υποτίτλους της ταινίας «Quiz Show», όπως είχε προβληθεί στην ΕΤ3 το 2011, εμφανίστηκε η φράση «Ωδή στον Γκρέσιαν Ουρν». Πρόκειται για το γνωστό ρομαντικό ποίημα «Ode on a Grecian Urn» (Ωδή σε μια ελληνική υδρία) του Τζον Κιτς που μάλλον θα το έχετε διδαχτεί και στη σχολή -εγώ τουλάχιστον θυμάμαι πως το είχα κάνει, όταν διδάχτηκα τους ρομαντικούς, αν και δεν θυμάμαι πολλά πράγματα. Όπως βλέπετε, η συνήθεια των Βρετανών να βάζουν κεφαλαία αρχικά γράμματα σε όλες τις λέξεις των τίτλων έχει κοστίσει πολλά τέτοια μαργαριτάρια, αν και φυσικά το on θα έπρεπε να εγείρει υποψίες, αφού αν ήταν πρόσωπο θα έβαζαν to, και εξάλλου η λέξη Grecian θα έπρεπε να υποψιάσει τον υποτιτλιστή. Αν και με τόσο χαμηλές αμοιβές που ισχύουν στον κλάδο…

Ένα ακόμα παράδειγμα.

Γράφτηκε το 2013 σε κουτσομπολίστικο ιστότοπο, σε λεζάντα φωτογραφίας: «O Holy Crap, ο γιος του Clint Eastwood, είναι πραγματικά υπέροχος!»

Όπως θα καταλάβατε, το αγγλικό σχόλιο ήταν «Holy Crap, Clint Eastwood’s Son Is Super Hot», και αυτό το Holy crap είναι  πασίγνωστο επιφώνημα έκπληξης, λίγο πιο ελαφρύ από το holy shit και πιο βαρύ από το holy cow, που μπορούμε να το αποδώσουμε με πολλούς τρόπους (το «Θεέ και Κύριε» είναι ένας από τους εύσχημους), και πάντως δεν είναι ονοματεπώνυμο, παρά τη συνήθεια να γράφεται κάθε λέξη με κεφαλαία.

Να φύγουμε από τη Νομανσλάνδη και να πάμε σε ένα συναφές θέμα. Στις επιστήμες υπάρχουν πολλοί διεθνείς όροι, που αποδίδονται με ομόρριζη λέξη στα αγγλικά και στα ελληνικά. Για παράδειγμα, στη χημεία oxygen είναι το οξυγόνο και hydrogen είναι το υδρογόνο. Όμως αυτό δεν αποτελεί γενικό κανόνα, κι έτσι ένας αμελής μεταφραστής έγραψε για το… νιτρογόνο, μεταφράζοντας έτσι το nitrogen, που είναι βέβαια το γνωστό μας άζωτο.

Επίσης σε μεγάλη εφημερίδα γράφτηκε σχετικά με τα ευρήματα που συγκέντρωσε στον πλανήτη Άρη ένα ρομποτικό διαστημικό σκάφος, ότι περιέχονται χημικά στοιχεία όπως «μαγνήσιο, σόδιο, ποτάσιο και άλλα».

Για το μαγνήσιο εντάξει, αλλά τα άλλα δύο μάλλον έρχονται κατευθείαν από το Γενικό Χημείο της Νομανσλάνδης. Θέλω να πω, στην ελληνική ορολογία τέτοια χημικά στοιχεία δεν υπάρχουν. Ναι μεν στα αγγλικά είναι sodium και potassium, αλλά στα ελληνικά λέμε νάτριο και κάλιο. Κι αυτό το ξέρουν χιλιάδες και χιλιάδες παιδιά που διδάσκονται χημεία στο γυμνάσιο και στο λύκειο, μια και το νάτριο (Na) και το κάλιο (K) είναι από τα πιο διαδεδομένα χημικά στοιχεία!

Μια άλλη κατηγορία λαθών οφείλονται στο ότι οι περισσότερες λέξεις δεν έχουν μία μόνο σημασία. Έχουν και άλλες, και βέβαια αν μεταφράσουμε με βάση την πρώτη σημασία που δίνει το λεξικό η μετάφρασή μας θα είναι λανθασμένη, ίσως μάλιστα και κωμική.

Για παράδειγμα, σε μια παιδική εκπομπή, μεταγλωττισμένη, ένας φυλακισμένος ρωτούσε τον επισκέπτη του αν έχει κρύψει τον φάκελο μέσα στην τούρτα. Προφανώς, στα αγγλικά ήταν file, αλλά file δεν είναι μόνο ο φάκελος -είναι και η λίμα, που αυτή θα ενδιέφερε τον φυλακισμένο που ήθελε να αποδράσει.

Μια πιο δύσκολη περίπτωση, στην είδηση για τη δολοφονία της βουλεύτριας Τζο Κοξ, το 2016, όπου σε μεγάλον ειδησεογραφικό ιστότοπο γράφτηκε ότι:

Το περιστατικό σημειώθηκε κοντά στο ιατρείο που διατηρεί [το θύμα]

Όμως, η Κοξ είχε σπουδάσει πολιτικές επιστήμες και οικονομικά.

Το πρωτότυπο έλεγε:

The man taken into custody was arrested in Market Street, not far from Birstall Library where Mrs Cox was holding a constituency surgery.

Το πρόβλημα είναι στον όρο surgery, που βέβαια παραπέμπει σε ιατρείο, αλλά στη βρετανική πολιτική χρησιμοποιείται επίσης για τις συναντήσεις που έχει ο βουλευτής, στην εκλογική του περιφέρεια, με τους ψηφοφόρους του.

Είναι μεν μια όχι πολύ γνωστή χρήση της λέξης, αλλά όχι και εντελώς δυσεύρετη. Στο Λεξικό Magenta θα βρείτε ότι surgery είναι και:

ώρες επαφής ή συνεντεύξεων βουλευτή με τους ψηφοφόρους.

Το βασικό που έπρεπε να υποψιάσει τον δημοσιογράφο ήταν βέβαια το ότι η δολοφονημένη βουλεύτρια δεν μπορούσε να διατηρεί ιατρείο αφού είχε κάνει εντελώς διαφορετικού είδους σπουδές.

Και ένα άλλο παράδειγμα.

Πρωτότυπο: It can also be used in custody suites for fingerprint recognition.

Ο μεταφραστής:

Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί σε υποθέσεις κηδεμονίας για αναγνώριση δακτυλικών αποτυπωμάτων.

Εδώ, ο μεταφραστής έπρεπε να υποψιαστεί πως κάτι δεν πάει καλά· τι σχέση έχει η κηδεμονία με τα δακτυλικά αποτυπώματα; Και τι είναι αυτό το περίεργο suites;

Αν ανοίξουμε το λεξικό, θα βρούμε βεβαίως ότι η πρώτη σημασία του custody είναι η κηδεμονία. Όμως custody δεν είναι μόνο η κηδεμονία, αλλά και η προφυλάκιση και η προσαγωγή, και αν ανατρέξουμε στην αγγλική Βικιπαίδεια θα δούμε ότι custody suites είναι ο χώρος προσωρινής κράτησης στα βρετανικά αστυνομικά τμήματα.

Προχωράμε σε ένα τελευταίο θέμα, που με αυτό θα κλείσουμε.

Είδατε στο σεμινάριο της περασμένης Τρίτης πώς χρησιμοποιούμε την τεχνολογία στις μεταφράσεις μας. Ωστόσο, τα τεχνολογικά βοηθήματα, που έχουν πράγματι αυξήσει κατακόρυφα την παραγωγικότητά μας, έχουν και τους δικούς της κινδύνους.

Οι μεταφραστικές μνήμες, ας πούμε, μας γλιτώνουν από πολλή επαναληπτική δουλειά αλλά αυτό δεν σημαίνει πως όταν βρίσκουμε ένα τμήμα/segment μεταφρασμένο κατά 100% δεν πρέπει να το ελέγχουμε. Πολλές φορές, η προηγούμενη μετάφραση μπορεί να βελτιωθεί.

Άλλοτε, αν και σπάνια, η μετάφραση που παρουσιάζεται ως 100% αντίστοιχη είναι εντελώς ακατάλληλη κι αν τη δεχτούμε θα κάνουμε σοβαρό λάθος. Θα σας διηγηθώ ένα πολύ σπάνιο, ευτυχώς, παράδειγμα.

Εδώ βλέπετε απόσπασμα σελίδας από την Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για το παράρτημα μιας απόφασης για τις προδιαγραφές των σιδηροδρόμων και στη σελίδα αυτή βλέπετε κατάλογο χωρών και τις αντίστοιχες σιδηροδρομικές εταιρείες. Αν προσέξετε, αμέσως μετά την Τυνησία και πριν από το Τουρκμενιστάν (η σειρά είναι μεν αλφαβητική, αλλά στα αγγλικά) βλέπουμε μια εξωτική χώρα που ονομάζεται…. Κρέας Γαλοπούλας! Θα καταλάβατε ίσως τι συνέβη. Το πρωτότυπο προφανώς έγραφε “Turkey”, αλλά ο συνάδελφός μας μετέφραζε με χρήση μεταφραστικής μνήμης, και το πρόγραμμα ανέσυρε μια προηγούμενη μετάφραση της λέξης turkey, από τελωνειακούς κανονισμούς, όπου επρόκειτο για κρέας γαλοπούλας. Το λογισμικό δεν μπορεί να ξεχωρίσει ανάμεσα στη χώρα Turkey και στο πουλερικό (στο κάτω κάτω, το πουλί πήρε το όνομά του από τη χώρα, επειδή πίστευαν ότι προήλθε από εκεί).

Να πούμε εδώ ότι το λάθος έγινε επειδή το «τμήμα» (segment) στο οποίο χωρίζονται τα κείμενα για να μεταφραστούν ήταν μονολεκτικό, περιείχε μόνο τη λέξη Τurkey. Βρέθηκε λοιπόν ταύτιση 100%, που εμφανίζεται με πράσινο χρώμα στην οθόνη του υπολογιστή. Κουρασμένος ο συνάδελφος ή αφηρημένος, έπεσε στην πράσινη παγίδα, περίπου με τον ίδιο τρόπο που οι οδηγοί αποκοιμιούνται στον αυτοκινητόδρομο όταν οδηγούν σε μεγάλα διαστήματα με εντελώς ευθεία διαδρομή. Επικύρωσε λοιπόν τη λάθος μετάφραση που του πρότεινε το λογισμικό, κι έτσι αυτή η γκάφα δημοσιεύτηκε τελικά στην Επίσημη Εφημερίδα, αριθ. L 84/26.3.2008, σελ. 92.

Τέλος, θα κλείσω με μια μικρή ανθολογία από λάθη της αυτόματης μετάφρασης. Πρέπει να σας προειδοποιήσω πως το δείγμα που έχω είναι σχετικά περιορισμένο, διότι ο ρυθμός της δουλειάς δεν μας αφήνει τα χρονικά περιθώρια να καταγράφουμε κάθε αξιοσημείωτο μεταφραστικό λάθος που συναντάμε. Πάνω στη φούρια να προλάβουμε την προθεσμία παράδοσης του κειμένου, περιοριζόμαστε να χαμογελάσουμε, να διορθώσουμε το λάθος και να προχωρήσουμε με τη μετάφρασή μας -σπάνια μόνο έχουμε την πολυτέλεια να το καταγράψουμε.

Ένα πολύ χαρακτηριστικό και συχνό λάθος της αυτόματης μετάφρασης είναι ότι κάνει κακό parsing, αλήθεια πώς είναι ο ελληνικός όρος; Για παράδειγμα, εδώ:

Moreover, it is appropriate, in order to ensure the availability of fuel and/or energy consumption data from battery electric vehicles…..

Ο άνθρωπος-μεταφραστής ξέρει ότι εδώ γίνεται λόγος για fuel consumption data and/or energy consumption data, δηλαδή ο όρος consumption data αναφέρεται και στους δύο όρους που προηγούνται.

Το μηχάνημα δεν το ξέρει και μεταφράζει:

Επιπλέον, για να εξασφαλιστεί η διαθεσιμότητα καυσίμων και/ή δεδομένων κατανάλωσης ενέργειας από ηλεκτρικά οχήματα με συσσωρευτή…

αντί για:

Επιπλέον, για να εξασφαλιστεί η διαθεσιμότητα δεδομένων κατανάλωσης καυσίμου και/ή ενέργειας από ηλεκτρικά οχήματα με συσσωρευτή

Ένα άλλο κοινό λάθος είναι ότι το μηχάνημα διαλέγει μια άλλη σημασία για τον υπό μετάφραση όρο.

The Commission shall determine the content of that form and the modalities for the information by implementing acts.

Αποδόθηκε:

Η Επιτροπή καθορίζει το περιεχόμενο της εν λόγω μορφής και τις λεπτομέρειες των πληροφοριών μέσω εκτελεστικών πράξεων.

διότι form σημαίνει κατά πρώτο λόγο μορφή, όμως σημαίνει και το προς συμπλήρωση έντυπο.

Το σωστό ήταν:

Η Επιτροπή καθορίζει το περιεχόμενο του εν λόγω εντύπου και τις λεπτομέρειες των πληροφοριών μέσω εκτελεστικών πράξεων.

Μια άλλη περίπτωση, σε ένα κείμενο με τα πρακτικά της ακρόασης για τον ορισμό αξιωματούχου στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Λέει ο υποψήφιος:

In addition to my role on the European Central Bank (ECB) Governing Council, I lead an organisation of about 2000 people….

Μεταφράστηκε:

Πέραν του ρόλου μου στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), έχω ως αποτέλεσμα την οργάνωση περίπου 2000 ατόμων

αντί για:

Πέραν του ρόλου μου στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), διοικώ έναν οργανισμό περίπου 2000 ατόμων….

Ίσως το λάθος έγινε επειδή στα κείμενά μας το lead το χρησιμοποιούμε πολύ συχνά με τη μεταφορική σημασία “έχω ως αποτέλεσμα…, οδηγώ σε…” και όχι με τη σημασία “ηγούμαι, διοικώ”. Βέβαια, κακώς γίνεται η παρανόηση αφού η σημασία “έχω ως αποτέλεσμα” θα ήθελε σύνταξη με την πρόθεση to.

Κι άλλο ένα:

Underlines that various recent cases of money laundering within the Union are linked to capital, ruling elites, and/or citizens who come from Russia

Μεταφράστηκε:

υπογραμμίζει ότι διάφορες πρόσφατες υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στο εσωτερικό της Ένωσης συνδέονται με την πρωτεύουσα, την ελίτ και/ή τους πολίτες που προέρχονται από τη Ρωσία

αντί για

συνδέονται με κεφάλαια, κυβερνώσες ελίτ και/ή πολίτες….

Βλέπετε ότι το μηχάνημα ξέρει ότι εμείς τον όρο money laundering προτιμάμε να τον αποδίδουμε με το μακροσκελέστατο “νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες” αντί για το σχεδόν καθιερωμένο αλλά πιο λαϊκό “ξέπλυμα χρημάτων”, και το ξέρει επειδή είναι τροφοδοτημένο με δικές μας μεταφράσεις. Δεν μπορεί όμως να ξεχωρίσει ποια σημασία του capital χρησιμοποιείται.

Κι ένα τελευταίο, πιο κωμικό, από ένα νομοθετικό κείμενο για το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν, το SIS:

As palm print data and DNA profiles are only stored in the SIS….

Μεταφράστηκε:

Δεδομένου ότι τα στοιχεία για την παραγωγή φοινικελαίου και τα προφίλ DNA αποθηκεύονται μόνο στο SIS….

Στα κείμενά μας ασχολούμαστε συχνά με το φοινικέλαιο, οπότε στα σώματα κειμένων βρίσκει κανείς πολύ περισσότερες αναφορές σε palm oil που σημαίνουν φοινικέλαιο παρά σε αποτυπώματα παλάμης. Κι έτσι έγινε το αστείο αυτό λάθος.

Το σωστό:

Δεδομένου ότι τα δεδομένα για τα αποτυπώματα παλάμης και τα προφίλ DNA αποθηκεύονται μόνο στο SIS….

Φυσικά, κάνουν και οι άνθρωποι αστεία μεταφραστικά λάθη, όπως είδαμε στο πρώτο μέρος. Καθώς το επάγγελμά μας μεταλλάσσεται, εσείς οι νεότεροι θα πρέπει να μάθετε και τα δικά σας λάθη να αποφεύγετε και τα λάθη του αυτόματου βοηθού σας να διορθώνετε. Μια γενική συμβουλή, βέβαια, είναι να διαβάζετε μια δεύτερη φορά αυτό που γράψατε και να αναρωτιέστε αν έχει νόημα.

Αν το κάνετε, είναι βέβαιο πως δεν θα γράψετε ούτε για κρέας γαλοπούλας ανάμεσα στις σιδηροδρομικές εταιρείες ούτε για φοινικέλαιο πλάι στα δακτυλικά αποτυπώματα.

Σας ευχαριστώ!

 

Posted in Μεταφραστικά, Μηχανική μετάφραση, Νομανσλάνδη, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 156 Σχόλια »

Μεζεδάκια τύπου Αμπέρ

Posted by sarant στο 13 Απρίλιος, 2019

Συμβαίνει πότε πότε το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο με τα στραβά και τ’ ανάποδα, κυρίως γλωσσικά, της περασμένης εβδομάδας, να παίρνει τον τίτλο του από κάποια λιχουδιά της πιατέλας.

Κάτι τέτοιο έχουμε και σήμερα, οπότε αν προβληματιστήκατε τι δουλειά έχει ο Αμπέρ (ή το Αμπέρ) θα σας απαντήσω ότι πρόκειται για ευγενική χορηγία της ΕΡΤ.

Στο νυχτερινό δελτίο ειδήσεων της Πέμπτης, η δημόσια τηλεόραση κάλυψε την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στον Πειραιά, όπου ο αρχηγός της ΝΔ είχε διάλογο με ταξιτζήδες.

Όπως είπε η δημοσιογράφος (το στιγμιότυπο το ανέβασε εδώ ο φίλος μας ο Στάζιμπος) ο κ. Μητσοτάκης «εξέφρασε τη στήριξή του στον κλάδο και επανέλαβε την αντίθεσή του σε εταιρείες τύπου Αμπέρ».

Αφού μιλήσαμε για ταξιτζήδες, θα καταλάβατε ότι το Αμπέρ δεν είναι μονάδα ηλεκτρισμού όπως το Βολτ και το Βατ αλλά το πώς προφέρει την Uber η δημοσιογράφος της ΕΡΤ, διότι δικό της είναι βέβαια το μαργαριτάρι.

Αν δείτε το δελτίο ειδήσεων, στο σουπεράκι εμφανίζεται σωστά «εταιρείες τύπου Uber», οπότε το φταίξιμο πέφτει στην παρουσιάστρια, που εξέθεσε έτσι το κρατικό κανάλι.

* Μια και το Μπρέξιτ πήρε παράταση, θα δούμε και πολλά ακόμα πνευματώδη μιμίδια για το βελούδινο μεν μακρόσυρτο δε αυτό διαζύγιο.

Τrue ή false λέει η χειρόγραφη απάντηση; Αριστοτεχνικό παράδειγμα μαθητικού hedging, αφού μπορεί να δεχτεί και τις δύο ερμηνείες, αναλόγως ποια συμφέρει.

(Κάτι ανάλογο έκανε κι ο Καραγκιόζης με το ογδομήντα, που ήταν 80 όταν είχε να λαβαίνει και 70 όταν χρωστούσε).

* Παρόλο που ξέρω κάτι λίγα αγγλικά, θεωρώ εκζήτηση και σουσουδισμό να προφέρουμε τα αγγλικά δάνεια της ελληνικής γλώσσας με αγγλική προφορά. Όταν μιλάμε ελληνικά, τα προφέρουμε ελληνικά και τα γράφουμε με το ελληνικό αλφάβητο. Αν θα μιλήσουμε αγγλικά, έχουμε το πεδίο ελεύθερο να επιδείξουμε την οξφορδιανή προφορά μας για την οποία ήταν περήφανη η κυρία Λίτσα που είχε το φροντιστήριο στην πλατεία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά δάνεια, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , , | 401 Σχόλια »

Τα πρώτα μεζεδάκια της δεύτερης δεκαετίας

Posted by sarant στο 17 Φεβρουαρίου, 2019

Aυτή τη φορα δεν είχα δισταγμό για τον τίτλο που θα έβαζα στο καθιερωμένο σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό άρθρο μας για τα περίεργα και τα στραβά που ψάρεψε η απόχη μας μέσα στη βδομάδα που πέρασε. Σαββατιάτικο είπα; Από τη συνήθεια. Βλέπετε, ακριβώς εξαιτίας της περίστασης, το άρθρο που ήταν να δημοσιευτεί χτες μετατέθηκε για σήμερα κι έγινε κυριακάτικο. Ποια περίσταση; Ότι χτες το ιστολόγιο γιόρτασε τα δέκατα γενέθλιά του κι έτσι από σήμερα μπαίνουμε στη δεύτερη δεκαετία της ύπαρξής του.

Θα μπορούσα να βάλω και τίτλο «Δεκάχρονα μεζεδάκια» ή «Δέκα χρόνια μεζεδάκια» αλλά θα ήταν λιγότερο ακριβές, αφού, όπως θυμούνται οι πολύ παλιοί, τον πρώτο καιρό δεν δημοσιεύαμε τέτοιο πολυσυλλεκτικό άρθρο, ενώ πολύ συχνά αφιερώναμε ολόκληρο (μικρό βεβαίως) άρθρο σε ένα και μόνο μαργαριτάρι, είτε σε εφημερίδα, είτε σε δήλωση πολιτικού. Πέρασαν τρεις μήνες για να βάλω το πρώτο πολυσυλλεκτικό άρθρο με χρήση της λέξης «μεζεδάκια» στον τίτλο του. Εκεί έγραφα: Πολλές φορές βλέπω κάτι που αξίζει σχολιασμό αλλά όχι και ολόκληρο δημοσίευμα –και βρίσκομαι στο δίλημμα: να το σχολιάσω εδώ και τώρα ή να το κρατήσω στο συρτάρι μέχρι να βρεθούν και άλλα ομοειδή, με κίνδυνο να μπαγιατέψει ανεπανόρθωτα; Μια λύση που βρήκα είναι να τα σερβίρω όσο ακόμα είναι ζεστά, πολλά μαζί, σαν τις ποικιλίες στα μεζεδοπωλεία. Λοιπόν, παρουσιάζω εδώ την πρώτη πιατέλα από εφήμερα μεζεδάκια, κι αν αποδειχτούν νόστιμα μπορεί να το καθιερώσω το σύστημα αυτό.

Το σύστημα καθιερώθηκε, αλλά όχι σε εβδομαδιαία βάση. Τα πρώτα χρόνια του ιστολογίου τα μεζεδάκια δημοσιεύονταν σε άτακτα διαστήματα -καμιά φορά περνούσε πάνω από μήνας από το ένα μεζεδοάρθρο ως το άλλο. Κοιτάω τώρα τα αρχεία του ιστολογίου και βλέπω ότι η περίπου εβδομαδιαία συχνότητα καθιερώθηκε στις αρχές του 2012 και στις 21-1-2012 ήταν το πρώτο άρθρο που πήρε την ονομασία «meze» (στο URL). Το σημερινό είναι το υπ’ αριθ. 362 άρθρο με αυτή την ονομασία. Λίγο αργότερα καθιερώθηκε και η σταθερή σαββατιάτικη δημοσίευση -εκτός εξαιρέσεων, όπως σήμερα.

* Και μετά αυτά τα εισαγωγικά, ξεκινάμε τα καθαυτό μεζεδάκια.

Σε άρθρο για τις ασχήμιες δυο φιλάθλων της Σαουθάμπτον που ειρωνεύτηκαν τον θάνατο του Εμιλιάνο Σάλα με το ιδιωτικό αεροπλάνο, γράφτηκε:

Στις 19 Ιανουαρίου η Κάρντιφ ολοκλήρωσε την πιο δαπανηρή μεταγραφή της ιστορίας της, δίνοντας 17 εκατ. ευρώ στη Ναντ για χάρη του Αργεντινού φορ, Εμιλιάνο Σάλα. Δύο μέρες μετά, το αεροσκάφος στο οποίο είχε επιβιβαστεί ο 28χρονος, «πετώντας» για την πρωτεύουσα της Ιουλίας, εξασφανίστηκε από τα ραντάρ.

Ότι δεν ξανακοιτάνε αυτό που γράφουν είναι φανερό -αλλά παρακαλείται ο γεωγράφος της Απωνίας να συμπεριλάβει την Ιουλία στον Άτλαντα των αγνώριστων χωρών!

* Η φωτογραφία από παιχνιδομάγαζο, μάλλον από το εθνικό μας παιχνιδομάγαζο, διαφημίζει
«Σπαθί γίγας ιπποτικό αληθοφανή»

Το επίθετο «αληθοφανές» για κάποιο λόγο είναι αγαπημένο των παιχνιδάδων και στη Τζάμπα γραμματική είναι άκλιτο, «το αληθοφανή».

Ωστόσο, φταίω κι εγώ λιγάκι. Πριν από 2-3 χρόνια, φίλος είχε στείλει φωτογραφίες του Τζάμπο με «αληθοφανές πλαστικά», «αληθοφανές αλυσίδα» και «αληθοφανές δράκος. Είχαμε γράψει τότε στα μεζεδάκια και τους είχαμε ειρωνευτεί, οπότε οι άνθρωποι φαίνεται πως μας διάβασαν και διόρθωσαν το «αληθοφανές» σε «αληθοφανή».

(Οπότε τώρα θα λένε: «Βάζω αληθοφανές πλαστικά και μου λέτε να το διορθώσω σε αληθοφανή, βάζω αληθοφανή σπαθί και θέλετε να το διορθώσω σε αληθοφανές; Θα με τρελάνετε;»)

* Φίλος διάβαζε κάποιο άρθρο που είχε τη λέξη «εξίτηλα» («τα σημάδια θα ήταν εξίτηλα» σε άρθρο του Στέφ. Μάνου. Είτε επειδή δεν ήταν σίγουρος για τη σημασία της είτε για άλλο λόγο, κλικάρισε να δει τη μετάφρασή της στα αγγλικά.

Όπου το google translate παθαίνει κάποιο περίεργο κοκομπλόκο και αποδίδει το εξίτηλα…. Μαντέψτε πώς το αποδίδει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Εκπαίδευση, Κύπρος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νομανσλάνδη, Περιαυτομπλογκίες, Το είπε/δεν το είπε, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 204 Σχόλια »

Μερκελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Ιανουαρίου, 2019

…που βέβαια τα λέμε έτσι επειδή χτες και προχτές είχαμε την επίσκεψη της Γερμανίδας καγκελαρίου, της Αγγέλας Μέρκελ, στη χώρα μας. Κι άλλη μια φορά είχαμε μεζεδάκια τιτλοφορημένα από επίσκεψη της κ. Μέρκελ αλλά τότε (το μακρινό 2014) τα είχαμε πει «Μεζεδάκια για την επίσκεψη της Αγγέλας». Όσο για τα ετυμολογικά της λέξης «καγκελάριος», σας παραπέμπω σε ένα άλλο άρθρο, του 2010.

Από την επίσκεψη της Μέρκελ και η φωτογραφία αριστερά, που την οφείλουμε στον φωτογράφο Γιώργο Κονταρίνη, και που έγινε ιότροπη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εξαιτίας της έκφρασης των προσώπων και κυρίως από τη στάση των χεριών και του σώματος του Τσίπρα, που θύμισε σε πολλούς σκηνές από τον παλιό ελληνικό κινηματογράφο.

Πολλοί έβαλαν αστείες λεζάντες στη φωτογραφία -γέλασα αρκετά με την εξής:

– Και μου λέει «θα φύγω». Και του λέω φύγε Πάνο. Δεν έχεις κανένα να σε περιμένει. Σε παράτησαν όλοι.
– Τι μου λέτε κύριε Αλέξη μου.

* Βγήκε βέβαια και ο άλλος, τάχαμ αναλυτής, και έγραψε ότι «η επίσκεψη της Μέρκελ στην Ελλάδα ελλοχεύει ορισμένους κινδύνους«. Η κοτσάνα είναι ασυγχώρητη για επαγγελματία γραφιά. Ελλοχεύω θα πει «παραμονεύω, καραδοκώ». Ο κίνδυνος μπορεί να ελλοχεύει, αλλά η επίσκεψη μόνο εγκυμονεί κινδύνους. Εκτός από τα μπούτια μας, καλό ειναι να αποφεύγουμε να μπερδεύουμε και τα κλισέ μας.

* Διαβάζω ρεπορτάζ για το βίντεο που κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ και παρουσιάζει τη γερουσιάστρια Αλεξάντρια Οκάζιο-Κορτέζ να χορεύει, τον καιρό που ήταν φοιτήτρια. Στο ρεπορτάζ, η Οκάζιο-Κορτέζ αποκαλείται «νεαρή γερουσιαστής» και πιο κάτω γίνεται λόγος για «τη νεότερη, σε ηλικία, γερουσιαστή».

Δεν υπάρχει λόγος να φορέσουμε γραμματική μπούρκα στην Αλεξάντρια Ο-Κ, ούτε και σε καμιάν άλλη ομόλογή της. Δεν έχουμε στην Ελλάδα τον θεσμό της Γερουσίας (και όταν τον είχαμε οι γυναίκες δεν ψηφιζαν, ούτε εκλέγονταν βέβαια) αλλά καθώς συχνά συμβαίνει να αναφερόμαστε σε γερουσιάστριες άλλων χωρών, ιδίως των ΗΠΑ, καλό είναι να καθιερωθεί ο έμφυλος τύπος.

* Τα μεζεδάκια μας θα μπορούσα να τα αποκαλέσω και «χιονισμένα» αφού μεγάλο μέρος της χώρας γνώρισε χαμηλές θερμοκρασίες και σκεπάστηκε από το χιόνι. Είναι αναμενόμενο τα δελτία ειδήσεων να υπερβάλουν κάπως στην περιγραφή των φαινομένων, αλλά καλό είναι να μην προκαλούν θυμηδία, όπως η είδηση αριστερά, από κυπριακόν ιστότοπο.

Στην κατάψυξη, λοιπόν, θα παραμείνει η Κύπρος, μας λέει το άρθρο.

Κι αν διαβάσετε τρεις αράδες πιο κάτω, βλέπετε πως η θερμοκρασία θα φτάσει στους 16 βαθμούς, μάλιστα 18 στα παράλια και 6 στα ορεινά!

Συγγνώμη, κουμπάροι, αλλά 16 βαθμούς δεν το λέμε κατάψυξη!

* Από την άλλη, φίλος άκουσε στο ραδιόφωνο του Σκάι ότι:

Η χιονόπτωση προκάλεσε ρίψεις δένδρων.

Όχι ρίψεις, αδέρφια, όχι ρίψεις. Πτώσεις.

* Κι άλλο ένα που το είδα σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ:

Είναι κι εκείνο το ευχετήριο σποτ του Σκάι με τον Μαραβέγια να λέει ότι «πρεσβεύει πολλούς ανθρώπους» και μου θυμίζει μια παίκτρια του shopping star (η οποία μάλιστα δήλωνε φιλόλογος) που είχε πει «προσπαθώ να ακολουθώ τη μόδα στα πλαίσια του επιστητού».

Δεν παρακολουθώ τηλεόραση οπότε δεν ξέρω αν είναι ακριβής η μεταφορά. Φαντάζομαι πως ο συντάκτης του ευχετήριου κειμένου έχει την εντύπωση ότι πρεσβεύω σημαίνει «αντιπροσωπεύω».

* Κι ένα μαργαριτάρι από την γηραιά Εστία. Σε απόκομμα, διότι νομίζω πως δεν δημοσιεύει ονλάιν τα κείμενά της.

«Στην ουσία πρόκειται για την προετοιμασία ιδρυσης νεας πολιτικής κινήσεως στα δεξιά της ΝΔ, πέραν των ήδη υπαρχόντων».

Πέρα από τα γενικά ελαφρυντικά που ισχύουν για τα μαργαριτάρια της κατηγορίας αυτής, δηλαδή ότι ο σωστός τύπος, στη γενική του θηλυκού («των ήδη υπαρχουσών»), ακούγεται αφύσικος σε πολλούς, εδώ έχουμε και ένα επιπλέον ελαφρυντικό, ότι ίσως ο συντάκτης παρασύρθηκε έχοντας στο νου του κάτι σαν «των ήδη υπαρχόντων σχηματισμών».

* Φίλος στέλνει ηλεμήνυμα στο οποίο μου γράφει:

Δεν αντέχω να διαβάζω άλλο για το «συμπαγές τείχος» που θέλει να φτιάξει ο Τραμπ στα σύνορα με το Μεξικό. Πρέπει να το απέδωσε έτσι το ΑΠΕ-ΜΠΕ και το αναπαρήγαγαν όλοι άκριτα. Ενδεικτικά:

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε σήμερα ότι θέλει ένα «συμπαγές» τείχος στα σύνορα με το Μεξικό, διαψεύδοντας τον υπό παραίτηση προσωπάρχη του Λευκού Οίκου, Τζον Κέλι (από εδώ).

Το τείχος όμως που θέλει να χτίσει ο πορτοκαλί ακατανόμαστος, είναι από σκυρόδεμα!  Όποιος έχει παρακολουθήσει λίγο την αμερικάνικη επικαιρότητα τους τελευταίους μήνες, το έχει σίγουρα αντιληφθεί.

Τα είπα και ξεθύμανα!

Το μπετόν είναι concrete, και πράγματι ο Τραμπ κάνει λόγο για concrete wall ή all-concrete wall. Δίκιο έχει ο φίλος μου.

* O Πρόεδρος Τραμπ, πάντως, κάνει συνεχή προπαγάνδα υπέρ της ανάγκης να ανεγερθεί το τείχος στα σύνορα με το Μεξικό, αν και κάποια τουί του είναι μάλλον συβιλλικά όπως αυτό που βλέπετε αριστερά:

We lose 300 Americans a week, 90% of which comes through the Southern Border. These numbers will be DRASTICALLY REDUCED if we have a Wall!

Τι εννοεί ο Πρόεδρος; Μήπως εννοεί ότι 300 Αμερικανοί φεύγουν κάθε βδομάδα από τη χώρα, το 90% από το Νότο; Θα υψώσει δηλαδή τείχος (του… αίσχους;) για να τους κρατήσει μέσα;

Όχι. Η διατύπωση είναι, ας πούμε, ελλειπτική, αντί για We lose 300 Americans a week to drugs, 90% of which comes through the Southern Border….

Και, ναι, συχνότερο θα ήταν το ρήμα comes στον πληθυντικό, 90% of which come…

* Συχνά πυκνά αναδημοσιεύω αποσπάσματα κειμένων από εφημερίδες και ιστότοπους που περιέχουν περιττά, κατά τη γνώμη μου, εισαγωγικά -αυτό που λέω «εισαγωγικομανία».

Με την ευκαιρία της επετείου από τον πρόωρο θάνατο του Γιάννη Χρήστου, πριν από 49 χρόνια, κυκλοφόρησε το απόκομμα εφημερίδας της εποχής, που βλέπετε αριστερά.

Κάποιος φίλος πρόσεξε τα εισαγωγικά στη λέξη «γλέντι».

Όμως, το 1970, αλλά και αρκετά χρόνια αργότερα, ήταν αρκετά συνηθισμένο να χρησιμοποιούνται εισαγωγικά για τις λαϊκές λέξεις, όπως και για τις ξενικές λέξεις.

Λειτουργούσαν δηλαδή τα εισαγωγικά κάπως σαν χειρουργικά γάντια ή σαν λαβίδα, που τα χρησιμοποιούμε για να πιάνουμε τη…. μιαρή λέξη για να μη μας μολύνει.

Σταδιακά, έχει ατονήσει αυτή η εκνευριστική συνήθεια. Πάντως συνεχιζόταν και τη δεκαετία του 80. Θυμάμαι έναν καιρό που ήμουν «αναγνώστης» σε εκδοτικό οίκο, δηλαδή διάβαζα χειρόγραφα υποψήφια προς έκδοση και έλεγα τη γνωμη μου. Μου είχαν δώσει να κρίνω ένα μυθιστόρημα, από μια όχι άγνωστη συγγραφέα, η οποία έκανε κατάχρηση στα εισαγωγικά-γάντια. Όλες τις λέξεις ξένης προέλευσης τις έβαζε σε εισαγωγικά, π.χ.: πήγαν στο «πάρτυ» και άρχισαν να λικνίζονται στους ήχους της «ροκ» κρατώντας ένα «κοκτέιλ» στο χέρι. Όσο διάβαζα, τόσο εκνευριζόμουν, και όταν έφτασα σε ένα σημείο όπου ο ήρωας: προχώρησε στο «χωλ» και άναψε το «αμπαζούρ», πέταξα το χειρόγραφο από το παράθυρο (μετά κατέβηκα και το μάζεψα, πάντως).

* Πολλές φορές έχουμε συζητήσει το πρόβλημα με τους τίτλους, που αναστρέφουν χάριν εντυπωσιασμού τη συνήθη σειρά των όρων της πρότασης (υποκείμενο-ρήμα-αντικειμενο), με αποτέλεσμα να προκύπτουν προτάσεις αμφίσημες ή/και κωμικές.

Τελευταίο κρούσμα, σε τίτλο άρθρου της Άθενς Βόις:

Εγκλωβισμένα πουλιά στην παγωμένη λίμνη της Καστοριάς σώζουν εθελοντές

Συγκινείται κανείς και θαυμάζει τα ηρωικά αυτά πουλιά, που αν και εγκλωβισμένα, αψήφησαν τον πάγο και τον κίνδυνο και έσπευσαν να σώσουν τους εθελοντές -κι ύστερα σκέφτεται πως μάλλον οι εθελοντές έσωσαν τα εγκλωβισμένα πουλιά.

Εγώ πάντως θα το έβαζα αντίστροφα, κι ας είναι λιγότερο φιγουράτο:

Εθελοντές σώζουν εγκλωβισμένα πουλιά στην παγωμένη λίμνη της Καστοριάς.

Αλλά αν κανείς είναι γαλουχημένος να αντιστρέφει τη συνήθη σειρά, θα καταλάβει πως τα πουλιά έσωσαν τους εθελοντές -δεν υπάρχει σωτηρία!

* Το σουπεράκι της ΕΡΤ επιμένει πως το Ιράν πήρε μέτρα εναντίον της Τεχεράνης.

Είναι περίεργο να μαίνεται τέτοιος εμφύλιος πόλεμος στη χώρα, να παίρνονται μέτρα εναντίον της πρωτεύουσας, και να μην έχουμε πάρει είδηση!

* Διαβάζω ρεπορτάζ για την παρουσίαση βιβλίου για το υποτιθέμενο μεγάλο Όχι της κυβέρνησης Καραμανλή στο Βουκουρέστι.

«Η Συμφωνία των Πρεσπών, με την παραχώρηση μακεδονικής γλώσσας και εθνότητας στους γείτονες, χωρίς “κόκκινες γραμμές”, όπως απεδείχθη από την προκλητική στάση Ζάεφ, πριν καν στεγνώσει το μελάνι των υπογραφών, εξάρει το παράδειγμα του Καραμανλή και της κυβέρνησής του, γιατί αποδεικνύει ότι υπάρχουν πολιτικοί που, όταν βάζουν «κόκκινες γραμμές», τις εννοούν», δήλωσε ο πρώην υπουργός και νυν καθηγητής του Ευρωπαϊκού πανεπιστημίου της Κύπρου, Θεόδωρος Ρουσόπουλος.

Ώστε η Συμφωνία των Πρεσπών … εξάρει το παράδειγμα του Καραμανλή;

Ο καθηγητής Ρουσόπουλος παίρνει εξάρι, σχολίασε φίλος.

* Θα έχετε πάρει πολλές φορές γράμμα από τη χήρα ή άλλον συγγενή κάποιου εκλιπόντος Αφρικανού μεγιστάνα που σας παρακαλεί να σας δωρίσει ένα αμύθητο ποσόν.

Ιδού ένα τελευταίο δείγμα, ξεκαρδιστικό στη μηχανομετάφρασή του:

Νόημα δεν βγαζει, κι έτσι δεν θα μάθουμε γιατί ο ψυχρός εκτελεστής καθάρισε τον συγγενή μας. Να φταίει που ήταν καθυστερημένος; Δεν είναι αυτό λόγος να σκοτώνεις ανθρώπους.

* Κυκλοφορεί στο Διαδικτυο μια αναφορά κάποιων που διαμαρτύρονται διότι στις καταιγίδες δίνονται αρχαία ελληνικά ονόματα. Δεν βαζω λινκ αλλά την παραθέτω:

Σας παρακαλούμε θερμά να σταματήσετε να δίνετε αρχαία ελληνικά ονόματα στα επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα. Είναι πολύ κακό ενεργειακά και ψυχολογικά, να ταυτίζετε ονόματα όπως Μίνωας, Ξενοφών, Ορέστης και τώρα Πηνελόπη με καταστάσεις φόβου, ανησυχίας και κινδύνου. Αυτή η νοοτροπία αποδυναμώνει –είτε το καταλαβαίνετε είτε όχι- τα αρχέτυπα του Ελληνισμού.
Αναλογιστείτε ότι οι Αμερικανοί που μιμείστε, δεν έχουν διανοηθεί ποτέ να ονομάσουν τους τυφώνες τους Τζέφερσον, Λίνκολν, Φραγκλίνο ή Ουάσινγκτον! Τους δίνουν κοινά καθημερινά ονόματα.
Σας ζητούμε να σταματήσετε αυτή την απαράδεκτη νέα μόδα, αναλογιζόμενοι τις ολέθριες συνέπειες που έχει στο ομαδικό ελληνικό ασυνείδητο.

Πρέπει να είναι παλιότερη, διότι δεν αναφέρει τον Τηλέμαχο και την (αναμενόμενη) Υπατία. Πάντως, ειδα ότι συνεχίζει να υπογράφεται (όχι από πολλούς).

Οπότε, για το Φ να διαλέξουμε κάποιο καθημερινό όνομα, ας πούμε Φούφουτος.

* Και μια νέα προσθήκη στο τοπίο της Νομανσλανδης. Μάθαμε πώς λέγεται ο κεντρικός σιδηροδρομικός σταθμός της, λέγεται Federal Railways.

Ή αλλιώς, σε ρεπορτάζ από την Αυστρία, για ένα αγριοκάτσικο που παγιδεύτηκε στα χιόνια και το απεγκλώβισαν εργάτες των σιδηροδρόμων, διαβάζουμε:

Με επιτυχία στέφθηκε μετά από μεγάλη προσπάθεια η απόπειρα δυο εργατών στον σιδηροδρομικό σταθμό Federal Railways της Αυστρίας να απεγκλωβίσουν μέσα από παχιές στοιβάδες χιονιού μια άγρια κατσίκα.

Φυσικά, πρόκειται για εργάτες της ÖBB, των Αυστριακών Ομοσπονδιακών Σιδηροδρόμων -το αγγλικό πρωτότυπο θα είχε κάτι σαν Austrian Federal Railways, το οποίο περιέργως μετατράπηκε σε όνομα σιδηροδρομικου σταθμού, συμπληρώνοντας έτσι τις υποδομές της Νομανσλάνδης!

Παρεμπιπτόντως, το «στοιβάδες» είναι ανορθογραφία. Μπορεί να στοιβάζουμε σε στοίβες, αλλά οι στιβάδες γράφονται με γιώτα, έτσι από έμφυτη τζαναμπετιά.

* Και κλείνω εδώ, παραθέτοντας χωρίς όμως να σχολιάσω, τον σύνδεσμο προς τη μακροσκελή δήλωση του Κ. Ζουράρι για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Λιγάκι μπερδεμένα τα λέει, αλλά στο υστερόγραφο το ρεζουμέ δίνεται σε απλή και κατανοητή γλώσσα:

Υ.Γ. Ἡ ὡς ἄνω ἄποψή μου συνυπάρχει μὲ τὴν πλήρη καὶ διαρκῆ ἐκ μέρους μου στήριξη πρὸς τὴν παροῦσα κυβέρνηση, μέχρις λήξεως τῆς ἐντολῆς. Σύμφωνα μὲ τὸ καθ’ ἡμᾶς συναμφότερον.

 

 

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Μιμίδια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , , , , | 185 Σχόλια »

Τα τελευταία μεζεδάκια του 2018

Posted by sarant στο 29 Δεκέμβριος, 2018

Τρεις μερούλες μείνανε για να υποδεχτούμε τον καινούργιο χρόνο, ή μάλλον δύο και μία όπως λέγαμε στον στρατό, οπότε σήμερα διαβάζετε τα τελευταία μεζεδάκια της χρονιάς. Αν είχαμε οργανωθεί κατάλληλα, θα μπορούσαμε να κάναμε και μιαν ανασκόπηση στη χρονιά που πέρασε: όπως άλλοι βάζουν τα ωραιότερα γκολ της χρονιάς ή τα πιο αστεία στιγμιότυπα από αθλητικούς αγώνες, θα μπορούσαμε κι εδώ να βαλουμε τα πιο εντυπωσιακά μαργαριτάρια ή τις πιο αστείες μεταφραστικές παρανοήσεις.

Αυτό όμως θέλει πολλή προεργασία, οπότε ας περιοριστώ, σε ό,τι αφορά ανασκοπήσεις και απολογισμούς, να σας θυμίσω ότι αύριο στις 6 μ.μ. κλείνει η ψηφοφορία για τη Λέξη της χρονιάς 2018 και να σας προτρέψω, στην απίθανη περίπτωση που δεν έχετε ακόμα ψηφίσει, να σπεύσετε να ψηφίσετε σύμφωνα με τις οδηγίες που θα βρείτε εδώ.

* Οι τακτικοί σχολιαστές το ξέρουν, αλλά να αναφέρω, για λόγους τάξεως, ότι προχτές ήμουν καλεσμένος στην εκπομπή της ΕΡΤ «Απευθείας» και μίλησα για τις λέξεις της χρονιάς. Το απόσπασμα μπορείτε να το δείτε εδώ.

* Η τελευταία ακλισιά της χρονιάς εμφανίστηκε στα άρθρα για την έκρηξη του ηφαίστειου της Αίτνας στη Σικελία, όπου πολύ συχνά γράφτηκε η άκλιτη γενική «της Αίτνα» (παράδειγμα εδώ) παρόλο που το όνομα του ηφαιστείου κλίνεται στην ελληνική γλώσσα από τα αρχαία χρόνια και δεν αποκλείεται να είναι και ελληνικής ετυμολογίας (από το ρήμα αίθω).

Στις ειδήσεις του Άλφα ο δημοσιογράφος είπε για το ηφαίστειο «της Αίτνα» αλλά αναπάντεχα, και μπράβο του, στη συνέχεια είπε ότι έκλεισε το αεροδρόμιο «της Κατάνιας». Σε άλλο κανάλι, στον Αντένα συγκεκριμένα, είπαν για το ηφαίστειο της Αίτνας (και μπράβο τους) αλλά στη συνέχεια ανέφεραν το αεροδρόμιο «της Κατάνια».

Θα πρόκειται για την αρχή της διατηρήσεως της ακλισιάς.

* Μέσα στη βδομάδα είχαμε και την τοποθέτηση εκρηκτικού μηχανισμού στον ναό του αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτη στο Κολωνάκι. Δεν θα σχολιάσουμε (εγώ τουλάχιστον, και εδώ) το γεγονός καθαυτό, δεν είναι αυτός ο σκοπός του σημερινού άρθρου. Σήμερα παραθέτουμε μαργαριτάρια, και τέτοια μας πρόσφερε κάμποσα η ειδησεογραφική κάλυψη του γεγονότος, ξεκινώντας από το όνομα της εκκλησίας, που όπως συμβαίνει πότε-πότε κακόπαθε, κι από τον άρειο πάγο βρέθηκε στον αέρα, π.χ. αγίου Διονυσίου του αεροπαγίτη. Μερικές φορές έπαθε και χειρότερα, όπως βλέπετε στην εικόνα, που μεταμορφώθηκε σε «Αεροπεγήτου».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Ορθογραφικά, Σκάκι | Με ετικέτα: , , , | 231 Σχόλια »

Ζορμπάδικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Σεπτεμβρίου, 2018

Ζορμπάς είμαι, ζορμπάδικα μιλώ, λέει σε κάποιο σημείο του μυθιστορήματος του Καζαντζάκη ο Αλέξης Ζορμπάς. Ας ονομάσουμε έτσι και τα μεζεδάκια μας που δημοσιεύονται καθώς ο Ξενοφώντας δίνει τη σκυτάλη στον Ζορμπά, όχι της λογοτεχνίας αλλά της μετεωρολογίας, δηλαδή στον μεσογειακό κυκλώνα που οι μετεωρολόγοι τον ονόμασαν έτσι.

Ο Ξενοφών (καταιγίδα) και ο Ζορμπάς (κυκλώνας) -αλλά δεν θα μπορούσε να υπάρχει και ονοματεπώνυμο ανθρώπου Ξενοφών Ζορμπάς;

Στους τωρινούς τηλεφωνικούς καταλόγους τέτοιον συνδρομητή δεν βρήκα, αλλά σε παλιότερους υπήρχε κάποιος με το ονοματεπώνυμο αυτό.

Το σπουδαιότερο, που κάνει τη σύμπτωση σημαδιακή: το όνομα Ξενοφών Ζορμπάς το είχε ένας από τους αδερφούς του πραγματικού Ζορμπά, του ανθρώπου που χρησίμεψε σαν πρότυπο στον Καζαντζάκη, που όπως ξέρουμε δεν λεγόταν Αλέξης παρά Γιώργης. Και όπως βρήκε ένας παλιός καλός φίλος σε παλιό άρθρο από κοζανίτικο ιστότοπο:

Σε ό,τι αφορά τον τόπο γέννησής του, τον διεκδικούν εξίσου ο Κολινδρός της Κατερίνης και το Καταφύγι στο Βελβεντό. Και οι δύο περιοχές «φιλοξένησαν» την οικογένεια Ζορμπά, τους γονείς του Φώτη και Ευγενία και τα αδέλφια του Γιάννη, Ξενοφώντα και Κατερίνα, πριν ο ήρωας του Καζαντζάκη φύγει σε ηλικία 22 ετών για τα Μαντεμοχώρια της Χαλκιδικής και το Άγιον Όρος.

Οπότε, αν ο Ξενοφών Ζορμπάς είχε το ταμπεραμέντο του αδερφού του, αποδεικνύεται πολύ εύστοχη η έμπνευση των μετεωρολόγων!

* Και ξεκινάμε με ένα μεταφραστικό μεζεδάκι -μεζεδάκι κυριολεκτικά, αφού αφορά φαγητό. Πριν απο κανα μήνα, που είχαμε το άρθρο για το αβοκάντο, είχαμε πει ότι στα γαλλικά το αβοκάντο λέγεται avocat που είναι ακριβώς η ίδια λέξη για τον δικηγόρο.

Ε, επόμενο είναι κάποιοι (μηχανάκια ή ανθρωπάκια, δεν ξέρω) να μπερδευτούν -και ιδού η πινακίδα από γαλλικό φαστφουντάδικο, όπου η σαλάτα με αβοκάντο και γαρίδες (Salade avocat crevettes) μεταφράζεται στα αγγλικά ως shrimp salad lawyer, δηλαδή, αν θέλουμε να τηρήσουμε τη σειρά των λέξεων, ως «δικηγόρος γαριδοσαλάτας» -ενώ αν ήταν «σαλάτα με γαρίδες και δικηγόρο θα ήταν lawyer shrimp salad. Τρώγονται όμως οι δικηγόροι;

* Εδώ μπορείτε να δείτε την πρώτη φωτογραφία από τον γάμο της Μαντούς Γαστεράτου. Δεν την ξέρω την κυρία Μαντού, της εύχομαι βέβαια βίον ανθόσπαρτον, θυμάμαι όμως ότι μαντού λέγαμε στα χρόνια μου ένα εμβόλιο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κύπρος, Λαογραφία, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , | 353 Σχόλια »

Μεζεδάκια Πρεσπών

Posted by sarant στο 23 Ιουνίου, 2018

Αφού την περασμένη Κυριακή είχαμε στις Πρέσπες την υπογραφή της ενδεχομένως ιστορικής συμφωνίας των Πρεσπών, ταιριάζει να τιτλοφορήσουμε έτσι το αμέσως επόμενο πολυσυλλεκτικό άρθρο μας, ιδίως αφού το ιστολόγιο αισθάνεται μεγάλη χαρά και περηφάνια για την υπογραφή της συμφωνίας έστω κι αν αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πολλές πιθανότητες να μην ολοκληρωθεί αίσια, στη γειτονική χώρα, η διαδικασία συνταγματικών αλλαγών.

Αλλά αυτά τα εχουμε συζητήσει σε παλιότερα άρθρα του ιστολογίου και (μάλλον) θα τα συζητήσουμε και στο μέλλον. Σήμερα ειναι Σάββατο και συζητάμε τα στραβά και τα περιεργα που έπιασε η απόχη μας την προηγούμενη εβδομάδα. Πάντως, αν ειχαμε πραγματι μεζεδάκια Πρεσπών ασφαλώς θα γευόμασταν και τα πεντανόστιμα φασόλια της περιοχής. (Επί του πιεστηρίου, μετα τα χτεσινά σκέφτηκα να αλλάξω τον τίτλο σε Μεζεδάκια με γραβάτα ή κάτι τέτοιο, αλλά τελικά τα της γραβάτας θα τα δούμε τη Δευτέρα).

* Αλλά, παρολο που τα συζητήσαμε στα σχόλια του περασμένου άρθρου, ας αναφέρουμε, για λόγους πληρότητας, καναδυό μαργαριτάρια σχετικά με τη συμφωνια των Πρεσπων και την προηγηθείσα πρόταση ευπιστίας της Νέας Δημοκρατίας.

* Στη συζήτηση στη Βουλή, το περασμένο Σάββατο, ο Κ. Μητσοτάκης (στο 9.05 του στιγμιοτύπου, εδώ) απευθυνομενος προς τον Π. Καμμένο, είπε:

Τον εμπιστεύεστε ακόμα τον κ. Κοτζιά; Περιλαμβάνετε τον κ. Κοτζιά με την εμπιστοσύνη σας;

Στα απομαγνητοφωνημένα πρακτικά η πορφυρογέννητη κοτσάνα εχει διορθωθεί στο σωστό, «τον περιβάλλετε…».

Είχα την εντύπωση ότι οι πρακτικογράφοι της Βουλης διόρθωσαν το λάθος, αλλά τελικά μια φίλη με ενημέρωσε ότι τα πρακτικά διαβιβάζονται στους συνεργάτες των αρχηγών και των υπουργών για τέτοιες φραστικές διορθώσεις πριν δημοσιευτούν.

* Για να ισοφαρίσουμε τα μαργαριτάρια, στην ομιλία του στις Πρέσπες ο Αλέξης Τσίπρας έκανε λόγο για «άντρο της Δημοκρατίας» αναφερόμενος στη Βουλή. Παρόλο που έχει χρησιμοποιηθεί ξανά αυτή η έκφραση, καλύτερα θα ήταν να αποφεύγεται. Παρολο που είχαμε στην αρχαιοτητα το Δικταίον άντρον και το Ιδαίον άντρον, συνήθως το άντρο το λέμε για κάτι που συνδέεται με αφενός κρυφές και αφετέρου, και το κυριότερο, όχι αξιέπαινες δραστηριότητες -μιλάμε για άντρο ληστών, ας πούμε. Οπότε, χιλιες φορές καλύτερο να χαρακτηρίσουμε τη Βουλή, αν θέλουμε κλισέ, «ναό της Δημοκρατίας».

* Πάλι στις Πρέσπες, κάποιοι (παράδειγμα ) ειρωνευτηκαν τον Αλεξη Τσίπρα ότι είπε «να διαπράξουμε το ιστορικό μας καθήκον».

Θα ήταν ακυρολεξία, διότι διαπράττει κανείς αξιοποινες πράξεις. Το καθήκον το εκπληρώνουμε ή πιο απλά το κάνουμε ή, αν θέλουμε πιο επίσημο ύφος, το πράττουμε.

Τελικα όμως, αν παρακολουθήσετε το βίντεο της ομιλίας, ο Αλέξης Τσίπρας, στο 2.36 περίπου, λέει «Βρισκόμαστε εδώ για να πράξουμε και οι δύο το πατριωτικό μας καθήκον». Πράξουμε, όχι διαπράξουμε, άρα αθώος ο κατηγορούμενος.

* Και προχωράμε σε άλλα μεζεδάκια, άσχετα με τις Πρέσπες.

O ανταποκριτής μας στη Φωκίδα στέλνει φωτογραφία από καφετέρια ή κάτι αναλογο που έχει την ονομασία Stavedo.

Θα περίμενε κανείς Stavento αφού ο ναυτικός αυτός όρος προέρχεται από το ιταλικό ή βενετσιάνικο sottovento -ο αντίστοιχος λογιος όρος είναι «υπήνεμος».

Μαλιστα, η γραφή Stavedo παραξενεύει επειδή υπάρχει και το αρκετά δημοφιλες συγκρότημα Stavento.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νεολογισμοί, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 163 Σχόλια »

Προπαραμονιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Δεκέμβριος, 2017

Μεθαύριο έχουμε Χριστούγεννα, αύριο έχουμε παραμονή, οπότε ο τίτλος του πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι νομίζω ευεξήγητος. Για να πω την αλήθεια, στην αρχή είχα σκεφτεί το πιο πεζό «προχριστουγεννιάτικα», που το έχουμε ήδη χρησιμοποιήσει άλλη μια φορά, το 2013, αλλά ένα σχόλιο της φίλης μας της Έφης έδωσε αυτή την πολύ καλύτερη λύση που ακόμα είναι αχρησιμοποίητη. Τα φετινά Χριστούγεννα, πρέπει να πω, είναι τα ένατα (!) που τα γιορτάζουμε στο ιστολόγιο, ζωή να’χουμε.

* Και ξεκινάμε με ένα ακόμα μεταφραστικό αριστούργημα, σταλμένο από μια φίλη. Μάλλον το οφείλουμε σε μεταφραστήρι κακής ποιότητας.

Πρόκειται για οδηγίες για την τοποθέτηση των μπαταριών σε κάποια συσκευή, αλλά εξαιτίας της κακής μετάφρασης οι πεζές εντολές και προειδοποιήσεις απέκτησαν εντελώς πρωτοφανέρωτες διαστάσεις.

Το χοντρό μαργαριτάρι έρχεται με το καλημέρα, όταν οι μπαταρίες τύπου ΑΑΑ μεταφράζονται «μπαταριες Αντιαεροπορικού Πυροβολικού» επειδή το ΑΑΑ σημαίνει, ανάμεσα σε πολλά άλλα, Anti-Airforce Artillery.

Θα ήταν κριμα όμως να ξεφύγουν κι άλλα διαμαντάκια, όπως «Γυρίστε το μακρινό πλεόνασμα» (σχόλιο για την οικονομική πολιτική; ) ή «εάν μπαταρία είναι τυχαία, συμβουλεύομαι ένας γιατρός αμέσως!» (ποια λέξη αποδόθηκε με το ‘τυχαία’; ) ή ο «κίνδυνος του σκάωυπάρχων».

Γελάμε βέβαια με τις ασυναρτησίες αυτές, αλλά, αν πράγματι οι οδηγίες έχουν κάποιον λόγο ύπαρξης, δεν θα έπρεπε άραγε να απαγορευτεί η εισαγωγή της συσκευής με αυτή τη λειψή τεκμηρίωση; Πώς μπορεί να καταλάβει ο καταναλωτής αν «μπαταρία είναι τυχαία» ώστε να καλέσει αμέσως γιατρό;

* Ένας σχεδον απαράβατος νόμος της ελληνικής δημοσιογραφίας είναι θαρρώ και ο εξής: Αν κάποιος επώνυμος δώσει συνέντευξη και τύχει και αναφερθεί έστω και παρεμπιπτόντως στη γλώσσα από συντηρητική-κινδυνολογική σκοπιά (η γλώσσα μας απειλείται, τα γκρίκλις τούτο και κείνο κτλ.) ο δημοσιογράφος με μαθηματική ακρίβεια θα διαλέξει αυτή την αναφορά για τίτλο της όλης συνεντευξης.

Ο νόμος επιβεβαιώθηκε στην πρόσφατη συνέντευξη της Γιώτας Νέγκα στο Πρωταγών, που πήρε τον τίτλο «Ας σώσουμε το μεγαλείο της γλώσσας μας«.

Σε σχετική συζήτηση κάπου στο Φέισμπουκ, ο γλωσσολόγος Γιάννης Ανδρουτσόπουλος πρότεινε την ονομασία «Νόμος του γλωσσικού πανικού», που μου φαίνεται εύστοχη.

* Σε άρθρο για τη σιδηροδρομική τραγωδία στις ΗΠΑ διαβάζουμε ότι διήλθαν από την πόλη τάδε και λιγο πιο πριν ότι  «Στις φωτογραφίες που έδωσαν στη δημοσιότητα το υπουργείο Μεταφορών της πολιτείας και η αστυνομία διακρίνονται τουλάχιστον 2 συρμοί να έχουν πέσει και από τις δύο πλευρές της γέφυρας πάνω στο οδόστρωμα στον κεντρικό αυτοκινητόδρομο…»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αιωνίως θνήσκουσα γλώσσα, Βουλή, Λογοπαίγνια, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , | 173 Σχόλια »

Μεζεδάκια του φύλου

Posted by sarant στο 7 Οκτώβριος, 2017

Μεζεδάκια του φύλου, επειδή αυτές τις μέρες συζητιέται στη Βουλή το νομοσχέδιο για την αναγνώριση της ταυτότητας φύλου, το οποίο έχει προκαλέσει την έντονη αντίθεση της Εκκλησίας -περιμένω, και ελπίζω, να ψηφιστεί από την ολομέλεια χωρίς σημαντικές τροποποιήσεις, αν και ομολογώ ότι δεν είμαι απόλυτα βέβαιος.

Εξαιτίας του νομοσχεδίου, έχουμε μεζεδάκια του φύλου, ενώ αν μας τα είχε προσφέρει κάποιος φίλος μας θα ήταν «μεζεδάκια του φίλου» και αν είχαμε μια πιατέλα γεμάτη τυροπιτάκια, λουκανικοπιτάκια και διάφορα κρουασανοειδή θα είχαμε «μεζεδάκια του φύλλου».

Ίσως αυτό το μπέρδεμα με τα ομόηχα να φταίει και για την ανάρτηση του Βασίλη Τσιάρτα στο Φέισμπουκ που τόσο θόρυβο προκάλεσε.

Ίσως η αρχική δημοσίευση του Τσιάρτα να μην ήταν ανορθόγραφη, μπορεί ο άνθρωπος να ήταν αντίθετος στην αλλαγή φύλλου επειδή είχε λοζέ. Κι εμένα μου έχει τύχει αυτό -αν και συνήθως προτιμώ να λέω «σερβί» και να μην κάνω ολόκληρη ανάρτηση στο Φέισμπουκ· αλλά οι διάσημοι έχουν άλλα χούγια.

* Άλλωστε, το νομοσχέδιο δεν αφορά την αλλαγή φύλου (ούτε φύλλου) αλλά τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου, που είναι κάτι αρκετά διαφορετικό. Προτιμώ να αφήσω ασχολίαστο το τσουβάλιασμα που κάνει ο παλαίμαχος ποδοσφαιριστής με την παιδοφιλία.

* Αν δεν ήταν το φύλο και το φύλλο, θα μπορούσα επίσης να ονομάσω τα σημερινά μας μεζεδάκια «Μεζεδάκια του Νόμπελ», μια και η βδομάδα που μας πέρασε ήταν η εβδομάδα απονομής των βραβείων Νόμπελ. Στη λογοτεχνία δεν είχαμε φέτος έκπληξη, με την έννοια ότι βραβεύτηκε μέινστριμ λογοτέχνης, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο οποίος παρά το όνομά του είναι Βρετανός και γράφει αγγλικά.

Κι έτσι, όπως γράφτηκε, τα Νόμπελ επιστρέφουν σε πιο παραδοσιακά μονοπάτια «μετά την αμφιλεγόμενη βράβευση του Τομ Ντίλαν το 2016«. Αφού ήδη του Μπομπ Ντίλαν η βράβευση ήταν αμφιλεγόμενη, φανταστείτε του Τομ!

* Από τα άλλα Νόμπελ, θα μπορούσαμε να σχολιάσουμε βέβαια το πολιτικότερο όλων, το Βραβείο Ειρήνης, το οποίο, όπως ανακοινώθηκε χτες, δόθηκε στην ICAN, τη Διεθνή Εκστρατεία για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων.

Χάρη στις ενέργειες της οργάνωσης, έγινε δυνατό να εγκριθεί φέτος τον Ιούλιο από τον ΟΗΕ μια διεθνής συνθήκη για την απαγόρευση των πυρηνικών όπλων, που προβλέπει και την καταστροφή των πυρηνικών οπλοστασίων. Τη συνθήκη την έχουν υπογράψει 122 χώρες, αλλά το δυστύχημα είναι ότι δεν την έχει υπογράψει καμία από τις 9 χώρες που κατέχουν πυρηνικά όπλα. Δεν λέω ότι έτσι χάνει εντελώς την αξία της αλλά πάντως θυμίζει λίγο εκείνη τη θαυματουργή σκόνη που διώχνει τα λιοντάρια, που πουλούσε κάποιος στην πλατεία Συντάγματος.

Παρεμπιπτόντως, προσπαθήστε να βρείτε ποιες είναι οι 9 χώρες που έχουν πυρηνικά. Η απάντηση προς το τέλος του άρθρου, αν το θυμηθώ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , | 224 Σχόλια »

Όταν βρέχει γάτες και σκύλους

Posted by sarant στο 14 Μαΐου, 2015

Θα αναγνωρίσατε βέβαια ότι η φράση του τίτλου είναι κατά λέξη μετάφραση του αγγλικού it’s raining cats and dogs, βρέχει καρεκλοπόδαρα που λέμε κι εμείς (ή «καταρρακτωδώς» σε πιο επίσημο ύφος). Τη φράση την έχουμε συζητήσει κι άλλη φορά στο ιστολόγιο, την φέρνω συχνά για παράδειγμα παγιωμένης έκφρασης που διαφέρει από τη μια γλώσσα στην άλλη, κι αν θέλετε να θυμηθείτε… τα πάντα γύρω από τα καρεκλοπόδαρα ιδού το σχετικό παλιότερο άρθρο.

Ωστόσο, το σημερινό άρθρο δεν εξετάζει τόσο πολύ τη συγκεκριμένη έκφραση, όσο το γενικότερο φαινόμενο των μηχανικών μεταφράσεων στο Διαδίκτυο, τύπου Google translate. Το άρθρο δεν είναι δικό μου, είναι αναδημοσίευση από την Αυγή, όπου δημοσιεύτηκε μεταφρασμένο από τη Μοντ Ντιπλοματίκ. Βέβαια, για το θέμα της μηχανικής μετάφρασης έχουμε γράψει επανειλημμένα στο ιστολόγιο, συνήθως γελώντας με τα μαργαριτάρια που αφθονούν σε τέτοιες αυτόματες μεταφράσεις (παράδειγμα), αλλά το θέμα έχει και τη σοβαρή πλευρά του. Συμμερίζομαι τις ανησυχίες του συγγραφέα -άλλωστε ανάλογες ανησυχίες έχει εκφράσει στη Λεξιλογία ο φίλος Νίκος Λίγγρης που μίλησε για τη μόλυνση των σωμάτων κειμένων από αυτόματες μεταφράσεις. Και καθώς αυτές τις μέρες ταξιδεύω και δεν προλάβαινα να γράψω κάτι εγώ, νομίζω πως το άρθρο αυτό δίνει μια καλή βάση για συζήτηση.

Φυσικά, το άρθρο είναι μεταφρασμένο, με όλα τα μειονεκτήματα που έχει αυτό, ειδικά για ένα τέτοιο θέμα. Το πρωτότυπο το βρήκα εδώ, αλλά είναι διαθέσιμο στην ολοκληρία του (προς το παρόν, ίσως) μόνο στους συνδρομητές. Βρήκα επίσης ένα παρεμφερές άρθρο του Καπλάν στο ιστολόγιό του. Προσθήκη: Μια καλή φίλη έστειλε και το γαλλικό πρωτότυπο.

Πριν προχωρήσω, θυμίζω ότι αύριο Παρασκευή, στις 8 το βράδυ, θα είμαι στο βιβλιοπωλείο ΤΡΑΒΕΡΣΟ στην Καλλιθέα (Θησέως 152), όπου θα μιλήσω για τα τέσσερα γλωσσικά βιβλία μου.

Όταν «βρέχει γάτες και σκύλους»
Των Frédéric Kaplan και Dana Kianfar*

Καθώς γενικεύεται η χρήση αυτόματων διαδικτυακών μεταφραστών, όπως η Μετάφραση Google, πληθαίνουν τα ερωτηματικά που γεννιούνται από την εισβολή των γλωσσικών αλγορίθμων στην καθημερινή έκφραση. Και ένα βασικό ζήτημα είναι ότι όλες οι μεταφράσεις διαμεσολαβούνται από τα αγγλικά, παράγοντας γλωσσικές στρεβλώσεις που αύριο μπορεί να νομιμοποιηθούν διαταράσσοντας τη φυσική εξέλιξη των γλωσσών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Μεταφραστικά, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , | 185 Σχόλια »

Παραιτημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Σεπτεμβρίου, 2014

Στην πραγματικότητα δεν είναι παραιτημένα τα μεζεδάκια, άλλοι παραιτήθηκαν -και συγκεκριμένα ο Αντ. Μακρυδημήτρης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος  αλλά και ο Ρ. Μορώνης, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της (οΘντκ) δημόσιας τηλεόρασης ΝΕΡΙΤ, που παραιτήθηκαν σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την ωμή κυβερνητική παρέμβαση για να μη μεταδοθεί ζωντανά η σημερινή ομιλία του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης από τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (πράγμα που σημαίνει ότι δυσχεραίνεται και η αναμετάδοση από άλλα κανάλια). Αποδείχτηκε έτσι ότι η υπόσχεση για «ανεξάρτητη δημόσια τηλεόραση» ήταν ένα ακόμα από τα σύντομα ανέκδοτα της συγκυβέρνησης -ή, για να παραφράσουμε τον Αλέξ. Σούτσο, «είναι ελεύθερη η ΝΕΡΙΤ, φτάνει να μην προβάλλει τον ΣΥΡΙΖΑ».

Στο μεταξύ, φημολογείται ότι αναμένονται και εντυπωσιακές ανακοινώσεις από τις ανασκαφές της Αμφίπολης. Μια εξέλιξη που ενδιαφέρει το ιστολόγιο είναι ότι βρέθηκαν δυο Καρυάτιδες, πράγμα που αυτομάτως θέτει το πρόβλημα του πώς τονίζονται στη γενική: Καρυάτιδων, Καρυατίδων ή Καρυατιδών; Ανοίγοντας τον Μπαμπινιώτη (τουλάχιστον στην έκδοση που έχω εδώ δίπλα) δεν μαθαίνουμε τίποτα διότι δεν έχει πληροφορίες για την κλίση, ενώ στο ΛΚΝ βρίσκουμε ότι το εντάσσει στο κλιτικό του παράδειγμα Ο28, άρα «των Καρυατίδων», ενώ από τη Λεξιλογία, που φυσικά έχει ασχοληθεί με το θέμα, βλέπουμε ότι άλλες έγκυρες πηγές, σαν το Λεξισκόπιο, δέχονται και τον προπαροξύτονο τύπο: των Καρυάτιδων και των Καρυατίδων. Ο τύπος «των Καρυατιδών» ασφαλώς δεν είναι δεκτός, παρόλο που κι αυτός γράφτηκε τούτες τις μέρες (παράδειγμα εδώ, όπου ο υλατζής είχε δίκιο, αφού, σε αντίθεση με το κυρίως άρθρο, έβαλε σωστό τονισμό στον τίτλο).

panagiotarea* Για τον τονισμό των Καρυάτιδων (ή Καρυατίδων) θα μπορούσαμε ίσως να ρωτήσουμε και την κ. Άννα Παναγιωταρέα, για την οποία γράφτηκε (δεν ξέρω αν αληθεύει) ότι ορίστηκε κάτι σαν εκπρόσωπος τύπου του Τύμβου. Το βέβαιο είναι ότι ανεβάζει συχνά στο Φέισμπουκ φωτογραφίες από τον τάφο, ενώ μέχρι πρόσφατα το βιογραφικό της στη σελίδα της (βλ. την εικόνα αριστερά) ανέφερε ότι «Παρακαλούθησα νεοελληνική λογοτεχνία στο Καίμπριτζ – Καθηγητής Κων. Τρυπάνης». Το κακό είναι ότι ο Κων. Τρυπάνης ποτέ δεν δίδαξε στο Καίμπριτζ όπως θεώρησε σκόπιμο να της υπενθυμίσει με σχόλιο ο φίλος γλωσσολόγος Δημ. Μιχελιουδάκης, με αποτέλεσμα το μεν σχόλιο να σβηστεί αλλά η σχετική αναφορά να αλλάξει σε «Παρακαλούθησα θερινό πρόγραμμα συγκριτικής λογοτεχνίας, με αείμνηστο καθηγητή Κων.Τρυπάνη-Εξετερ Οξφόρδης». Άτιμο πράμα τα κοινωνικά μέσα, ούτε μιαν ανακρίβεια δεν μπορείς να γράψεις και βρίσκεται κάποιος αναιδής να την επισημάνει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Νεολογισμοί, Το είπε/δεν το είπε, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , | 130 Σχόλια »