Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μουστάκια της Τζοκόντας’ Category

Εξωγήινα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Οκτώβριος, 2017

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού άρθρου μας με τα φαιδρά και τα παράλογα, κυρίως γλωσσικά, που μάζεψα ή που μου στείλατε την προηγούμενη βδομάδα είναι βέβαια παρμένος από τη συζήτηση του νομοσχεδίου για τη διόρθωση της ταυτότητας φύλου στη Βουλή, και ειδικότερα από την ομιλία του Κ. Μητσοτάκη, αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, ο οποίος, θέλοντας να επιχειρηματολογήσει για την ανάγκη να υπάρχει κάποιο επιπλέον στάδιο ελέγχου πριν από τη διόρθωση της ταυτότητας φύλου, είπε ότι είχε συζητήσει με έναν γιατρό ο οποίος του αφηγήθηκε την εξής ιστορία:

Μου διηγήθηκε, λοιπόν, μια ιστορία για ένα νέο παιδί, ο οποίος τον βρήκε και του ζήτησε να συνηγορήσει στην αλλαγή φύλου, επειδή ανέβηκε στον Υμηττό και του το είπε ένας εξωγήινος. Πραματική ιστορία, κύριε Υπουργέ.

Φυσικά έπεσε πολύ γέλιο και στην αίθουσα της Βουλής και στα κοινωνικά μέσα, με μιμίδια όπως αυτά που βλέπετε αριστερά.

Οπότε, εκεί ψηλά στον Υμηττό δεν υπάρχει απλώς κάποιο μυστικό, όπως επέμενε η Νανά Μούσχουρη, υπάρχουν και εξωγήινοι που σε πείθουν να αλλάξεις φύλο. Από τις διάφορες ατάκες που κυκλοφόρησαν, γέλασα περισσότερο με εκείνην που παρουσιάζει τον Κ. Μητσοτάκη να δεσμεύεται ότι «μέσα σε ένα μήνα θα έχουμε καθαρίσει τον Υμηττό από εξωγήινους», υπαινιγμός για τη δήλωσή του ότι θα καθαρίσει τα Εξάρχεια.

Το αστείο έχει και τη σοβαρή πλευρά του, που είναι ότι η χρήση τέτοιων γελοίων επιχειρημάτων υποτιμάει βαθύτατα τα άτομα που θέλουν να κάνουν διόρθωση ταυτότητας φύλου. Κάτι άλλωστε που συνέβη και με επιχειρήματα αλλων στελεχών της ΝΔ, όπως ότι «οι ισοβίτες θα κάνουν αλλαγή ταυτότητας φύλου για να μετάγονται στις γυναικείες φυλακές» (αυτό το είπε ο Άδωνης) ή ότι κάποιοι θα αλλάζουν ταυτότητα φύλου για να αποφεύγουν τη στράτευση.

Αλλά με την ίδια λογική, αφού είναι γνωστό ότι πολλοί γάμοι είναι εικονικοί, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν εμφανιστεί και εικονικά διαζύγια -για φορολογικούς λόγους- γιατί να μην μπει προϋπόθεση για τον γάμο ή για το διαζύγιο μια γνωμάτευση εμπειρογνωμονα ο οποίος θα βεβαιώνει ότι διέγνωσε ειλικρινή επιθυμία των δύο ενδιαφερομένων να παντρευτούν ή, αντίστοιχα, να χωρίσουν;

Τέλος πάντων, στο σαββατιάτικο άρθρο συνηθως δεν σχολιάζω επί της ουσίας, οπότε ας μην το συνεχίσω -περναμε στα μεζεδάκια μας.

* Φίλος που παρακολουθεί τη γλωσσικήν επικαιρότητα, μου έστειλε χρονογράφημα του Πέτρου Μανταίου στο οποίο χρησιμοποιείται ο όρος «δουξουδουά» για την επιλογή «Δ.Ξ/Δ.Α.» (Δεν ξέρω / Δεν απαντώ) των δημοσκοπήσεων και με ρώτησε αν είναι καινούργιος ο όρος. Όχι ακριβώς, αφού το slang.gr τον έχει καταγράψει πριν από τρία χρόνια.

* Μια άλλη φίλη, που έχει το περίεργο χόμπι να παρακολουθεί τις επιστολές αναγνωστών της Καθημερινής, μου έδειξε μια επιστολή με γλωσσικό ενδιαφέρον:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Βουλή, Ευπρεπισμός, Καβαφικά, Μαργαριτάρια, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 152 Σχόλια »

Σοβατζίδικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Σεπτεμβρίου, 2017

.Οι περισσότεροι θα απορείτε με τον τίτλο του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας σημειώματος. Ας πούμε ότι μυγιάστηκα και γι’ αυτό διάλεξα αυτόν τον τίτλο -και θα σας εξηγήσω αμέσως τι εννοώ.

Την περασμένη Κυριακή, στην επιφυλλίδα του στην Καθημερινή, ο συγγραφέας Τάκης Θεοδωρόπουλος δημοσίευσε ένα μάλλον ανερμάτιστο κείμενο με τον προκλητικό τίτλο «Και αν καταργούσαμε τα Ελληνικά;» στο οποίο υπήρχε και ένα απόσπασμα που φαίνεται να εννοεί την αφεντιά μου. Το παραθέτω:

Κι όμως, σε ορισμένους κύκλους η ορθή χρήση των ελληνικών είναι του συρμού. Λεξικά εκδίδονται και μοσχοπουλιούνται σαν ζεστά ψωμάκια, και κάτι ονόματα στις μαρκίζες του Διαδικτύου σιτίζονται αλιεύοντας σολοικισμούς και γραμματικές παρεκτροπές. Ελληνομαθείς οι μεν, γλωσσολόγοι οι δε, ελληνοπρεπείς εκ των ων ουκ άνευ και οι μεν και οι δε. Το πνεύμα του Μιστριώτη παραμένει ζωντανό, κι ας μη μιλάει καθαρεύουσα. Η λατρεία του ορθοδόξου σχήματος. Ο κ. Μπαμπινιώτης παρασκευάζει λέξεις βάσει κανόνων, και κάποιος κύριος στο Διαδίκτυο περνάει τις μέρες του σοβατίζοντας ρωγμές στους τοίχους των κειμένων.

Δεν είμαστε σίγουροι, διότι η μπηχτή είναι «αμένσιωτη» (για να χρησιμοποιήσω τον ιντερνετικό νεολογισμό), αλλά αρκετοί φίλοι θεώρησαν πως το απόσπασμα με φωτογραφίζει -και την ίδια γνώμη έχω κι εγώ.

Το κείμενο του κ. Τάκη είναι τόσο μπερδεμένο και ασύνδετο, που θα ήταν άθλος να επιχειρήσει κανείς είτε να του κάνει περίληψη είτε να το αντικρούσει.

Ωστόσο, φίλος στο Φέισμπουκ κατάφερε να κάνει την εξής περίληψη: Νεο-και-αρχαιο-ελληνική γραμματεία είναι άξιοι να διδαχθούν μόνο οι άριστοι που πιστεύουν ότι όταν χτίζαμε Παρθενώνες οι κουτόφραγκοι έτρωγαν βελανίδια, και επειδή αυτούς τους αρίστους τους καταδιώκουμε πάθαμε κοινωνική αφασία και έτσι φτώχυνε η γλώσσα, γι’ αυτό δεν κάνει να μας παίρνουν στον μεζέ οι χημικοί μηχανικοί, ότι μπερδεύουμε τον Μπουρντιέ με τον Μπαντιού, σημασία έχει ότι εμείς είμαστε με τους αρίστους που λέγαμε προηγουμένως.

Ένας άλλος φίλος, που σχολιάζει και εδώ, παρατήρησε: «όποιος κύριος (ή κυρία) σιτίζεται αλιεύοντας ορθογραφικές παρεκτροπές, ας καταγράψει ότι ο κ. Θ. γράφει «τα Gaellic» με δύο «l» ενώ η λέξη θέλει ένα μόνο«.

Εγώ από την πλευρά μου δεν έχω τίποτε να απαντήσω, πέρα από το ότι, απ’ όσο ξέρω, οι ρωγμές στους τοίχους δεν σοβαντίζονται· μόνο τα σκασίματα.

Και μετά από αυτό το αυτοαναφορικό πρώτο πιάτο, ας περάσουμε στα κανονικά μας μεζεδάκια. Τα οποία, αν δεν ήταν οι σοβάδες του κ. Τάκη, πιθανόν να είχαν τίτλο σχετικό με την επίσκεψη του Εμανουέλ Μακρόν. Και πάλι καλά, επειδή αλλιώς ο τίτλος μάλλον θα επαναλάμβανε κάποιο χιλιοειπωμένο λογοπαίγνιο για το όνομα του Γάλλου Προέδρου. Για να παραφράσω μιαν ατάκα που είδα κάπου, «Ήρθε ο Πρόεδρος της Γαλλίας συνοδευόμενος από τη σύζυγό του, 40 επιχειρηματίες και 36.578 λογοπαίγνια σχετικά με το όνομά του».

* Αλλά ας μείνουμε στην επίσκεψη του Μακρόν. Σε ρεπορτάζ της Καθημερινής, διαβάζουμε:

Φόρο τιμής στην ελληνική νεολαία «που βλέπει τις προοπτικές της να συρρικνώνονται» επέτεινε ο Γάλλος Πρόεδρος…

Παρντόν; Επέτεινε φόρο τιμής; Αλλά το επέτεινε μόνο του «επιτείνω» μπορεί να είναι αόριστος. Τον φόρο τιμής δεν τον επιτείνουμε, τον αποτίουμε ή, αν ενστερνιζόμαστε τη μπαμπινιωτική μόδα, τον αποτίνουμε. (Καθιερωμένο είναι το αποτίω. Ο Μπαμπινιώτης ξέθαψε το αρχαίο αποτίνω, και κάποιοι το υιοθέτησαν).

Στο μαργαριτάρι ίσως να έχει παίξει ρόλο το «αποτίνω», ίσως ο συντάκτης να έγραψε «απέτινε» και ο κορέκτορας να το διόρθωσε σε «επέτεινε» -αλλιώς δεν μπορώ να το εξηγήσω. Πάντως, κοτσάνες θάλλουν και στα τεμένη της αριστείας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαιολογία, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 186 Σχόλια »

Πενταυγουστιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Αύγουστος, 2017

Τεταρταυγουστιανά θα τα λέγαμε αν δημοσιεύονταν χτες, επέτειο της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά στις 4 Αυγούστου 1936, μιας από τις ελάχιστες ημερομηνίες που έχουν δώσει λέξη στη γλώσσα μας. Όμως, δημοσιεύονται σήμερα -άρα, πενταυγουστιανά.

Και ξεκινάμε με μιαν ακλισιά από την προηγούμενη βδομάδα, όπου σε κάποιο δελτίο ειδήσεων γράφτηκε για «22 απόπλους» από τον Πειραιά και «12 απόπλους» από τη Ραφήνα.

Ο απόπλους, λέμε, αλλά πώς κάνει στον πληθυντικό; Κατά τον Μπαμπινιώτη δεν έχει πληθυντικό, ενώ το Βικιλεξικό και η Lexigram δίνουν: οι απόπλοι, των απόπλων, τους απόπλους.

Άρα σωστή η κάρτα του καναλιού; Όχι, διότι εδώ έχουμε ονομαστική.

Πολύ πιο απλό είναι να παραδεχτούμε πως η λέξη είναι ελλειπτική, δεν έχει πληθυντικό και να μιλάμε για «22 αναχωρήσεις» ή, αφού ήδη έχουμε την αναχώρηση στον τίτλο της κάρτας, για «22 πλοία».

* Γράφει ο Δ. Νανούρης στην ΕφΣυν:

Ορρωδούν προ του θεϊκού ΘΑλέξη ο καραμπουζουκλής Καλαματιανός ΘΑμαράθ και το συνεταιράκι του ο Μπένι (απ’ το ’να αυτί κι απ’ τ’ άλλο βγαίνει).

Εντάξει, τους έκανε με τα κρεμμυδάκια και τους τρεις, αλλά… αλλά τι θα πει «ορρωδούν»; Ορρωδώ θα πει «λιποψυχώ, διστάζω» και χρησιμοποιείται κυρίως στη στερεότυπη φράση «δεν ορρωδεί προ ουδενός» που τη λέμε για κάποιον αδίστακτο.

Φοβάμαι ότι ο αρθρογράφος ήθελε εδώ να γράψει «Ωχριούν προ του ΘΑλέξη ο ΘΑμαράθ και ο Μπένι», εννοώντας ότι είναι πολύ υποδεέστεροι από αυτόν (εν προκειμένω, στην τέχνη της παραπλάνησης).

Μπαμπά σας γλώσσα γιατί δεν μιλάτε;

* Μια βουλευτίνα του κόμματος του Μακρόν μοίραζε φυλλάδια σε μια λαϊκή αγορά, όταν δέχτηκε επίθεση από κάποιον περαστικό.

Στο σχετικό άρθρο, η Καθημερινή γράφει:

Η Ροσί διένειμε φυλλάδια στην αγορά όταν την χτύπησε ένας άνδρας γύρω στις 11.00 το πρωί.

Στέκει αυτό; Όχι. Θέλουμε παρατατικό στο πρώτο ρήμα, όπως θα φανεί αμέσως αν αντί για το «διανέμω» βάλουμε το συνώνυμο «μοιράζω». Η βουλεύτρια μοίραζε φυλλάδια όταν την πλησίασε ο άγνωστος. Κανείς φυσικός ομιλητής δεν θα πει «Η βουλεύτρια μοίρασε φυλλάδια όταν τη χτύπησε ένας άνδρας».

Άρα, διένεμε -όχι «διένειμε». Ή πιο απλά, μοίραζε. Μπαμπά σας γλώσσα, και πάλι, γιατί δεν μιλάτε;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευπρεπισμός, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 208 Σχόλια »

Ετεροχρονισμένα δευτεραπριλιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Απρίλιος, 2017

Ετεροχρονισμένα, επειδή δημοσιεύονται Κυριακή αντί για Σάββατο που είναι το συνηθισμένο -βλέπετε, χτες είχαμε βάλει το Μηνολόγιο του Απρίλη. Δευτεραπριλιάτικα, επειδή σήμερα έχουμε 2 Απριλίου. Το άρθρο που είχε δημοσιευτεί πέρσι τέτοια μέρα (που ήταν Σάββατο) το είχα πει απλώς «δευτεραπριλιάτικα μεζεδάκια», σήμερα προσθέτω και τον δεύτερο χαρακτηρισμό.

Χτες ήταν πρωταπριλιά αλλά δεν είδα κάποιο πρωταπριλιάτικο που να μου φάνηκε πολύ γουστόζικο. Αντιγράφω κάτι που είδα στον τοίχο του Δημήτρη Μανιάτη στο Facebook: Πρωταπριλιάτικο ψέμα υπήρχε ως θεσπισμένη μορφή φάρσας και εθίμου σε εποχές με λιγότερη πληροφορία και απόθεμα ματαίωσης. Σήμερα που δεν υφίσταται πίστη σε τίποτε και όλοι διαγωνίζονται στον κρετινισμό, η πρωταπριλιά έπεσε μαχόμενη.

Βέβαια, θα μπορούσε να πει κανείς ότι στην εποχή της Μεταλήθειας και των πλαστών ειδήσεων κάθε μέρα είναι πρωταπριλιά -οπότε έχασε και η κανονική πρωταπριλιά το αντικείμενό της.

* Και ξεκινάω με ένα μεζεδάκι φαληριώτικο -διότι, παρόλο που βρίσκομαι στην ξενιτειά έχω ανταποκριτές.

Μου λέει ο φίλος μου: Οι φιλόζωοι διαμαρτύρονται για την (παράνομη, όπως λένε) απαγόρευση του ταΐσματος των
αδέσποτων γατιών στο «Ρέστειο Κολυμβητήριο Παλαιού Φαλήρου».

Εμένα όμως με ξενίζει το «Δεν επιτρέπεται αυστηρά» του Δήμου. Τι διάβολο, ντράπηκαν να πουν «Απαγορεύεται»;
Θυμήθηκαν το Il est interdit d’interdire του Μαΐου 1968;

Καλά τα λέει ο φίλος. Ακόμα κι αν δεχτούμε ότι ισχύει (ας μην το περιπλέξουμε) το «Απαγορεύεται» = «Δεν επιτρέπεται», το «Απαγορεύεται αυστηρά» δεν ισοδυναμεί με το «Δεν επιτρέπεται αυστηρά».

Αυτό είναι ολοφάνερο, θα πείτε, σκεφτείτε όμως πόσο συχνές είναι διατυπώσεις του τύπου «Δεν επιτρέπεται το κάπνισμα σε όλες τις πτήσεις» (Μετάφραση του «Απαγορεύεται το κάπνισμα σε όλες τις πτήσεις στην απαγορευοφοβική διάλεκτο).

* Η (γλωσσική) μπούρκα της εβδομάδας από τίτλο άρθρου του Χάφιποστ:

Θηλυκός παλαιστής του WWE ήθελε να αφαιρέσει την ζωή της μετά την διαρροή προσωπικού ερωτικού της βίντεο.

Δεν φτάνει που χρησιμοποιούν τον «επίκοινο» τύπο (το βάζω σε εισαγωγικά επίτηδες) για το ουσιαστικό, αλλά και τον αρσενικό τύπο για το επίθετο -θηλυκός παλαιστής λες και πρόκειται για κάποιο ζώο που δεν έχει ειδικό όνομα για το θηλυκό του, π.χ. θηλυκός ορνιθόρυγχος. Τουλάχιστον, ας έβαζαν «Γυναίκα παλαιστής».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νόμος του Μέφρι | Με ετικέτα: , , , , | 207 Σχόλια »

Θηλυκή ταυτότητα γένους αρσενικού (της Αγγέλικας Ψαρρά)

Posted by sarant στο 18 Νοέμβριος, 2016

Το σημερινό άρθρο είναι αναδημοσίευση ενός πρόσφατου άρθρου της Αγγέλικας Ψαρρά στην Εφημερίδα των Συντακτών, για ένα θέμα που μας έχει και εδώ απασχολήσει πολλές φορές -τους έμφυλους τύπους των επαγγελματικών θηλυκών και ειδικότερα τον τύπο «η βουλεύτρια». Προκαταβολικά ζητώ συγνώμη από τους τακτικούς σχολιαστές, για τους οποίους το σημερινό θέμα είναι γνωστό -αλλά έχει και η μάθηση μάνα.

Όπως θα έχουν διαπιστώσει όσοι διαβάζουν συχνά το ιστολόγιο, είμαι ένθερμος οπαδός των έμφυλων τύπων και θεωρώ ότι η χρήση τους είναι ένα μικρό αλλά απαραίτητο βηματάκι στην κατεύθυνση της ισότητας των φύλων. Επειδή μέχρι πριν από καναδυό γενιές τόσα και τόσα επαγγέλματα, λειτουργήματα και αξιώματα ήταν άβατο για τις γυναίκες, τα αντίστοιχα επαγγελματικά θηλυκά ονόματα δεν υπάρχουν ή δεν έχουν τριφτεί στη χρήση, κι έτσι ξενίζουν. Χρησιμοποιούνται έτσι επίκοινοι τύποι (δηλαδή για το θηλυκό χρησιμοποιείται ο αρσενικός τύπος: η βουλευτής, η δικαστής κτλ.) οι οποίοι κατά τη γνώμη μου αποτελούν μιαν ωραιότατη μπούρκα που κρατάει τις γυναίκες αόρατες.

Δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες, βέβαια. Στα ουσιαστικά σε -ος, όπου υπάρχουν θηλυκοί τύποι στη γλώσσα μας (π.χ. η μέθοδος) θα δεχτούμε τους επίκοινους τύπους (π.χ. η πρωθυπουργός, αν και θα το λέμε φοβάμαι για ξένες πρωθυπουργούς διότι με τη μαύρη καθυστέρηση που μας δέρνει θα αργήσουμε πολύ να αποκτήσουμε και εκλεγμένη ελληνίδα πρωθυπουργό πλάι στην υπηρεσιακή κυρία Θάνου) Στα ουσιαστικά σε -τής, αντίθετα, οι επίκοινοι τύποι είναι τελείως αδικαιολόγητοι.

Ποιον έμφυλο τύπο; Για την περίπτωση των γυναικών που εκλέγονται στη Βουλή υπάρχουν δυο δυνατότητες να δηλωθεί ο έμφυλος τύπος: υπάρχει ο τύπος βουλεύτρια, που είναι και ο ομαλός ελληνικός τύπος για τα ονόματα της κατηγοριας αυτής (ποιητής-ποιήτρια, νοσηλευτής-νοσηλεύτρια, εκπαιδευτής-εκπαιδεύτρια), αλλά υπάρχει και ο τύπος σε -ίνα, ένα επίθημα που έχει γενική χρήση. Παλιότερα είχα δείξει την προτίμησή μου στον τύπο «βουλευτίνα», τώρα χρησιμοποιώ και τους δύο περίπου αδιάφορα και εναλλάξ. Οι ενστάσεις για τον τύπο «βουλευτίνα» είναι ότι παλιότερα το -ίνα δήλωνε τη σύζυγο του (άντρα) βουλευτή (πρβλ. «να με λένε δημαρχίνα κι ας πεθαίνω από την πείνα»), ότι έχει μια μικρή δυσκολία στη γενική πληθυντικού και ότι κάποιοι θεωρούν υποτιμητικούς τους τύπους σε -ίνα. Οι αντιρρήσεις για τον τύπο «βουλεύτρια» είναι πως ακούγεται υπέρ το δέον λόγιος σε κάποιους και ότι ξενίζει επειδή δεν έχει χρησιμοποιηθεί πολύ -είναι όμως τύπος απολύτως ομαλός. Νομίζω ότι μπορούμε να χρησιμοποιούμε και τους δύο τύπους, σε επισημότερο ύφος τη ‘βουλεύτρια’, σε οικειότερο/προφορικό τη ‘βουλευτίνα’.

Το περίεργο είναι ότι ο τύπος «βουλεύτρια» προκαλεί οργισμένες αντιδράσεις σε διάφορους άντρες, και μάλιστα σε όλο το πολιτικό φάσμα. Οι ακροδεξιοί του Στόχου θεωρούν ένδειξη αγραμματοσύνης τον τύπο «βουλεύτρια» (είναι πολύ χαρακτηριστικό αυτό που γράφουν: μήπως τις μπέρδεψαν με τις χορεύτριες; ), αλλά και στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ πρόπερσι είχε εξαπολύσει δριμύτατη επίθεση στη βουλευτίνα του κόμματός του Αφροδίτη Σταμπουλή, επειδή χρησιμοποιούσε τον τύπο «βουλεύτρια». Αλλά και το πρόσφατο άρθρο της Αγγ. Ψαρρά προκάλεσε ρίγη ιερής αγανάκτησης σε κάποιους πολύ αριστερούς αγωνιστές του πληκτρολογίου, που έγραψαν για το άρθρο που θα διαβάσετε ότι «η ‘μπατσίνα’ της φασιστικής πολιτικής ορθότητας λίγο ως πολυ χαρακτηρίζει ως αναγνώστες του ‘΄Στόχου’ όσους δεν χρησιμοποιούν την λέξη ‘βουλεύτρια'».

Για να ενοχλεί τόσο αυτός ο τύπος, μάλλον αξίζει να τον χρησιμοποιήσουμε.

Μια τελευταία παρατήρηση: κακώς συνδέεται (από κάποιον που την άποψή του παραθέτει η Αγγ.Ψαρρά) ο τύπος «βουλεύτρια» με τη Ζωή Κωνσταντοπούλου. Όπως θα θυμάστε ίσως, δεν είχε ποτέ της, όσο ήταν ΠτΒ, χρησιμοποιήσει τον έμφυλο τύπο, προτιμούσε -άστοχα, αν με ρωτήσετε- την άκομψη κατά τη γνώμη μου προσφώνηση «κυρίες βουλευτές και κύριοι βουλευτές» (ή αντίστροφα, δεν θυμάμαι).

ΘΗΛΥΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΓΕΝΟΥΣ ΑΡΣΕΝΙΚΟΥ (της Αγγ.Ψαρρά)

Δύο πρόσφατα γεγονότα -ψυχρολουσίες, καλύτερα- στάθηκαν αφορμή για το σημερινό σημείωμα: το πρώτο είναι ο ανασχηματισμός και τα όσα σιχαμερά ακούστηκαν και γράφτηκαν για τη νέα υπουργό Εργασίας, αν μάλιστα συγκριθούν με την ασυλία που φάνηκε πως απολαμβάνει ο νέος υφυπουργός Παιδείας.

Το δεύτερο είναι, προφανώς, η εκλογή Τραμπ: η πολιτική παραμένει διεθνώς προνομιακό πεδίο για την άνθηση ενός απροκάλυπτου σεξισμού.

Αλλά οι σεξιστικές συμπεριφορές που κραυγάζουν το όνομά τους τροφοδοτούν -και τροφοδοτούνται από- χαμηλόφωνες αντιστάσεις στην πολιτική παρουσία των γυναικών, αντιστάσεις ικανές να περνούν απαρατήρητες. Εύγλωττο παράδειγμα οι πρόσφατες τύχες μιας φαινομενικά ανώδυνης λέξης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Βουλή, Επαγγελματικά θηλυκά, Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 307 Σχόλια »

Μπρεξιταρισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Φεβρουαρίου, 2016

Το 1998 το Λεξικό Μπαμπινιώτη συμπεριέλαβε το λήμμα «εξιτάρω» με τη σημείωση ότι πρόκειται για αργκό των νέων. Το νεότερο Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας επίσης περιλαμβάνει το λήμμα αυτό. Αντιθέτως, λήμμα «μπρεξιτάρω» δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει και λήμμα «γκρεξιτάρω» -αν πάντως το βάλουμε στόχο να φτιάχνουμε αβέρτα λέξεις για να φτάσουμε τα 5 εκατομμύρια, μπρεξιτάρω θα μπορούσε να σημαίνει «ερεθίζω, διεγείρω κάποιον με την ιδέα του μπρέξιτ». Και αφού τα μεζεδάκια γράφονται ενώ συνεχίζεται η μαραθώνια σύνοδος κορυφής που είναι αφιερωμένη στο μπρέξιτ, δηλαδή στην έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ, σκέφτηκα να νεολογίσω στον τίτλο, αν και τελικά μαθαίνω ότι στη σύνοδο τα βρήκαν με τη Βρετανία, χωρίς αυτό βέβαια να σημαίνει ότι αποτράπηκε ο κίνδυνος του μπρέξιτ.

Τα μεζεδάκια, εννοείται, δεν έχουν σχέση είτε με το μπρέξιτ είτε με τη σύνοδο κορυφής, απλώς συμπίπτουν χρονικά.

* Και ξεκινάω με μιαν ακόμα περίπτωση γραμματικής μπούρκας, που μας έρχεται από την Κύπρο. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, υπάρχει αίτημα του Προέδρου Αναστασιάδη «για παύση της διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας». Σε άλλα κυπριακά μέσα η μπούρκα διατηρείται, αλλά με καθαρευουσιάνικη δαντέλα: της διοικητού.

Ασφαλώς, «της διοικήτριας», όπως θα λέγαμε και «της διευθύντριας». Έχω πάντως προσέξει ότι οι κουμπάροι στην Κύπρο προτιμούν τους επίκοινους τύπους περισσότερο από εμάς. Από την άλλη, έχουν διοικήτρια στην κεντρική τους τράπεζα, έστω κι αν την αποκαλούν «διοικητή».

* Η ακλισιά της εβδομάδας, από άρθρο της ΕφΣυν για τον Άγιο Γεώργιο, το νησάκι που βρίσκεται πλάι στη Σαλαμίνα -αν και δεν είναι πια νησάκι, αφού, όπως βλέπω στο χάρτη, ενώνεται με τη Σαλαμίνα με ένα είδος προβλήτα(ς).

Το νησάκι αυτό χρησίμευε τον 19ο αιώνα για λοιμοκαθαρτήριο, για καραντίνα -οπότε ο αρθρογράφος το παρομοιάζει με τη Σπιναλόγκα αν και, όπως κι ο ίδιος αναγνωρίζει, υπάρχουν αρκετές διαφορές στον ρόλο που έπαιξαν. Ωστόσο, μας λέει «Οι ομοιότητες των δύο μικρών νησιών, της Σπιναλόγκα και του Αγίου Γεωργίου, είναι πολλές».

Εδώ τα χαλάμε. Γιατί άκλιτη η Σπιναλόγκα; Για να δείξουμε ότι ξέρουμε πως είναι δάνειο; Σουσουδισμός απαράδεκτος.

* Ύστερα από τόσον καιρό που ψαρεύω τα μαργαριτάρια του, ας πω και ένα μπράβο για τον Κώστα τον Μπογδάνο, ο οποίος την Τρίτη (αν δεν κάνω λάθος) χρησιμοποίησε στην εκπομπή του τον αναλογικό τύπο «έχει ανάξει» αντί του αμαληκιτικού «έχει αναγάγει». Νομίζω μάλιστα πως με κοιτούσε την ώρα που το έλεγε 🙂

* Ενδιαφέρουσα ακυρολεξία στις δηλώσεις του παραιτηθέντος υφυπουργού κ. Παν. Σγουρίδη. Δήλωσε: «Αν δεν τάξεις, δεν σε ψηφίζει. Όταν σου μιλάει κάποιος ορθολογιστικά, δεν είναι καλός. Επειδή είμαι παλιά καραβάνα και επειδή δεν φείδομαι των λόγων μου, πρέπει κάποια στιγμή να πούμε την αλήθεια. Αυτή είναι η αλήθεια»

Άλλο ήθελε να πει ο κ. Υπουργός. Προφανώς ήθελε να πει ότι μιλάει πάντα με παρρησία, ότι δεν κρύβεται, ότι δεν μασάει τα λόγια του. Προτίμησε το «δεν φείδομαι» που όμως σημαίνει δεν οικονομώ τα λόγια μου, είμαι φλύαρος. Βέβαια, αλήθεια έλεγε -αλλά δεν νομίζω ότι είναι να παινεύεται γι’ αυτό!

* Πιο σωστό βέβαια θα ήταν να πω «του υπό παραίτηση υπουργού». Επειδή ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται στις Βρυξέλλες για το μπρέξιτ, δεν έχει ασχοληθεί με το θέμα.

* Οι σπαμαδόροι βελτιώνονται. Βλέπω στη σπαμοπαγίδα του ιστολογίου τρία-τέσσερα σπαμ που λένε περίπου το εξής:

«Ψαγμενο κειμενο παιδια. Συνεχίστε να ανεβαζεται τετοια κειμενα να εχουμε και κατι της προκοπης να χαζευουμε».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , | 302 Σχόλια »

Άκεφα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Ιανουαρίου, 2015

Ο κωμικός ηθοποιός ανεβαίνει στο σανίδι και δίνει παράσταση ακόμα κι αν έχει πένθος. Τα μεζεδάκια για να γραφτούν θέλουν κέφι, αλλά σήμερα είμαι άκεφος, σοκαρισμένος ίσως με όσα γίνονται στη Γαλλία, μια χώρα που την αγαπώ και τη νιώθω πολύ κοντινή μου. Να με συγχωρέσετε που τα σημερινά μεζεδάκια θα είναι άκεφα.

* Πλησιάζουν οι εκλογές και προεκλογικό κλίμα δεν έχουμε ακόμα νιώσει -εγώ τουλάχιστον. Αλλά αρκετά από τα μεζεδάκια μας έχουν να κάνουν με την προεκλογική περίοδο.

Σχολιάστηκαν πολύ οι μεταγραφές από το ΠΑΣΟΚ στη ΝΔ, όπως της βουλευτίνας Άντζελας Γκερέκου -που είναι ισχυρή ένδειξη ότι το κόμμα του Βαγγέλη Βενιζέλου μπορεί και να μείνει εκτός Βουλής. Αντιδρώντας στη μεταπήδηση, ο κ. Βενιζέλος έστειλε επιστολή στον κ. Σαμαρά, όπου αναφέρει: «Αγαπητέ Αντώνη, δεν περίμενα ότι η Νέα Δημοκρατία θα συνέπραττε σε μία τόσο ανήθικη και αντιαισθητική πολιτική πράξη όπως αυτή της κας Γκερέκου στην Κέρκυρα. Σ΄ ένα νησί του πολιτισμού και της ευπρέπειας. Κρίμα».

Δηλαδή αν η μεταπήδηση αφορούσε μιαν άλλη εκλογική περιφέρεια, την Ηλεία ή τη Λάρισα ας πούμε, θα ήταν λιγότερο κατακριτέα από τον κ. Βενιζέλο;

* Με ρωτάει ένας φίλος αν είναι σωστός ο τίτλος στο άρθρο του Σ. Πολυμίλη: Θα ζήσουμε ξανά ένα νέο 2012;

Κάτι δεν μου πάει καλά. Θα ζήσουμε ένα νέο 2012, εντάξει. Θα ζήσουμε ξανά το 2012, εντάξει. Αλλά έτσι που το λέει στέκεται μόνο αν και το 2013 ή το 2014 είχαμε ήδη ζήσει ένα νέο 2012. Τέλος πάντων, δεν είναι και προς θάνατο.

* Τίτλος άρθρου στον ιστότοπο του Ποταμιού: Η κυβέρνηση «ξέχασε» τις ευάλωτα κοινωνικά ομάδες και στις γιορτές. Ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, εντάξει. Ευάλωτες κοινωνικά ομάδες, εντάξει. Αλλά ευάλωτα κοινωνικά, δεν στέκει.

Όσο για τα εισαγωγικά, αναρωτιέμαι τι σκοπό έχουν. Ίσως υπάρχει ποσόστωση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , | 140 Σχόλια »

Δεν είμαστε βουλευτές, είμαστε βουλεύτριες -ή βουλευτίνες;

Posted by sarant στο 17 Δεκέμβριος, 2014

Σήμερα γίνεται η πρώτη ψηφοφορία για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, που βέβαια δεν πρόκειται να δώσει αποτέλεσμα αλλά θα αποτελέσει ίσως κάποιαν ένδειξη ως προς το αν υπάρχει πιθανότητα να συγκεντρωθούν 180 θετικές ψήφοι στην τρίτη και τελική ψηφοφορία, στις 29 του μηνός -αλλά αυτά θα τα συζητήσουμε, ίσως, αύριο.

Προς το παρόν το ιστολόγιο επανέρχεται σε ένα θέμα με το οποίο έχει κατ’ επανάληψη ασχοληθεί, δηλαδή τα επαγγελματικά θηλυκά γενικώς, ή μάλλον ειδικότερα το θηλυκό του ονόματος «ο βουλευτής». Τα όσα θα πούμε ισχύουν επίσης και για τον δικαστή, όχι όμως για επαγγελματικά ονόματα με άλλες καταλήξεις όπως «ο υπουργός».

Βέβαια, με το θέμα έχω ασχοληθεί πολλές φορές και δεν αποκλείεται να έχω κουράσει τους ταχτικούς θαμώνες του ιστολογίου -που τους ζητώ συγνώμη. Το νέο στοιχείο, που με έσπρωξε να θίξω και πάλι το θέμα, είναι ένα σύντομο άρθρο που δημοσιεύτηκε στην Αυγή του περασμένου Σαββάτου, με τον τίτλο «Δεν είμαστε βουλευτές, είμαστε βουλεύτριες«, που ήταν ρεπορτάζ από μια εκδήλωσης του ΣΥΡΙΖΑ με θέμα τον σεξισμό στη Βουλή. Το άρθρο (που θα το αναδημοσιεύσω ολόκληρο παρακάτω), συνοδευόταν από τη φωτογραφία της βουλεύτριας Ζωής Κωνσταντοπούλου, δημιουργώντας την εύλογη αλλά λανθασμένη εντύπωση ότι επρόκειτο για φράση που την είπε η Ζ.Κ. (κάτι που δεν προκύπτει από το ρεπορτάζ), κι έτσι, επειδή η βουλευτίνα του ΣΥΡΙΖΑ έχει έντονες συμπάθειες και αντιπάθειες (προσωπικά τη θεωρώ κόσμημα της κοινοβουλευτικής μας ζωής) το άρθρο συζητήθηκε πολύ στα κοινωνικά μέσα.

Μπορεί βέβαια ο έμφυλος τύπος («βουλεύτριες») να υποστηρίχτηκε σε εκδήλωση του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι προτιμήσεις ακολουθούν την πολιτική τοποθέτηση -για παράδειγμα, στο Φέισμπουκ ο Αρίστος Δοξιάδης επικρότησε θερμά τον τύπο «βουλεύτριες», ενώ αντίθετα παλαιότερα ένας φιλόλογος, στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ στον νομό Σερρών, είχε εξαπολύσει δριμύτατη επίθεση στη βουλευτίνα του κόμματός του Αφροδίτη Σταμπουλή, επειδή χρησιμοποιούσε τον τύπο «βουλεύτρια».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επαγγελματικά θηλυκά, Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , | 260 Σχόλια »

Κυριακάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2014

Επειδή το ιστολόγιο χτες πενθούσε, τα μεζεδάκια μετατέθηκαν για σήμερα· θα μπορούσα να τα αποκαλέσω ‘ετεροχρονισμένα’, αλλ’ αυτό το επίθετο το έχω χρησιμοποιήσει άλλη φορά, όπως και το ‘αγιοπνευματικά’, οπότε ας τα πω απλώς «κυριακάτικα» να ξεμπερδεύω.

Το πρώτο από τα μεζεδάκια έχει ξεμείνει από την προηγούμενη βδομάδα, όπου δεν χώρεσε λόγω πληθώρας ύλης. Μετά τις δημοτικές εκλογές, ο Αγ. Πειραιώς εξέδωσε μακροσκελή απάντηση προς την παράταξη «Λιμάνι της αγωνίας» (που υποστηρίχτηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ), στην οποία περιέχεται η εξής θαυμάσια κατακλείδα: καταδεικνύει τό ἀποτυχημένο μαρξιστικό-λενινιστικό κοσμοείδωλό του, πού 70 χρόνια στίς χῶρες τοῦ ὑπαρκτοῦ σοσιαλισμοῦ προσέφερε γκουλάγκς, μυστικές ἀστυνομίες, ψυχιατρεῖα καί τίς περίφημες δίκες τῆς Μόσχας μέ τίς ἀλλεπάλληλες ἐκτελέσεις τῶν πρώην συντρόφων.

Να προσέξουμε αφενός ότι ο αγ. Πειραιώς κλίνει τα γκουλάγκ κατά την αγγλική γραμματική, με -ς στο τέλος, κάτι που είναι σωστό για τα αγγλικά όχι όμως για τα ελληνικά (ή για τα ρωσικά), και αφετέρου ότι, όπως ομολογεί, διετέλεσε μπολσεβίκος.

* Τα μουστάκια της εβδομάδας, σε άρθρο για τη Βραζιλία: Εκατοντάδες Βραζιλιάνοι είχαν σκοτωθεί ή είχαν βασανιστεί κατά τα χρόνια της δικτατορίας, ανάμεσα στους οποίους ήταν και η σημερινή Πρόεδρος της χώρας, Ντίλμα Ρούσεφ – τότε αριστερή αντάρτης. Μουστακάκι μάλλον διότι τουλάχιστον το επίθετο διατήρησε τη θηλυκότητά του έστω κι αν η αντάρτισσα αναγκάστηκε (ίσως και για συνωμοτικούς λόγους) να μεταμφιεστεί σε αντάρτη.

* Κατά καιρούς δημοσιεύουμε κωμικούς τίτλους του τύπου «Παιδάκι δάγκωσε σκυλάκι», δηλαδή τίτλους όπου η συνήθης σειρά υποκείμενο-ρήμα-αντικείμενο έχει αντιστραφεί για λόγους εφέ, με αποτέλεσμα να σκοντάφτει ο αναγνώστης και να αναρωτιέται ποιος δάγκωσε ποιον. Στα μεζεδάκια της περασμένης εβδομάδας είχαμε, για παράδειγμα, τον τίτλο «Κοριτσάκι 18 μηνών μετέφερε από τη Μύκονο στην Αθήνα αεροσκάφος C-130», και το αναπόφευκτο σχόλιο «χεροδύναμο το βρέφος!»

ingrΒέβαια, εδώ ο αναγνώστης απλώς κοντοστέκεται και χαμογελάει. Ωστόσο, μερικές φορές τέτοιοι αναποδογυρισμένοι τίτλοι είναι γνήσια ασαφείς. Παράδειγμα, ο τίτλος που υπήρχε σε άρθρο στο in.gr: Φοιτητές κρατούν ομήρους τζιχαντιστές αντάρτες στο Ραμάντι του Ιράκ. Ποιος κρατάει ποιον; Από τη διατύπωση, οι φοιτητές έπιασαν ομήρους τους αντάρτες. Όπως σχολιάζει και ο φίλος που μου το έστειλε: «Αυτοί είναι φοιτητές!» Όμως όχι, οι αντάρτες εισέβαλαν στο πανεπιστήμιο, οπότε το εφετζίδικο αναποδογύρισμα της φυσιολογικής σειράς λειτουργεί εντελώς παραπλανητικά -γι’ αυτό άλλωστε και ο τίτλος στο μεταξύ άλλαξε σε «Στα χέρια ανταρτών φοιτητές στο Ραμάντι του Ιράκ», όχι πριν αναπαραχθεί σε διάφορα ιστολόγια.

* Άλλο ένα πολύ διασκεδαστικό λάθος που τελικά διορθώθηκε στον αρχικό ιστότοπο αλλά αναπαράχθηκε αλλού. Σε άρθρο του tvxs.gr περί Μπακούνιν, υπήρχε η εξής πρόταση: Ενώ ο Μαρξ πίστευε ότι η επανάσταση θα ξεσπάσει στις αναπτυγμένες χώρες και το βιομηχανικό προλεταριάτο, ο Μπακούνιν, επηρεασμένος από τις  θεωρίες του Μαρκούζε και του Φανόν, πίστευε ότι η επανάσταση θα ξεκινήσει από τις υπανάπτυκτες χώρες (Ρωσία, Κίνα, Κούβα κτλ) και η βάση της θα είναι οι αγρότες, διανοούμενοι και οι «λούμπεν» προλετάριοι.

Δεδομένου ότι ο Μιχαήλ Μπακούνιν γεννήθηκε το 1814 και πέθανε το 1876, θα ήταν πολύ δύσκολο να επηρεαστεί από τον Μαρκούζε, ο οποίος γεννήθηκε το 1898 και επομένως το 1876 δεν ήταν «μουδέ σπόρος στ’ αχαμνά του πατέρα του» για να επαναλάβω τον Καρκαβίτσα. Ακόμα πιο δύσκολα είναι τα πράγματα με τον αντιλέζο Φραντς Φανόν, που γεννήθηκε το 1925.

Πώς έγινε το λάθος; Φαίνεται ότι η πηγή της πρότασης είναι η εξής:  «Fanon, like Bakunin, pinned his hopes on the great mass of unprivileged and un-Europeanized village laborers and Lumpenproletariat from the shanty towns, uprooted, impoverished, starving, and with nothing to lose (από το Bakunin on Anarchy. πρόλογος, σελ. xviii, ενώ στην ίδια σελίδα γίνεται αναφορά και στον Μαρκούζε). Χρειάστηκε βέβαια και μια καλή μηχανή του χρόνου (ή μπόλικη αμάθεια).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Εκδηλώσεις, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , | 282 Σχόλια »

Η πολίτισσα (που δεν είναι από την Πόλη) ή η πολίτιδα;

Posted by sarant στο 25 Φεβρουαρίου, 2014

Καλεσμένος πριν από μερικές μέρες στην εκπομπή της Π. Τσαπανίδου, ο υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων κ. Β. Καπερνάρος, απευθυνόμενος στην οικοδέσποινα, της είπε: «Πείτε μου σας παρακαλώ. Είστε μια λογική Ελληνίδα πολίτις, πολίτιδα, η πολίτις-της πολίτιδος, πείτε μου σας παρακαλώ…». Το στιγμιότυπο μπορείτε να το ακούσετε κι εσείς σε αυτό εδώ το βιντεάκι (στο 7.43 περίπου) και να δείτε την κ. Τσαπανίδου να χαμογελάει όταν γίνεται η επεξήγηση «η πολίτις-της πολίτιδος». Φαίνεται πως ο κ. Καπερνάρος τον συγκεκριμένο τύπο τον προωθεί, διότι όπως σημείωσε φίλος του ιστολογίου σε πρόσφατο σχόλιό του: Ο κ. Καπερνάρος σε τηλεοπτική εκπομπή μας είπε πως «ο πολίτης και η πολίτιδα των Αθηνών έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν .. κλπ». Και επειδή δεν ξέρουμε όλοι τόσο καλά ελληνικά όσο ο ίδιος και δεν θα καταλαβαίναμε τι είναι αυτό το πολίτιδα, έκανε τον κόπο να μας εξήγησε ότι είναι το θηλυκό του πολίτης δηλαδή η πολίτις της πολίτιδος!

Προσέξτε ότι, στον προφορικό λόγο του πρώτου στιγμιοτύπου, όταν ο κ. Καπερνάρος λέει «είστε μια λογική ελληνίδα politis» ο ακροατής δεν μπορεί να καταλάβει, φυσικά, αν λέει «είστε μια ελληνίδα πολίτης» ή «είστε μια ελληνίδα πολίτις», και γι’ αυτό αμέσως αναγκάζεται να το διευκρινίσει και μάλιστα με δύο τρόπους: αφενός «η πολίτιδα» και αμέσως μετά «η πολίτις, της πολίτιδος». Επομένως, στο φλέγον ερώτημα «ποιο είναι το θηλυκό του ο πολίτης«, ο υποψήφιος δήμαρχος δίνει δύο απαντήσεις, τον τύπο «η πολίτις, της πολίτιδος» και τον δημοτικότερο «η πολίτιδα».

Το θέμα το είχαμε ξανασυζητήσει πριν από πέντε σχεδόν χρόνια, κατά σύμπτωση και πάλι σε χρονιά ευρωεκλογών και σε εκλογικά συμφραζόμενα. Στο παλιό εκείνο σημείωμα είχαμε δει ένα άρθρο της Μαριάννας Τζιαντζή στην Καθημερινή, το οποίο ξεκινούσε ως εξής:

«Θα ψηφίσετε στις ευρωεκλογές;» Στην ερώτηση καλείται να απαντήσει μία από τις κοπέλες που συμμετέχουν στα καλλιστεία Playmate (Star) κι εκείνη απαντάει: «Σαν Ελληνίδα πολίτρια, θα ψηφίσω!»

Τι να σου κάνουν οι κοπελίτσες που τα δίνουν όλα για μια θέση στον ήλιο του μόντελινγκ και της σόου μπιζ; Μια ολόκληρη βιομηχανία τούς παίρνει τα μυαλά και οι γονείς από κοντά. Όμως, η αλήθεια είναι ότι πολλά αρσενικά ουσιαστικά δεν μπορούν να αποκτήσουν εύκολα «θηλυκή» κατάληξη. Λέμε Πολίτισσα για την κάτοικο της Κωνσταντινούπολης, όμως η «πολίτισσα» με μικρό «π» δεν έχει περάσει στα λεξικά. Έτσι, η υποψήφια Playmate αυτοχαρακτηρίστηκε «πολίτρια» κατά το συντάκτης / συντάκτρια ή μάλλον κατά το τηλεθεατής / τηλεθεάτρια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επαγγελματικά θηλυκά, Επικαιρότητα, Εκλογές, Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , | 132 Σχόλια »

Καβαφικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Οκτώβριος, 2013

Καβαφικά τα σημερινά μεζεδάκια, επειδή τις προάλλες είχαμε στη μπλογκόσφαιρα τη φασαρία με τους στίχους του Καβάφη πάνω σε λεωφορεία και τρόλεϊ. Μάλιστα, όταν είδα τα επιχειρήματα ορισμένων υποστηρικτών του εγχειρήματος, ότι με τους τεμαχισμένους στίχους παρακινείται το κοινό να τρέξει στα βιβλιοπωλεία και να αγοράσει τα ποιήματα του Καβάφη, σκέφτηκα προς στιγμήν να αλλάξω τον τίτλο σε «βαφικά μεζεδάκια», ώστε να σας παρακινήσω διά του τεμαχισμού, αλλά τελικά δεν το έκανα. (Θυμίζω ότι ως Κ. Βάφης είχε υπογράψει μιαν έξοχη καβαφική παρωδία ο Ν. Καρβούνης).

Η ιστορία με τον ψιλοκομμένο Καβάφη πάντως έδωσε τη δυνατότητα να εκφραστεί το λαϊκό χιούμορ, με έξοχες φοτοσοπιές που όλοι θα είδατε (εδώ ένα δείγμα, αν και δεν είναι όλες εξίσου πετυχημένες). Έσπευσαν βέβαια κάποιοι να χαρακτηρίσουν «ασέλγεια» την αντίδραση της μπλογκόσφαιρας, πράγμα που το βρίσκω τερατώδες. Πάντως, οι υπεύθυνοι του Ιδρύματος Ωνάση είχαν τουλάχιστον την εντιμότητα να παραδεχτούν το λάθος τους με τον στίχο «είν’ επικίνδυνο πράγμα η βία» και (όπως υποσχέθηκαν) να τον συμπληρώσουν ώστε να μη φαλκιδεύεται το νόημα του ποιητή.

Για το ιστολόγιο πάντως, το άρθρο που έγραψα προχτές αναδημοσιεύτηκε αρκετά, με αποτέλεσμα η Πέμπτη που μας πέρασε να σπάσει το ρεκόρ επισκέψεων του ιστολογίου μέσα σε μια μέρα, με πάνω από 20.000 επισκέψεις. Για την ιστορία, το προηγούμενο ρεκόρ ήταν από τον Απρίλιο του 2012, τότε με την Κατερίνα Μουτσάτσου που δεν ήταν Χελίν, με 18900 επισκέψεις. Προτιμώ το ρεκόρ να το έχει ο Καβάφης, αν και, σε βάθος χρόνου, άλλα είναι τα άρθρα που συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον και τους περισσότερους επισκέπτες, εκείνα που έχουν σταθερή ροή επισκεπτών όλο τον χρόνο (με πρώτο το άρθρο για τα στιχάκια του στρατού).

Τέλος πάντων, ας αφήσουμε τις περιαυτομπλογκίες και ας περάσουμε στα μεζεδάκια.

* Διαβάζουμε σε ρεπορτάζ με τίτλο «Δικαιώθηκε η Κωνσταντίνα Κούνεβα» τα εξής:

Ευθύνες για τη δολοφονική επίθεση κατά της Κωνσταντίνας Κούνεβα, στις 22 Δεκεμβρίου του 2008, καταλόγισε στην εργοδότρια εταιρεία ΟΙΚΟΜΕΤ, με απόφαση που εκδόθηκε το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά, επιδικάζοντας στην εταιρεία το ποσό των 250.000 ευρώ, εκ των οποίων τα 80.000 είναι άμεσα καταβλητέα.

Αν κυριολεκτεί η είδηση, μαύρη δικαίωση είναι για την Κούνεβα, αφού το δικαστήριο αποφάσισε ότι η εργοδότρια εταιρεία πρέπει να εισπράξει αυτό το μεγάλο ποσόν. Ευτυχώς όμως, απλώς ο δημοσιογράφος δεν ξέρει τι σημαίνει «επιδικάζω». Όταν το δικαστήριο μας επιδικάζει ένα ποσό, αναγνωρίζει ως βάσιμη την απαίτησή μας και αποφαίνεται ότι πρέπει να το πάρουμε (από τον αντίδικό μας συνήθως). Για την περίπτωση της εταιρείας που καταδικάστηκε να πληρώσει, το σωστό ρήμα είναι «καταλογίζω». Την ίδια είδηση, με το λάθος ρήμα, την είχαν και τα Νέα (και το είχε επισημάνει στη Λεξιλογία η φίλη Αλεξάνδρα) αλλά μετά το διόρθωσαν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 179 Σχόλια »

Μεζεδάκια της προφυλάκισης

Posted by sarant στο 5 Οκτώβριος, 2013

Καθώς η προφυλάκιση (σωστότερα: προσωρινή κράτηση) ή η μη προφυλάκιση των ηγετών της νεοναζιστικής συμμορίας κυριάρχησε στην επικαιρότητα της εβδομάδας εύλογο είναι να ονομαστούν έτσι και τα μεζεδάκια μας. Βέβαια, δεν έχουν όλα τα μεζεδάκια μας χρυσαβγίτικο θέμα, αλλά, είπαμε, ήταν η είδηση που κυριάρχησε κι αυτό αντικατοπτρίζεται και σε πολλά από τα σημερινά μας θέματα.

* Κάτι που ήδη το συζητήσαμε στα μεζεδάκια της προηγούμενης εβδομάδας (αλλά στα σχόλια, από το 75 και κάτω) ήταν ο ανύπαρκτος τίτλος του… πρίγκιπα Φύρερ (ή Φύρερ πριντς) που απονείμανε διάφορα απρόσεχτα μέσα ενημέρωσης στον Μιχαλολιάκο. Η αρχή του λάθους βρισκόταν στο εισαγγελικό πόρισμα, το οποίο (σωστά) ανέφερε την Führerprinzip, την αρχή του (μόνου) ηγέτη, βάσει της οποίας ήταν οργανωμένο το ναζιστικό κόμμα επί Χίτλερ. Κάποιο σπασμένο τηλέφωνο δούλεψε και η Führerprinzip έγινε Führer prinz, και η σαχλαμάρα ήταν αρκετά πειστική ώστε να παρασύρει και το γερμανικό Σπίγκελ το οποίο δημοσίευσε έτσι το άρθρο του Έλληνα ανταποκριτή του χωρίς να διορθώσει το μαργαριτάρι!

* Συνεχίζοντας σε χρυσαβγίτικο μοτίβο, θα διαβάσατε ίσως ότι στο σπίτι του υπαρχηγού Χρ. Παππά βρέθηκαν «μπουκάλια κρασιού κενού περιεχομένου«. Όχι βέβαια. Εδώ η μια γενική τράβηξε και την άλλη, διότι ο σωστός (καθαρευουσιάνικος και επίσημος) τύπος για να πεις «άδεια μπουκάλια κρασί» είναι «κενά περιεχομένου».

Φαίνεται όμως ότι το λάθος πάει να παγιωθεί, σαν το «ανεξαρτήτου ηλικίας», διότι μια φίλη μού λέει ότι άκουσε προχτές από τη ΔΤ τον πρώην υπουργό Τ. Γιαννίτση να λέει «λέξη κενού περιεχομένου» (φυσικά, «λέξη κενή περιεχομένου» θα λέμε εμείς).

pasok fans 1208494_10151898951059695_452959358_nΔιάλειμμα στα χρυσαβγίτικα, για ένα αστείο τυπογραφικό λάθος από την ekathimerini.com, που το ψάρεψα από τον τοίχο μιας φίλης στο Φέισμπουκ:

PASOK fans trash bar in Amestrdam! Όπως βλέπετε τα τυπογραφικά λάθη στον τίτλο είναι δύο, αλλά το (πολύ) αστείο είναι ένα. Φυσικά, τα επεισόδια στο μπαρ του Άμστερνταμ τα έκαναν ΠΑΟΚτζήδες, όχι ΠΑΣΟΚτζήδες (που ζήτημα είναι αν γεμίζουν μπαρ πλέον).

* Και πάλι σε χρυσαβγιτομεζεδάκια. Ο enikos.gr έκανε μια μικρή γεωγραφική υπέρβαση, αφού μετέφερε το Μαλανδρίνο, όπου και οι φυλακές που θα φιλοξενήσουν κάποιους χρυσαβγίτες, στο Βόλο (συνήθως βρίσκεται στον νομό Φωκίδας, πάντως).

* Για να μείνουμε στη γεωγραφία, στο προχτεσινό βραδινό δελτίο του Σκάι ακούστηκε ότι «η φήμη της Σκορδέλη έφτασε μέχρι το βόρειο ημισφαίριο, αφού της πήρε συνέντευξη η νορβηγική τηλεόραση». Αναρωτιέμαι σε ποιο ημισφαίριο νομίζουν ότι βρίσκεται η Ελλάδα. Πάλι καλά πάντως που δεν της πήρε συνέντευξη και η ΚΡΗΤΗ TV, διότι θα έφτανε η φήμη της και στο νότιο ημισφαίριο!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Συντακτικό | Με ετικέτα: , , , | 162 Σχόλια »

Βουλεύτριες, χορεύτριες και βουλευτίνες

Posted by sarant στο 27 Φεβρουαρίου, 2013

Αναδημοσιεύω σήμερα ένα πολύ ενδιαφέρον και καλογραμμένο άρθρο της Αγγέλικας Ψαρρά, που δημοσιεύτηκε στα Ενθέματα της κυριακάτικης Αυγής (24.2.2013) και αφορά ένα θέμα στο οποίο έχουμε επανειλημμένα αναφερθεί στο ιστολόγιο, δηλαδή τα επαγγελματικά θηλυκά γενικώς και ειδικότερα τον θηλυκό τύπο του βουλευτή: η βουλεύτρια, η βουλευτίνα ή μήπως η βουλευτής; Έχω αφιερώσει ειδικό άρθρο στο ερώτημα αυτό, όπου υποστηρίζω τον τύπο «η βουλευτίνα», ενώ η κ. Ψαρρά προτιμά τον τύπο «η βουλεύτρια», με επιχειρήματα όχι αβάσιμα. Νομίζω ότι οι δυο τύποι μπορούν να συνυπάρξουν, ο πρώτος (βουλεύτρια) στον επίσημο λόγο και ο δεύτερος (βουλευτίνα) σε πιο χαλαρά συμφραζόμενα. Θα πρότεινα μάλιστα στον Σύριζα, που έχει και μεγάλο ποσοστό από βουλεύτριες ή βουλευτίνες στις γραμμές του, να καταθέσει πρόταση τροποποίησης του κανονισμού της Βουλής που θα αντικαθιστά τον τύπο «βουλευτές» από τον «βουλευτές και βουλεύτριες».

Ωστόσο, και πέρα από την πρωτοβουλία που ασφαλώς πρέπει να παρθεί σε θεσμικό επίπεδο, δηλαδή να γίνει τροποποίηση των κειμένων αναφοράς ώστε να χρησιμοποιούνται οι έμφυλοι τύποι, απαραίτητο είναι και οι ίδιες οι γυναίκες να οικειοποιηθούν τους έμφυλους τύπους, δηλαδή να τους χρησιμοποιούν για τον εαυτό τους και όχι να θεωρούν ότι, έστω, το «γυναίκα διαιτητής» έχει μεγαλύτερο κύρος απ’ ό,τι το «διαιτήτρια».

Παραθέτω παρακάτω το άρθρο της κ. Ψαρρά και σε ένα -δυο σημεία παρεμβάλλω μερικά δικά μου, μέσα σε παρένθεση, με πλάγια στοιχεία και με την ένδειξη Ν.Σ/

«Κύριοι βουλευταί! Πιστεύω ότι ερμηνεύω τα αισθήματα πάντων υμών, εκφράζων την βαθείαν χαράν του Σώματος, διότι υποδεχόμεθα […] την πρώτην βουλευτίδα των Ελλήνων». Ήταν Φεβρουάριος του 1953 και ο πρόεδρος της Βουλής Ι. Μακρόπουλος προσφωνούσε την Ελένη Σκούρα του Ελληνικού Συναγερμού, η οποία είχε αναδειχθεί νικήτρια στις επαναληπτικές εκλογές της Θεσσαλονίκης αφήνοντας στη δεύτερη θέση τον Ι. Πασαλίδη της ΕΔΑ και τη Β. Ζάννα της ΕΠΕΚ στην τρίτη. Από την πλευρά της, η πρώτη μητέρα του έθνους υποσχόταν, καταχειροκροτούμενη, να δικαιώσει τις προσδοκίες των Ελληνίδων και του Στρατάρχη Παπάγου.

Αυτομάτως, οι εξαιρετικά μακρόσυρτες όσο και επίπονες –για κάποιες, τουλάχιστον– διαδικασίες που οδήγησαν τις Ελληνίδες στις κάλπες και στα βουλευτικά έδρανα θα συρρικνώνονταν σε ένα άνευρο και ευθύγραμμο χρονικό, προσεκτικά αποκαθαρμένο από την ανυπακοή γένους θηλυκού που συνόδευσε κατά καιρούς τη διεκδίκηση της ψήφου. Αρχαϊκοί συμβολισμοί φρόντιζαν την τελευταία στιγμή να διασκεδάσουν τις όποιες ανδρικές ανησυχίες: οι γυναίκες γίνονταν δεκτές στο περίκλειστο ανδρικό άβατο στις 2 Φεβρουαρίου του 1953, ανήμερα της Υπαπαντής κατά την οποία οι «εθνικόφρονες» γυναικείες οργανώσεις γιόρταζαν την Ημέρα της Μητέρας. Πατρικό αντίδωρο κερδισμένο χάρη στη μητρική συνεισφορά τους στις πρόσφατες περιπέτειες του έθνους, η εκχώρηση της ψήφου μαρτυρούσε ότι τα δίκαια αιτήματά τους εισακούστηκαν, οι συνετοί αγώνες τους δικαιώθηκαν. Μοναδική προϋπόθεση της ισοπολιτείας η προσαρμογή τους σε κάποιες «θηλυκές» εκδοχές της ιδιότητας του πολίτη, η παραδοχή πως η «γυναικεία φύση» τους συνιστούσε την πρώτη ύλη από την οποία θα προέκυπτε η έννοια της πολίτισσας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Γλωσσικός ερμαφροδιτισμός, Επαγγελματικά θηλυκά, Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας, Φιλοξενίες | Με ετικέτα: , , , , , , , | 238 Σχόλια »

Επιταγμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Ιανουαρίου, 2013

Αφού προχτές έγινε η επίταξη των προσωπικών υπηρεσιών των απεργών του Μετρό, τα σημερινά μεζεδάκια, τα τελευταία του Γενάρη, δεν μπορεί παρά να είναι επιταγμένα. Όχι ότι θα αναφέρονται στο γεγονός της επίταξης ή στον σχολιασμό της: η συνάφεια είναι απλώς χρονική. Να πω επίσης ότι ενώ τελείωνα το γράψιμο, ήρθε (επί του πιεστηρίου, που λένε) ένα πολύ ωραίο θέμα που το έβαλα τελευταίο αν και θα μπορούσε και μόνο του να σταθεί, σε χωριστό άρθρο. Οπότε, αφήστε χώρο και για το επιδόρπιο.

Το ορντέβρ μας όμως αφορά ειδικά την επίταξη. Στην αστεία στήλη που έχει στο protagon (ΜούφαΝΕΤ) ο Ν. Ζαχαριάδης, είχε χτες τίτλο: Επέταξαν γαϊδουράκια για τα δρομολόγια στο Μετρό. Είναι αυτό που λέμε «πετάει ο γάιδαρος;» Μπορεί το «επιτάσσω» να είναι λόγιο ρήμα, αλλά εδώ την εσωτερική αύξηση καλύτερα να την αποφύγουμε για να μην υπάρχει σχεδόν ομοηχία με το «πέταξαν». Ή θα πούμε «επιτάξανε γαϊδουράκια» ή, ακόμα καλύτερα, αφού το βασικό που μας ενδιαφέρει δεν είναι ποιος τα επίταξε, να πούμε «Επιτάχθηκαν γαϊδουράκια». Βολεύει καμιά φορά η παθητική φωνή.

Να διευκρινίσω πάντως ότι στο άρθρο που λέγαμε ο αυθεντικός τίτλος είναι «Επέταξαν γαϊδουράκια στο metro», που το βρίσκω εκδήλωση αρχοντοχωριατισμού: αν μια λέξη έχει ξένη προέλευση, να γράφεται με λατινικό αλφάβητο για να δείξουμε ότι ξέρουμε να τη γράφουμε. Bέβαια, το μετρό δεν γράφεται metro ούτε στα αγγλικά (subway, tube) ούτε στα γαλλικά (Métro), αλλά τι είναι μια οξεία μεταξύ φίλων;

Τα ορθογραφικά λάθη ή οι αβλεψίες κανονικά δεν μας απασχολούν εδώ στα μεζεδάκια, εκτός αν δώσουν αστείο αποτέλεσμα. Το μεζεδάκι που ακολουθεί σε αβλεψία μάλλον οφείλεται, αλλά βρίσκω ότι έχει γούστο. Αμεροληψία καταλογίζει ο πρώην πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου στους οικονομικούς εισαγγελείς, ξεκινάει το ρεπορτάζ -τόσο βαρύ ατόπημα! Εντάξει, είναι αβλεψία, «μεροληψία» ήθελε να γράψει, και άλλοι ιστότοποι, όπου οι αναγνώστες διαμαρτυρήθηκαν (δείτε τα σχόλια) είχαν τη φιλοτιμία να το διορθώσουν. Στο μεταξύ, πλουτίζεται και η ορολογία του ιστολογίου μας, διότι ο φίλος που μου το έστειλε έκανε μια πρόταση που μου άρεσε: τα μαργαριτάρια που οφείλονται σε απροσεξία, να τα λέμε «μπεκρή μεζέ».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δαίμων του τυπογραφείου, Θηλυκό γένος, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Φάρσες | Με ετικέτα: , , , | 104 Σχόλια »