Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μουστάκια της Τζοκόντας’ Category

Επιταγμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Ιανουαρίου, 2013

Αφού προχτές έγινε η επίταξη των προσωπικών υπηρεσιών των απεργών του Μετρό, τα σημερινά μεζεδάκια, τα τελευταία του Γενάρη, δεν μπορεί παρά να είναι επιταγμένα. Όχι ότι θα αναφέρονται στο γεγονός της επίταξης ή στον σχολιασμό της: η συνάφεια είναι απλώς χρονική. Να πω επίσης ότι ενώ τελείωνα το γράψιμο, ήρθε (επί του πιεστηρίου, που λένε) ένα πολύ ωραίο θέμα που το έβαλα τελευταίο αν και θα μπορούσε και μόνο του να σταθεί, σε χωριστό άρθρο. Οπότε, αφήστε χώρο και για το επιδόρπιο.

Το ορντέβρ μας όμως αφορά ειδικά την επίταξη. Στην αστεία στήλη που έχει στο protagon (ΜούφαΝΕΤ) ο Ν. Ζαχαριάδης, είχε χτες τίτλο: Επέταξαν γαϊδουράκια για τα δρομολόγια στο Μετρό. Είναι αυτό που λέμε «πετάει ο γάιδαρος;» Μπορεί το «επιτάσσω» να είναι λόγιο ρήμα, αλλά εδώ την εσωτερική αύξηση καλύτερα να την αποφύγουμε για να μην υπάρχει σχεδόν ομοηχία με το «πέταξαν». Ή θα πούμε «επιτάξανε γαϊδουράκια» ή, ακόμα καλύτερα, αφού το βασικό που μας ενδιαφέρει δεν είναι ποιος τα επίταξε, να πούμε «Επιτάχθηκαν γαϊδουράκια». Βολεύει καμιά φορά η παθητική φωνή.

Να διευκρινίσω πάντως ότι στο άρθρο που λέγαμε ο αυθεντικός τίτλος είναι «Επέταξαν γαϊδουράκια στο metro», που το βρίσκω εκδήλωση αρχοντοχωριατισμού: αν μια λέξη έχει ξένη προέλευση, να γράφεται με λατινικό αλφάβητο για να δείξουμε ότι ξέρουμε να τη γράφουμε. Bέβαια, το μετρό δεν γράφεται metro ούτε στα αγγλικά (subway, tube) ούτε στα γαλλικά (Métro), αλλά τι είναι μια οξεία μεταξύ φίλων;

Τα ορθογραφικά λάθη ή οι αβλεψίες κανονικά δεν μας απασχολούν εδώ στα μεζεδάκια, εκτός αν δώσουν αστείο αποτέλεσμα. Το μεζεδάκι που ακολουθεί σε αβλεψία μάλλον οφείλεται, αλλά βρίσκω ότι έχει γούστο. Αμεροληψία καταλογίζει ο πρώην πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου στους οικονομικούς εισαγγελείς, ξεκινάει το ρεπορτάζ -τόσο βαρύ ατόπημα! Εντάξει, είναι αβλεψία, «μεροληψία» ήθελε να γράψει, και άλλοι ιστότοποι, όπου οι αναγνώστες διαμαρτυρήθηκαν (δείτε τα σχόλια) είχαν τη φιλοτιμία να το διορθώσουν. Στο μεταξύ, πλουτίζεται και η ορολογία του ιστολογίου μας, διότι ο φίλος που μου το έστειλε έκανε μια πρόταση που μου άρεσε: τα μαργαριτάρια που οφείλονται σε απροσεξία, να τα λέμε «μπεκρή μεζέ».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δαίμων του τυπογραφείου, Θηλυκό γένος, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Φάρσες | Με ετικέτα: , , , | 104 Σχόλια »

Ισημεριακά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 22 Σεπτεμβρίου, 2012

Σήμερα, και μάλιστα στις 17:49 ώρα Ελλάδος αν είδα καλά, έχουμε τη φθινοπωρινή ισημερία, μπαίνουμε δηλαδή επίσημα και στο φθινόπωρο κι οι μέρες αρχίζουν να είναι μικρότερες από τις νύχτες, κάτι που πολύ με μελαγχολούσε όταν ήμουν μικρός. Λογικό είναι λοιπόν τα καθιερωμένα σαββατιάτικα μεζεδάκια μας να τα αποκαλέσουμε «Ισημεριακά». Ομολογώ ότι δεν ήξερα αν υπάρχει τέτοια λέξη, βλέπω όμως με κάποιαν έκπληξη πως βγάζει κάμποσες γκουγκλιές, βέβαια σε συγγράμματα αστρολογικά, έναν τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας που μου είναι ξένος.

Ωστόσο, το ορντέβρ της πιατέλας μας δεν είναι γλωσσικό μαργαριτάρι όπως συνηθίζουμε, είναι μια είδηση που διάβασα και που δυσκολεύομαι να την πιστέψω, οπότε σας ζητάω να μου πείτε πού είναι το λάθος. Σύμφωνα λοιπόν με κάποια δημοσιεύματα (η αρχική πηγή φαίνεται να είναι το HotDoc, όπως βλέπω εδώ), μια εταιρεία του ομίλου Ξυνή, που χρωστάει εκατοντάδες εκατομμύρια στο ΙΚΑ, έκανε ρύθμιση των χρεών της ώστε να πληρώσει με δόσεις τα οφειλόμενα ποσά. Ώς εδώ τίποτα παράξενο, αλλά ύστερα διαβάζω ότι η καταβολή δόσεων θα διαρκέσει…. 392 χρόνια και θα ολοκληρωθεί το 2404! Η είδηση βέβαια μας γεμίζει αισιοδοξία για το μέλλον και διαλύει την αβεβαιότητα και την ανασφάλεια που μας καθήλωναν. Μπορεί εμείς να μην υπάρχουμε, αλλά σε τέσσερις αιώνες από σήμερα θα υπάρχει αφενός ΙΚΑ και αφετέρου Όμιλος Ξυνή! Πολύ πιθανόν μάλιστα ο διακανονισμός να έγινε σκόπιμα, έτσι που να συμπέσει με την Πλατινένια Ολυμπιάδα του 2404, εκατό Ολυμπιάδες μετά την Χρυσή (που χρυσοπληρώσαμε) Ολυμπιάδα του 2004 -ώστε να φτάσουμε να χρωστάμε και στο Άλφα του Κενταύρου. Αλλά επειδή ακόμα δεν το πιστεύω, πείτε μου πού είναι το λάθος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , | 138 Σχόλια »

Αποκαλοκαιρινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 15 Σεπτεμβρίου, 2012

Τα παλιότερα χρόνια, τέτοιες μέρες, λίγο πριν ή λίγο μετά το άνοιγμα των σχολείων, καθώς γυρνούσε και ο τελευταίος κατεργάρης στον πάγκο του, συνηθιζόταν η ευχή «Καλό χειμώνα». Μετά, όλο και συχνότερα, άρχισε ν΄ ακούγεται το «καλό φθινόπωρο», έστω κι αν όλοι λένε πως τα τελευταία χρόνια έχουν εξαφανιστεί οι ενδιάμεσες εποχές. Χτες, συναντώντας έναν γνωστό, του είπα «Καλό φθινόπωρο» κι εκείνος με διόρθωσε γελαστά: «Καλό αποκαλόκαιρο να λέμε!» Μ’ άρεσε η πατέντα και λίγο αργότερα που πέρασα από ένα στέκι και με χαιρετήσανε φθινοπωρινά, τους αντιχαιρέτησα κι εγώ με το «καλό αποκαλόκαιρο». Λίγα λεξικά έχουν τη λέξη -αποκαλόκαιρο είναι οι τελευταίες μέρες του καλοκαιριού, οι πρώτες μέρες του φθινοπώρου, οι καθυστερήσεις του ημιχρόνου που έλεγε (με αλλην αφορμή) κάποτε ο Δημοσθένης Κούρτοβικ. Οπότε τα σημερινά μεζεδάκια είναι αποκαλοκαιρινά.

Πριν όμως αρχίσουμε, και για να μην το ξεχάσω, έχω μια απορία που παρακαλώ να μου λύσετε. Πότε δισκογραφήθηκε/κυκλοφόρησε το τραγούδι «Κουρασμένο παλικάρι» του Μάνου Χατζιδάκι, στις πρώτες (προδικτατορικές εννοώ) εκτελέσεις του; Προσπάθησα να το βρω μόνος μου αλλά έπεσα σε αντικρουόμενα αποτελέσματα, οπότε ελπίζω στη συλλογική σοφία σας.

Προχωρώντας στα καθαυτό μεζεδάκια, ξεκινάμε με τη σχιζολεξία της εβδομάδας. Τη διέπραξε ο Δ. Μητρόπουλος στα Νέα πριν από μερικές μέρες, και μάλιστα στην καταληκτική λέξη του άρθρου του:

Το δίλημμα ευρώ ή δραχμή που έπαιξε στις εκλογές του Ιουνίου θα πρέπει να επικαιροποιηθεί πειστικά για να μπορέσει η τρικομματική κυβέρνηση να σταθεί και να μακρο-ημερεύσει.

Όμως το ρήμα «μακροημερεύω» υπάρχει στη γλώσσα ενωμένο και αδιαίρετο από τα ελληνιστικά χρόνια (π.χ. στους Εβδομήκοντα) -τι σας έφταιξε τόσους αιώνες μετά, κύριε Μητρόπουλε, και το σφάξατε στο γόνατο;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , | 96 Σχόλια »

Από την Άννα Κομνηνή στην ορκωτό ελεγκτή λογιστή

Posted by sarant στο 23 Αυγούστου, 2012

Συνεχίζοντας τις επαναλήψεις της θερινής περιόδου, ανεβάζω σήμερα ένα άρθρο από τον παλιό μου ιστότοπο, που περιλαμβάνεται και στο (εξαντλημένο πια) βιβλίο μου «Γλώσσα μετ’ εμποδίων» (2007) -και μάλιστα ανεβάζω τη μορφή που μπήκε στο βιβλίο. Για να είμαι ακριβέστερος, το άρθρο έχει ξανανέβει στο ιστολόγιο, αλλά ως σχόλιο (!) σε ένα περσινό άρθρο για το ίδιο θέμα, το θέμα των επαγγελματικών θηλυκών, κι έτσι δεν το έχει δει πολύς κόσμος. Τελευταία, σε κάποιο μεζεδάκι και με αφορμή σχόλιο ενός νέου φίλου, έγινε λόγος για το παλιό αυτό άρθρο, οπότε το ξανανεβάζω:

Παλιότερα, όταν οι γυναίκες δεν είχαν το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι, υπήρχαν μόνο άντρες βουλευτές και υπουργοί, μόνο (ή σχεδόν αποκλειστικά) άντρες γιατροί, δικαστές και δικηγόροι. Μοιραία, τα επαγγελματικά ουσιαστικά όπως ο βουλευτής, ο υπουργός, ο ιατρός, ο δικηγόρος δεν είχαν θηλυκό. Τα άλλα, είχαν. Θέλω να πω, υπήρχαν όχι μόνο χορεύτριες, τραγουδίστριες και ποιήτριες, αλλά και εργάτριες, καθαρίστριες και λογίστριες. Υπήρχαν στη ζωή, υπήρχαν και στη γλώσσα.

Σήμερα, εδώ και πολλές δεκαετίες μάλιστα, υπάρχουν γυναίκες στη Βουλή και στα υπουργικά έδρανα· πάμπολλες είναι οι γυναίκες που ασκούν τη δικηγορία ή την ιατρική (σε ορισμένες ειδικότητες αποτελούν την πλειοψηφία). Όμως δεν υπάρχουν στη γλώσσα· το θηλυκό γένος αυτών των αξιωμάτων και επαγγελμάτων είναι ανύπαρκτο. Όπως στις μεγάλες εταιρείες της Αμερικής και της Ευρώπης υπάρχει η αόρατη και άγραφη «γυάλινη οροφή» που εμποδίζει τις γυναίκες να ανέβουν πάνω από κάποιο ορισμένο επίπεδο της ιεραρχίας, έτσι και στη δική μας γλωσσική πραγματικότητα υπάρχει μια αόρατη οροφή που παραδέχεται γυναίκες εργάτριες και καθαρίστριες, άντε ποιήτριες και πιανίστριες, ακόμα και λογίστριες και καθηγήτριες, αλλά όχι παραπάνω: όχι δικάστριες, βουλεύτριες, προς Θεού! Ο ποιητής κι ο εργάτης έχουν θηλυκό, ο βουλευτής κι ο δικαστής, όχι. Αποτέλεσμα είναι να χρησιμοποιούμε επισήμως ερμαφρόδιτες λύσεις: η γιατρός, η βουλευτής, η δικαστής. Λύσεις ερμαφρόδιτες και φαιδρές· επειδή όμως επαναλαμβάνονται κατά κόρον, τείνουν να παγιωθούν σαν σωστές και μάλιστα να επηρεάσουν και άλλους λεκτικούς τύπους. Βέβαια, η λαϊκή χρήση έχει δώσει λύσεις: οι τύποι δικαστίνα, βουλευτίνα και δημαρχίνα χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο, έστω κι αν τους χλευάζουν οι γκλαμουράτοι, ενώ η παλιότερη χρήση της κατάληξης -ίνα για τη σύζυγο του δικαστή, του βουλευτή ή του δημάρχου (ας με λένε δημαρχίνα κι ας ψοφάω από την πείνα, που λέει η παροιμία) τείνει να εκλείψει, μαζί της κι η σύγχυση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βυζάντιο, Επαγγελματικά θηλυκά, Επαναλήψεις, Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , | 165 Σχόλια »

Μεταδεκαπενταυγουστιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Αυγούστου, 2012

 

Καθώς γράφω ντάλα κατακαλόκαιρο από την εξωτική Παραθίνα Λος, τα μεζεδάκια της σημερινής πιατέλας είναι σχετικά λίγα -διότι, βλέπετε, για να ψαρέψει κανείς μαργαριτάρια πρέπει να κάνει βουτιές στα θολά νερά των έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης, και όχι τις κανονικές που κάνω εγώ, όπου το πολύ-πολύ να βρίσκω κανένα ωραίο κοχύλι, από εκείνα που κάποτε έβγαζα και χάριζα στις κόρες μου και στις παρέες τους και ανέβαινα κατακόρυφα στην εκτίμησή τους, κάτι που τώρα είναι πολύ πιο δύσκολο. Επομένως, παρά τα φαινόμενα, στην Παραθίνα η μαργαριταλιεία δεν ευδοκιμεί και το σημερινό μας πιάτο είναι λιτό.

Παρεμπιπτόντως, να πούμε για τη λέξη «μαργαριταλιεία», που βέβαια πλάστηκε την εποχή της κυριαρχίας της καθαρευούσης, στα τέλη του 19ου αιώνα, κι όμως κανείς δεν πρόσεξε ότι η αλιεία είχε δασεία, κι επειδή δεν το πρόσεξαν δεν την είπαν «μαργαριΘαλιεία», που αν το πει τώρα κανείς θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , | 52 Σχόλια »

Φωνηεντικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2012

Και πώς αλλιώς θέλατε να τα πω, αφού συνεχίζεται και μπήκε στην τρίτη βδομάδα της η Φωνηεντιάδα, δηλαδή η σκοταδιστική επίθεση που ξεκίνησε με αφορμή το γράμμα μιας (καθόλου τυχαίας, όπως αποδεικνύεται) δασκάλας από τη Ραφήνα εναντίον της νέας Γραμματικής, και γενικεύτηκε σε επίθεση εναντίον της δημοτικής, του μονοτονικού και της γλωσσικής διδασκαλίας στο σχολείο -τώρα μάλιστα που μετά τον Πολύδωρα έκανε επερώτηση και ο Κασιδιάρης, το γλυκό έδεσε! Μεζεδάκια λοιπόν, αν και δεν θα είναι όλα (ούτε καν τα περισσότερα) αφιερωμένα στη Φωνηεντιάδα.

Ξεκινάω μ’ ένα κάπως μπαγιάτικο μεζεδάκι, της προηγούμενης εβδομάδας από τα Νέα. Βέβαια, τα γλωσσικά θέματα δεν χάνουν την επικαιρότητά τους. Τέλος πάντων, στο ρεπορτάζ για την απόδραση της Σέρβας μπασκετμπολίστριας από τις φυλακές Κορυδαλλού, διαβάσαμε ότι προηγουμένως «ο συνεργός της είχε χτυπήσει μια σωφρονιστικό υπάλληλο». Πολύ άτυχη η σωφρονιστική υπάλληλος. Πρώτα τη χτύπησε ο συνεργός τής υπόδικης, μετά την έθεσε ο υπουργός σε διαθεσιμότητα, και για να τριτώσει το κακό ήρθε και ο συντάκτης των Νέων να της φορέσει μουστάκια!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικό ζήτημα, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , , | 147 Σχόλια »

Μετεκλογικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Ιουνίου, 2012

Τα καθιερωμένα μεζεδάκια του Σαββάτου εύλογο είναι να τα χαρακτηρίσουμε «μετεκλογικά» -αν ήταν διαφορετικό το αποτέλεσμα στο χτεσινό ματς ίσως να έμπαινε διαφορετικός τίτλος σήμερα, αλλά η χαρά κράτησε μόνο έξι λεπτά. Κι επειδή το παιχνίδι το παρακολούθησα με την τεχνολογία των ογδόνταζ, δηλαδή σε βεράντα φιλικού διαμερίσματος στο κέντρο και σε μικρή τηλεόραση, χωρίς λάπτοπ, γουήφι, τιτιβίσματα και άλλα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχασα όλες τις έξυπνες ατάκες που ασφαλώς θα ειπώθηκαν. Απλώς μετεκλογικά λοιπόν τα μεζεδάκια μας, αν και κανα-δυο από αυτά αφορούν προεκλογικά δημοσιεύματα, της τελευταίας μέρας πριν από τις εκλογές.

Για παράδειγμα, την παραμονή των εκλογών, ο Κ. Βίδος/Πανδώρα έγραψε στο Βήμα, με αφορμή την (ελληνικά διατυπωμένη) έκκληση της FTD προς τους ‘Ελληνες: Και επειδή οι φίλοι μας οι Γερμανοί μάς τα έγραψαν και στα ελληνικά για να καταλάβουμε, τους απαντώ κι εγώ στα Γερμανικά για να καταλάβουν: «Der Hals des Grieches kann keinen Druck vertragen» (για να μεταφράσω ελεύθερα το «του Ελληνος ο τράχηλος ζυγό δεν υποφέρει»). Ή μάλλον, στην αρχική έκδοση του άρθρου, η «γερμανική» φράση ήταν: Der Neck des Grieches kann keinen Druck vertragen, φράση αγγλογερμανική, αφού λέξη Neck δεν υπάρχει στα γερμανικά. Κάποιοι το είδαν, κι έτσι η φράση «διορθώθηκε» στο Βήμα, αν και η αρχική  μορφή έμεινε σε άλλους ιστότοπους, που είχαν σπεύσει να την αναδημοσιεύσουν. Το κακό όμως είναι ότι και η διορθωμένη φράση εξακολουθεί να έχει λάθη, λαθάκια και λαθάρες, οπότε δεν είναι και πολύ βέβαιο ότι οι Γερμανοί θα «καταλάβαιναν» την απάντηση. Καταρχάς, Hals είναι ο λαιμός, όχι ο τράχηλος. Ο τράχηλος είναι Nacken. Έπειτα, το des Grieches δεν είναι σωστό, η γενική πτώση είναι des Griechen. Ο ζυγός είναι Joch και όχι Druck (που είναι η πίεση). Επίσης, το ertragen είναι ίσως προτιμότερο από το vertragen. Οπότε, σε σωστά γερμανικά η μετάφραση είναι: Der Nacken des Griechen kann kein Joch ertragen. Δύσκολη γλώσσα (και) τα γερμανικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Λαθολογία, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , | 156 Σχόλια »

Η αντιβασιλεία του Άρμστρονγκ και άλλα προαπριλιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2012

Σάββατο σήμερα, η μέρα που το κατάστημα σερβίρει μεζεδάκια. Και καθώς σήμερα είναι και η τελευταία μέρα του Μάρτη, τα μεζεδάκια μας είναι προαπριλιάτικα (να κι άλλη λέξη που δεν γκουγκλίζεται). Προσοχή, όχι πρωταπριλιάτικα -τέτοια θα είχαμε φέτος αν δεν ήταν δίσεκτος ο χρόνος. Πρωταπριλιά έχουμε αύριο, αν και έχει χάσει το νόημά της η μέρα: σάμπως τις άλλες μέρες του χρόνου μας λένε αλήθεια;

Αλλά εμείς στα μεζεδάκια, και ξεκινάω μ’ ένα φρέσκο, που μόλις το σέρβιρε ο Άρης Σπηλιωτόπουλος, τομεάρχης Παιδείας της ΝΔ, καλεσμένος στο χτεσινό (30.3.2012) βραδινό δελτίο ειδήσεων του Σκάι. (Το βιντεάκι είναι εδώ, και το στιγμιότυπο που μας ενδιαφέρει είναι λίγο πριν από το 12ο λεπτό του δελτίου). Θέλοντας να δείξει πόσο κοσμοϊστορικό γεγονός ήταν ότι ο νόμος για τα ΑΕΙ ψηφίστηκε από ευρεία κοινοβουλευτική πλειοψηφία, εφόσον τον υποστήριξαν οι 250 από τους 300 βουλευτές, ο κ. Σπηλιωτόπουλος επισήμανε ότι στην παιδεία τέτοια συναίνεση επιτυγχάνεται πρώτη φορά «από την εποχή της αντιβασιλείας του Άρμστρονγκ πρό Όθωνα».

Εδώ έχω ένα πρόβλημα, γιατί η αντιβασιλεία στην Ελλάδα επί Όθωνα ήταν ίσαμε το 1835, κι έτσι κι αλλιώς, τουλάχιστον μέχρι το 1843, Βουλή δεν υπήρχε, οπότε δεν καταλαβαίνω πώς χωράνε συγκρίσεις με ένα καθεστώς απόλυτης μοναρχίας (και μη μου πείτε: και τώρα τι έχουμε; ). Κι έπειτα, εκείνος ο ρημάδης ο αντιβασιλέας Άρμανσμπεργκ λεγόταν. Ο Άρμστρονγκ ήταν ο άλλος, εκείνος που έκανε ένα μικρό βήμα για τον εαυτό του κι ένα μεγάλο για την ανθρωπότητα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Λαθολογία, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , | 78 Σχόλια »

Τα μουστάκια της βετεράνας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Μαρτίου, 2012

Με καθυστέρηση και λιγοστά τα μεζεδάκια που ανεβάζω σήμερα -και ζητώ συγνώμη, αλλά τις τελευταίες μέρες είχα πολλά τρεχάματα και δεν προλάβαινα να μαζέψω υλικό. Πώς τα προλαβαίνεις; ρωτούν μερικοί φίλοι. Ε, να που δεν προλαβαίνω, απαντώ.

Το πρώτο μεζεδάκι είναι από την περασμένη εβδομάδα, αλλά το είχα αφήσει έξω από το προηγούμενο μεζεδοάρθρο λόγω πληθώρας ύλης. Δεν χάνει κιόλας την επικαιρότητά του. Μιλώντας για την γνωστή και πολυβραβευμένη Αμερικανίδα δημοσιογράφο Marie Colvin που σκοτώθηκε στη Συρία, το ηλεΒήμα, όπως και άλλα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα (έτσι που αντιγράφει ο ένας τον άλλο είναι δύσκολο να βρεις ποια είναι η αρχική πηγή και των ωραίων και των φρικαλέων που διαβάζουμε), έγραψαν ότι «η βετεράνος ρεπόρτερ είχε χάσει το μάτι της από θραύσματα βόμβας το 2001″, φορώντας μεγαλόπρεπα μουστάκια στην άτυχη. Ο βετεράνος, που είναι δάνειο είτε από τα γαλλικά (vétéran) είτε από τα λατινικά (veteranus, από το vetus που θα πει «παλαιός, αρχαίος»), δεν υπάρχει κανένας λόγος να διαφοροποιηθεί από τα άλλα δάνεια με την ίδια κατάληξη: όπως ο καστελάνος έχει την καστελάνα, ο αμερικάνος την αμερικάνα και ο μουσουλμάνος τη μουσουλμάνα, έτσι θα πούμε «η βετεράνα». Αν μας ξενίζει ο θηλυκός τύπος, επειδή είναι άτριφτος (και είναι άτριφτος επειδή χρησιμοποιείται κατεξοχήν για ποδοσφαιριστές) να πούμε «παλαίμαχη». Και ίσως ακόμα πιο καλά θα ήταν να έλεγαν «η πολύπειρη» ή κάτι ανάλογο. Πάντως όχι μουστάκια!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μουστάκια της Τζοκόντας, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , | 112 Σχόλια »

Τα τελευταία μεζεδάκια της χρονιάς

Posted by sarant στο 28 Δεκεμβρίου, 2011

Το 2011 μετράει τις τελευταίες του μέρες κι εγώ βγάζω από το ηλεσυρτάρι μου τα τελευταία μεζεδάκια της χρονιάς, τα περισσότερα σταλμένα από φίλους διότι δεν είχα τις τελευταίες μέρες μυαλό για τέτοια.

Και ξεκινάω με κάμποσα μουστάκια που άλλα μπαίνουν αθέλητα κι άλλα τα φοράνε οι ίδιες οι ενδιαφερόμενες.

Για παράδειγμα, μου έστειλαν ένα άρθρο από την Ελευθεροτυπία, όπου, σε ρεπορτάζ για την επίσκεψη Σαμαρά στο Ισραήλ, γίνεται λόγος για συνάντηση «με τον πρόεδρο της Βουλής Τζίπι Λίβι και τον πρόεδρο του Ισραήλ Σιμόν Πέρες». Το κακό είναι ότι πρόεδρος στην Κνεσέτ, τη βουλή του Ισραήλ, είναι η Τζίπι Λίβνι. Και βέβαια αν η πρωτογενής πηγή είναι στα αγγλικά είναι εντελώς αδύνατο να συμπεράνει κανείς το φύλο, εκτός αν υπάρχει κάπου το σωτήριο her, αλλά η κ. Τζίπι Λίβνι είναι γνωστό όνομα ή θα έπρεπε να είναι. Στο κάτω-κάτω, στην εποχή μας τέτοια ερωτήματα απαντιούνται με δυο κλικ του ποντικιού, οπότε δεν υπάρχει δικαιολογία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , | 36 Σχόλια »

Η καλτσοδέτα και η βουλευτίνα

Posted by sarant στο 8 Δεκεμβρίου, 2011

Θα διαβάσατε ίσως ότι η βουλευτίνα του ΠΑΣΟΚ Εύα Καϊλή ζήτησε να συγκληθεί το πειθαρχικό συμβούλιο του κόμματός της και να παραπεμφθούν σ’ αυτό συνάδελφοί της βουλευτές που εκφράστηκαν υποτιμητικά για το πρόσωπό της, ιδίως δε ο βουλευτής Ξάνθης κ. Σωκρ. Ξυνίδης για τον οποίο λέγεται πως την αποκάλεσε «καλτσοδέτα» ή πως σχολίασε «σιγά την καλτσοδέτα» όταν η βουλευτίνα εξέφρασε τη διαφωνία της για το δημοψήφισμα.

Σχολιάζοντας στο ηλεΒήμα το συμβάν, η Λώρη Κέζα χαρακτήρισε «λεκτικό χούφτωμα» τις επιθέσεις κατά της κ. Καϊλή, και επικρότησε την κίνησή της να μην προσπεράσει την εναντίον της λεκτική επίθεση. Συμφωνώ γενικά με το άρθρο της και δεν έχω τίποτε να προσθέσω, πέρα ίσως από το ότι ο κ. Ξυνίδης στο προσωπικό του ιστολόγιο απάντησε (και) στο άρθρο της κ. Κέζα και κατάφερε να πει πολλά χωρίς να αρθρώσει λέξη για την καλτσοδ… ταμπακέρα. Αν είναι έτσι το νέο ήθος που φέρνουν οι νεότεροι σε ηλικία βουλευτές μας, ζήτω που καήκαμε.

Ωστόσο, στο άρθρο της Λώρης Κέζα υπάρχει κάτι που τράβηξε την προσοχή μου και μού έδωσε την ευκαιρία να ανακινήσω ένα από τα αγαπημένα μου θέματα, τα γλωσσικά μουστάκια εννοώ, αναδημοσιεύοντας ένα παλιότερο άρθρο μου, γραμμένο λίγο πριν ανοίξω το ιστολόγιο. Βέβαια, οι παλιοί θα έχετε ίσως βαρεθεί να διαβάζετε τα ίδια και τα ίδια: ζητώ συγνώμη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικός ερμαφροδιτισμός, Επαγγελματικά θηλυκά, Εφημεριδογραφικά, Θηλυκό γένος, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , , | 143 Σχόλια »

Ιουλιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Ιουλίου, 2011

Καιρό έχουμε να σερβίρουμε μεζεδάκια, μου φαίνεται. Όσο κι αν, λόγω θέρους, το κατάστημα δεν λειτουργεί σε φουλ ρυθμούς, όλο και κάτι παρουσιάζεται.

* Και ξεκινάω με το τελευταίο κρούσμα γλωσσικής μπούρκας (από το ηλεΒήμα, αλλά και παρομοίως στην Καθημερινή και αλλού):

Η Μισέλ Σαμπάν, στέλεχος του Σοσιαλιστικού Κόμματος και στενή υποστηρικτής του Ντομινίκ Στρος-Καν…

Προφανώς, η υποστηρίκτρια δεν υποστηρίζει καλά.

* Πάμε παρακάτω. Εκτός από όλα τα άλλα, ο άγιος Πειραιώς είναι και αστοιχείωτος γλωσσικά. Όπως ψάρεψε ο φίλος μου ο Κώστας στη Λεξιλογία, ο Σεραφείμ Πειραιώς εφεύρε όχι μόνο νέους κανόνες στην ελληνική γλώσσα αλλά και ένα νέο ρήμα, φιλοτεχνώντας το εξής: δια των υπ’ αυτού τεθεσπεισθέντων Θείων και Ιερών Κανόνων…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Κοτσανολόγιο, Λαθολογία, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 75 Σχόλια »

Προπασχαλινά μουστάκια

Posted by sarant στο 26 Απριλίου, 2011

Κι αυτό το σύντομο άρθρο το γράφω αρκετές μέρες νωρίτερα, μεγαλοτεταρτιάτικα, και το ανεβάζω με αυτόματο πιλότο, οπότε αν έχουν συμβεί τέρατα και σημεία στο μεταξύ, να ξέρετε ότι δεν τα έχω πάρει υπόψη μου.

Όπως ίσως θα ακούσατε ή θα διαβάσατε, τη Μεγάλη Τρίτη (19 Απριλίου) ο υπουργός υγείας κ. Λοβέρδος «καρατόμησε», όπως είναι το αναπόφευκτο δημοσιογραφικό κλισέ κάθε φορά που αποπέμπεται ο προϊστάμενος ενός οργανισμού, τη διοίκηση του νοσοκομείου Αλεξάνδρα. Ο υπουργός τους καρατόμησε, τα δε μίντια  τούς φόρεσαν μουστάκια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικός ερμαφροδιτισμός, Εφημεριδογραφικά, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , | 10 Σχόλια »

Ο ρώσος βουλευτής με τη μίνι φούστα

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2011

Το σημερινό θέμα το δανείζομαι, στο μεγαλύτερο μέρος του, από το φόρουμ της Λεξιλογίας,  όπου το έθεσε η φίλη Palavra -αφορά, βλέπετε, ένα θέμα που με απασχολεί, τα πολύπαθα επαγγελματικά θηλυκά και τα μουστάκια που  πολλοί στον δημοσιογραφικό χώρο θέλουν να βάλουν, με το ζόρι, στους έμφυλους τύπους, ίσως επειδή θεωρούν ότι οι «ερμαφρόδιτοι» τύποι, όπως «η δικαστής» και «η βουλευτής» είναι οι μόνοι που προσδίδουν κύρος, ενώ αν πούμε «η βουλευτίνα» (ή «η βουλεύτρια») θα ρεζιλευτεί ο θεσμός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικός ερμαφροδιτισμός, Επαγγελματικά θηλυκά, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νεολογισμοί | Με ετικέτα: , , | 155 Σχόλια »