Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μυθιστόρημα’ Category

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 17

Posted by sarant στο 27 Απριλίου, 2021

Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη έβδομη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα παραθέσω το 12ο κεφάλαιο, στο οποίο εμφανίζεται ο Ιωάννης και γίνεται λόγος για τις Αποκαλύψεις.

ΣΥΝΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΥΜΩΝ ΕΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑι ΑΚΟΥΩ ΣΧΙΣΜΑΤΑ ΥΜΙΝ ΥΠΑΡΧΕΙΝ

Κατά το δέκατο έτος της ηγεμονίας του Καίσαρα Νέρωνα1, ενώ επίτροπος της Ιουδαίας είχε οριστεί ο Γκέσσιος Φλώρος και τετράρχης Βαταναίας και Τραχωνίτιδος ήταν ο Ηρώδης Αγρίππας ο δεύτερος, όλη η οικουμένη βρισκόταν σε αναβρασμό. Η αιώνια πόλη καταστράφηκε από φοβερή πυρκαϊά, συνωμοσίες εξυφαίνονταν κατά του Καίσαρα και η Ιουδαία είχε φτάσει στο χείλος της εξέγερσης. Έχουν ήδη περάσει τριάντα χρόνια από τα δραματικά γεγονότα που σημάδεψαν το  τέλος της ηγεμονίας του Πόντιου Πιλάτου και οδήγησαν στη θανάτωση των μεγάλων ανθρώπων της αφήγησής μου.

Από τους επώνυμους ήρωες της ιστορίας μου ζούνε ακόμη ο Παύλος, φυλακισμένος στη Ρώμη, ο Βαρνάβας, που κηρύττει στην Κύπρο, ο Ιάκωβος ο Δίκαιος, επικεφαλής της εκκλησίας στα Ιεροσόλυμα, ίσως ο Πέτρος, που έχουν χαθεί τα ίχνη του και ο Μαναήν, που έχει πάρει τη μεγάλη απόφαση. Θα αφήσει την άνετη και ασφαλή ζωή του πλούσιου αριστοκράτη για να πορευθεί στους επικίνδυνους δρόμους της οικογενειακής του παράδοσης. Τους δρόμους που πήρανε οι πριγκηπες του οίκου του Δαυίδ: ο προπάππος του Εζεκίας, ο παππούς του Ιούδας, ο πατέρας του Ιησούς και οι θείοι του Ιακώβ και Συμεών. Η κατάσταση στην Ιουδαία έχει εκτραχυνθεί σε επικίνδυνο σημείο. Στη διάρκεια των τριάντα αυτών χρόνων σημειώθηκαν στην ύπαιθρο της Παλαιστίνης τουλάχιστον δέκα σημαντικές στάσεις και εξεγέρσεις, για τις οποίες έγραψα στο 9ο κεφάλαιο και κατά τις οποίες θανατώθηκαν χιλιάδες Ζηλωτές, πολλοί από τους οποίους ήταν Γαλιλαίοι, οπαδοί του Γαλιλαίου Χριστού2.

Παράλληλα όμως σε πολλές πόλεις, στην Παλαιστίνη αλλά και έξω από αυτήν, εξαπλώθηκε το κήρυγμα του Ιησού του Ναζωραίου. Η εξάπλωση αυτή στις περισσότερες περιπτώσεις γινόταν με τις προσωπικές σχέσεις των Ναζωραίων με Ιουδαίους και Εθνικούς φίλους τους και, σπανιώτερα, με την προσηλυτιστική δράση των Αποστόλων3, για την οποία τα αρχαία βιβλία ελάχιστες πληροφορίες δίνουν4. Όπως φαίνεται, εκτός από τον Πέτρο και τον Ιωάννη, όσοι από τους λοιπούς μαθητές του Ιησού του Ναζωραίου συνέχισαν το κήρυγμά του, δεν είχαν καμιάν αποστολική δράση. Ο Παύλος και ο Βαρνάβας, ιδίως ο πρώτος,  είχαν πολύ μεγαλύτερη αλλά δεν υπήρξαν μαθητές του. Χάρη σ’ αυτούς όμως η Αντιόχεια έγινε σιγά σιγά μεγαλύτερο κέντρο προσυλητισμού στη νέα πίστη, υποσκελίζοντας τα Ιεροσόλυμα.

Πάντως, τριάντα περίπου χρόνια μετά τη σταύρωση του Ιησού του Ναζωραίου, αδελφότητες-εκκλησίες  των  πιστών  του  υπήρχαν  σε  πολλές σημαντικές πόλεις, τόσο στην Παλαιστίνη όσο και έξω από αυτήν. Στην Παλαιστίνη, οι επιφανέστερες από τις εκκλησίες αυτές βρίσκονταν στα Ιεροσόλυμα, στη Σαμάρεια, στην Καισάρεια, στην Τιβεριάδα και στην Πτολεμαϊδα. Στη Συρία, στην Αντιόχεια και τη Δαμασκό. Στην Κύπρο, στη Σαλαμίνα. Στην Αίγυπτο, στην Αλεξάνδρεια. Στην (Μικρα) Ασία, υπήρχαν οι περισσότερες. Οι σημαντικότερες από αυτές είχαν ιδρυθεί στην Εφεσο, στις Σάρδεις, στα Θυάτειρα, στη Σμύρνη, στην Πέργαμο, στη Λαοδίκεια, στη Φιλαδέλφεια, στις Κολοσσές, αλλά  και σε κάποιες πόλεις της Πισιδίας, της Λυκαονίας και της Γαλατίας, όπου  υπήρχαν μικρότερης σημασίας εκκλησίες με ολιγάριθμους πιστούς.  Στη Μακεδονία, εκκλησίες είχαν ιδρυθεί  στους Φιλίππους, στη Θεσσαλονίκη και στη Βέρροια. Στην Αχαϊα (Νότια Ελλαδα) στην Κόρινθο. Στην Ιταλία τέλος, στη Ρώμη5.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Θρησκεία, Μυθιστόρημα, Χριστιανισμός | Με ετικέτα: , | 87 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 16

Posted by sarant στο 13 Απριλίου, 2021

Εδώ και μερικούς μήνες άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη έκτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα ολοκληρώνουμε το 11ο κεφάλαιο, στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Σαύλος/Παύλος. Έχουμε αφηγηθεί έως και το τρίτο αποστολικό του ταξίδι.

Όταν επέστρεψε ο Παύλος στα Ιεροσόλυμα, μετά το τρίτο του ταξίδι,  οι εκεί Ναζωραίοι τον υποδέχτηκαν θερμά, αλλά του έκαναν κριτική για τη στάση του απέναντι στους ιουδαϊζοντες, συνιστώντας του να δείχνει στο μέλλον μεγαλύτερη διαλλακτικότητα. Την αυστηρότερη κριτική του την έκανε φυσικά o Ιάκωβος, άνθρωπος εξ ίσου δογματικός και εριστικός με τον Παύλο, που δεn διέθετε όμως το δικό του πνεύμα και τη μεγάλη του καρδιά. Από την αρχή τον πολεμούσε με διάφορες υπόγειες και συνομωτικές πράξεις, όπως η προαναφερθείσα ενέργειά του με τις εκκλησίες της Γαλατίας74.

Πολύ σύντομα φάνηκε ότι οι δύο βασικές τάσεις, που δίχαζαν τις εκκλησίες των Ναζωραίων, ήταν οι σχέσεις τους με τον Ιουδαϊσμό αφενός, και η αντιμετώπιση των εθνικών προσήλυτων αφετέρου. Υπέρμαχος της στροφής προς τους Εθνικούς ο Παύλος, ήρθε αναπόφευκτα σε σύγκρουση με την εκκλησία των Ιεροσολύμων, όπου κυριαρχούσε το ιουδαϊζον πνεύμα και η τάση να θεωρούνται οι Ναζωραίοι πιστοί Ιουδαίοι, το δε κηρυγμα του Ιησού συνέχιση της ιουδαϊκής θρησκείας. Ο Σίμων – Πέτρος, παλιός μαθητής του Ιωάννη του Βαπτιστή και αρχηγός της ιουδαϊζουσας τάσης ήταν άνθρωπος μαλακός και διαλλακτικός, αλλά όπως ήδη ανέφερα, έπαψε να δρα στα Ιεροσόλυμα από πολύ νωρίς75. Ο Ιάκωβος ο Μικρός, που τον διαδέχτηκε, εκφράζοντας τις απόψεις των ιουδαϊζόντων, είπε στον Παύλο76.

— Βλέπεις αδελφέ πόσες μυριάδες είναι οι Ιουδαίοι που πιστέψαν στον Κύριο. Και όλοι αυτοί είναι ταυτόχρονα και με μεγάλο ζήλο πιστοί στο Νόμο. Μάθαμε όμως για σένα ότι διδάσκεις στους Ιουδαίους, που είναι σκορπισμένοι σε άλλους τόπους και ζουν ανάμεσα σε εθνικούς, να αποστατήσουν από το Νόμο του Μωυσή, να μη κάνουν περιτομή στα παιδιά τους ούτε να ακολουθούν τα άγια έθιμα μας.Τί πρέπει λοιπόν να γίνει τώρα;

Εν πάση περιπτώσει θα συναχθούν πολλοί πιστοί, γιατί το μάθανε πως γύρισες. Κάνε λοιπόν αυτό που θα σου πούμε. Είναι εδώ τεσσερις πιστοί που έχουν τάξει να μην κόψουν τα μαλλιά τους και να μένουν εγκρατείς κατά τις συνήθειες των παλιών Ναζωραίων. Πάρε τους μαζί, κάνε τους εξαγνισμούς που ορίζει ο Νόμος, πλήρωσε και τις δαπάνες για τις θυσίες και για να ξυρίσουν οι άνθρωποι αυτοί το κεφάλι τους  και να μάθουν έτσι όλοι οι πιστοί πως όσα ακούστηκαν για σένα είναι ανυπόστατα και πως κρατάς το Νόμο. Οσον αφορά τους εθνικούς που έγιναν πιστοί, εμείς τους στείλαμε επιστολή να μην τηρούν καμμιάν από τις τελετουργίες που ορίζει ο Νόμος, αλλά μόνο να μη τρώνε ειδωλόθυτα και αίμα στραγγαλισμένων ζώων και να φυλάγονται από την πορνεία. 

Μετά από αυτό ο Παύλος, με την ευστροφία που τον χαρακτήριζε και μη θέλοντας να φτάσει σε ρήξη, υπάκουσε και έκανε τις καθιερωμένες πράξεις εξαγνισμού μέσα στο Ναό. Αυτό όμως προκάλεσε την οργή των ορθοδόξων Ιουδαίων, οι οποίοι άρχισαν να φωνάζουν εναντίον του, να τον κατηγορούν ότι είναι εχθρός των Ιουδαίων και ότι έμπασε μέσα στο Ναό έναν Έλληνα, υπονοόντας τον Τρόφιμο τον Εφέσιο, που όντως είχε έρθει μαζί του στα Ιεροσόλυμα, αλλά δεν είχε προχωρήσει πέρα από το προαύλιο του Ναού.

Προκλήθηκε μεγάλη αναταραχή, τον έσυραν έξω από το Ναό και επιχείρησαν να τον σκοτώσουν77. Τον έσωσε απόσπασμα Ρωμαίων στρατιωτών, που τον έθεσε υπό κράτηση αλυσοδεμένον. Όταν όμως αυτός ζήτησε στα ελληνικά από τον επικεφαλής αξιωματικό να τον αφήσει να μιλήσει στον κόσμο, εκείνος εντυπωσιασμένος, γιατί ελληνικά μιλούσαν οι εύποροι και οι μορφωμένοι, τον έλυσε και του επέτρεψε μάλιστα να απευθυνθεί στο πλήθος, που εξακολουθούσε να είναι συγκεντρωμένο έξω από το στρατόπεδο ζητώντας το θάνατό του. Ο Παύλος μίλησε στους συγκεντρωμένους στα  αραμαϊκά, εξηγώντας το λόγο της μεταστροφής του. Στην αρχή το πλήθος τον άκουγε με προσοχή, όταν όμως αυτός αναφέρθηκε στους Εθνικούς ξανάρχισαν οι αποδοκιμασίες. Τότε ο αξιωματικός του είπε να πάψει και εκνευρισμένος διέταξε να τον ξαναδέσουν και να τον μαστιγώσουν, ανακάλεσε όμως αμέσως τη διαταγή, όταν έμαθε πως ο κρατούμενος ήταν Ρωμαίος πολίτης και μάλιστα  εκ γενετής78.

Υστερα από αυτό, ο επικεφαλής της φρουράς, χιλίαρχος Κλαύδιος Λυσίας, άτομο περιορισμένης ευφυΐας και μάλλον άσχετος με τα συμβαίνοντα στην Παλαιστίνη, θέλοντας να μάθει για τί πράγμα κατηγορούσαν τον Παύλο, κάλεσε τον Αρχιερέα Ανανία79 και άλλους εκπρόσωπους του Συνεδρίου να παρουσιαστούν και να ανακρίνουν μπροστά του τον Παύλο. Η ανάκριση όμως κατέληξε σε οχλαγωγία και διαπληκτισμούς, γιατί ο Παύλος εκμεταλλευόμενος τις δογματικές διαφορές μεταξύ Σαδδουκαίων και Φαρισαίων, σε ότι αφορά την πίστη σε αγγέλους και ανάσταση νεκρών, προκάλεσε έντονες διαφωνίες μεταξύ των ιερέων και των νομοδιδασκάλων80.

Τελικά ο Κλαύδιος Λυσίας (ο οποίος αρχικά τον είχε περάσει για τον «Αιγύπτιο» που είχε μαζέψει χιλιάδες οπάδούς του στο όρος των Ελαιών),  αποφάσισε να στείλει τον Παύλο στην Καισάρεια, να κριθεί από τον επίτροπο Φήλικα. Η μεταγωγή θα γινόταν την επομένη αλλά το βράδι ήρθε  ένας ανεψιός  του Παύλου και ανέφερε στον χιλίαρχο ότι οι σαράντα σικάριοι81, που είχαν ορκιστεί να μη φάνε ούτε να πιούν τίποτα ως που να σκοτώσουν τον Παύλο,  θα ενέδρευαν για να τον εξοντώσουν. Τότε  ο Ρωμαίος αξιωματούχος έστειλε στην Καισάρεια τον κρατούμενο με επιβλητική συνοδεία:  διακόσιους πεζούς, διακόσιους λογχοφόρους και εβδομήντα ιππείς82.

Στην Καισάρεια, παρέμεινε στο ανάκτορο του επιτρόπου Αντωνίου Φήλικα επί δύο ολόκληρα χρόνια, κρατούμενος μεν αλλά με  πολύ ευνοϊκούς όρους. Στο διάστημα αυτό είχε πολλές συζητήσεις με τον επίτροπο και τη γυναίκα του. Ο Παύλος του μιλούσε για εγκράτεια και αρετή και για την τελική κρίση, κατά την οποία οι ενάρετοι θα αμειφθούν ενώ οι φαύλοι θα τιμωρηθούν. Υστερα από κάθε τέτοια συζήτηση ο  Φήλικας   γινόταν έμφοβος,  χωρίς φυσικά να  μεταβάλει  τον τρόπο ζωής του83. Οι ιερείς του Ναού ήρθαν αρκετές φορές στην Καισάρεια και κατηγορούσαν μπροστά στον Φήλικα τον Παύλο και αυτός τους αντιμετώπιζε με παρρησία. Οπως φαίνεται ο υστερόβουλος και ιδιοτελής επίτροπος κρατούσε τόσον καιρό τον Παύλο, ελπίζοντας πως οι συγγενείς του θα του δίναν χρήματα για να τον απολύσει84.

Δύο χρόνια μετά τη σύλληψη του Παύλου, ο Φήλικας ανακλήθηκε στη Ρώμη85 και στη θέση του ήρθε ο Πόρκιος Φήστος, ο οποίος του πρότεινε να δικαστεί στα Ιεροσόλυμα και για μεγαλύτερη εγγύηση να είναι κι ο ίδιος παρών στη δίκη.  Ο  Παύλος  φοβήθηκε  πως  μια  δίκη  στο  Συνέδριο  θα   τέλειωνε  σε βάρος του και, επικαλούμενος τα δικαιώματά του ως Ρωμαίου πολίτη, ζήτησε να δικαστεί από τον Καίσαρα στη Ρώμη86. Ο Φήστος αποδέχτηκε την αίτησή του.

Πριν αναχωρήσει ο Παύλος για τη Ρώμη επισκέφθηκε το νέον επίτροπο στο ανάκτορο του στην Καισάρεια, ο βασιλιάς (τετράρχης)  Ηρώδης Αγρίππας Β΄,   με τη μικρότερη αδελφή του, την ωραιοτάτη Βερενίκη87. Ο Φήστος του ανέφερε το ιστορικό της σύλληψης και κράτησης του Παύλου, καθώς και τις κατηγορίες που τον εβάρυναν. Ο Ηρώδης θέλησε να μιλήσει με τον επιφανή κρατούμενο. Είχε ακούσει γι’ αυτόν από τους κοινούς φίλους που είχαν και οι δύο στην Αντιόχεια. Ο Φήστος οργάνωσε δεξίωση, στην οποία παραβρέθηκαν εκτός από τον ίδιο, τον Αγρίππα, τη Βερενίκη και τον Παύλο, οι χιλίαρχοι των σπειρών που στρατοπέδευαν στην Καισάρεια και μερικοί επιφανείς πολιτες88. Οι τρεις άνδρες είχαν μακρά και φιλική συζήτηση και σε μια στιγμή ο Αγρίππας, αστειευόμενος, είπε στον Παύλο πως κοντεύει να τον προσηλυτίσει στη νέα πίστη89. Αντίθετα ο Φήστος παρατήρησε πως μόνο τρελός θα υποστήριζε αυτά που ισχυριζόταν ο Παύλος.

Τελικά ο Παύλος και άλλοι κρατούμενοι με τη συνοδεία φρουράς επιβιβάστηκαν σε ένα  αδραμμυτινό πλοίο που έφευγε από την Καισάρεια για τη Ρώμη90.

 

Το ταξίδι του Παύλου από την Καισάρεια στη Ρώμη κράτησε πολλούς μήνες. Το πλοίο ήταν τόσο αργοκούνητο, που το βρήκε ο χειμώνας πριν φτάσει στη μέση της διαδρομής. Πόδισε αρκετές φορές, στους Καλούς Λιμένες της Κρήτης και στη Γαύδο και τελικά ναυάγησε στις ακτές της Μάλτας. Ο Παύλος σε όλη αυτή την περιπέτεια κράτησε σθεναρή στάση και εμψύχωνε τους συνταξιδιώτες του91.

Τελικά έφτασε στη Ρώμη, όπου οι μεν συγκρατούμενοί του οδηγήθηκαν στις φυλακές, στον ίδιο δε οι αρχές επέτρεψαν να νοικιάσει ιδιαίτερη κατοικία και του παραχώρησαν ένα φρουρό. Εκεί έμεινε δύο ολόκληρα χρόνια, περιμένοντας να φτάσουν από τα Ιεροσόλυμα οι κατήγοροί του. Γενικά του συμπεριφέρθηκαν με επιείκεια. Δεν μπορούσε βέβαια να κυκλοφορεί ελεύθερα αλλά είχε την άδεια να δέχεται οποιονδήποτε, να διδάσκει και να κηρύττει καθώς και να αλληλογραφεί χωρίς περιορισμούς92.

Αρχικά ήρθε σε επαφή με την ιουδαϊκή κοινότητα της Ρώμης. Κάλεσε στο σπίτι του τους επιφανέστερους εκπρόσωπους της και αφού τους αποκάλεσε «αδελφούς» τούς είπε πως η νέα αίρεση, την οποία εκπροσωπεί, αποτελεί την  ελπίδα του Ισραήλ. Εκείνοι τον άκουσαν με υπομονή αλλά όταν τους ανέπτυξε τις θεωρίες του για τη μη υποχρεωτική τήρηση του μωσαϊκού νόμου, οι περισσότεροι κράτησαν απέναντί του απροκάλυπτα εχθρική στάση,  πολύ   λίγοι  ευνοϊκή  και έφυγαν από το σπίτι του διαπληκτιζόμενοι93. Κατόπιν ήρθαν να τον επισκεφθούν εκπρόσωποι των Ναζωραίων της Ρώμης, που είχαν ήδη δημιουργήσει μιαν εκκλησία εκεί, στην οποία είχε παλαιότερα στείλει μιαν επιστολή94. Καθώς οι περισσότεροι τους ήταν ιουδαΐζοντες, του φέρθηκαν με ψυχρότητα, κρατώντας τον σε απόσταση. Παρ’ όλα αυτά είχε κάποιες επιτυχίες, προσηλυτίζοντας πολλούς από εκείνους τον επισκέφθηκαν στην κατοικία του, κυρίως Εθνικούς και μάλιστα από τις ανώτερες κοινωνικές τάξεις, ακόμα  και από τον Οίκο του Καίσαρα, όπου είχε από παλιά  γνωστούς και φίλους. Εν τούτοις παρά τις επιτυχίες  και παρά την προστασία που του δίνανε οι δικοί του από το παλάτι του Καίσαρα, ο Παύλος ένοιωθε μεγάλη πικρία για την απομόνωσή του, που κράτησε δύο χρόνια95.

Μόνη του παρηγοριά έμεινε η αλληλογραφία του με τους πιστούς των εκκλησιών που είχε ιδρύσει και με διαφόρους φίλους του. Χωρίς αμφιβολία έγραψε πλήθος επιστολών οι περισσότερες από τις οποίες δεν έφτασαν ως εμάς. Από την άλλη μεριά από τότε ήδη κυκλοφορούσαν σαν δικές του, πλαστές επιστολές, πράγμα που το είχε κι αυτός αντιληφθεί96.

Δύο χρόνια μετά την άφιξή του στη Ρώμη και αφού ήρθαν από τα Ιεροσόλυμα οι κατήγοροί του, παρουσιάστηκε μπροστά στον Καίσαρα Νέρωνα97, δικάστηκε   και αθωώθηκε. Ο ίδιος περιγράφει σε επιστολή του πώς με την απολογία του γλύτωσε από το στόμα του λιονταριού98, παραπονιέται όμως ότι κατά τη δίκη δεν είχε κανένα να του συμπαρασταθεί και πως όλοι τον εγκατέλειψαν99.

Μετά την αθώωσή του επιχείρησε το τέταρτο ταξίδι του. Αρχικά σκόπευε να πάει στην Ισπανία100 αλλά τελικά πήρε την αντίθετη κατεύθυνση και επισκέφθηκε την Τρωάδα και άλλες περιοχές της Δυτικής Μικρασίας101. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για το τί έκανε εκεί. Το βέβαιο είναι πως αναγκάστηκε να γυρίσει εσπευσμένα στη Ρώμη, αφήνοντας το πανωφόρι του και διάφορα βιβλία και έγγραφα, αρκετά σημαντικά όπως φαίνεται, αφού ζήτησε με ιδιαίτερο γράμμα102 να του τα στείλουν.

Δεν αποκλείεται να πιάστηκε με εντολή των ρωμαϊκών αρχών και να μεταφέρθηκε στη Ρώμη, τον ίδιο χρόνο που ξέσπασε η μεγάλη πυρκαϊά που κατέστρεψε την πρωτεύουσα. Γυρίζοντας έμεινε φυλακισμένος για τρία και πλέον χρόνια103.  Τελικά πέρασε από δίκη και αυτή τη φορά καταδικάστηκε σε θάνατο με αποκεφαλισμό και εκτελέσθηκε. Πέθανε ολομόναχος, αγνοημένος από τους Ναζωραίους και το έργο του άργησε πολύ να αναγνωριστεί104.

 

Ο Παύλος δεν είχε συναντήσει ποτέ τον Ιησού το Ναζωραίο και αισθανόταν μειονεκτικά απέναντι στους Αποστόλους που τον είχαν γνωρίσει από κοντά. Αφοσιώθηκε όμως, με το πάθος που τον χαρακτήριζε, στο κήρυγμά του. Χωρίς αμφιβολία ήταν ενήμερος για όλες τις ιδέες, τις διδαχές και τα κηρύγματα που ακούγονταν στην εποχή του, τόσο στην Παλαιστίνη όσο και έξω από αυτήν, τον συγκίνησε όμως μόνο το κήρυγμα του Ιησού του Ναζωραίου. Πίστεψε πως ήταν κλητός Απόστολος, σταλμένος για να διαδώσει το κήρυγμα του Ιησού Χριστού του Ναζωραίου σε όλους τος ανθρώπους.

Ο Παύλος, όπως και οι περισσότεροι άνθρωποι του καιρού του, πίστευε στην ύπαρξη αοράτων δυνάμεων και κακών πνευμάτων105. Μιλούσε για τον άρχοντα της εξουσίας του αέρος106, για τους κοσμοκράτορες του αιώνος τούτου107, για τα πνευματικά της πονηρίας108, για πράγματα πολύ οικεία σε όλους τους Εθνικούς της εποχής εκείνης. Θεωρούσε τους θεούς των Εθνικών δαίμονες στην υπηρεσία αυτών των κακοποιών δυνάμεων109 και τον Σατανά, τον αντίπαλο του θεού, τον ονόμαζε «θεόν του κόσμου τούτου»110. Οι Ναζωραίοι αντίπαλοι του τον κατηγόρησαν στο σημείο αυτό ότι ταυτίζεται με τον Σίμωνα τον Μάγο.

Σκοπός του Παύλου ήταν να δώσει στον κόσμο των Εθνικών μία καλή είδηση, ένα «ευαγγέλιο». Το δικό του ευαγγέλιο111 θα ήταν παραμυθία, που θα τους γαλήνευε και οδηγός, που θα τους έδειχνε πώς να απολυτρωθούν από το άγχος και το φόβο. Με την ευστροφία που τον διέκρινε112 και μολονότι ο ίδιος πίστευε πως ο Ιησούς ήταν άνθρωπος, κατά σάρκα απόγονος του Δαυίδ και πνευματικός μόνο γιος του Θεού113, άρχισε να μιλά γι’ αυτόν σαν να ήταν ο Θεός-Λυτρωτής του κόσμου, που θα τον απελευθέρωνε από την κακοποιό επίδραση των πνευμάτων.

Η πίστη στον Ιησού Χριστό, κατά τον Παύλο, θα λύτρωνε τους ανθρώπους από την εξουσία των κακών πνευμάτων114. Στο βάπτισμα των Εσσαίων, των Ναζωραίων του Ιωάννη, καθώς και άλλων μυστηριακών λατρειών έδωσε καινούργιο περιεχόμενο. Για τον Παύλο το βάπτισμα συμβολίζει το θάνατο και την ανάσταση του Ιησού115.

Από τα όσα δίδαξε ο Ναζωραίος, ο Παύλος ξεχώρισε την υποταγή, την εγκαρτέρηση, την πραότητα και πάνω απ’ ολα την αγάπη, που τη θεωρούσε το βασικότερο γνώρισμα και το ουσιαστικό θεμέλιο της νέας πίστης, το οποίο θα ένωνε την Ανθρωπότητα116. Ο ύμνος προς την αγάπη, που του αποδίδεται, αποτελεί ίσως το ποιητικότερο  κείμενο που έχει γραφτεί πάνω σ’ αυτό το θέμα

ΕΑΝ ΤΑΙΣ ΓΛΩΣΣΑΙΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΛΑΛΩ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ

ΑΓΑΠΗΝ ΔΕ ΜΗ ΕΧΩ,

ΓΕΓΟΝΑ ΧΑΛΚΟΣ ΗΧΩΝ Ή ΚΥΜΒΑΛΟΝ ΑΛΑΛΑΖΟΝ.

ΚΑΙ ΕΑΝ ΕΧΩ ΠΡΟΦΗΤΕΙΑΝ

ΚΑΙ ΕΙΔΩ ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΠΑΝΤΑ

ΚΑΙ ΠΑΣΑΝ ΤΗΝ ΓΝΩΣΙΝ,

ΚΑΙ ΕΑΝ ΕΧΩ ΠΙΣΤΙΝ, ΩΣΤΕ ΟΡΗ ΜΕΘΙΣΤΑΝΕΙΝ,

ΑΓΑΠΗΝ ΔΕ ΜΗ ΕΧΩ

ΟΥΔΕΝ ΕΙΜΙ.

ΚΑΙ ΕΑΝ ΨΩΜΙΣΩ ΠΑΝΤΑ ΤΑ ΥΠΑΡΧΟΝΤΑ ΜΟΥ

ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΩΣΩ ΤΟ ΣΩΜΑ ΜΟΥ ΙΝΑ ΚΑΥΘΗΣΟΜΑΙ

ΑΓΑΠΗΝ ΔΕ ΜΗ ΕΧΩ

ΟΥΔΕΝ ΩΦΕΛΟΥΜΑΙ.

 

Η ΑΓΑΠΗ ΜΑΚΡΟΘΥΜΕΙ, ΧΡΗΣΤΕΥΕΤΑΙ,

Η ΑΓΑΠΗ ΟΥ ΖΗΛΟΙ,

Η ΑΓΑΠΗ ΟΥ ΠΕΡΠΕΡΕΥΕΤΑΙ, ΟΥ ΦΥΣΙΟΥΤΑΙ,

ΟΥΚ ΑΣΧΗΜΟΝΕΙ, ΟΥ ΖΗΤΕΙ ΤΑ ΕΑΥΤΗΣ,

ΟΥ ΠΑΡΟΞΥΝΕΤΑΙ, ΟΥ ΛΟΓΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΚΑΚΟΝ,

ΟΥ ΧΑΙΡΕΙ ΕΠΙ ΤΗι ΑΔΙΚΙΑι

ΣΥΓΧΑΙΡΕΙ ΔΕ ΤΗι ΑΛΗΘΕΙΑι

 

ΠΑΝΤΑ ΣΤΕΡΓΕΙ

ΠΑΝΤΑ ΠΙΣΤΕΥΕΙ

ΠΑΝΤΑ ΕΛΠΙΖΕΙ

ΠΑΝΤΑ ΥΠΟΜΕΝΕΙ

…………………….

ΝΥΝΙ ΔΕ ΜΕΝΕΙ: ΠΙΣΤΙΣ, ΕΛΠΙΣ, ΑΓΑΠΗ

ΤΑ ΤΡΙΑ ΤΑΥΤΑ

ΜΕΙΖΩΝ ΔΕ ΤΟΥΤΩΝ Η ΑΓΑΠΗ117.

Συμμεριζόταν την αγωνία των μορφωμένων ανθρώπων της εποχής του για την ανασφάλεια, την αβεβαιότητα και τους κινδύνους που αντιμετώπιζαν και ήθελε να τους παρηγορήσει118. Ζούσε έντονα τα προβλήματα της εποχής του119. Πολύ νωρίς όμως αντελήφθη ότι οι Ιουδαίοι, προσηλωμένοι ακόμα στο όραμα της ανάστασης του κράτους του Ισραήλ και στην προσδοκία της έλευσης του Χριστού, δεν αποτελούσαν το ιδανικό ακροατήριό του. Μολονότι εξακολουθούσε σε κάθε πόλη που επισκεπτόταν να ξεκινά το κήρυγμά του από την τοπική  Συναγωγή, η προτίμησή του ήταν οι σεβόμενοι, δηλαδή οι εξ Εθνικών προσήλυτοι στον ιουδαϊσμό120 και βεβαίως οι Εθνικοί. Αυτοανακηρύχθηκε Απόστολος των Εθνών121 και στράφηκε ολοκληρωτικά προς τον μεγάλο κόσμο των Εθνικών. Εκείνοι δεν είχαν τις προκαταλήψεις των Ισραηλιτών, ούτε τις λαχτάρες και τους πόθους τους. Αντίθετα τούς ήταν οικεία η αντίληψη για τον πάσχοντα Σωτήρα Θεό, που θυσιάζεται για το καλό των ανθρώπων.

Την απολύτρωση όμως την έβλεπε σαν υπόθεση του μέλλοντος αιώνα, που θα ερχόταν με τη Δευτέρα Παρουσία του Ιησού και τη Συντέλεια του Κόσμου

— ΛΟΓΙΖΟΜΑΙ ΓΑΡ ΟΤΙ ΟΥΚ ΑΞΙΑ ΤΑ ΠΑΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΥΝ ΚΑΙΡΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΜΕΛΛΟΥΣΑΝ ΔΟΞΑΝ ΑΠΟΚΑΛΥΦΘΗΝΑΙ ΥΜΑΣ122.

Ποτέ του δεν αμφισβήτησε τη ρωμαϊκή εξουσία. Αντίθετα την έβλεπε σαν θεόσταλτη  πραγματικότητα123. Περηφανευόταν για την ιδιότητά του ως Ρωμαίου πολίτη και είχε παντού και πάντα την εύνοια των ρωμαϊκών αρχών. Η εθνική αποκατάσταση των Ιουδαίων ποτέ δεν τον απασχόλησε. Στις συζητήσεις που είχε με τον Φήλικα, τον Φήστο και τον Ηρώδη Αγρίππα, έθιγε πάντοτε θέματα ηθικά και θρησκευτικά.  Δεν μπορεί λοιπόν να συγκριθεί με τον πρίγκηπα Ιησού, τον διεκδικητή της προγονικής κληρονομιάς124.

Τα κοινωνικά προβλήματα ομοίως δεν τον απασχολούσαν. Αποδεχόταν τη δουλεία σαν φυσική κατάσταση. Οι δούλοι και οι κύριοι  τους ήταν ίσοι αλλά εν Χριστώ, δηλαδή στη μέλλουσα ζωή125.

— ΔΟΥΛΟΣ ΕΚΛΗΘΗΣ; ΜΗ ΣΕ ΜΕΛΕΤΩ, ΑΛΛ’ ΕΙ ΚΑΙ ΔΥΝΑΣΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΓΕΝΕΣΘΑΙ ΜΑΛΛΟΝ ΧΡΗΣΑΙ126

Οσοι δούλοι, δίδασκε, έχουν αφέντες εθνικούς, πρέπει να τους τιμούν και να τους υπακούουν, για να μη τους δίνουν αφορμή να βλασφημούν το όνομα του Κυρίου. Εκείνοι πάλι  που έχουν αφέντες χριστιανούς, να μη τους καταφρονούν, αλλά να δουλεύουν περισσότερο, με προθυμία και υπακοή, για να απολαμβάνουν την ευεργεσία και την αγάπη τους127.

ΟΙ ΔΟΥΛΟΙ ΥΠΑΚΟΥΕΤΕ ΤΟΙΣ ΚΑΤΑ ΣΑΡΚΑ ΚΥΡΙΟΙΣ ΜΕΤΑ ΦΟΒΟΥ ΚΑΙ ΤΡΟΜΟΥ ΕΝ ΑΠΛΟΤΗΤΙ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΥΜΩΝ ΩΣ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩι 128

Τα χρόνια που πέρασε στη Ρώμη (από τα κρίσιμα  της ρωμαϊκής ιστορίας), είναι τα σκοτεινότερα της ζωής του.  Οι επιστολές που έστειλε από εκεί, μολονότι πλούσιες σε πληροφορίες, διδαχές και συναισθήματα, δεν μας  διαφωτίζουν πολύ. Τελικά ο Παύλος τέλειωσε, όπως και ξεκίνησε, μέσα στο μυστήριο.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

  1. Γαλ. γ’ 7-11
  2. Μετά το έτος 53 δεν εμφανίστηκε ξανά στα Ιεροσόλυμα.
  3. Πραξ. κα’ 20-26
  4. Πραξ. κα’ 27-30
  5. Πραξ. κα’ 32-51 και κβ’ 1-29
  6. Πραξ. κβ’ 30
  7. Πραξ. κγ’ 6-11
  8. Πραξ. κγ’ 12-14. Κατά τον Ροπς [ σ. 92] επρόκειτο για σικάριους.
  9. Πραξ. κγ’ 12-32. Η εν γένει συμπεριφορά των ρωμαϊκών αρχών απέναντι στον Παύλο, μας υποχρεώνει να σκεφτούμε πως δεν ήταν απλός σκηνοποιός, όπως τον εμφανίζουν οι Πράξεις αλλά πρόσωπο πολύ σημαντικό, το οποίο το φρουρεί ολόκληρο στρατιωτικό τμήμα, τον φιλοξενεί ο Επίτροπος στο σπίτι του, τον δεξιώνονται άλλος Επιτροπος και ένας Τετραρχης και σε κάθε περίπτωση που τον φυλακίζουν κατόπιν καταγγελιών των Ιουδαίων τον απελευθερώνουν οι αρχές των πόλεων.

Οσον αφορά τους Ιουδαίους που θέλουν να τον σκοτώσουν, αυτοί ήταν κατά τον Ροπς σικάριοι. Αν αυτό ευσταθεί, σημαίνει ότι η δυσπιστία και αντιπάθεια μεταξύ Ζηλωτών-Γαλιλαίων αφ’ ενός και Ναζωραίων αφ’ ετέρου, που εκδηλώνεται όταν ακόμα ζούσαν ο Ιησούς ο Ναζωραίος και ο Γαλιλαίος Χριστός, έχει μετατραπεί σε έχθρα μεταξύ των επιγόνων τους.

Αλλά και το περιβάλλον μέσα στο οποίο εκινείτο ο Παύλος ήταν των εύπορων και πλούσιων ανθρώπων. Με εξαίρεση το πρώτο του αποστολικό ταξίδι, σε όλα τα άλλα επισκέφθηκε κατά κανόνα μεγάλες πόλεις, όπου ανθούσε το εμπόριο και υπήρχε πλούτος. Σ’ αυτές επικοινωνούσε πάντα με ανθρώπους εύπορους, πολλούς από τους οποίους προσηλύτησε.

  1. Πραξ. κδ’24-27
  2. Πραξ. κδ’26
  3. Πραξ. κδ’ 27
  4. Πραξ. κε’ 6-12
  5. Πραξ. κε’13. Η ομορφιά της Βερενίκης κατέκτησε τον πορθητή των Ιεροσολύμων Τίτο, που παρά λίγο να την παντρευόταν.
  6. Πραξ. κε’23
  7. Πραξ. κε’ 23–32
  8. Πραξ. κζ’ 1-2
  9. Πραξ. κζ’ 4-44
  10. Πραξ. κη’ 16 και κη’ 30-31
  11. Πραξ. κη’ 17-29
  12. Προς Ρωμαίους, την οποία φαίνεται ότι την έγραψε όταν ήταν για τελευταία φορά στην Κόρινθο
  13. Πραξ. κη’30-31. Από το 61 ως το 63
  14. Β’ Θεσ. β’2. Από τις επιστολές που αποδίδονται στον Παύλο και πιστεύεται ότι τις έγραψε από τη Ρώμη, διαφαίνεται η πικρία του για την εγκατάλειψή του και για τη μικρή απήχηση των απόψεών του. Η Αποκάλυψη όχι μόνο τον αγνοεί αλλά είναι σαφώς εχθρική προς τις ιδέες του.
  15. το έτος 62
  16. Β’ Τιμοθ. δ’16-17
  17. Αξίζει να επισημανθεί ο χαρακτηρισμός του Καίσαρα ως λέοντος, που θυμίζει το Θηρίον της Αποκάλυψης. Τον μεταχειρίζεται σε ανάλογη περίπτωση και ο Απολλώνιος, μόνο που εκείνος αναφέρεται στο Δομιτιανό, ενώ ο Παύλος στον Νέρωνα.
  18. Ρωμ. ιε’24,25. Κατά τον Κλήμη της Ρώμης [Κορ. ε’7] πήγε πράγματι ΜΕΧΡΙΣ ΕΣΧΑΤΩΝ ΤΗΣ ΔΥΣΕΩΣ...
  19. Β’ Τιμοθ. δ’ 13
  20. στο ίδιο
  21. τα έτη 64-67. Ο Παύλος έζησε στη Ρώμη, αρχικά επί δύο χρόνια υπό περιορισμό και κατόπιν τρία χρόνια φυλακισμένος(Από το 64 έως το 67) από τον έβδομο ως το δέκατο τρίτο (και τελευταίο) χρόνο της ηγεμονίας του Καίσαρα Νέρωνα. Συνολικά δηλαδή στη Ρώμη έμεινε πέντε κρίσιμα χρόνια, μεστά σοβαρών γεγονότων (συνομωσίες κατά του Νέρωνα, πυρπόληση της Ρώμης, διωγμοί). Εύλογα λοιπόν μπαίνει το ερώτημα: Υπήρχε κάποια σχέση μεταξύ των γεγονότων αυτών και του Παύλου; Μερικοί επίσης ερευνητές ισχυρίζονται ότι ο Παύλος ήταν μέσα στη συνομωσία κατά του   Νέρωνα   και ευθύνεται για την πυρπόληση της Ρώμης και ακόμα ότι το τελευταίο ταξίδι  του έγινε πραγματικά στην  Ισπανία, όπου ήρθε σε επαφή με τον Γάλβα, τον  συγκλητικό που διαδέχτηκε τον δολοφονημένο Νέρωνα. Ολα όμως αυτά, εκτός από το ότι δεν τεκμηριώνονται  από τις πηγές, δε συμφωνούν  με  την όλη συμπεριφορά και το περιεχόμενο της διδασκαλίας του Παύλου .

Ενα άλλο ερώτημα που μπαίνει είναι: Είχε επαφές ο Παύλος με τον Σενέκα; Οι θέσεις του Σενέκα είναι τόσο χριστιανικές, ώστε ο Τερτυλιανός τον θεωρούσε «δικό μας» (Seneca noster) και  ένα απόκρυφο κείμενο περιέχει την υποτιθέμενη αλληλογραφία του με τον Παύλο, ο οποίος βρισκόταν στη Ρώμη την ίδιαν εποχή. Μολονότι σε πολλά αρχαία βιβλία αναφέρεται ότι οι δύο άνδρες είχαν στενή επαφή η μεταξύ τους αλληλογραφία είναι πλαστή και χωρίς ουσιαστική αξία.

  1. Στις εκκλησίες της Παλαιστίνης αλλά και σε άλλες όπου πλειοψηφούσαν οι εξ Ιουδαίων προσήλυτοι, ο Παύλος για πολλά χρόνια εθεωρείτο αιρετικός, ψευδαπόστολος και αποστάτης του ιουδαϊσμού. Η περικοπή της Αποκάλυψης [β’2]: τους λέγοντας εαυτούς αποστόλους και ουκ εισί, αυτόν αφορά. Τη διδασκαλία του την απέρριπταν επί πολλά χρόνια πολλές εκκλησίες, γιατί διέγνωσαν την πρόθεσή του να εισαγάγει στη νέα πίστη στοιχεία από μυστηριακές ελληνιστικές λατρείες, δίνοντας π.χ. άλλην ερμηνεία στο βάπτισμα, που θεωρούσε ότι συμβόλιζε το θάνατο και την ανάσταση του Ιησού [Ρωμ.ς’ 1-11]. Τέτοια στοιχεία βρίσκουμε και στα Ευαγγέλια. Ο Μυστικός Δείπνος αντιστοιχεί σε ανάλογες τελετές των Μιθραϊστών, όπως και η βρώση του σώματος και η πόση του αίματος του Χριστού [Ιωαν.ς’ 26-53].
  2. Αγουρ.Ιστ. σ. 148
  3. Ρωμ. ς’ 1-11
  4. Γαλ. γ’28, Α’ Κορ. ιβ’13
  5. Α’ Κορ. ζ’21
  6. Α’ Κορ. ι’ 20 .. ΑΛΛ’ Ο,ΤΙ ΘΥΕΙ ΤΑ ΕΘΝΗ, ΔΑΙΜΟΝΙΟΙΣ ΘΥΕΙ.
  7. Β’ Κορ. δ’4.. ΕΝ ΟΙΣ Ο ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΑΙΩΝΟΣ ΤΟΥΤΟΥ και ια’ 14.. ΑΥΤΟΣ ΓΑΡ Ο ΣΑΤΑΝΑΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΕΤΑΙ ΕΙΣ ΑΓΓΕΛΟΝ ΦΩΤΟΣ.
  8. Γαλ.β’2, ..ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ Ο ΚΗΡΥΣΣΩ ΕΝ ΤΟΙΣ ΕΘΝΕΣΙ Β’Τιμοθ.β’8 …ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΜΟΥ..
  9. Α’ Τιμοθ. ς’ 1-2
  10. Εφεσ. ς’5, Β’ Τιμοθ. β’8
  11. Αγουρ.Ιστ. σ. 148
  12. Ρωμ. ς’ 1-11
  13. Η σημασία της αγάπης τονίστηκε από τον Ιησού το Ναζωραίο και αναπτύχθηκε περισσότερο από τον Παύλο. Μολονότι αποτελεί το θελκτικότερο και σημαντικότερο γνώρισμα του χριστιανισμού, οι επίσημες Εκκλησίες ουσιαστικά το έχουν υποβαθμίσει. Κάποιοι μάλιστα θεολόγοι [Μ.Μελινός Πίστη και Λογική σ.51], ειρωνεύονται όσους πάσχουν από «αγαπήτιδα».
  14. Α’ Κορ. ιγ’ 1-13
  15. Εφεσ. ς’12
  16. Α’ Κορ. ιδ’ 3 και Αγουρ.Ιστ. σ.136. Οι φιλοδοξίες του σκόπευαν πολύ ψηλά. Εκτος από τους Ιουδαίους, που ήταν ο εκλεκτός λαός του Θεού, στην εποχή του υπήρχαν δύο «έθνη»: οι Ρωμαίοι, που τους ένωνε η κοινή αντίληψη για το κράτος και την κοινωνία και οι Ελληνες, που τους ένωνε η κοινή γλώσσα και παιδεία. Ο Παύλος ήθελε να δημιουργήσει ένα τρίτο «έθνος», που θα το αποτελούσαν Ιουδαίοι, Ελληνες, Ρωμαίοι και λοιποί εθνικοί, που θα τους ένωνε η κοινή πίστη στον Ιησού Χριστό [Δημ. Κυρτάτας Το τρίτο έθνος Αυγή/Ενθέματα…]
  17. Εφεσ. ς’12
  18. Β’ Τιμοθ.α’11 ..ΕΙΣ Ο ΕΤΕΘΗΝ ΕΓΩ, ΚΗΡΥΞ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΕΘΝΩΝ
  19. Ρωμ. η’18 .. Σκέφτομαι πως τα σημερινά παθήματά μας δεν είναι τίποτα μπροστά στη μέλουσα δόξα που θα μας αποκαλυφθεί.
  20. Ρωμ. ιγ’ 1-7..ΑΙ ΔΕ ΟΥΣΑΙ ΕΞΟΥΣΙΑΙ ΥΠΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΤΕΤΑΓΜΕΝΑΙ ΕΙΣΙΝ, επίσης Κολοσ. Α’16

Δεν ήταν μονο Φαρισαίος, ήταν και Ρωμαίος πολίτης, γεννημένος μεν έξω από την Παλαιστίνη, αλλά σπουδασμένος στα Ιεροσόλυμα κοντά στον Γαμαλιήλ, του οποίου είναι γνωστές οι απόψεις για τους Γαλιλαίους [Αγουρ. 136] Η εχθρότητα του Παύλου προς τους Γαλιλαίους και τους Ζηλωτές είναι ευδιάκριτη στο κήρυγμά του και υπήρξε αμοιβαία.  Οι επαναστάτες και πατριώτες τον εχθρεύονταν  και τουλάχιστον σε μία περίπτωση θέλησαν να τον σκοτώσουν.

Από το περιεχόμενο των επιστολών που του αποδίδονται φαίνεται ότι ήταν ενήμερος του περεχομένου της στωικής και της νεοπλατωνικής φιλοσοφίας αλλά και γνώστης των εσσαϊκών αντιλήψεων και φυσικά των κηρυγμάτων των διαφόρων προφητών και διδασκάλων που κυκλοφορούσαν στην Παλαιστίνη [Αγουρ.Εισ. σ.203]. Ούτε του Ιωάννη του Βαπτιστή, ούτε του Γαλιλαίου Χριστού, ούτε του πρίγκηπα Ιησού οι ιδέες και οι επιδιώξεις τον έθελγαν. Αντίθετα τις αποστρεφόταν και τις αντέκρουε. Στην  Έφεσο καταπολέμησε τις ιδέες του Βαπτιστή και έπεισε ορισμένους μαθητές του να δεχτούν το κήρυγμα του Ιησού του Ναζωραίου [Πραξ. ιθ’ 3-4].

  1. Εφεσ. β’2
  2. Γαλ.γ’ 28 .. ΠΑΝΤΕΣ ΓΑΡ ΥΜΕΙΣ ΕΙΣ ΕΣΤΕ ΕΝ ΧΡΙΣΤΩι ΙΗΣΟΥ
  3. Α’ Κορ. ζ’21 Είσαι δούλος; Μη σε μέλλει γι’ αυτό. Καλύτερα μάλιστα να μη ζητήσεις να γίνεις ελεύθερος.. δούλος εκλήθης; μη σε μελέτω, αλλ’ ει και δύνασο ελεύθερος γενέσθαι μάσλλον χρήσαι
  4. Α’ Τιμ. ς’1-2 ..ΕΥΑΡΕΣΤΕΙΝ ΤΩι ΔΕΣΠΟΤΗι ΙΝΑ ΜΗ ΒΛΑΣΦΗΜΕΙΤΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ.
  5. Εφεσ. ς’ 5 ..Οι δούλοι να υπακούετε στους κυρίους σας , με φόβο και τρόμο και με την απλότητα της καρδιάς σας, όπως υπακούετε στον Χριστό.. επίσης Κολ. γ’22
  6. Η ακριβής χρονολόγηση των κυριότερων σταθμών στη ζωή και τη δράση του Παύλου παρουσιάζει αρκετές δυσκολίες [Αγουρ.Εισ. σ. 202, 204, 207, 219, 224]. Η μεταστροφή του π.χ. τοποθετείται συνήθως το έτος 37, εφ’ όσον έγινε μετά το λιθοβολισμό του Στεφάνου, ο οποίος με τη σειρά του πρέπει να έγινε το 46 και όχι το 34 ή 37 όπως συνήθως αναφέρεται, αφού ήταν μεταγενέστερος της εξέγερσης του Θευδά (βλ. σχόλια [6] και [7] στο κεφ. 12). Ομοίως το πρώτο ταξίδι του δε μπορεί να έγινε το 46-48 όπως συνήθως αναφέρεται, αλλά μετά το 48, εφ’ όσον πραγματοποιήθηκε  μετά τη συγκέντρωση χρημάτων για την ανακούφιση των πιστών στα Ιεροσόλυμα, που υπέφεραν από τον λιμό των ετών 47-48.

 

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Θρησκεία, Μυθιστόρημα, Χριστιανισμός | Με ετικέτα: , , | 104 Σχόλια »

Οι 12 Καρέκλες σε οχινέα μετάφραση

Posted by sarant στο 11 Απριλίου, 2021

Ένα από τα αγαπημένα βιβλία της νεανικής μου ηλικίας ήταν το σατιρικό μυθιστόρημα «Οι 12 καρέκλες» των σοβιετικών συγγραφέων Ηλία Ιλφ και Ευγενίου Πετρόφ.

Μου το είχε δώσει ο πατέρας μου, που πολύ το αγαπούσε, στην παλιά (1945) μετάφραση του Κώστα Μερτβάγου, επί δικτατορίας. Το βιβλίο αυτό το δάνεισα μετά κάπου -δανεικό κι αγύριστο όπως αποδείχτηκε, και ο πατέρας μου είχε καταστενοχωρηθεί. Μετά τη μεταπολίτευση, γύρω στο 1978, το ξανακυκλοφόρησε η Σύγχρονη Εποχή, σε καινούργια μετάφραση, μάλιστα πληρέστερη, αλλά εμάς μάς άρεσε πιο πολύ η παλιότερη -άλλο είναι ο γαλανούλης κλεφταράκος κι άλλο ο γαλάζιος κλεφταράς, και τον λάκκο από μαλαχίτη ο νεότερος μεταφραστής τον είχε κάνει «μαλαχιτική μπάρα», αρρώστησα όταν το διάβασα. Πριν από 10-12 χρόνια, βρήκα την παλιά μετάφραση του Μερτβάγου στον Αλφειό και την έδωσα στον πατέρα μου, και χάρηκε πολύ.

Πριν από λίγο καιρό έμαθα εδώ στο ιστολόγιο ότι το βιβλίο αυτό των Ιλφ/Πετρόφ, όπως και το δεύτερο σατιρικό τους αριστούργημα, το Χρυσό Μοσχάρι, επανεκδόθηκε από τη Σύγχρονη Εποχή σε μετάφραση Πλάτωνα Καραντάνη, ο οποίος υπογράφει επίσης μερικές ακόμα μεταφράσεις σοβιετικών συγγραφέων (σε μία από αυτές είχα βρει πολλά ψεγάδια) . Με λαχτάρα έσπευσα να τα προμηθευτώ -αλλά η αδημονία μου μετατράπηκε σε αμηχανία όταν, διαβάζοντας το πρώτο κεφάλαιο από τις 12 Καρέκλες, η μετάφραση μού φάνηκε γνώριμη, και με ψεγάδια.

Στην πατρική βιβλιοθήκη βρήκα τις παλιές εκδόσεις των δύο βιβλίων. Kαι με έκπληξη διαπίστωσα ότι και στα δύο βιβλία το κείμενο των νέων εκδόσεων είναι σχεδόν ταυτόσημο με τις αντίστοιχες εκδόσεις του 1979 και του 1977! Βέβαια έχει μονοτονιστεί, η ορθογραφία έχει εκσυγχρονιστεί και έχουν γίνει κάποιες επουσιώδεις αλλαγές, αλλά κατά τα άλλα το κείμενο είναι ολόιδιο!

Για του λόγου το αληθές, έχω ανεβάσει εδώ την πρώτη σελίδα του 4ου κεφαλαίου από τις 12 Καρέκλες στην παλιά έκδοση της Σύγχρονης Εποχής (βρήκα την 3η ανατύπωση, του 1984) και εδώ την αντίστοιχη σελίδα από την έκδοση του 2020. Αν τις διατρέξετε, θα δείτε ότι το κείμενο είναι σχεδόν πανομοιότυπο. Το «τραίνο» του 1977/84 έχει γίνει «τρένο» το 2020, ο Προύσης έγινε Προύσι, η καυγατζίδικη έγινε καβγατζίδικη, το «κύτταξε» έγινε «κοίταζε» και το «λαθεμένο εισιτήριο» έγινε «λάθος εισιτήριο» -αλλά αυτές δεν ειναι βεβαίως αλλαγές ουσίας.

Έκανα έλεγχο στις πρώτες 40 σελίδες από τις 12 Καρέκλες και στις 20 πρώτες σελίδες από το Χρυσό μοσχάρι, καθώς και δειγματοληπτικά σε άλλα σημεία των βιβλίων και το συμπέρασμα είναι το ίδιο: το κείμενο του 2020 είναι ίδιο, εκτός από τριτεύουσες τροποποιήσεις και εκσυγχρονισμό της ορθογραφίας, με το κείμενο του 1977/79/84.

Αυτό βάζει ένα πρόβλημα δεοντολογίας. Τι εννοώ; Στο Χρυσό Μοσχάρι αναφέρεται μεταφραστής ο Απόστολος Κοτσιώλης. Για τις 12 Καρέκλες, η έκδοση του 1984 που έχω βρει δεν αναφέρει όνομα μεταφραστή, αλλά την εποχή εκείνη η Σύγχρ. Εποχή συχνά δεν ανέφερε ονόματα μεταφραστών. Επειδή τότε συνεργαζόμουν με το εκδοτικό, είμαι σχεδόν βέβαιος ότι ο Κοτσιώλης είχε μεταφράσει το 1977 και τις 12 Καρέκλες.

Αν όμως την αρχική μετάφραση την έκανε πριν από 40-45 χρόνια ο Απ. Κοτσιώλης, πώς τώρα εμφανίζεται μεταφραστής ο Πλ. Καραντάνης ενώ το κείμενο είναι πρακτικά το ίδιο; Αυτό είναι το δεοντολογικό φάουλ. Οι επεμβάσεις στην ορθογραφία ή οι επουσιώδεις αλλαγές (τύπου «ύστερα από» –> «μετά από») δεν συνιστούν βεβαίως νέα μετάφραση αλλά απλώς επιμέλεια ή μάλλον απαρχές επιμέλειας διότι κανονικά η επιμέλεια προχωράει πολύ περισσότερο. Γι’ αυτό και χαρακτηρίζω τη μετάφραση «οχινέα» στον τίτλο του άρθρου -αλλά για να είμαι δίκαιος πρέπει να πω ότι δεν είδα να διαφημίζεται ως νέα παρά μονο να αναφερεται νέος μεταφραστής.

Προφανώς οι υπεύθυνοι της Σύγχρονης Εποχης θεώρησαν περιττό να αναφέρουν ότι επανεκδίδουν «επιμελημένη» την παλιά μετάφραση της προ πολλού εξαντλημένης έκδοσης, ενδεχομένως με τη συναίνεση του Απ. Κοτσιώλη ή των κληρονόμων του -αλλά αυτό δεν το βρίσκω σωστό και με λυπεί πολύ από έναν εκδοτικό οίκο με τον οποίο έχω συνεργαστεί για πολλά χρόνια και πολλά βιβλία, πάντοτε ανέφελα.

Ακόμα περισσότερο όμως με λυπεί ως αναγνώστη. Όχι επειδή η μετάφραση του Κοτσιώλη είναι κακή. Δεν είναι κακή όπως θα δείτε πιο κάτω. Αλλά θα μπορούσε να είναι καλύτερη -η νέα έκδοση λοιπόν είναι μια ευκαιρία που χάθηκε. Το χειροτερο, η παλιά έκδοση είχε λάθη επιμέλειας τα οποία η «νέα» έκδοση δεν έχει διορθώσει. Αναφέρω δυο περιπτώσεις από τις πρώτες σελίδες:

Στη σελ. 37 (της έκδοσης του 2020) ο Βορομπιάνινοφ επιστρέφει στο σπίτι του και βρίσκει την πεθερά του ετοιμοθάνατη. Η γειτόνισσα τού λέει: Είναι πολύ άσχημα, μόλις που κατάλαβε. Το ίδιο έχει και η έκδοση του 1977/84 (στη σελ. 34). Εδώ προφανώς υπάρχει λάθος.

Tο ρωσικό κείμενο λέει: Ей хуже, она только что исповедовалась, δηλαδή Είναι χειρότερα, μόλις εξομολογήθηκε. Ο Μερτβάγος στη μετάφραση του 1945: Η κατάστασή της χειροτέρεψε, μόλις ξομολογήθηκε. Στοιχηματίζω ότι ο Κοτσιώλης είχε γράψει στο χειρόγραφο (υπήρχε μια εποχή που ο κόσμος έγραφε με το χέρι) «μόλις που μετάλαβε» και αυτό έγινε στο τυπογραφείο «μολις που κατάλαβε». Και ο «μεταφραστής» του 2020 άφησε το λαθος!

Παρόμοια περίπτωση στη σελ. 42: «Στο μεταξύ, η Κλαύδια Ιβάνοβνα πέθανε. Πότε ζητουσε νερό, πότε έλεγε ότι πρέπει να σηκωθεί και να πάει στον τσαγκάρη για να πάρει τα καλά μποτίνια….» Κατά πάσα πιθανότητα εδώ ο μεταφραστής είχε «πέθαινε» στο χειρόγραφο (ο Μερτβάγος βάζει «ξεψυχούσε», ίσως καλύτερο) και στο τυπογραφείο έγινε το λάθος.

Ξαναλέω. Η μετάφραση του Κοτσιώλη τόσο στις 12 Καρέκλες οσο και στο Χρυσό Μοσχάρι δεν είναι κακή. Αφενός όμως δεν έχει καλή επιμέλεια, αφετέρου θα μπορούσε να είναι καλύτερη, λιγάκι πιο εμπνευσμένη σε κάποια κρίσιμα σημεία. (Και, οσο κι αν μ’ αρέσουν οι ιδιωματικές λέξεις, πόσοι ξέρουν σήμερα τη μπάρα με τη σημασία της λιμνούλας, του λάκκου με νερά;)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κριτική μεταφράσεων, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά, Παρουσίαση βιβλίου, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 117 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 15

Posted by sarant στο 30 Μαρτίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη πέμπτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα μπούμε στο 11ο κεφάλαιο, στο οποίο πρωταγωνιστεί ο Σαύλος/Παύλος.  Επειδή είναι μεγάλο, το χωρίζω σε δύο μέρη.

11

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΝ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΣΘΕΝΗΣ

Ο Βαρνάβας με εντολή του Σίμωνα-Πέτρου κάλεσε τον Σαύλο από την Ταρσό της Κιλικίας1 στην Αντιόχεια, την πρωτεύουσα της Συρίας, όπου με ζήλο άρχισαν να συγκροτούν σε εκκλησία τους Ναζωραίους που υπήρχαν εκεί. Μολονότι οι δύο άντρες διαφέραν σε πολλά σημεία, δέθηκαν σιγά σιγά με φιλία. Ο Βαρνάβας τον αντιμετώπισε από την αρχή με συμπάθεια και μάλιστα είχε εγγυηθεί γι’ αυτόν, όταν ο Σαύλος ζήτησε να προσχωρήσει στην εκκλησία των Ναζωραίων.

Σε σύγκριση με τον μεγαλόσωμο και επιβλητικό Βαρνάβα ο Σαύλος ήταν καχεκτικός, μάλλον άσχημος, πάντως δε με ασήμαντη εμφάνιση. Επί πλέον έπασχε από κάποια δερματική ασθένεια2.  Ο Βαρνάβας ήταν άνθρωπος κάπως μονοκόμματος και βαρύς ενώ ο φίλος του ήταν ορμητικός, θαρραλέος, εύστροφος μέχρις υποκρισίας3 και ενεργητικός, ταυτόχρονα δε δογματικός, φανατικός και εριστικός.

Οι Ναζωραίοι των Ιεροσολύμων τον αντιμετώπισαν με δυσπιστία, την οποίαν επαύξησαν οι πληροφορίες, που συγκέντρωσαν για το πρόσωπό του. Ο νέος προσήλυτος ήταν άτομο αρκετά μυστηριώδες. Ισχυριζόταν ότι καταγόταν από την Ταρσό, πόλη εξέχουσα και ευημερούσα (που εκείνη την εποχή υπερείχε στα γράμματα και από την Αθήνα και από την Αλεξάνδρεια4), από γονείς ευπόρους,  προερχόμενους κατά κάποιες φήμες από τα Γίσχαλα της Γαλιλαίας5. Ο Σαύλος τους πληροφόρησε ότι ο πατέρας του (του οποίου όμως δεν ανέφερε ποτέ το όνομα) ήταν Ρωμαίος πολίτης και Φαρισαίος6. Τους Ναζωραίους εντούτοις ανησυχούσαν άλλες φήμες, σύμφωνα με τις οποίες ήταν συγγενής με την οικογένεια του Ηρώδη7. Αργότερα εξακριβώθηκε πως είχε πολύ ισχυρές γνωριμίες και υπήρχαν υψηλά ιστάμενοι φίλοι του παντού, ακόμα και στο περιβάλλον του Καίσαρα8. Ανήκε και αυτός στους Φαρισαίους και πήγε στα Ιεροσόλυμα, όπου ήταν εγκατεστημένη η αδελφή του, για να σπουδάσει τις Γραφές κοντά στο νομοδιδάσκαλο Γαμαλιήλ9 και γιαυτό ήταν κάτοχος της εβραϊκής. Μιλούσε όμως άνετα και την ελληνική γλώσσα10, όπως φυσικά και την αραμαϊκή.

Στον Βαρνάβα ο Σαύλος διηγήθηκε πολλές φορές πως μετεστράφη και από διώκτης έγινε ένθερμος οπαδός. Μετά τα επεισόδια που κατέληξαν στο λιθοβολισμό του Στεφάνου, μαθαίνοντας ότι στη Δαμασκό είχαν δημιουργηθεί ομάδες Ναζωραίων, ζήτησε από το Συνέδριο να τον στείλει εκεί με συνοδεία, για να συλλάβει τους ηγέτες τους και να αντιμετωπίσει την αίρεση11. Ξεκίνησε πράγματι για τη Δαμασκό αλλά, όπως διηγήθηκε αργότερα ο ίδιος, είδε σε μια εκτυφλωτική λάμψη τον Ιησού το Ναζωραίο, που τον ρώτησε γιατί τον καταδιώκει. Από τους συνοδούς του άλλοι είδαν μόνο τη λάμψη και άλλοι άκουσαν μόνο τα λόγια, ο δε Σαύλος έμεινε πρόσκαιρα τυφλός. Πάντως  αμέσως μετά το όραμα, από σκληρός διώκτης των Ναζωραίων έγινε φλογερό μέλος της αίρεσης12. Φτάνοντας στη Δαμασκό αντί να προχωρήσει σε διώξεις των Ναζωραίων ήρθε σε επαφή με έναν από αυτούς, τον Ανανία, του αφηγήθηκε το όραμα του  και δήλωσε πως έγινε πιστός του Ιησού του Ναζωραίου. Βαπτίστηκε, ανέκτησε αμέσως την όρασή του και άρχισε να κηρύσσει τους λόγους της  μεταστροφής του στις συναγωγές της πόλης. Αυτό προκάλεσε την οργή των Ιουδαίων, που αποφάσισαν να τον σκοτώσουν και επιτηρούσαν τις πύλες της πόλης για να τμη διαφύγει. Τον έσωσαν όμως οι νέοι φίλοι του, κρύβοντας τον και κατεβάζοντας τον τη νύχτα από τα τείχη της Δαμασκού μέσα σε ένα κοφίνι13.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Θρησκεία, Μυθιστόρημα, Χριστιανισμός | Με ετικέτα: , , , | 94 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 14

Posted by sarant στο 16 Μαρτίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη τέταρτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα διαβάσουμε το 10ο κεφάλαιο, που περιγράφει τι απόγιναν οι Ναζωραίοι, οι οπαδοί και μαθητές του διδάσκαλου Ιησού, του γιου της Μαριάμ.

 

ΚΑΙ ΕΠΛΗΣΘΗΣΑΝ ΑΠΑΝΤΕΣ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ ΑΓΙΟΥ

Αυτά, όσον αφορά τη δράση των Γαλιλαίων, των οπαδών του Ιησού, του γιου του ξυλουργού. Τι απέγιναν όμως οι Ναζωραίοι, οι μαθητές του Ιησού του γιου της Μαριάμ; Μετά τη σταύρωση του Δασκάλου του, ο Σίμων, ο λεγόμενος Κηφάς ή Πέτρος, που βασανιζόταν από τύψεις, για τη λιποψυχία που έδειξε κατά τη σύλληψη του Ιησού, προσπάθησε να συγκεντρώσει τους άλλους μαθητές του, με σκοπό να συνεχίσουν το κήρυγμά του Ναζωραίου. Δεν ανταποκρίθηκαν όλοι στο κάλεσμά του1. Οι περισσότεροι αποσύρθηκαν στα σπίτια τους και ο καθένας φρόντιζε πλέον την οικογένεια και τη δουλειά του. Όσοι όμως, με επικεφαλής τον Πέτρο αποφάσισαν να συνεχίσουν το έργο του Δασκάλου,  αυτονομάστηκαν Απόστολοι2 και συγκέντρωσαν γύρω τους αρκετούς πιστούς, μεταξύ των οποίων τη μητέρα του Ιησού Μαριάμ και τους θετούς αδελφούς του3, που, όπως ήδη αφηγήθηκα, όσο ζούσε δεν τον αποδέχονταν ως Χριστό4.

Στους πιστούς οι Απόστολοι δίδασκαν ότι ο Ιησούς ο Ναζωραίος ήταν ο Χριστός του Θεού,  που θυσιάστηκε, με  μαρτυρικό θάνατο, για τη σωτηρία των ανθρώπων,  αναστήθηκε  όμως εκ νεκρών και ότι πολύ σύντομα θα ξαναγύριζε σε Δεύτερη Παρουσία και θα εγκαθίδρυε την βασιλεία των Ουρανών στη γη. Κανείς τους βέβαια δεν είδε με τα μάτια του την ανάστασή του. Ούτε οι Απόστολοι, ούτε οι λοιποί μαθητές του, ούτε άλλοι άνθρωποι. Μία ή δύο γυναίκες μόνο, που πήγαν στον τάφο του, γύρισαν καταχαρούμενες και είπαν πως τον βρήκαν ανοιχτόν και άδειον και πως Άγγελος Κυρίου τους είπε ότι ο Ιησούς αναστήθηκε και να πάνε να πούνε το νέο στους μαθητές του5. Αργότερα κάποιοι τον είδαν, ή φαντάστηκαν πως τον είδαν, στο δρόμο προς τους Εμμαούς6, ένα χωριό κοντά στα Ιεροσόλυμα, ενώ κάποιοι μαθητές του ισχυρίστηκαν πως τον συνάντησαν για λίγο στη Γαλιλαία7 από όπου κατόπιν αναλήφθηκε στον ουρανό.

Τα βασικά στοιχεία της διδασκαλίας των Αποστόλων: ότι ο Ιησούς ο Ναζωραίος ήταν ο Χριστός του Θεού, ότι αναστήθηκε εκ νεκρών και ότι «επί των ημερών» τους θα ξαναγυρίσει «κρίναι ζώντας και νεκρούς», ήταν και το μεγαλύτερο αγκάθι στις σχέσεις τους με τους άλλους Ιουδαίους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να συλλάβουν καν την έννοια ενός σταυρωμένου Σωτήρα8. Για τους Ιουδαίους η ιδέα και μόνο ενός Χριστού, που αντί να ελευθερώσει τη γη του Ισραήλ από τους Ρωμαίους, δέχτηκε να συλληφθεί και αφέθηκε να σταυρωθεί από τους εχθρούς του, ήταν σκανδαλώδης9. Εν τούτοις παρά τους, καινοφανείς (και βλάσφημους για τους ορθόδοξους Ιουδαίους), ισχυρισμούς που περιείχε το κήρυγμά τους10, οι μαθητές του Ιησού θεωρούσαν πως οι ίδιοι παρέμεναν πιστοί Ιουδαίοι. Πήγαιναν κάθε μέρα στο Ναό11, δίδασκαν στο προαύλιο του και τηρούσαν όλους τους διαιτητικούς και λατρευτικούς τύπους που καθορίζει ο Νόμος12 Σε αντίθεση με τους Γαλιλαίους, που η δράση τους εκείνους τους καιρούς, εντοπίζεται κυρίως στην ύπαιθρο και τα χωριά της Παλαιστίνης, όπου η κατάσταση διαρκώς εκτραχυνόταν, οι Ναζωραίοι ήταν συγκεντρωμένοι στα Ιεροσόλυμα και μόνο αργότερα τους συναντούμε σε ορισμένες άλλες πόλεις.

 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , , | 54 Σχόλια »

Τα τσερκένια (αφήγημα του Κοσμά Πολίτη)

Posted by sarant στο 15 Μαρτίου, 2021

Χρονιάρα μέρα σήμερα κι ας ήρθε μέσα στον μουντό καιρό και στο λοκντάουν. Κούλουμα είναι αυτά ή κορονοκούλουμα; Αλλά ίσως δεν έχει νόημα να εντείνουμε τη δυσθυμία, που βέβαια δεν είναι υποχρεωτικό να την αισθάνονται όλοι. Οπότε αποφάσισα να μη βάλω κάτι το καθημερινό, αλλά να τιμήσω την περίσταση με ένα ανάγνωσμα ταιριαστό. Και αφού υπάρχουν περιορισμοί και στις μετακινήσεις αλλά και στο πέταγμα του χαρταετού, λέω να πάμε μια μακρινή εκδρομή και να πετάξουμε ανεμπόδιστοι χίλιω λογιώ χαρταετούς -με τη δύναμη της αφήγησης.

Θα παραθέσω λοιπόν ένα (γνωστό βέβαια και πολυδιαβασμένο) απόσπασμα από το αριστουργηματικό μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη «Στου Χατζηφράγκου». Ο Κοσμάς Πολίτης (Πάρις Ταβελούδης. 1888-1974), αφού είχε δώσει σημαντικό και πρωτοποριακό λογοτεχνικό έργο ήδη από τη δεκαετία του 30, όπως και πολύ αξιόλογο μεταφραστικό έργο στη συνέχεια (πρόσφατα δημοσιεύσαμε δείγμα δικής του μετάφρασης στον Δρόμο με τις φάμπρικες του Στάινμπεκ), μας χάρισε σε προχωρημένη πια ηλικία ένα αριστούργημα με αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία στη χαμένη πια Σμύρνη πριν από την Καταστροφή.

Αξίζει να διαβάσετε αλλά και να ξαναδιαβάσετε το μυθιστόρημα αυτό του Πολίτη. Σήμερα θα δημοσιεύσω ένα απόσπασμα που επιβάλλεται λόγω της ημέρας, εκεί όπου ο Πολίτης αφηγείται πώς πετούσαν τους χαρταετούς στη Σμύρνη -ή μάλλον τα τσερκένια, διότι έτσι τα έλεγαν. Το απόσπασμα έχει αυτοτέλεια, οπότε ταιριάζει να παρατεθεί.

Με την ευκαιρία, πρόσφατα με ρώτησαν αν έχω στοιχεία για το πότε ήρθε στην Ελλάδα το έθιμο του χαρταετού. Ο φίλος που με ρώτησε είχε ερευνήσει λιγάκι το θέμα και μου είπε ότι πριν το 1922 δεν βρήκε αναφορές στη λογοτεχνία (ας πούμε, ο Παπαδιαμάντης δεν γράφει για χαρταετούς). Για τη Σμύρνη ξέρουμε από πολλές πηγές ότι οι χαρταετοί -ή μάλλον τα τσερκένια- ήταν πολύ αγαπημένη ασχολία μικρών και μεγάλων: το τσερκένι, το ψάρεμα και το κυνήγι, θυμόταν καποιος, ήταν οι τρεις αγάπες των Σμυρνιών. Όποιος ξέρει κάτι για τον ελλαδικό χώρο ας μας πει στα σχόλια.

Μιαν άλλη φορά θα βάλουμε ένα δοκιμιακό άρθρο για τα τσερκένια στη Σμύρνη που έχω βρει -δεν πρόφταινα να το πληκτρολογήσω φέτος. Οπότε προς το παρόν ας χαρούμε την αφήγηση του Πολίτη. Στο τέλος εξηγούνται κάποιες λέξεις.

(Τα τσερκένια)

Θα σου μιλήσω για τα τσερκένια.

Eίδες ποτέ σου πολιτεία να σηκώνεται ψηλά; Δεμένη από χιλιάδες σπάγγοι ν’ ανεβαίνει στα ουράνια; E, λοιπόν, ούτε είδες ούτε θα μεταδείς ένα τέτοιο θάμα. Aρχινούσανε την Kαθαρή Δευτέρα —ήτανε αντέτι— και συνέχεια την κάθε Kυριακή και σκόλη, ώσαμε των Bαγιών. Aπό του Xατζηφράγκου τ’ Aλάνι κι από το κάθε δώμα κι από τον κάθε ταρλά του κάθε μαχαλά της πολιτείας, αμολάρανε τσερκένια. Πήχτρα ο ουρανός. Tόσο, που δε βρίσκανε θέση τα πουλιά. Για τούτο, τα χελιδόνια τα φέρνανε οι γερανοί μονάχα τη Mεγαλοβδομάδα, για να γιορτάσουνε την Πασχαλιά μαζί μας. Oλάκερη τη Mεγάλη Σαρακοστή, κάθε Kυριακή και σκόλη, η πολιτεία ταξίδευε στον ουρανό. Aνέβαινε στα ουράνια και τη βλόγαγε ο Θεός. Δε χώραγε το μυαλό σου πώς μπόραγε να μείνει κολλημένη χάμω στη γης, ύστερ’ από τόσο τράβηγμα στα ύψη. Kαι όπως κοιτάγαμε όλο ψηλά, τα μάτια μας γεμίζανε ουρανό, ανασαίναμε ουρανό, φαρδαίνανε τα στέρνα μας και κάναμε παρέα με αγγέλοι. Ίδια αγγέλοι κι αρχαγγέλοι κορωνίζανε. Θα μου πεις, κι εδώ, την Kαθαρή Δευτέρα, βγαίνουνε κάπου εδώ γύρω κι αμολάρουνε τσερκένια. Eίδες όμως ποτέ σου τούτη την πολιτεία ν’ αρμενίζει στα ουράνια; Όχι. Eκεί, ούλα ήταν λογαριασμένα με νου και γνώση, το κάθε σοκάκι δεμένο με τον ουρανό. Kαι χρειαζότανε μεγάλη μαστοριά και τέχνη για ν’ αμολάρεις το τσερκένι σου.

O Σταυράκης, ο Σταυράκης του Aμανατζή, θα γινότανε σπουδαίος τσερκενάς. Mα χαραμίστηκε η ζωή του. Aς είναι… Που λες, θα γινότανε σπουδαίος τσερκενάς. Παιδί ακόμα, ήτανε μάνα στις μυρωδιές. Nα σου εξηγηθώ. Συμφωνούσες μ’ έναν άλλον που αμόλαρε τσερκένι —όλα γίνονταν με συμφωνία, τίμια, δίχως χιανετιά — συμφωνούσες μαζί του να παίρνετε μυρωδιές. Δηλαδή ποιος θα ξούριζε την οριά του αλλουνού. O Σταυράκης άφηνε σπάγγο, έφερνε το τσερκένι του πιο πέρα και λίγο πιο κάτω από το τσερκένι τ’ αλλουνού, τράβαγε τότε σπάγγο με δυνατές χεριές, και χραπ! του ξούριζε την οριά. Ήξερε κι άλλα κόλπα ο Σταυράκης. Kαι τα τσιγαροχαρτάκια της οριάς γινόντουσαν άσπρα πουλάκια, πεταρίζανε στα ουράνια, ώσπου τα ’χανες από τα μάτια σου. Tο κολοβό τσερκένι αρχίναγε να παίρνει τάκλες —να, όπως γράφουνε τώρα κάποιες φορές οι εφημερίδες για τ’ αεροπλάνα— και σαν ήπεφτε με το κεφάλι, δεν είχε γλιτωμό: χτύπαγε κάπου, ήσπαζε ο γιαρμάς στη μέση, και το τσερκένι σωριαζότανε ίδιο κορμί με τσακισμένη ραχοκοκαλιά. Ήτανε μάνα ο Σταυράκης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Εορταστικά, Λογοτεχνία, Μυθιστόρημα, Μικρά Ασία | Με ετικέτα: , , , , | 139 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 13

Posted by sarant στο 2 Μαρτίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα διαβάσουμε το 9ο κεφάλαιο, που είναι μεταβατικό και ιστορικό, αλλά περιγράφει και τι απόγιναν οι οπαδοί και σύντροφοι του Γαλιλαίου Χριστού, του ζηλωτή.

9

ΣΤΑΣΕΩΝ ΔΕ ΚΑΙ ΛΙΜΩΝ ΕΧΕΙΜΑΖΕΤΟ ΠΑΣΑ Η ΧΩΡΑ

Τα κατασταλτικά μέτρα που είχε πάρει ο Πιλάτος κατά τα τρία τελευταία χρόνια της ηγεμονίας του δεν έφεραν αποτέλεσμα. Μπορεί η σταύρωση του πρίγκηπα Ιησού του γιου του Ιούδα να έσβησε το παράτολμο και ανεδαφικό όραμα της ανασύστασης του βασιλείου του Ισραήλ. Μπορεί με τη σταύρωση του Ιησού του γιου του ξυλουργού και των δύο συντρόφων του, να διαλύθηκε η ομάδα των Γαλιλαίων. Η τάξη όμως και η ησυχία δεν αποκαταστάθηκαν στην Ιουδαία. Ούτε η εκδίωξη του Πιλάτου εκτόνωσε την κρίση.  Ο Μάρκελος, ο νέος επίτροπος, που ορίστηκε στη θέση του Πιλάτου, δεν πρόφτασε να κάνει τίποτα, γιατί έμεινε μόνο ένα χρόνο στη θέση αυτή. Ο Γάιος, o νέος Καίσαρας που διαδέχθηκε τον Τιβέριο, γνωστότερος με το παρωνύμιο Καλιγούλας, τον αντικατέστησε με τον Μάρουλλο1.

Οι σύντροφοι του Γαλιλαίου Χριστού είχαν σκορπίσει σε όλη τη χώρα και κρύβονταν. Στους οπαδούς τους βεβαίωναν πως ο Ιησούς γλύτωσε από τη σταύρωση, ήταν ζωντανός και σύντομα θα επανεμφανιζόταν. Σιγά σιγά το πίστεψαν και οι ίδιοι. Η ζωντάνια και η ακτινοβολία του, ήταν τόσο μεγάλη, που όσο ζούσε μαζί τους, τους συνάρπαζε και τώρα, που δεν τον είχαν δίπλα τους, κρατούσε την ανάμνησή του τόσο ζωηρή, που δε μπορούσαν να αποδεχτούν τον χαμό του. Μεταξύ τους και με τους δικούς τους, μιλούσαν συνεχώς για τον «Κύριο», μνημόνευαν τις κουβέντες που τους έλεγε και αναπολούσαν την κοινή τους δράση και θέλαν να συνεχίσουν το έργο του.

Δεν πέρασε πολύς καιρός από τη σταύρωση του Γαλιλαίου Χριστού και ένας οπαδός του, ο Ελεάζαρος γιος του Δινναίου2,συγκρότησε νέα ομάδα Ζηλωτών, στην οποία πήραν μέρος και μερικοί παλιοί Γαλιλαίοι3: ο Ιούδας ο επιλεγόμενος Θαδδαίος, ο Σίμων, ο Ανδρέας ο αδελφός του και άλλοι και άρχισαν να δρουν στην Περαία. Αλλη ομάδα συγκρότησε ο απροσδόκητα απελευθερωμένος  Ιησούς ο Βαρραβάς και βγήκε στα βουνά της Γαλιλαίας4.

Αφορμές όμως για αναταραχή έδιναν, εκτός από τους επαναστάτες, και οι Ρωμαίοι ή καλύτερα ο ίδιος ο Καίσαρας, που αυτοανακηρύχθηκε θεός και ζήτησε να τοποθετηθούν αγάλματά του σε όλα τα μέρη της Αυτοκρατορίας και να προσφέρονται σ΄αυτά θυσίες5. Ενα τέτοιο άγαλμα στήθηκε έξω από την ιουδαϊκή πόλη Ιάμνεια, αλλά μια νύχτα κάποιοι Ζηλωτές το κατέστρεψαν6. Ο Γάιος όταν το έμαθε εξοργίστηκε τόσο, που απαίτησε να στηθεί άγαλμά του μέσα στο Ναό στα Ιεροσόλυμα και μάλιστα στα Άγια των Αγίων  και να του προσφέρονται τιμές και θυσίες! Και μόνη η σκέψη τέτοιας ασύληπτης ιεροσυλίας, έκανε τους πιστούς τηρητές του Μωσαϊκού Νόμου να ξεσηκωθούν, αποφασισμένοι, να πεθάνουν παρά να την αφήσουν να πραγματοποιηθεί7.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 34 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 12

Posted by sarant στο 17 Φεβρουαρίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δωδέκατη, και κατ’ εξαίρεση δημοσιεύεται Τετάρτη, επειδη χτες Τρίτη είχαμε τα δωδέκατα γενέθλια του ιστολογίου. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα συνεχίζουμε με το δεύτερο μισό του 8ου κεφαλαίου. Στο πρώτο μέρος είδαμε τη σταύρωση του Πρίγκιπα Ιησού. Εδώ θα δούμε τι απέγιναν ο Ιησούς ο ζηλωτής και ο Ιησούς Ναζωραίος.

Πέρασαν αρκετοί μήνες. Το απορφανισμένο σπίτι του Πρίγκηπα Ιησού είχε βυθιστεί σε βαρύ πένθος. Οι περισσότεροι φίλοι του φοβισμένοι κρατούσαν αποστάσεις από την οικογένεια, ενώ λιγοστοί οπαδοί του πλησίασαν τους μεγαλύτερους αδερφούς του, τον Ιάκωβο και τον Σίμωνα, που είχαν αρχίσει να προσανατολίζονται σε κάποια συνεργασία με τους Ζηλωτές.

Ομάδες Ζηλωτών δρούσαν στη Γαλιλαία, τη Βαταναία και την Περαία αλλά συχνά εισχωρούσαν και στην Ιουδαία. Μια τέτοια ομάδα αποτελούσαν ο Ιησούς ο γιος του ξυλουργού και οι Γαλιλαίοι σύντροφοί του, που βρισκόταν τότε στη Νότια Γαλιλαία.

Ακούγοντας τα νέα για την είσοδο του Πρίγκηπα Ιησού στα Ιεροσόλυμα, αποφάσισε να τον μιμηθεί. Η  ευκολία με την οποία μπήκε στην πόλη ο πρίγκηπας, του έδινε θάρρος, παρά την οικτρή αποτυχία που είχε η απόπειρα. Γιατί εκείνος δεν είχε ούτε τις αυταπάτες του πρίγκηπα, ο οποίος περίμενε πως θα τον έστεφε ο λαός βασιλιά του Ισραήλ, ούτε παρόμοιες φιλοδοξίες. Ήθελε μόνο να κηρύξει για μιαν ημέρα στο πλήθος από το προαύλιο του Ναού, να στρατολογήσει νέους οπαδούς  και να κατασχέσει, για τους σκοπούς του αγώνα του, τα χρήματα που ο κόσμος κατέθετε στο ειδικό ταμείο των εισφορών, το γαζοφυλάκιο50. Θεώρησε πως καταλληλότερη εποχή για μια τέτοια εισβολή θα ήταν μια μεγάλη γιορτή και κατά προτίμηση το Πάσχα, οπότε συνέρρεαν στην πόλη τεράστια πλήθη λαού από όλες τις γωνιές της Παλαιστίνης.

Πλησιάζοντας το Πάσχα του επόμενου, εβδόμου, έτους της ηγεμονίας του Πόντιου Πιλάτου51 ο Ιησούς, ο Γαλιλαίος Χριστός, ξεκίνησε από τη νότια Γαλιλαία με την ομάδα του. Βαδίζοντας προς τα Ιεροσόλυμα πέρασε από τη Σαμάρεια και εκμεταλλευόμενος τη φήμη ότι στο χωριό Τιράθανα, στις πλαγιές του όρους Γαριζίν,  υπήρχαν θαμμένα ιερά σκεύη από την εποχή του Μωυσή, τα οποία κατά την παράδοση θα τα εύρισκε ο Χριστός του Θεού52 συγκέντρωσε μεγάλο πλήθος κόσμου από τη Σαμάρεια, τη Συχέμ και τα γύρω χωριά και άρχισε το κήρυγμα κατά των Ρωμαίων. Ο Πιλάτος μαθαίνοντας στην Καισάρεια  για τη  συγκέντρωση τόσου πλήθους έστειλε αμέσως ιππικό, που διασκόρπισε τον κόσμο, σκότωσε πολλούς και συνέλαβε περισσότερους, οι οποίοι οδηγήθηκαν στην Καισάρεια. Από τους συλληφθέντες ο Πιλάτος  εκτέλεσε αργότερα αρκετούς  και μάλιστα τους πιο σεβαστούς και επιφανείς53. Ήταν η πρώτη ένοπλη σύγκρουση των Γαλιλαίων με τις ρωμαϊκές αρχές.

Ο Ιησούς, χωρίς να χάσει το θάρρος του κατέφυγε με την ομάδα του στο όρος των Ελαιών, το συνηθισμένο καταφύγιο όχι μόνο των Ζηλωτών αλλά όλων των επαναστατών, ακόμα και των κοινών ληστών, καθώς βρισκόταν πολύ κοντά στην  Άγια Πόλη. Από το βουνό ο Ιησούς παρατηρούσε την πόλη που απλωνόταν στα πόδια του. Επιθεώρησε την ομάδα των Γαλιλαίων και θέλησε να μάθει αν οι σύντροφοί του ήταν όλοι οπλισμένοι, τουλάχιστον με μαχαίρια, τα φοβερά κυρτά  μαχαίρια σικά, από τα οποία πήραν το όνομά τους οι σικάριοι. Τότε ένας από τους Γαλιλαίους τον ρώτησε

— Κύριε, θα τους χτυπήσουμε με μαχαίρια;54

Όταν από την επιθεώρηση αποδείχτηκε πως μερικοί ήταν άοπλοι, ο Ιησούς τους είπε55:

— Όποιος έχει λεφτά στο πουγγί του ή πράγματα στο σακούλι του, να αγοράσει με αυτά μαχαίρι, αλλά κι όποιος δεν έχει, να πουλήσει κάποιο ρούχο του και να κάνει το ίδιο.

Λίγες μέρες πριν από την εισβολή μπήκε μόνος του και κρυφά στην πόλη για να συγκεντρώσει πληροφορίες και να παρακολουθήσει την κίνηση του ταμείου56 Διαπίστωσε πως η εισβολή στην πόλη ήταν σχετικά εύκολη υπόθεση και γύρισε ευχαριστημένος στους δικούς του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 31 Σχόλια »

Είδα τη Λάμψη

Posted by sarant στο 12 Φεβρουαρίου, 2021

Πριν από μερικές μέρες είδα τη Λάμψη. Το γράφω με κεφαλαίο, οπότε δεν εννοώ ότι είδα τίποτε λάμψεις, ας πούμε από αστραπές ή από φώτα αυτοκινήτων.

Και πάλι όμως, ποια Λάμψη; Δεν είδα βέβαια τη Λάμψη του Φώσκολου, που είναι το μακροβιότερο ελληνικό σίριαλ, με σχεδόν 3500 επεισόδια (αριθμός που είναι βέβαια εντυπωσιακός, αν και σε άλλες χώρες υπάρχουν τηλεοπτικές εκπομπές και σίριαλ που έχουν συμπληρώσει πολύ περισσότερα επεισόδια). Αυτή τη Λάμψη μπορεί και να μην την έχω δει ποτέ, αφού παιζόταν σε μια εποχή που ήμουν τον πιο πολύ καιρό εκτός Ελλάδος, και μάλιστα στη δεκαετία του 90, που ή δεν είχα ακόμα μπει στο Διαδικτυο ή τέλος πάντων οι ταχύτητες και το εύρος ζώνης δεν έδιναν δυνατότητα να βλέπεις τηλεοπτικές εκπομπές.

Βεβαια, παρόλο που δεν παρακολουθούσα τη Λάμψη του Φώσκολου, ξέρω τα διάφορα αστεία που κυκλοφορούν με τους σχοινοτενείς διαλόγους ανάμεσα στη Βίρνα και στον Γιάγκο Δράκο (– Βίρνα, θέλεις να πεις ότι έχεις εραστή; – Ναι, Γιάγκο, αυτό θέλω να σου πω, ότι έχω εραστή. – Δηλαδή εννοείς ότι έχεις εραστή; – Γιάγκο, δε μπορώ να στο κρύβω άλλο, έχω εραστή.– Πώς είναι δυνατόν, Βίρνα, να έχεις εραστή; και ούτω καθεξής). Αλλά δεν εννοώ αυτή τη Λάμψη.

Την άλλη Λάμψη είδα, την ταινία του Κιούμπρικ (Κούμπρικ προφέρεται κανονικά, αλλά αφού ανατρέχω στο παρελθόν θα το πω όπως τον λέγαμε, πριν μάθουμε το Μίσιγκαν και το Ιλινόι) με τον Τζακ Νίκολσον. Τώωωρα την είδες, θα μου πείτε; Ε, ναι, έχετε δίκιο. Η Λάμψη είναι ταινία του 1980, πώς έγινε να αξιωθώ να τη δω μόλις 40 χρόνια μετά;

Και είναι ακόμα πιο περίεργο διότι τότε, που ήμουν φοιτητής, πήγαινα πολύ συχνά στον κινηματογράφο. Κι ομως, η Λάμψη μού ξέφυγε, και τότε που παίχτηκε σε πρώτη προβολή, και σε επανάληψη στα θερινά τα σινεμά. Δεν θυμάμαι τα καθέκαστα -ισως έτυχε να μην πάω όταν πήγε η παρέα, και μετά να μην έβρισκα παρέα αφού την είχαν δει όλοι. ‘

Όμως, όπως και για τη φωσκόλεια Λάμψη, έτσι και για την κιουμπρική έμαθα πολλά, μαλλον πολύ περισσότερα, χωρίς να τη δω. Ήξερα δηλαδή μέσες ακρες την υπόθεσή της, είχα δει πολλές φωτογραφίες -σαν κι αυτή που έβαλα στο άρθρο- του τρελαμένου Νίκολσον, ήξερα οτι έχει (τρόπος του λέγειν, δηλαδή) χάπι εντ, και τωρα με το διαδίκτυο είχα δει αφενός μιμίδια εμπνευσμένα από την ταινία (αυτό με τα δυο κοριτσάκια, ας πούμε) όπως και κάποια αποσπάσματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κινηματογράφος, Μυθιστόρημα, Μεταφραστικά | Με ετικέτα: , , , , , , , | 121 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 11

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η ενδέκατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα μπούμε στο 8ο κεφάλαιο, που και αυτό θα το χωρίσω σε δύο μέρη επειδή είναι μεγάλο. Θα δούμε τα όσα έγιναν στα τελευταία χρόνια της ηγεμονίας του Πιλάτου, με πρωταγωνιστή τον Πρίγκιπα Ιησού (ή Πρίγκηπα όπως τον γράφει το βιβλίο του πατέρα μου).

8  ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ, ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ, Η ΑΠΟΚΤΕΝΟΥΣΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΦΗΤΑΣ ΣΟΥ

Κατά τα τρία τελευταία χρόνια της ηγεμονίας του Πιλάτου πολλά στασιαστικά  γεγονότα συσωρεύθηκαν και η ένταση έφθασε στο κατακόρυφο. Συνέπεσε και τον προτελευταίο χρόνο της ηγεμονίας του η τακτική απογραφή να γίνει σε σαββατικό έτος1 και όπως ήταν επόμενο η κατάσταση έγινε ακόμα πιο δύσκολη. Οι δουλειές λόγω του σαββατικού έτους είχαν περιοριοστεί πολύ, ο κόσμος περίμενε μετά την απογραφή νέους φόρους και τα πνεύματα στη χώρα ήταν εξημμένα, με αποτέλεσμα να ξεσπούν κάθε τόσο ταραχές και εξεγέρσεις, τις οποίες ο  Πιλάτος αντιμετώπιζε με τη συνηθισμένη βιαιότητα. Οι επιδρομές   των στρατιωτών του, οι συλλήψεις και οι εκτελέσεις ήταν  στην ημερήσια διάταξη.

Η κατάσταση στη χώρα γινόταν όλο και πιο ανώμαλη. Οι πιο διορατικοί καταλάβαιναν πως, ύστερα από την αρκετά μεγάλη περίοδο σχετικής ηρεμίας στην Ιουδαία, ετοιμαζόταν καινούργια σειρά στάσεων και εξεγέρσεων. Από τη μία πλευρά ομάδες Ζηλωτών, όπως η ομάδα του Ιησού του Γαλιλαίου αλλά και άλλες, εισχωρούσαν στη χώρα και διατρέχαν την ύπαιθρο κηρύσσοντας την ανυπακοή στους Ρωμαίους και τους άρχοντες και από την άλλη προφήτες και θρησκευτικοί ηγέτες, όπως ο Ιησούς ο Ναζωραίος με τους μαθητές του, ο Δοσίθεος με τους πιστούς του, οι λοιποί μαθητές του Βαπτιστή και άλλοι πολλοί, με τα κηρύγματά τους για μιαν άλλη θεώρηση της ζωής και  με τις καταγγελίες για την αμαρτωλή ζωή όσων δεν ακολουθούσαν τις εντολές του Νόμου, έρχονταν σε αντιπαράθεση με το ιερατείο και προκαλούσαν σύγχιση και αναταραχή στο λαό. Τί έκανε όμως ο Ιησούς, ο Πρίγκηπας του οίκου Δαυίδ2;

Παρά την ανωμαλία που εκυοφορείτο στη χώρα, τα πρώτα χρόνια του γάμου του πρίγκηπα Ιησού με την πριγκήπισσα  Σαλώμη,  κύλησαν ομαλά  και ευλογήθηκαν με τη γέννηση των επτά παιδιών τους3. Ο Ιησούς άρχισε να αποχτά  συμπάθειες μεταξύ των Φαρισαίων. Δύο επιφανή μέλη της παράταξης,  ο Νικόδημος, μέλος του Συνεδρίου  και ο Ιωσήφ, πλούσιος κτηματίας  από την Αριμαθαία, έγιναν στενοί φίλοι του4. Συχνά είχε πολύωρες συνομιλίες μαζί τους, ιδίως με τον πρώτο5. Πολλές φορές επίσης δειπνούσε σε σπίτια πλουσίων Φαρισαίων και είχε πολλές συζητήσεις μαζί τους, αναφορικά με την έλευση του Χριστού, που και αυτοί τον έβλεπαν σαν βασιλιά του Ισραήλ, σταλμένο και χρισμένο από τον Θεό6.

Παίρνοντας θάρρος από τη δημότικότητα που κέρδιζε, άρχισε να προβάλλει δημόσια τις απόψεις του. Κάποτε ήρθανε και κάποιοι Ελληνες από τη Δεκάπολη και ζήτησαν από τους ανθρώπους του την άδεια να τον ακούσουν. Αυτός δεν αρνήθηκε, καθώς μάλιστα μιλούσε άνετα τα ελληνικά7. Δεν έκρυψε την ευχαρίστησή του και είπε με κάποια δόση ματαιοδοξίας

— Ήρθανε Έλληνες να με ακούσουν. Να που ήρθε η ώρα να δοξαστώ8

Ο Πρίγκηπας επηρεαζόταν σιγά σιγά από το διάχυτο στη χώρα επαναστατικό πνεύμα. Επαψε να αναφέρει τον θέτο πατέρα του Ιωσήφ και άρχισε να προβάλλει την καταγωγή του από τον Δαυίδ και να συμπεριφέρεται σαν επίδοξος βασιλιάς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 111 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 10

Posted by sarant στο 19 Ιανουαρίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η δέκατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Βρισκόμαστε στο έβδομο κεφάλαιο, που επειδή είναι εκτενές το έχω χωρίσει σε δύο μέρη και σήμερα θα διαβάσουμε το δεύτερο μέρος του. Συνεχίζουμε να μιλάμε για τον Διδάσκαλο, τον Ιησού-Εμμανουήλ, τον γιο της Μαριάμ, που ονομάστηκε και Ιησούς Ναζωραίος.

Ποτέ του δε θέλησε να καθιερώσει κάποιαν άλλη μορφή λατρείας ή κάποιο είδος τυπικού, διαφορετικά από τα καθιερωμένα στην ιουδαϊκή θρησκεια. Ούτε σκόπευε να ιδρύσει κάποια θρησκευτική οργάνωση, όπως έκαναν αργότερα κάποιοι μαθητές του60. Όπως ο Βαπτιστής είχε μάθει στους μαθητές του προσευχές, που ο ίδιος  είχε  συντάξει, έτσι και ο Ιησούς ο Ναζωραίος συνέθεσε μια καινούργια, σύντομη και πολύ απλή προσευχή προς τον Κύριο και Θεό61

Πατέρα μας που είσαι στους ουρανούς
άγιο να είναι το όνομά σου,
ας έλθει η βασιλεία σου
ας γίνει το θέλημά σου
όπως στον ουρανό έτσι και στη γη.
Το καθημερινό μας ψωμί
δώσε μας και σήμερα
και χάρισέ μας τα αμαρτήματά μας
όπως κι εμείς χαριζόμαστε
στους οφειλέτες μας
και μη μας βάζεις σε πειρασμό
αλλα γλύτωσέ μας από τον Πονηρό

Από την αρχή ως το τέλος της δράσης του δεν έπαψε να συμπεριφέρεται σαν πιστός Ιουδαίος. Σε κάθε ευκαιρία μνημόνευε τις Γραφές, τις οποίες γνώριζε πολύ καλά. Υιοθετώντας απολύτως  τα όσα είχε πει ο δάσκαλός του ο Ιλλέλ, κήρυττε:

— Ό,τι είναι για σένα μισητό να μη το κανεις σε άλλον

Με το κήρυγμά του αλλά και με τη συμπεριφορά του τόνιζε πως ήταν πιστός Ιουδαίος και αυστηρός τηρητής του Νόμου, παρά τις αλλαγές που έδινε στο νόημά του

— Μη νομίσετε πως ήρθα να καταργήσω το Νόμο και τους Προφήτες. Οχι, δεν ήρθα για να τα καταργήσω αλλά για να τα τηρήσω62

— Σας βεβαιώνω πως όσο υπάρχουν ο ουρανός και η γη, ούτε ένα γιώτα ή ένας τόνος δε θα αλλάξει στο Νόμο63.

και επαναλαμβάνοντας την καθιερωμένη προσευχή των Ιουδαίων, έλεγε συχνά

— Άκουσε Ισραήλ, ένας είναι ο θεός μας, ο Κύριος64

Σεβόταν τους ιερείς και όταν θεράπευσε ένα λεπρό του είπε :

— Πήγαινε να δείξεις τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε του το δώρο που ορίζει ο Μωυσής65.

Ο ίδιος πίστευε ακράδαντα πως είχε το χρίσμα του Θεού και την αποστολή να κηρύξει στους ανθρώπους την Αλήθεια του. Για όλα αυτά οι Σαδδουκαίοι και οι Φαρισαίοι του Συνεδρίου τον αντιμετώπισαν από την αρχή με δυσπιστία, μολονότι για διαφορετικούς λόγους οι μεν από του δε. Τους πρώτους ενοχλούσε η αξίωσή του, ότι είχε την εξουσία  να συγχωρεί αμαρτίες και ο ισχυρισμός του ότι κατείχε την Αλήθεια του Θεού. Η επιμονή του να ζητά την τήρηση των ηθικών περισσότερο παρά των τυπικών εντολών της Γραφής, ενοχλούσε τους Φαρισαίους, οι οποίοι φοβήθηκαν ότι αυτό θα οδηγούσε στην αλλοίωση του νοήματος του Νόμου.

Ο Ιησούς ο Ναζωραίος, όπως και πολλοί άλλοι σύγχρονοί του περιπλανώμενοι κήρυκες,  δεν ανήκε σε καμμιάν από τις τέσσερες θρησκευτικές παρατάξεις της εποχής του. Ήταν απλώς πιστός Ιουδαίος, που πίστευε ότι κατέχει την αλήθεια του Θεού. Εξ αρχής είχε καταλάβει πως οι πραγματικοί του αντίπαλοι δεν ήταν οι υπεροπτικοί και αντιπαθείς Σαδδουκαίοι αλλά οι ευέλικτοι και δημοφιλείς Φαρισαίοι, γιατί με το κύρος και τη μεγάλη επιρροή που είχαν στο λαό θα τον εμπόδιζαν να δεχτεί τη δικιά του αλήθεια. Ο ίδιος δεν αμφισβήτησε ποτέ την αυθεντία τους σε ό,τι αφορούσε την ερμηνεία του Νόμου, μολονότι τους κατέκρινε για την υποκριτική συμπεριφορά, την επιδεικτική ευσέβεια και γενικά για τα έργα τους :

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 120 Σχόλια »

Βασίλης Αλεξάκης, Μια γλώσσα για να γελάω και μια γλώσσα για να κλαίω

Posted by sarant στο 17 Ιανουαρίου, 2021

Πριν από μερικές μέρες έφυγε από τη ζωή ο συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης, στα 77 του χρόνια (γεννημένος Χριστούγεννα του 1943).

Ο Αλεξάκης κατέχει μοναδική θέση στα γράμματά μας επειδή όχι μόνο έζησε σε δυο χώρες, Ελλάδα και Γαλλία, αλλά και έγραψε σε δυο γλώσσες, ελληνικά και γαλλικά, και μάλιστα από ένα σημείο και μετά έγραφε τα βιβλία του άλλοτε στα γαλλικά και άλλοτε στα ελληνικά (ανάλογα με τους ήρωες, όπως έχει πει) και στη συνέχεια τα ξανάγραφε στην άλλη γλώσσα. Τα μετέφραζε, αλλά επειδή, όπως έχει πει, η μετάφραση είναι «μια πολύ αυστηρή ανάγνωση», ξαναγράφοντας το κάθε βιβλίο το βελτίωνε.

Επιπλέον, στα περισσότερα βιβλία της ωριμότητάς του παίζουν κεντρικό ρόλο η γλώσσα, οι γλωσσικές αναζητήσεις και οι γλωσσικές συζητήσεις, δηλαδή οι ήρωές του πολύ συχνά συζητούν για τη γλώσσα, αναφέρουν ετυμολογικές πληροφορίες ή συγκρίνουν πώς λέγεται μια λέξη ή μια έκφραση στα ελληνικά, στα γαλλικά και σε άλλες γλώσσες. Aκόμα και οι τίτλοι αρκετών από τα βιβλία του έχουν γλωσσικό θέμα: Η πρώτη λέξη, Οι ξένες λέξεις, Η μητρική γλώσσα.

Βέβαια, ίσως το πιο γνωστό βιβλίο του να είναι το Τάλγκο, το πρώτο που έγραψε απευθείας στα ελληνικά (1980). Είναι το πιο γνωστό, επειδή έγινε ταινία, Ξαφνικός έρωτας. Θυμάμαι που το διαβάσαμε όντας φοιτητες και οι κοπέλες της παρέας μας απορούσαν πόσο καλά ο συγγραφέας εξέφραζε τον γυναικείο τρόπο σκέψης -γιατί η αφηγήτρια είναι γυναίκα.

Γυρω στο 2008-9 με είχε αναζητήσει μέσω κοινών γνωστών και κάναμε από το τηλέφωνο μια συζήτηση για διάφορους γλωσσικούς μύθους που κυκλοφορούν στην Ελλάδα. Γράφω ένα βιβλίο, μου είχε πει. Το βιβλίο αυτό ήταν Η πρώτη λέξη -το έγραψε πρώτα στα γαλλικά, αφού εκτυλίσσεται στο Παρίσι, έστω κι αν η αφηγήτρια είναι Ελληνίδα. Οι ήρωες είναι οι περισσότεροι Γάλλοι ή Έλληνες της Γαλλίας. Σε ένα σημείο του βιβλίου, κάποιος αναφέρει τους ελληναράδικους γλωσσικούς μύθους -ας πούμε για τα εκατομμύρια των ελληνικών λέξεων- που είχαμε συζητήσει στο τηλέφωνο με τον Αλεξάκη.

Στο βιβλίο αυτό ο Μιλτιάδης, αδελφός της αφηγήτριας, δικαιολογώντας την προτίμηση της κόρης του να μιλάει γαλλικά, παρόλο που και οι δυο γονείς της είναι Έλληνες, λέει ότι «Τη μητρική γλώσσα δεν τη δίνει η μάνα, τη δίνει η γειτονιά». Αυτό το είχε εκφράσει και ο ίδιος ο Αλεξάκης σε πολλές συνεντεύξεις.

Σε κάποια άλλη συνέντευξη είχε πει κάτι που το έχω επαληθεύσει και με άλλους που ζουν στα ξένα. Όταν, λέει, ζεις πολλά χρόνια στα ξένα χωρίς ευκαιρία να χρησιμοποιείς τη γλώσσα σου, αρχίζεις πια να σκέφτεσαι στην ξένη γλώσσα που τη μιλάς καθημερινά, ωστόσο υπάρχουν τρία πράγματα που παραμενουν στη μητρική γλώσσα:  οι αριθμοί τηλεφώνου, οι λογαριασμοί που κάνεις με το μυαλό σου και οι βλαστήμιες.

Βέβαια, από ένα σημείο και μετά ο Αλεξάκης άρχισε να έρχεται συχνότερα στην Ελλάδα, κατάκτησε ξανά τη μητρική του γλώσσα, όπως θα δείτε παρακάτω, συνέχισε όμως να μοιράζεται ανάμεσα στις δυο χώρες, έως τα τελευταία χρόνια που αγκυροβόλησε μόνιμα στην Αθήνα. Η δεύτερη πατριδα του πάντως τον τίμησε με περισσότερα βραβεία από την πρώτη, αν και έχει τιμηθεί και στην Ελλάδα με Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος.

Το 2013 μου είχε αναθέσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να διοργανώσω μια σειρά σεμινάρια για ελληνομαθείς μεταφραστές, που μετέφραζαν από άλλες γλώσσες προς την ελληνική, οπότε ζήτησα από τον Αλεξάκη να μας κάνει μια ομιλία, ακριβως για τη μοναδική του θέση ανάμεσα στις δυο γλώσσες και για τη μοναδική του ιδιότητα να είναι μεταφραστής του εαυτού του. Η ομιλία αυτή είχε τίτλο «Μια γλώσσα για να γελάω και μια γλώσσα για να κλαίω», που τον έχει χρησιμοποιήσει και άλλες φορές σε ομιλίες του. Ηχογράφησα την ομιλία, με ερασιτεχνικά όμως μέσα κι έτσι με πολύ κακή ποιότητα ήχου. Την παραθέτω στα επόμενα, μαζί με την αρχή των ερωτήσεων -παραλείπω άλλη μια ώρα ηχογράφησης επειδή γίνεται συζήτηση που ακούγεται πολύ δύσκολα. Οι πολλές ερωτήσεις που έγιναν βέβαια δείχνουν ότι το θέμα μας είχε γοητεύσει.

Επειδή ακριβώς ο ήχος είναι πολύ κακός, έχω απομαγνητοφωνήσει με μεγάλη, αλλά όχι απόλυτη, πιστότητα τα όσα είπε εκείνη τη μέρα, στις 7 Νοεμβρίου 2013, ο Αλεξάκης, Αν περιοριστείτε στο γραπτό δεν θα χάσετε σχεδόν τίποτε, αλλά ακούστε λίγο και το ηχητικό αν δεν έχετε άλλη φορά ακούσει τον γλυκύτατο αυτόν άνθρωπο να μιλάει. Ή, μπορείτε να τον δείτε εδώ, στη γαλλική τηλεόραση, στη θρυλική εκπομπή Apostrophes του Μπερνάρ Πιβό, το 1989, μετά την έκδοση του βιβλίου του Παρίσι-Αθήνα -ή μάλλον Paris-Athènes.

Μια γλώσσα για να γελάω και μια γλώσσα για να κλαίω (ομιλία του Βασίλη Αλεξάκη)
Πήγα πολύ νέος στη Γαλλία και εκεί έμαθα τη γλώσσα, γιατί τα γαλλικά που ήξερα ήταν τα γαλλικά του σχολείου. Λοιπόν, δεν ήξερα καλά τη γλώσσα όταν πήγα στη Γαλλία, ένα σωρό πράγματα δεν τα καταλάβαινα, παρακολουθούσα με δυσκολία τα μαθήματα, στη σχολή δημοσιογραφίας στη Λιλ. Για να σας δώσω ένα παράδειγμα, όταν έφτασα στο σταθμό της Λυών στο Παρίσι, διότι εκείνη την εποχή δεν ταξιδεύαμε με αεροπλάνα, όταν έφτασα λοιπόν στον σταθμό κάποιος με ρώτησε τι ώρα είναι, που είναι κάτι πολύ εντυπωσιακό διότι στους σιδηροδρομικούς σταθμούς έχει παντού πολλά μεγάλα ρολόγια. Και εγώ είπα ότι είναι minuit (μεσάνυχτα) και ο Γάλλος που με είχε ρωτήσει με διόρθωσε αμέσως, διότι ήταν μέρα. Όχι minuit μου λέει, midi. Minuit c’est l’heure du crime. Και για μένα, που ήθελα να γράψω μυθιστορήματα, διότι αυτή ήταν ανέκαθεν η επιθυμία μου, η δημοσιογραφία δεν με ενδιέφερε ιδιαίτερα, αυτή η φράση ήταν μια πολύ καλή αρχή.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθησαύριστα, Εις μνήμην, Λογοτεχνία, Μυθιστόρημα, Παρίσι, γαλλικά | Με ετικέτα: , , , , , | 127 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 9

Posted by sarant στο 5 Ιανουαρίου, 2021

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η ένατη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.

Σήμερα θα μπούμε στο έβδομο κεφάλαιο, που επειδή είναι εκτενές το χωρίζω σε δύο μέρη. Σε αυτό το κεφάλαιο θα δούμε τη δράση του δεύτερου από τα τρία πρόσωπα της ιστορίας μας: πρόκειται για τον Διδάσκαλο, τον Ιησού-Εμμανουήλ, τον γιο της Μαριάμ, που ονομάστηκε και Ιησούς Ναζωραίος.

7

ΕΓΩ ΕΙΜΙ Ο ΑΡΤΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

Ο Ιησούς-Εμμανουήλ  ακολούθησε διαφορετικό δρόμο και από τον Δοσίθεο και από τους άλλους μαθητές του Ιωάννη. Μετά τη σύλληψη του δασκάλου του1, κρύφτηκε για λίγο και αργότερα εγκαταστάθηκε στην  πατρίδα του πατριού του2, που είχε στο μεταξύ πεθάνει και άρχισε να κηρύττει, φανερά, μέσα στη μοναδική Συναγωγή του χωριού. Ήταν ένα, μεγάλο για τα μέτρα του τόπου, κτίριο χτισμένο στο ψηλότερο σημείο του, κοντά σε μιαν απόκρημνη πλαγιά3 και δίπλα σε μια πηγή4. Στη Συναγωγή πήγαινε όσο πιο συχνά μπορούσε, οπωσδήποτε δε τη Δευτέρα, την Πέμπτη και το Σάββατο. Πολλές φορές ζητούσε από τον επιστατούντα να  του δώσει να διαβάσει  και  να αναλύσει κάποια περικοπή των Γραφών5. Ιδιαίτερη προτίμηση έδειχνε στον Ησαϊα και τους άλλους προφήτες. Η ανάλυσή του έκανε πάντα ζωηρήν εντύπωση στον κόσμο που τον άκουγε και γρήγορα απέκτησε τη φήμη του γνώστη των Γραφών. Άρχισε να μαζεύεται πολύς κόσμος για να τον ακούσει και όχι μόνο στη Συναγωγή. Συχνά τον ακολουθούσαν και στο σπίτι του, όπου πολλές φορές, απορροφημένος από το κήρυγμα, δε θυμόταν ούτε να φάει. Στο τέλος οι δικοί του, που δεν έβλεπαν με καλό μάτι το πάθος του με τις Γραφές και την εν γένει ιδιόρρυθμη συμπεριφορά του,  πίστεψαν ότι είχε τρελλαθεί και ζήτησαν μάλιστα να τεθεί υπό περιορισμό6.

Δύο φίλοι του, που ήταν επίσης μαθητές του Ιωάννη του Βαπτιστή, οι γιοί του Ηλία, Ανδρέας και Σίμων7 (ο οποίος, καθώς ήταν σωματώδης και χειροδύναμος παρονομαζόταν Κηφάς ή Πέτρος8), ήρθαν να τον βρουν στη Βηθανία9 και τον ακολούθησαν. Σύντομα σ’ αυτούς προστέθηκαν  και οι γιοι του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης, Ιάκωβος και  Ιωάννης10. Προσχώρησαν επίσης στην ομάδα του άλλοι τέσσερις μαθητές του Βαπτιστή11 καθώς και άλλα ακόμη άτομα.

Συγκροτήθηκε έτσι γύρω του μια ομάδα περιπλανώμενων κηρύκων που σύντομα έγιναν γνωστοί ως Ναζωραίοι, ίσως γιατί ο αρχηγός και έξι ακόμη μέλη της ομάδας υπήρξαν  μαθητές του ναζήρ Ιωάννη του Βαπτιστή, μολονότι όλοι οι μαθητές του Ιησού δεν τηρούσαν τους αυστηρούς κανόνες που ακολουθούσαν όσοι είχαν δώσει τον «όρκο του Ναζωραίου». Ούτε ο ίδιος είχε δώσει τέτοιον όρκο. Έτρωγε ψωμί και λάδι, έπινε κρασί12, κουρευόταν και δε δίσταζε να βάζει το χέρι του πάνω σε νεκρούς. Παρ’ όλα αυτά υιοθέτησε τον τίτλο Ναζωραίος για τον ίδιο και τους μαθητές του. Βεβαίως Ναζωραίοι δεν ονομάζονταν μόνο οι μαθητές του Βαπτιστή αλλά και άλλες θρησκευτικές ομάδες και στο σημείο αυτό γίνονταν πολλές συγχίσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα | Με ετικέτα: , , | 106 Σχόλια »

Οι Εσταυρωμένοι Σωτήρες, ιστορικό μυθιστόρημα του Δημ. Σαραντάκου – 8

Posted by sarant στο 22 Δεκεμβρίου, 2020

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω σε συνέχειες, κάθε δεύτερη Τρίτη, το ιστορικό μυθιστόρημα του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, «Οι εσταυρωμένοι σωτήρες». Η σημερινή συνέχεια είναι η όγδοη. Η προηγούμενη βρίσκεται εδώ. Βάζω μαζι και τις υποσημειώσεις, παρόλο που είναι πάρα πολλές.
Σήμερα θα διαβάσουμε το έκτο κεφάλαιο, που είναι πιο σύντομο -σε αυτό γίνεται αναφορά κυρίως στον Ιωάννη Πρόδρομο. Θα δείτε επίσης τις απαρχές της έκφρασης «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω, που αξίζει ίσως χωριστό άρθρο.

ΠΑΡΑΓΙΓΝΕΤΑΙ ΙΩΑΝΝΗΣ Ο ΒΑΠΤΙΣΤΗΣ ΚΗΡΥΣΣΩΝ ΕΝ ΤΗι ΕΡΗΜΩι

Τον δέκατο πέμπτο χρόνο της βασιλείας του Καίσαρα Τιβέριου1, όταν ηγεμόνας της Ιουδαίας  είχε διοριστεί ο Πόντιος Πιλάτος, ακούστηκε σε όλη τη χώρα το κήρυγμα του Ιωάννη του γιου του Ζαχαρία. Ο Ιωάννης, ο λεγόμενος Βαπτιστής, με τους μαθητές του περιερχόταν την έρημο της Ιουδαίας φθάνοντας ως τις όχθες του ποταμού Ιορδάνη, κηρύσσοντας και βαφτίζοντας2. Μέγα πλήθος από την Ιουδαία, την Περαία, τη Δεκάπολη και τη Γαλιλαία συγκεντρώνοταν για να ακούσει το κήρυγμά του και να βαφτιστεί απ΄αυτόν στο νερό του Ιορδάνη3.

Ηταν άνθρωπος στην ακμή της ηλικίας του4, ασκητικός και  αυστηρός. Δεν έπινε ποτέ κρασί, ούτε άλλα μεθυστικά ποτά και απέφευγε το ψωμί και το  λάδι5. Τρεφόταν με ακρίδες και άγριο μέλι. Η όψη του ήταν αγριωπή. Είχε πυκνά γένια γιατί ποτέ του δε χρησιμοποίησε ξυράφι και γυρνούσε ντυμένος με ρούχο φτιαγμένο  από τρίχες καμήλας και ζωσμένος με δερμάτινη ζώνη6. Όταν,  παιδί  ακόμα,  έφυγε  από  το  πατρικό σπίτι, αφού περιπλανήθηκε στην έρημο, πέρασε μερικά χρόνια σε κοινόβιο των Εσσαίων, αλλά  δεν  έμεινε για πολύ  μαζί τους.  Από  τους  Εσσαίους  είχε  πάρει  πολλά στοιχεία που του ταίριαζαν: Την πίστη στην αδιάκοπη πάλη ανάμεσα στις δυνάμεις του φωτός και στις δυνάμεις του σκότους, τον ασκητισμό, την περιφρόνηση του πλούτου, την αγάπη προς τους αρχαίους προφήτες του Ισραήλ, τον Ηλία, τον Ησαΐα, τον Ενώχ, τον Δανιήλ και ιδίως τον Αββακούμ, που ήταν ο πιο αγαπητός στα κοινόβια7. Από τη μελέτη του βιβλίου του Αββακούμ, καθώς και των σχολίων πάνω σ’ αυτό συγκράτησε πολλές περικοπές, που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο ενσωμάτωσε στο κήρυγμά του:

— Ως πότε Κύριε θα φωνάζω και δε θα θέλεις να με ακούσεις; Ως πότε θα κραυγαζω προς εσένα Αδικία! και δε θα με βοηθάς; Γιατί με κάνεις να βλέπω μπροστά μου την ανομία, την ταλαιπωρία του κόσμου και την αρπαγή;8

— Γιαυτό ο Νομος είναι αργός και δε βγαίνει σωστή κρίση. Επειδή ο ασεβής καταδυναστεύει τον δίκαιο, γιαυτό η κρίση βγαίνει διεστραμμένη9

Από τους Εσσαίους επίσης πήρε ορισμένες λειτουργικές πραχτικές, όπως η εξομολόγηση των αμαρτιών10, τα κοινά δείπνα ευχαριστίας11, η βάπτιση12. Ο Ιωάννης όταν δεχόταν κάποιον για μαθητή του τον βάφτιζε, όπως άλλωστε βάφτιζε και όποιον άλλον το ζητούσε, έστω και αν δε γινόταν μαθητής του. Η βάπτιση είχε εξαγνιστικό σκοπό. Με αυτήν ο βαπτιζόμενος απαλλασόταν από τις αμαρτίες του. Παρ’ όλες αυτές τις ομοιότητες και αναλογίες, ο Ιωάννης δεν ανήκε στην αίρεσή των Εσσαίων. Φεύγοντας από το κοινόβιο αφιερώθηκε στο Θεό και έδωσε την «ευχή του Ναζωραίου»: Σε όλη την υπόλοιπη ζωή του δε θα έπινε μεθυστικά ποτά, ούτε κρασί, ούτε καν χυμό από σταφύλια, δε θα έτρωγε λάδι, δε θα ξύριζε τα μαλλιά ή τα γένια του και δε θα άγγιζε κανένα πτώμα.  

Ηταν πραγματικά μεγάλος άνθρωπος. Φλογερός και εύγλωττος κήρυκας, συνάρπαζε τα πλήθη που τον άκουγαν. Κήρυσσε την ηθικότητα και την ευσέβεια, συνοψίζοντας στα δύο αυτά στοιχεία ολόκληρο τον Μωσαϊκό Νόμο13, αλλά δε σταματούσε εκεί. Παρότρυνε τα πλήθη να μετανοήσουν προειδοποιώντας ότι η Κρίση πλησιάζει και οι αμαρτωλοί θα τιμωρηθούν14. Η προειδοποίηση για την επερχόμενη Κρίση συνοδευόταν από την πρόβλεψη ότι ο Θεός θα ελευθερώσει το λαό του15.

Δεν κολάκευε τα πλήθη στα οποία κήρυσσε, αλλά αντίθετα στηλίτευε τις αδυναμίες και τις αμαρτίες των ακροατών του με λόγια σκληρά. Τους παρομοίαζε με γεννήματα εχιδνών, με άκαρπα δέντρα που τους αξιζει κόψιμο και κάψιμο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Ευαγγέλιο, Θρησκεία, Μυθιστόρημα, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , | 86 Σχόλια »