Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μονοτονικό’ Category

Απελευθερωμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Αύγουστος, 2018

Απελευθερωμένα αφού πριν από λίγες μέρες, παραμονή Δεκαπενταύγουστου, απελευθερώθηκαν αναπάντεχα οι δύο στρατιωτικοί που κρατούνταν στην Αδριανούπολη, μια ευχάριστη εξέλιξη που μπορεί να εξηγηθεί με ποικίλους τρόπους -κάποιοι είπαν πως οφείλεται στις πιέσεις του Τραμπ, αλλά αυτό προσκρούει στο ότι ο πάστορας Μπράνσον δεν έχει (ακόμη) αφεθεί να επιστρέψει στην πατρίδα του, όπως απαιτεί επίμονα ο Πρόεδρος των ΗΠΑ. Ίσως όμως ο Ερντογάν, ακριβώς επειδή έχει τη σύγκρουση με τις ΗΠΑ, να θέλησε να κλείσει τα ευρωπαϊκά μέτωπα.

Η πιο εύκολη εξήγηση ήταν ότι -μέρα που ήταν- η Παναγία έκανε το θαύμα της και, παραμονές της γιορτής της, ελευθέρωσε τους δυο στρατιωτικούς.

Σύμφωνα με αξιοπιστες πηγές, η Παναγία εμφανίστηκε στη γυναίκα του Ερντογάν. Κάποιοι άλλοι πάλι θυμήθηκαν πως υπάρχει και Παναγία Ελευθερώτρια, αν και δική της αρμοδιότητα είναι κυρίως οι τοκετοί και δευτερευόντως οι άλλες ελευθερώσεις.

Την ίδια πάντως ημέρα που υποτίθεται πως απελευθέρωσε τους δυο στρατιωτικούς, η Παναγία απάλλαξε επίσης οριστικά τον (θεολόγο, να θυμίσω) Τάσο Θεοφίλου από τη δικαστική περιπέτεια, ενώ το βράδυ μεσολάβησε επίσης για να δει κόκκινη κάρτα ο Βραζιλιάνος σέντερ φορ της Σπαρτάκ Μόσχας και για να αποκλείσει η ΑΕΚ τη Σέλτικ (εδώ βοήθησε επίσης ο αγιασμός με τον οποίο ράντισε ο Βασίλης Δημητριάδης τα δοκάρια του ΟΑΚΑ). Με τόσα θαύματα μέσα σε μια μέρα, αναμενόμενο είναι που την επομένη έπεσε και κοιμήθηκε.

* Και ξεκινάμε με μεζεδάκι σχετικό με τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις. Σε πρόσφατο άρθρο διαβάζουμε: στην υπόθεση Μπράνσον, που έχει κλυδωνίσει σε μεγάλο βαθμό την ένταση μεταξύ των δύο χωρών…

Τα μπέρδεψε ο συντάκτης. Η υπόθεση μπορεί να έχει κλυδωνίσει τις σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών ή να έχει προκαλέσει ένταση μεταξύ τους, αλλά και τα δυο μαζί δεν πάνε.

* Φίλος που δεν ενοχλείται από την περιήγηση στα δύσοσμα περβόλια του Πρώτου Θέματος, έδρεψε μαργαρίτες σε άρθρο για τον καθηγητή Γκόλνταμερ.

Λέει ο φίλος:

Ήξερα πως η φιλοσοφία μπλέκεται συχνά με την πολιτική, αλλά ότι η κυβέρνηση καταγγέλλει (ή κατηγορεί, κατά την μάλλον αδόκιμη επιλογή του πρωτοθεματικού συντάκτη) «οργανωμένο σχέδιο εμπειριστών» για την πυρκαγιά στο Μάτι δεν το περίμενα!

Αν συνεχίσετε την ανάγνωση θα δείτε ότι ο επιστήμονας είναι «εγνωσμένου φήμης» και επικεντρώνει την έρευνά του «στη δυσμενή επιρροή των ανθρώπινων παρεμβάσεων στο οικοσύστημα και στην επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στις πυρκαγιές»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in ποδόσφαιρο, Επιγραφές, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μονοτονικό, Τουρκία | Με ετικέτα: , , , | 127 Σχόλια »

Γιατί λέμε «εφημερίδα» και όχι «επημερίδα»;

Posted by sarant στο 9 Αύγουστος, 2018

Το ερώτημα τέθηκε πριν από μερικές μέρες στη γλωσσική ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ. Εφόσον, λέει, έχουν καταργηθεί τα πνεύματα, ποια απάντηση πρέπει να δοθεί σε έναν μαθητή που θα ρωτήσει «Γιατί λέμε «εφημερίδα» και όχι «επημερίδα»;»

Το ίδιο ερώτημα έχει κατά καιρούς τεθεί και από άλλους -ένας γνωστός συγγραφέας, πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια, είχε διερωτηθεί:

«Πώς θα διδάξω στο παιδί μου να λέει «καθόλου» αντί «κατόλου», αν δεν μπορώ να του εξηγήσω την τροπή του τ σε θ λόγω της δασείας;». Το ίδιο επιχείρημα έχουν φέρει και άλλοι, που αναρωτήθηκαν αν τώρα θα πρέπει να λέμε κάτοδος και μέτοδος, αφού η οδός έπαψε να δασύνεται.

Το επιχείρημα του γνωστού λογοτέχνη είναι έωλο. Το παιδί μαθαίνει τη λέξη «καθόλου» πολύ πριν μάθει να γράφει και να διαβάζει και βέβαια δεν την ετυμολογεί, διότι, εδώ που τα λέμε, δεν υπάρχει και πολύ μεγάλη σχέση ανάμεσα στο «όλος» και στο «καθόλου» που δηλώνει την απόλυτη άρνηση ή την απόλυτη έλλειψη, που αυτή είναι η πρώτη έννοια που θα μάθει το μικρό παιδί, πχ. δεν περίσσεψε καθόλου τυρί, δεν περάσαμε καθόλου καλά. (Μάλιστα, επειδή η λέξη άλλαξε σημασία, κι εμάς μάς δυσκολεύει όταν βρούμε σε καθαρευουσιάνικα κείμενα να διατηρείται η αρχική σημασία της, που είναι «εν γένει, συνολικά», και είναι αντίθετη από την τρέχουσα, π.χ. «διεφώνησε με τον καθόλου χειρισμό του θέματος από την κυβέρνηση»).

Αλλά παρασύρθηκα με το καθόλου. Το θέμα είναι ότι το παιδί θα μάθει τη λέξη ως ενιαία και καθόλου δεν θα δυσκολευτεί να τη χρησιμοποιήσει, όπως και τη λέξη «εφημερίδα», τουλάχιστον όσο συνεχίσουν να εκδίδονται και να κυκλοφορούν. Όταν το παιδί μαθαίνει την εφημερίδα, δεν του είναι σαφές ότι η λέξη ετυμολογείται από την ημέρα. Όταν του γίνει σαφές, και θέσει την ερώτηση γιατί λέμε «εφημερίδα» και όχι «επημερίδα», η απάντηση είναι σαφής:

Λέμε εφημερίδα επειδή παλιότερα η λέξη «ημέρα» έπαιρνε δασεία και προφερόταν διαφορετικά. Η λέξη-κλειδί εδώ είναι «παλιότερα».

Κατά πάσα πιθανότητα, η συζήτηση αυτή θα γίνει όταν ο μαθητής έχει μάθει για τα πνεύματα, που τα μαθαίνει στην πρώτη Γυμνασίου και θα συνεχίσει να τα μαθαίνει στην ίδια τάξη ακόμη κι αν (μακάρι!) καταργηθεί η διδασκαλία των αρχαίων από το πρωτότυπο.

Αλλά ακόμα κι αν ο μαθητής είχε διδαχτεί τα πνεύματα εξ απαλών ονύχων, από την πρώτη δημοτικού δηλαδή, και πάλι θα μάθαινε την εφημερίδα ως ενιαία λέξη χωρίς να τη συνδέει με την ημέρα, και το φαινόμενο της δάσυνσης των συνθέτων θα το μάθαινε πολύ αργότερα, στο γυμνάσιο, διότι τότε είναι παιδαγωγικά αποδοτικό να διδαχτούν σύνθετες έννοιες της ετυμολογίας.

Αυτό δεν το λέω απλώς υποθετικά, αλλά ομιλώ εκ πείρας. Διδάχτηκα πολυτονικό σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και μπορώ να βεβαιώσω ότι η μαθησιακή σειρά ήταν και τότε η ίδια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Ετυμολογικά, Μονοτονικό, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , | 210 Σχόλια »

Ο Μποστ για την επίσκεψη του ντε Γκολ πριν από 55 χρόνια

Posted by sarant στο 18 Μαΐου, 2018

Ο Μποστ αρέσει στο ιστολόγιο και, ελπίζω, σε αρκετούς αναγνώστες και φίλους. Στο ιστολόγιο έχουμε παρουσιάσει πολλά σκίτσα του, σχεδόν πάντα σχολιασμένα ώστε να αναδεικνύουμε στοιχεία της επικαιρότητας που δεν είναι γνωστά στον σημερινό αναγνώστη.

Από το 2014 ως το 2016 παρουσίασα σκίτσα του Μποστ που σχολίαζαν γεγονότα που συνέβηκαν πριν από 50 χρόνια (εδώ το τελευταίο άρθρο αυτής της σειράς). Το καλοκαίρι του 2016 η επετειακή αυτή σειρά πήρε τέλος, αφού ο Μποστ, κουρασμένος από την καθημερινή δουλειά της εφημερίδας, είχε σταματήσει τη συνεργασία με την Αυγή στα τέλη Ιουλίου του 1966 και είχε αφιερωθεί στο μαγαζί του («Λαϊκέ εικόνε», στην οδόν Ομήρου). Ύστερα ήρθε η δικτατορία.

Πέρυσι άρχισα να παρουσιάζω σκίτσα του Μποστ που αναφέρονταν σε γεγονότα που συνέβησαν πριν από 55 χρόνια, αλλά δεν φάνηκα πολύ επιμελής. Η σειρά αυτή είχε 4 σκίτσα μόνο, με τελευταίο το σκίτσο για την υπόθεση των αεροπόρων. Μετά από πολύμηνη διακοπή, συνεχίζω σήμερα με τον σκιτσογραφικό σχολιασμό του Μποστ για την επίσκεψη του Σαρλ ντε Γκολ, του προέδρου της Γαλλίας, στην Ελλάδα.

Σχετικά προσφατα είχαμε την επίσκεψη του προέδρου Μακρόν στη χώρα μας, όμως όλοι οι Γάλλοι πρόεδροι της τελευταίας πεντηκονταετίας έχουν επισκεφτεί την Ελλάδα (αν και κάποιοι στο πλαίσιο συνεδριάσεων της ΕΕ). Οι άνθρωποι της ηλικίας μου θα θυμούνται περισσότερο την επίσκεψη του Ζισκάρ ντ’Εστέν, την εποχή της ένταξης στην τότε ΕΟΚ, όμως ειχε προηγηθεί η επίσκεψη του ντε Γκωλ, το 1963, πριν από 55 χρόνια.

Ήταν μια επισκεψη σημαδιακή, αφού συνδέθηκε έμμεσα με ένα από τα κορυφαια συμβάντα της μεταπολεμικής νεοελληνικής ιστορίας, τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Κατά την επίσκεψη εφαρμοστηκαν πρωτοφανή μέτρα ασφαλείας, διότι, μετα την παραχώρηση ανεξαρτησίας στην Αλγερία το 1962, η παραστρατιωτική οργάνωση OAS, εξαγριωμένη, είχε ηδη κάνει μια απόπειρα δολοφονίας κατά του ντε Γκολ που τον θεωρούσε προδότη της υπόθεσης της «γαλλικής Αλγερίας».

Μαζί με τον Γάλλο Πρόεδρο ήρθαν και οι σωματοφύλακές του, και απο τότε είναι που η ελληνική γλώσσα πλουτίστηκε με τη σημασία αυτή της λέξης ‘γορίλας’, αλλά χρειάστηκαν και έκτακτοι, και η επίσκεψη του ντε Γκωλ στη Θεσσαλονίκη έδωσε την ευκαιρία να επαναδραστηριοποιηθούν τα παρακρατικά δίκτυα και να εφοδιαστούν με ταυτότητες έκτακτου φύλακα οι παρακρατικοί -τρεις μέρες μετα την αναχώρηση του ντε Γκολ έγινε η μοιραία ομιλία του Γρηγόρη Λαμπράκη που κατέληξε στη δολοφονία του. Τη συσχετιση της επίσκεψης ντε Γκολ με τη δολοφονία Λαμπράκη την αξιοποιεί λογοτεχνικά ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης στο βιβλίο του «Πολύ βούτυρο στο τομάρι του σκύλου», που όμως δεν το έχω διαβάσει.

Αλλά αυτά έγιναν μετά την επίσκεψη. Ας επιστρέψουμε στον Μποστ.

Η γελοιογραφία δημοσιευτηκε στις 19 Μαΐου 1963 στην Ελευθερία, με την οποία συνεργαζόταν τότε (αλλά όχι για πολύ ακόμα) ο Μποστ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Γελοιογραφίες, Μποστ, Μονοτονικό, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , | 104 Σχόλια »

Μεζεδάκια της παραμονής

Posted by sarant στο 24 Δεκέμβριος, 2016

… της παραμονής των Χριστουγέννων, βέβαια, αφού σήμερα διαβάζετε, όσοι δεν έχετε φύγει από το Διαδίκτυο, το πολυσυλλεκτικό μας άρθρο.

* Και ξεκινάω με κάτι ανεπίκαιρο, αφού πρόκειται για σελίδα που υπάρχει από καιρό, ένα λινκ που μου έστειλε φίλος, μια σελίδα στο Φέισμπουκ με τίτλο Αλογοπαίγνια, και με τον υπότιτλο να επεξηγεί: Όχι άλλα λογοπαίγνια.

Το ιστολόγιο αγαπάει τα λογοπαίγνια, και δεν μπορούν να είναι όλα πετυχημένα ούτε να αρέσουν σε όλους. Στο δικό μας παλιότερο άρθρο είχα αποκαλέσει «αλογοπαίγνια» τα κρύα λογοπαίγνια, χαρακτηρισμός βέβαια που είναι κι αυτός υποκειμενικός. Το «μεταξύ Subaru και αστείου», ας πούμε, μου φαίνεται εκβιασμένο, αλλά το «steel-η άλατος» για τον τερματοφύλακα του Παναθηναϊκού Στιλ, που έμεινε ακίνητος και έφαγε το γκολ, δεν είναι κακό.

* Διαβάστε στην Ίσκρα την ανακοίνωση του Κ.Κ.Συρίας και πείτε μου πόσα κομμουνιστικά κόμματα εμφανίζονται. Γίνεται λόγος για ΚΚΣυρίας (Ενιαίο), ΚΚΣυρίας (United) και ΚΚΣυρίας (Bakdash). Προς στιγμήν σκέφτηκα ότι Bakdash είναι το «ενιαίο» στα αραβικά, αλλά τελικά αυτό είναι το όνομα κάποιου παλιού κομμουνιστή και υπάρχουν δύο ΚΚ στη Συρία, το Ενιαίο και το Bakdash, ενώ το United το έβαλε ο συντάκτης για να μας μπερδέψει ή για να δείξει ότι ξέρει αγγλικά.

Τρία ονόματα, δυο πολιτικές όπως λέει και ο φίλος που το έστειλε.

* Άρθρο της Μηχανής του Χρόνου έχει θέμα μια ιστορική συναυλία το 1969 στην οποία η Τζάνις Τζόπλιν και η Τίνα Τέρνερ τραγούδησαν μαζί. Σύμφωνα με το άρθρο, η συναυλία έγινε στον Κήπο της Madison Square. Νομίζω ότι κακώς (μισο)μεταφράστηκε το Madison Square Garden, διότι δεν έγινε σε κήπο η συναυλία, αλλά σε κλειστό γήπεδο που λέγεται Madison Square Garden. Θα μπορούσαν βέβαια να το μεταφράσουν ολόκληρο, στον Κήπο της Πλατείας Μάντισον ή ίσως Μάδησον!

* Στη γλώσσα του ιστολογίου, έχει καθιερωθεί να αποκαλούμε «καραβίδα» τη συσσώρευση πολλών πραγματολογικών λαθών σε μια σχετικά μικρή παράγραφο ή και πρόταση (δείτε το παλιό μας άρθρο για τη γέννηση του όρου)

Μια τοξική καραβίδα ψάρεψα σε άρθρο του γνωστού φιλελεύθερου κλόουν Θάνου Τζήμερου, που δημοσιεύτηκε πριν από μερικές μέρες στο liberal.gr:

«Στις πρώτες ενέργειές της, η ΒΚΟ έθεσε θέμα αυτονομίας της Μακεδονίας αναφερόμενη στις τρεις “Μακεδονίες”: του Βαρδάρη, του Πιρίν και του Αιγαίου. Ο Γ.Γ. του Κ.Κ.Ε. Κώστας Γεωργιάδης διαφωνεί. Το πειθήνιο στα κελεύσματα της Μόσχας ΚΚΕ τον καθαιρεί και τον διαγράφει! »

Μετρήστε λάθη ή ψέματα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κουίζ, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μονοτονικό, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 282 Σχόλια »

Ἀπετάξω τῷ πολυτονικῷ; (άρθρο του Βενέδικτου Βασιλείου)

Posted by sarant στο 25 Αύγουστος, 2016

Αναδημοσιεύω σήμερα ένα άρθρο του γλωσσολόγου Βενέδικτου Βασιλείου, που δημοσιεύτηκε στις αρχές του μήνα στην κυπριακή εφημερίδα «Σημερινή», όπου ο Βασιλείου διατηρεί εβδομαδιαία στήλη για γλωσσικά θέματα.

Μια και δεν είναι πολλές οι γλωσσικές στήλες σε ελληνόφωνες εφημερίδες, καλό είναι να μαθαίνουμε όσες υπάρχουν (μια άλλη είναι του φίλου Γιάννη Χάρη στην Εφημερίδα των Συντακτών, με αναδημοσίευση στο ιστολόγιό του -όποιος ξέρει κι άλλες, προσθέτει στα σχόλια). Κατά σύμπτωση, από σήμερα θα είναι διαθέσιμα ονλάιν τα άρθρα του Βασιλείου στη Σημερινή, σε αυτή τη σελίδα του Φέισμπουκ.

Διάλεξα να παρουσιάσω σήμερα ένα άρθρο του Βασιλείου που ασχολείται με το πολυτονικό, ένα ζήτημα για το οποίο έχω κι εγώ γράψει αρκετά, τόσο στο ιστολόγιο όσο και στον παλιό μου ιστότοπο (όπου μάλιστα είχα και ειδική ενότητα για το θέμα, με τον τίτλο Δασείας καταίρεσις). Για να το πω ακριβέστερα, το άρθρο του Βασιλείου είναι το δεύτερο για το θέμα των συστημάτων γραφής και τονισμού, έχει προηγηθεί το άρθρο «Και εγένετο μονοτονικόν«, που εξετάζει την εξέλιξη από την κεφαλαιογράμματη γραφή ως το πολυτονικό και στη συνέχεια το μονοτονικό. Για τεχνικούς λόγους προτίμησα να παρουσιάσω εδώ το δεύτερο άρθρο -το πρώτο μπορείτε να το διαβάσετε στον ιστότοπο της εφημερίδας.

Έχω πάντως μια μικρή διαφωνία με τον Βασιλείου: δεν είμαι βέβαιος ότι όντως «το πολυτονικό έχει επιστρέψει στη μόδα» -δεν έχω αυτή την εντύπωση. Αντίθετα, βλέπω εκδοτικούς οίκους που κάποτε τύπωναν μόνο πολυτονικό να έχουν ρίξει νερό στο κρασί τους και να τυπώνουν και μονοτονικό. Αλλά τον αφήνω να τα πει ο ίδιος.

— Ἀπετάξω τῷ πολυτονικῷ; — Ἀπεταξάμην! — Σίγουρα;

Οι αντιδράσεις στη νομοθετική κατάργηση του πολυτονικού και καθιέρωση του μονοτονικού το 1982 στην Ελλάδα και στην Κύπρο είναι λίγο πολύ γνωστές. Οι υποστηρικτές του μονοτονικού ανέμεναν από καιρό τον επίσημο ενταφιασμό του άταφου νεκρού και χειροκρότησαν με ικανοποίηση την απόφαση. Αντίθετα, οι πολέμιοι του μονοτονι­κού και υποστηρικτές του πολυτονικού αντέδρασαν στην «εθνική μειοδοσία» καλλιεργών­τας την κινδυνολογία ότι δήθεν η ελληνική γλώσσα καταστρέφεται και αφελληνίζεται μόνο και μόνο επειδή γράφουμε, για παράδειγμα, «εκ των υστέρων» και όχι «ἐκ τῶν ὑστέρων»· οι Κασσάνδρες μάλιστα προβλέπουν ότι σύν­τομα το ελληνικό αλφάβητο θα δώσει τη θέση του στο λατινικό και καλούν σε πατριωτικό ξε­σηκωμό για την προάσπιση των εθνικών ηθών και αξιών! Η ιδεολογικο-πολιτική χροιά που δόθηκε στη διένεξη αυτή υπήρξε κάτι παραπά­νω από προφανής: προοδευτικοί και πρώην οπαδοί του στρατοπέδου της δημοτικής από τη μια, ακραίοι συντηρητικοί με προσκόλληση στην καθαρεύουσα από την άλλη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Μονοτονικό | Με ετικέτα: , , , | 180 Σχόλια »

Το περισπώμενο κύμα της κυρίας Φλέσσα

Posted by sarant στο 28 Σεπτεμβρίου, 2015

Την εκπομπή της Βίκης Φλέσσα και του Γ. Μπαμπινιώτη «Οι λέξεις φταίνε» (στη ΝΕΡΙΤ και σε επανάληψη στην ΕΡΤ) δεν την παρακολουθώ συστηματικά, οπότε μπορεί να την αδικώ, πάντως όποτε την έχω παρακολουθήσει πρόσεξα ότι ο καλεσμένος ήταν, χωρίς εξαίρεση, νοσταλγός του πολυτονικού ή/και εξέφραζε την άποψη ότι η γλώσσα απειλείται, φθείρεται, αφελληνίζεται. Ένα αλλο χαρακτηριστικό που διέκρινα: οι λέξεις που διάλεγαν οι οικοδεσπότες για να βάλουν σε συζήτηση ή στα γλωσσικά παιχνίδια τους (π.χ. στην Κρεμάλα) ήταν πάντα λόγιες λέξεις, κάτι που υποβάλλει την ιδέα ότι άξια μελέτης είναι μόνο η λόγια μορφή της γλώσσας -ποτέ δεν έχω δει να έχει μπει σε γλωσσικό παιχνίδι της εκπομπης λέξη λαϊκή.

Η εκπομπή που προβλήθηκε χτες (σε επανάληψη) δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Η λέξη που μπήκε στην κρεμάλα για να τη βρει ο καλεσμένος ήταν η «ειμαρμένη», ενώ καλεσμένος ήταν ο πολύ καλός ηθοποιός Ιεροκλής Μιχαηλίδης, ο οποίος δεν παρέλειψε να εκφράσει την ευαρέσκειά του που ο τίτλος της εκπομπής («Οι λέξεις φταίνε») είναι γραμμένος στον λογότυπο «με δασείες και περισπωμένες», με αυτά τα ωραία στολίδια, που του λείπουν, και μάλιστα την απώλεια αυτή την έχει νιώσει στο πετσί του, αφού το όνομά του, Ιεροκλής ήταν και δασυνόμενο και περισπώμενο.

– Έμεινε μισό το ονομά μου, παραπονέθηκε.

– Έφυγε όλο το αρχαίον κλέος, είπε με στόμφο η κυρία Φλέσσα (Ποιο κλέος όμως; Οι αρχαίοι περισπωμένη δεν ξέρανε -η πολυτονική γραφή δεν γενικεύτηκε παρά στον 9ο αιώνα μ.Χ.)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Μονοτονικό, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , , | 263 Σχόλια »

Ο κ. Γιανναράς, η Μικρασιατική καταστροφή και το μονοτονικό

Posted by sarant στο 25 Νοέμβριος, 2014

Δεν πολυχρησιμοποιώ τη λέξη «παραλήρημα» κι ούτε μ’ αρέσει που έχει γίνει της μόδας να εκτοξεύεται ο χαρακτηρισμός για οποιαδήποτε σχεδόν τοποθέτηση με την οποία διαφωνούμε (το έχω γράψει κιόλας), αλλά φοβάμαι πως δεν θα έπεφτε και πολύ έξω όποιος χαρακτήριζε έτσι την προχτεσινή επιφυλλίδα του κ. Χρήστου Γιανναρά που, παρά τον τίτλο της («Παγιδευμένοι στον εθνομηδενισμό» !), είχε θέμα της το μονοτονικό σύστημα.

Βέβαια, όταν λέμε παραλήρημα συνήθως εννοούμε ένα κείμενο χωρίς ειρμό και χωρίς συνοχή, με τυχαίες επαναλήψεις αποσπασμάτων κτλ. Τέτοια κουσούρια δεν έχει το άρθρο του κ. Γιανναρά, αλλά πώς αλλιώς από παραληρηματική να χαρακτηρίσει κανείς την πλήρη απώλεια του μέτρου;

Γιατί, τι άλλο από πλήρη απώλεια του μέτρου μαρτυρεί ο εξωφρενικός ισχυρισμός ότι «η επιβολή του μονοτονικού είναι στην ιστορία των Ελλήνων μια καταστροφή, ασύγκριτα ολεθριότερη από τη Μικρασιατική». Προσέξτε, η καθιέρωση (έχουν κι οι ανώδυνες λέξεις τη σημασία τους) του μονοτονικού δεν είναι απλώς μια καταστροφή, δεν είναι απλώς εθνική καταστροφη, δεν είναι απλώς καταστροφή που θα μπορούσε ενδεχομένως, με μια πολύ γενναία δόση ρητορικής αμετροέπειας, να παραβληθεί με τη Μικρασιατική καταστροφή, αλλά είναι, κρατηθείτε, καταστροφή ολεθριότερη από τη Μικρασιατική, και μάλιστα «ασύγκριτα ολεθριότερη» -και μόνο ένας από τους παραπάνω ισχυρισμούς θα αρκούσε για να στοιχειοθετήσουμε απώλεια του μέτρου (αυτής της κατεξοχήν ελληνικής αρετής, νιώθω τον πειρασμό να προσθέσω), όχι ολόκληρη αυτή η αρμαθιά.

Κι εκεί που καταντάει κωμικό το πράγμα, είναι όταν ο κ. Γιανναράς τονίζει ότι αυτόν τον εξωφρενικό ισχυρισμό θα μπορούσε να τον διατυπώσει κανείς όχι υπό το κράτος της συγκίνησης ή υπό την επήρεια ψυχότροπων ουσιών αλλά «πολύ ρεαλιστικά και ψύχραιμα, χωρίς συναισθηματισμούς ή ψυχολογικές εμμονές». Με ανατριχίλα αναλογίζομαι τι είναι σε θέση να γράψει ο κ. Γιανναράς αν τύχει ποτέ και χάσει την ψυχραιμία του: το λιγότερο, να ζητήσει την παραπομπή των Τριάντα προδοτών βουλευτών (βλ. παρακάτω) σε ειδικό δικαστήριο και την εκτέλεσή τους με συνοπτικές διαδικασίες. Έξι πλήρωσαν για τη Μικρασιατική καταστροφή; Τριάντα για τη Μονοτονική, που είναι και «ασύγκριτα ολεθριότερη»!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Μονοτονικό | Με ετικέτα: , , , , , | 236 Σχόλια »

Η γλώσσα στη μεταπολίτευση

Posted by sarant στο 4 Οκτώβριος, 2013

Κυκλοφόρησε πρόσφατα το 15ο τεύχος του περιοδικού «Αρχειοτάξιο» που εκδίδεται από τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ), αφιερωμένο στη Μεταπολίτευση και ειδικότερα στην περίοδο 1974-81. Στο τεύχος αυτό περιέχεται κι ένα δικό μου κείμενο, με τίτλο «Η γλώσσα στη μεταπολίτευση», που θα αναδημοσιεύσω αμέσως πιο κάτω -αλλά σας συνιστώ να αγοράσετε το τεύχος, έχει πολύ καλύτερα άρθρα. Επειδή το θέμα παραήταν εκτεταμένο για να καλυφθεί σε 1600 λέξεις, προτίμησα να δώσω έμφαση στις δοκιμές των εφημερίδων με το μονοτονικό σύστημα πριν από την επίσημη καθιέρωσή του το 1982.

Πριν προχωρήσω στο άρθρο, μια διευκρίνιση. Για ιστορικούς λόγους, ας πούμε, το «Αρχειοτάξιο» εκδίδεται ακόμα σε πολυτονικό. Για το άρθρο μου έγινε εξαίρεση και τυπώθηκε σε μονοτονικό, θα ήταν άλλωστε κάπως οξύμωρο να τυπωθεί σε πολυτονικό ένα άρθρο που έστω και έμμεσα τάσσεται υπέρ του μονοτονικού. Ευχαριστώ πολύ τη σύνταξη του περιοδικού γι’ αυτό και εύχομαι να μην αργήσουν να καθιερώσουν το μονοτονικό στο περιοδικό.

Η γλώσσα στη μεταπολίτευση

Ίσως σε καμιάν άλλη έκφανση της ζωής να μην είναι τόσο απότομη η μετάβαση από τη δικτατορία στη μεταπολίτευση όσο στη γλώσσα. Πράγματι, η δικτατορία, με το να υιοθετήσει τόσο φανατικά την καθαρεύουσα, ως στοιχείο του «ελληνοχριστιανικού πολιτισμού» και ως «εθνική γλώσσα», δεν κατάφερε παρά να την απαξιώσει και να τη στιγματίσει εσαεί.

Όχι τυχαία, Εθνική γλώσσα ονομαζόταν και ένα βιβλιαράκι-λίβελλος κατά της δημοτικής, που γνώρισε τρεις εκδόσεις (τις δύο πρώτες από το Αρχηγείο Ενόπλων Δυνάμεων, το 1972, και την τρίτη, επαυξημένη, από την Εταιρεία των Φίλων του Λαού το 1973) και διανεμήθηκε σε όλα τα σχολεία. Η ταυτότητα του συγγραφέα του ανώνυμου αυτού πονήματος παραμένει (δευτερεύον) μυστήριο. Πολλοί θεωρούσαν συγγραφέα του τον πραξικοπηματία Οδυσσέα Αγγελή[1], τον οποίο οι συνάδελφοί του πραξικοπηματίες αποκαλούσαν ειρωνικά «ακαδημαϊκό» εξαιτίας των φιλολογικών του τάσεων. Σύμφωνα με τον Πίτερ Μάκριτζ, συγγραφέας ή εμπνευστής του ήταν ο καθηγητής Γλωσσολογίας του Παν. Αθηνών Γεώργιος Κουρμούλης[2], ενώ σε κατά καιρούς δημοσιεύματα[3] αναφέρεται ως συγγραφέας του ο Γ. Μπαμπινιώτης, που διαδέχτηκε τον Κουρμούλη. Προσωπικά θεωρώ πολύ πιθανό[4] το βιβλίο να έχει γραφτεί από δύο ή περισσότερους συγγραφείς, π.χ. έναν στρατιωτικό και έναν πανεπιστημιακό της Φιλοσοφικής Αθηνών.

brad74

Μόλις έπεσε η δικτατορία, η «κυβέρνησις» έγινε «κυβέρνησι»

Η δικτατορία λοιπόν απαξίωσε την καθαρεύουσα, μεταξύ άλλων και με την κωμική χρήση της από τους ίδιους τους πρωτοδικτάτορες κι έτσι, εύλογα, αμέσως μετά την μεταπολίτευση, τα μέσα ενημέρωσης, ιδίως οι εφημερίδες, άρχισαν να προσπαθούν να χρησιμοποιούν δημοτική ή τουλάχιστον να αποφεύγουν τους πιο «χαρακτηρισμένους» τύπους της καθαρεύουσας· μια από τις πιο χτυπητές αντιθέσεις ανάμεσα στις δυο γλωσσικές μορφές ήταν τα τριτόκλιτα θηλυκά· επί δικτατορίας, ήταν υποχρεωτικοί οι καθαρεύοντες τύποι (η κυβέρνησις, της κυβερνήσεως). Μετά την πτώση της δικτατορίας, είναι πολύ χαρακτηριστικός ο πηχυαίος τίτλος της αντιδικτατορικής αλλά συντηρητικής Βραδυνής όταν επανεκδόθηκε στις 24.7.74: Κυβέρνησι Καραμανλή· υιοθετήθηκε δηλαδή μια μεσοβέζικη λύση ανάμεσα στον καθαρεύοντα τύπο («η κυβέρνησις») που ήταν ο καθιερωμένος επί δικτατορίας, και στον δημοτικό τύπο («η κυβέρνηση»)· ωστόσο, τις αμέσως επόμενες μέρες η Βραδυνή άρχισε να χρησιμοποιεί τον δημοτικό τύπο σε λιγότερο χαρακτηρισμένα ουσιαστικά (π.χ. «Συνάντηση Καραμανλή-Ετσεβίτ στις 29.7.74), ενώ ο τύπος «κυβέρνηση» εμφανίζεται πρωτοσέλιδος στις 3 Αυγούστου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Μεταπολίτευση, Μονοτονικό, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 127 Σχόλια »

Τα Τρίκαλα του Ρέντη και άλλα κερασμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Νοέμβριος, 2012

Δρόμος στα Τρίκαλα του Ρέντη, με τη φροντίδα της Καθημερινής

Τα σημερινά μεζεδάκια είχα σκεφτεί να τα αποκαλέσω «δίφορα» επειδή αυτή τη βδομάδα κατ’ εξαίρεση είχαμε κι άλλο άρθρο με μεζεδάκια, προχτές, άρθρο ειδικά αφιερωμένο στα μικρογλωσσικά της κρίσιμης ψηφοφορίας για το πολυνομοσχέδιο στη Βουλή. Όμως, δίφορα λέμε συνήθως τα δέντρα που κάνουν καρπό δυο φορές το χρόνο, όχι τους καρπούς των δέντρων, οπότε δεν τα είπα έτσι, αλλά τα χαρακτηρίζω «κερασμένα» επειδή τα περισσότερα μου τα έστειλαν φίλοι του ιστολογίου, τους οποίους και ευχαριστώ θερμά!

Και ξεκινάμε με τα Τρίκαλα του Ρέντη, που μάλλον δεν θα τα ξέρετε. Θα ξέρετε βέβαια τα Τρίκαλα της Θεσσαλίας, και κατά πάσα πιθανότητα τα Τρίκαλα της Κορινθίας, αλλά του Ρέντη; Μάλλον δεν θα διαβάσατε με προσοχή τη χτεσινή Καθημερινή -την έντυπη έκδοση μάλιστα, διότι η ηλέκδοση δεν έχει τις φωτογραφίες, όπως, ας πούμε, τη φωτογραφία αριστερά, που μου την έστειλε φίλος του ιστολογίου, συνάδελφος και συνονόματος.

Σε πρώτο πλάνο βλέπουμε έναν ξέχειλο κάδο απορριμμάτων, κι άλλα σκουπίδια σε σακκούλες στο δρόμο, πλάι στον κάδο. Δυο γυναίκες (αν βλέπω καλά) περπατάνε στο πεζοδρόμιο. Η λεζάντα: «Βουνά απορριμμάτων είχαν σχηματιστεί στα Τρίκαλα την Τετάρτη 7 Νοεμβρίου, εξαιτίας της συμμετοχής των εργαζομένων στην καθαριότητα στις πανελλαδικές κινητοποιήσεις». Πριν προχωρήσουμε, να παρατηρήσω ότι το «στην καθαριότητα» εγώ θα το έκανα «της καθαριότητας» ή σκέτο «καθαριότητας» για να μη νομίσει ο αναγνώστης, έστω και για λίγο, ότι οι εργαζόμενοι συμμετείχαν στην καθαριότητα -αλλά αυτό είναι πταίσμα και μπορεί να είναι και ιδιοτροπία δική μου.

Κοιτάξτε όμως τη φωτογραφία (αν κλικάρετε πάνω της μεγαλώνει). Κοιτάξτε τον κάδο. Τα πιο πολλά γράμματα έχουν φύγει, αλλά αν προσπαθήσουμε θα βγάλουμε νόημα. Λέει ΔΗ_ΟΣ, που σίγουρα είναι ΔΗΜΟΣ, και από κάτω ΑΓ Ι Ε, που δεν βγάζουμε αμέσως νόημα ποιος δήμος είναι, αλλά σίγουρα δεν είναι ο δήμος Τρικκαίων ή Τρικάλων, διότι δεν έχει γράμμα «Γ». Ο φίλος που μου έστειλε τη φωτογραφία έχει έφεση στις σπαζοκεφαλιές, κι έτσι αμέσως βρήκε ότι ο κάδος στα νιάτα του έγραφε ΑΓ. ΙΩ. ΡΕΝΤΗ. Πολύ εύλογη εξήγηση. Κι αν προσέξετε την πινακίδα που υπάρχει πάνω αριστερά στη φωτογραφία (φαίνεται για ταμπέλα ιατρείου) θα δείτε έναν αριθμό τηλεφώνου που αρχίζει από 210 48…. Και όπως ξέρουμε, από 48 αρχίζουν πράγματι τα τηλέφωνα στον Πειραιά και τα περίχωρά του. Άρα, σίγουρα η φωτογραφία δείχνει έναν δρόμο στον Ρέντη.

Όμως, η Καθημερινή είναι έγκυρη εφημερίδα και αποκλείεται να έχει κάνει λάθος. Οπότε, η μόνη εξήγηση είναι ότι θα υπάρχει στον Ρέντη κάποια περιοχή, κάποια γειτονιά που θα λέγεται Τρίκαλα! Τα Τρίκαλα του Ρέντη, λοιπόν -ίσως να έχει μάλιστα και δυο στενά, όπου σκοτώσανε όχι τον Σακαφλιά αλλά τη δημοσιογραφική δεοντολογία. (Το αστείο είναι ότι στο ίδιο φύλλο υπάρχει και άλλη φωτογραφία, με ξινή λεζάντα του κ. Κασιμάτη, πάλι για τα Τρίκαλα. Αυτή είναι σωστή).

Ένας άλλος φίλος μού έστειλε ένα άρθρο για τα αυτοκίνητα των προέδρων των ΗΠΑ, προφανώς μεταφρασμένο, υποστηρίζοντας ότι η μετάφραση έγινε από μηχανάκι. Δεν νομίζω, τα λάθη που περιέχει είναι λάθη ανθρώπου (πήγα να γράψω «είναι ανθρώπινα» και για κάποιο λόγο το άλλαξα). Γέλασα πάντως στο 10 με το αυτοκίνητο του Γούντρο Ουίλσον που το «ανασκεύασαν» οι φίλοι του (ούτε δήλωση να ήταν!) και στο 2 όπου ο Κλίντον λέγεται ότι ενσάρκωνε τη γενιά «των μπέιμπι φέις», που μάλλον είναι παραδρομή, διότι μπορεί ο Κλίντον να είχε φάτσα μωρουδίστικη, αλλά ανήκει στη γενιά του baby boom, όχι;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαθροχειρίες, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μονοτονικό | Με ετικέτα: , | 203 Σχόλια »

Η δράκα των επίορκων βουλευτών και άλλα πνευματώδη ψέματα (στη μνήμη του Λευτέρη Βερυβάκη)

Posted by sarant στο 7 Αύγουστος, 2012

Πέθανε χτες, σε ηλικία 77 χρονών, ο πολιτικός Λευτέρης Βερυβάκης, αγωνιστής της Δημοκρατίας και κατ’ επανάληψη βουλευτής και υπουργός κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ. Ο Βερυβάκης ήταν συναγωνιστής του Αλέξανδρου Παναγούλη, συμμετείχε στην απόπειρα κατά του δικτάτορα Παπαδόπουλου και καταδικάστηκε σε ισόβια για την αντιδικτατορική του δράση. Έμεινε έξι χρόνια στις φυλακές.

Αυτή ήταν η μία μεγάλη προσφορά του Βερυβάκη στη δημοκρατία και την πατρίδα. Όμως έχει κερδίσει την υστεροφημία και για έναν άλλο λόγο: ήταν ο πρώτος υπουργός Παιδείας του ΠΑΣΟΚ το 1981, δηλαδή ήταν ο υπουργός Παιδείας που εισηγήθηκε την καθιέρωση του μονοτονικού συστήματος, το οποίο απάλλαξε την ελληνική εκπαίδευση από τον βραχνά της τελετουργικής εκμάθησης πνευμάτων και τονικών σημαδιών που δεν είχαν καμιά σχέση με την πραγματικότητα της νεοελληνικής γλώσσας.  Βέβαια, ο Βερυβάκης δεν είχε κάποια προηγούμενη δράση υπέρ του μονοτονικού -η τιμή αυτή ανήκει σε άλλους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, όπως τον ποιητή Γιάννη Κουτσοχέρα. Ήταν όμως ο υπουργός της μεταρρύθμισης και το όνομά του θα μείνει στην ιστορία γι’ αυτό, πλάι στον Γιάννο Τσιριμώκο (γλωσσική-εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1917), τον Λουκή Ακρίτα (μεταρρύθμιση του 1964) και τον Γεώργιο Ράλλη (μεταρρύθμιση του 1976).

Τις μέρες μας, η βαθιά κρίση που περνάμε έχει, πολύ εύλογα, οδηγήσει πολλούς να αμφισβητούν συνολικά τις κατακτήσεις της μεταπολίτευσης, στάση που θυμίζει εκείνον που πέταξε το μωρό μαζί με τα βρωμόνερα της λεκάνης. Μαζί αμφισβητείται και το μονοτονικό, στο οποίο χρεώνονται όλες οι υπαρκτές και φανταστικές παθογένειες της ελληνικής εκπαίδευσης και της ελληνικής γλώσσας, όπως η δήθεν λεξιπενία (που δεν αποδεικνύεται από πουθενά, μάλλον το αντίθετο ισχύει). Δεν είναι τυχαίο ότι η τελευταία σκοταδιστική εκστρατεία, που ξεκίνησε με το υστερικό άρθρο της δασκάλας από τη Ραφήνα, δεν είχε στόχο απλώς το νέο βιβλίο Γραμματικής, αλλά το σύνολο της γλωσσικής και εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης από το 1976 και μετά, την καθιέρωση της δημοτικής επί Ράλλη και του μονοτονικού επί Βερυβάκη.

Επί της ουσίας, πολυτονικό σε μια γλώσσα που δεν γνωρίζει μακρά και βραχέα φωνήεντα (παρά τους κωμικούς ισχυρισμούς του Δ. Σαββόπουλου και καναδυό άλλων) δεν έχει κανένα απολύτως νόημα. Όμως, ένα άλλο επιχείρημα που προβάλλουν οι νοσταλγοί του πολυτονικού και οι σκοταδιστές (αυτές οι δυο κατηγορίες δεν ταυτίζονται) είναι ότι, τάχα, το μονοτονικό επιβλήθηκε περίπου πραξικοπηματικά, χωρίς προηγούμενη συζήτηση στην κοινωνία. Πρόκειται για άθλιο ψέμα που εκμεταλλεύεται το γεγονός ότι έχουν περάσει τριάντα χρόνια από τότε κι έτσι πολλοί δεν θυμούνται ποια ήταν η κατάσταση ή δεν τη γνώρισαν καν. Οπότε σκέφτηκα να ανεβάσω σήμερα, στη μνήμη του Λευτέρη Βερυβάκη, ένα παλιό μου άρθρο που επιχειρεί να ανασκευάσει ακριβώς αυτό το πολυτονιάτικο ψέμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γλωσσικό ζήτημα, Εις μνήμην, Μονοτονικό, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 172 Σχόλια »

Το βιβλίο σας το έστειλα χτες

Posted by sarant στο 19 Μαρτίου, 2012

Τι σημαίνει άραγε η πρόταση του τίτλου; Είναι ή όχι σαφής με το ισχύον τονικό σύστημα; Ενώ θα σκεφτόσαστε την απάντηση, να πω ότι το σημερινό άρθρο γράφεται με έναυσμα μια συζήτηση που πιάσαμε προχτές στο ιστολόγιο, με αφορμή το γεγονός ότι στο μήνυμα που έστειλε την περασμένη Δευτέρα ο (υπουργός Παιδείας πλέον) Γ. Μπαμπινιώτης προς τους εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων, δεν ακολουθεί το επίσημο τονικό σύστημα αλλά μια δική του τροποποιημένη εκδοχή στην οποία τονίζει και τα άρθρα. Όπως μπορείτε να δείτε στο σύντομο αυτό μήνυμα υπάρχουν τέσσερις περιπτώσεις με παραπανίσιους τόνους: όλων των βαθμίδων τής εκπαίδευσης, να σάς σφίξω νοερά το χέρι, ανάλογες τής προσφοράς του, καλλιέργεια τής ψυχής.

Θα μπορούσε βέβαια να υποστηρίξει κανείς ότι είναι αρκετά παράδοξο ένας υπουργός Παιδείας να μην εφαρμόζει το επίσημο τονικό σύστημα, δίνοντας το μήνυμα ότι «οι κανόνες δεν είναι για τους εκλεκτούς» (άραγε, αν ένας μαθητής στις πανελλήνιες εξετάσεις εφαρμόσει τους κανόνες Μπαμπινιώτη θα δει τον βαθμό του να μειώνεται;) αλλά δεν είναι αυτό το θέμα του άρθρου μας, το θέμα είναι αν χρειάζεται τροποποίηση το ισχύον τονικό σύστημα σε φράσεις όπως αυτή του τίτλου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μονοτονικό, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 206 Σχόλια »

Μεζεδάκια, ίσως με κύριο πιάτο

Posted by sarant στο 25 Ιανουαρίου, 2011

Λίγα μεζεδάκια θα σας σερβίρω σήμερα, και ο λόγος είναι ότι το τελευταίο από αυτά έχει μπόλικο ψαχνό και ενδέχεται να εξελιχτεί σε κύριο πιάτο. Αλλά φυσικά ξεκινάμε από τα καθαυτό μεζεδάκια, που όλα τους έχουν ένα κοινό σημείο, ότι τα έστειλαν φίλοι του ιστολογίου.

Παλιός φίλος από την πραγματική ζωή, που ξέρει ότι καταγράφω το φαινόμενο της ακλισιάς, μου έστειλε δυο παραδείγματα ακόμα, και μάλιστα από την έγκυρη Καθημερινή ή ίσως από την ηλέκδοσή της.

Σε άρθρο για τις εξεταστικές επιτροπές και τα πορίσματά τους, διαβάζουμε για «το φιάσκο του Βατοπέδι«. Επειδή το άρθρο το υπογράφουν δύο δημοσιογράφοι, δεν ξέρουμε ποιος από τους δυο είναι ο ακλισιάρης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Εφημεριδογραφικά, Μεζεδάκια, Μονοτονικό | Με ετικέτα: , , , , , | 181 Σχόλια »

Το ιγκρέκ της Ζακλίν ντε Ρομιγί και άλλα μικρά

Posted by sarant στο 22 Δεκέμβριος, 2010

Η ελληνίστρια Ζακλίν ντε Ρομιγί (Jacqueline de Romilly, δείτε και τη Βικιπαίδεια) έφυγε τις προάλλες από τον μάταιο τούτο κόσμο, πλήρης ημερών, στα 97 της. Χτές στην Ελευθεροτυπία, ο Στάθης Σταυρόπουλος σχολίασε, με νηφαλιότητα, τον τρόπο μεταγραφής του επωνύμου της στα ελληνικά:

Ελληνίστρια η Ρομιγύ (Jacqueline de Romilly) υποθέτω ότι όταν μετέγραφε το όνομά της στα ελληνικά, θα κρατούσε το υγκρέκ (y) και θα έγραφε Ρομιγύ, όχι Ρομιγί.
Ελληνικότεροι πάντως της Ρομιγύ οι Ελληνες μεταφραστές, δημοσιογράφοι και διορθωτές την κατέγραφαν και την καταγράφουν, ομόθυμα σχεδόν, Ρομιγί.
Μικρό το κακό, άλλωστε το πρόβλημα του περάσματος στα ελληνικά των ξένων ονομάτων είναι παλιό (ου μην και αρχαίο), μάλιστα πολύπλοκο -πολλές σχολές συγκρούονται.
Τα τελευταία χρόνια έχει κυριαρχήσει η σχολή της εξαπλούστευσης (γνωστής και ως απλοποίησης), η οποία βάζει και τη φωνητική και την ορθογραφική ή ετυμολογική προσέγγιση στον ίδιον παρονομαστή της απλότητας. Ετσι, αντί Σαίξπηρ, Σέξπιρ κι αντί Ρομιγύ, Ρομιγί. Πιθανόν να ‘ναι έτσι το σωστό, αλλά η ταπεινότης μου ήθελε να γράψει και κάτι για το δίκιο του υγκρέκ…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Γλωσσικοί μύθοι, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μονοτονικό | Με ετικέτα: , , , , , , , | 76 Σχόλια »

Πολυτονικό για διακοσμητικούς λόγους

Posted by sarant στο 17 Μαρτίου, 2010

Πριν μπω στο θέμα του σημερινού μου σημειώματος, θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι δεν έχω σκοπό να μετατρέψω το ιστολόγιο σε… Στάθης Γουότς. Ναι μεν θα ασχοληθώ για δεύτερο συνεχόμενο άρθρο με κάτι που έγραψε ο αγαπητός Στάθης Σταυρόπουλος, αλλά πρόκειται για σύμπτωση. Στο κάτω-κάτω, πρόκειται για ένα θέμα για το οποίο έχω γράψει πολλές δεκάδες σελίδες: το μονοτονικό σύστημα ή την αντιπαράθεση με τους οπαδούς του πολυτονικού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικό ζήτημα, Μονοτονικό, Παρωδίες | Με ετικέτα: , , , , , , , | 216 Σχόλια »