Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μόνο στην Ελλάδα’ Category

Η ιδιοκατοίκηση είναι κακό πράγμα, περίπου σαν τον αντισημιτισμό ή την παχυσαρκία

Posted by sarant στο 31 Μαρτίου, 2017

Δεν το λέω εγώ αυτό -ο τίτλος ειρωνεύεται το περιεχόμενο ενός άρθρου του Διονύση Γουσέτη, που δημοσιεύτηκε χτες στην Καθημερινή, με τίτλο «Τα ευρωπαϊκά ρεκόρ των Ελλήνων«. Ο συγγραφέας δεν εννοεί ρεκόρ στον στίβο ή γενικότερα στον αθλητισμό (που έτσι κι αλλιώς δεν είναι τόσο πολλά, αμφιβάλλω αν θα γέμιζαν άρθρο) αλλά διάφορα μεγέθη και κοινωνικούς δείκτες, στα οποία η Ελλάδα υποτίθεται ότι έχει μια σειρά από πρωτιές αλλά και από τελευταίες θέσεις.

Διάλεξα να σχολιάσω σήμερα το άρθρο αυτό αλλά θα ζητήσω και τη δική σας βοήθεια, όσοι έχετε ταλέντο σε αναζητήσεις διαδικτυακές, για να επιβεβαιωθούν ή να ανασκευαστούν οι ισχυρισμοί του Δ. Γουσέτη. Παρακινήθηκα να γράψω το σημερινό σημείωμα επειδή είδα ότι το άρθρο του Δ.Γ. περιέχει πολλές ανακρίβειες, σε τέτοιο βαθμό που να καταντά ανέντιμο, και επειδή με εκνευρίζουν οι αφορισμοί του τύπου «μόνο στην Ελλάδα συμβαίνει αυτό» (καλό ή κακό, δεν έχει σημασία).

Είναι βαριά κουβέντα να λες «ανέντιμο», αλλά ο αρθρογράφος διαβεβαιώνει ότι οι ισχυρισμοί του βασίζονται σε στατιστικές τις οποίες έχει συγκεντρώσει από διάφορες πηγές, έστω κι αν αιδημόνως αποφεύγει να δώσει έστω και μια παραπομπή, παρόλο που με την ηλεκτρονική δημοσίευση είναι πανεύκολο να προστεθούν υπερσύνδεσμοι στο κείμενο. Αλλά ας δούμε καλύτερα τους ισχυρισμούς.

Και πρώτα οι «ελληνικές πρωτιές»:

Είμαστε πρώτοι σε: γήρανση πληθυσμού, μέγεθος κράτους, διαφθορά, απεργίες, ανεργία, αρνησιδικία, καπνιστές, αλκοόλ, ναρκωτικά, παχυσαρκία, εκτρώσεις, τροχαία ατυχήματα, εξαγωγή φοιτητών, ατμοσφαιρική ρύπανση, τραγούδι και χορό, τηλεθέαση, αριθμό τηλεοράσεων ανά νοικοκυριό, ιδιωτικές δαπάνες για υγεία και παιδεία, γιατρούς, πλαστικές εγχειρήσεις, τοκετούς με καισαρική, ρατσισμό, ξενοφοβία, παραβιάσεις πολεοδομικής νομοθεσίας, περιβαλλοντικές παραβάσεις, βρωμιά πρωτεύουσας, ακρίβεια, φοροδιαφυγή, ιδιοκατοίκηση, παραοικονομία, στρατιωτικές δαπάνες, σπατάλη δημοσίου χρήματος, σπατάλη ενέργειας, αντιαμερικανισμό, ευρωσκεπτικισμό, ποσοστά νεοναζί, θρησκευτικότητα, παιδική θνησιμότητα, τζόγο, αντισημιτισμό, ισοβίτες.

Αν χάσατε τον λογαριασμό, 42 πρωτιές.

Και οι τελευταίες θέσεις:
Είμαστε τελευταίοι σε: ανάγνωση εφημερίδων, πωλήσεις, δανεισμό και ανάγνωση βιβλίων, χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, πολιτικές ελευθερίες, ελευθερία του Τύπου, διαχείριση σκουπιδιών, ανακύκλωση, δωρητές οργάνων, εκπροσώπηση των γυναικών στις δομές εξουσίας, συνθήκες διαβίωσης ηλικιωμένων, παροχή ασύλου, δίκτυο σιδηροδρόμων, μουσεία, βιβλιοθήκες, κινηματογράφο, ραδιόφωνο, θέατρο, μουσικές συναυλίες, δαπάνες για αναψυχή και πολιτιστικές δραστηριότητες, πράσινο στις πόλεις, ξένες επενδύσεις, πρόνοια, παιδεία, ποιότητα λαμβανόμενης γνώσης, ανταγωνιστικότητα, προστασία του περιβάλλοντος, ενσωμάτωση νομοθεσίας Ε.Ε., εφαρμογή κοινοτικών οδηγιών, απορρόφηση των κονδυλίων της Ε.Ε., γονιμότητα, κοινωνική δικαιοσύνη. Επίσης, είμαστε η μοναδική χώρα της Ε.Ε. που εικόνες παρελαύνουν με τιμές αρχηγού κράτους. Που δεν έχει καύση νεκρών. Που έχει αδέσποτα σκυλιά, δύο εκατ. αυθαίρετα ακίνητα και μαθητικές παρελάσεις. Που οι δημόσιοι υπάλληλοι αμείβονται περισσότερο από τους ιδιωτικούς.

Και η αιτία;

Αν προσέξει κανείς, διαπιστώνει ότι τα συντριπτικά περισσότερα από αυτά τα αρνητικά ρεκόρ δεν οφείλονται στο DNA μας, αλλά στο ότι δεν έχουμε ή δεν σεβόμαστε τους θεσμούς. (…)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευρωπαϊκή Ένωση, Εφημεριδογραφικά, Μόνο στην Ελλάδα, Πατριδογνωσία | Με ετικέτα: , , | 143 Σχόλια »

Παντού υπάρχει ένας γλωσσικός μύθος

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2017

ususUsus norma loquendi είναι λατινικό ρητό που μπορεί να αποδοθεί «η χρήση είναι ο κανόνας της γλώσσας» -τρεις λέξεις τα λατινικά, εφτά τα νέα ελληνικά διότι οι Ρωμαίοι δεν έβαζαν άρθρα και το ρήμα est/είναι υπονοείται, όπως σε πολλά ρητά. Πρόκειται για βασικό κανόνα της γλωσσολογίας.

Έτσι λέγεται όμως και μια εκπομπή στον κυπριακό διαδικτυακό ραδιοφωνικό σταθμό MyCyRadio, που μεταδίδεται κάθε δεύτερη Παρασκευή -μια από τις λιγοστές εκπομπές για τη γλώσσα σε όλα τα μέσα ενημέρωσης- και που την επιμελείται και παρουσιάζει ο γλωσσολόγος Σπύρος Αρμοστής, που και άλλες φορές έχει αναφερθεί ή σχολιάσει στο ιστολόγιο.

Σε αυτή την εκπομπή, που διαρκεί μία ώρα, ήμουν καλεσμένος την Παρασκευή που μας πέρασε. Ο τίτλος της εκπομπής ήταν «Παντού υπάρχει ένας γλωσσικός μύθος», τίτλος που βέβαια κλείνει το μάτι στο διαφημιστικό σλόγκαν της μπίρας Μύθος, και όπως θα ακούσετε (ή θα διαβάσετε) η συζήτησή μας περιστράφηκε γύρω από τους γλωσσικούς μύθους, αν και θίξαμε και άλλα θέματα.

Την εκπομπή την κατέγραψε ο φίλτατος Στάζιμπος και την έχω ανεβάσει σε έναν ιστότοπο απ’ όπου μπορείτε να την ακούσετε ονλάιν:

ή να την κατεβάσετε για να την έχετε στον σκληρό σας δίσκο.

Παραδέχομαι πως οι ταχτικοί θαμώνες του ιστολογίου θα έχουν ξανακούσει (πάνω από μία φορά) τα περισσότερα απ’ όσα συζητήσαμε, υπάρχουν όμως και μερικά καινούργια πράγματα. Παραθέτω το κείμενο της συζήτησης, που δεν είναι εντελώς πιστή απομαγνητοφώνηση αλλά σε γενικές γραμμές αποτυπώνει με ακρίβεια τα όσα είπαμε, φυσικά΄με κάποιο χτένισμα για να φύγει η πολλή προφορικότητα.

Η εκπομπή έγινε μέσω Skype, και γι’ αυτό η φωνή μου ακούγεται κάπως διαφορετική. Επίσης ξεκίνησε με ένα ατύχημα, αφού με το καλημέρα έπεσε η σύνδεση. Μετά όμως καλά τα πήγαμε. Στην αρχή ο Σπύρος έκανε την παρουσίαση διευκρινίζοντας, όπως του είχα ζητήσει, ότι δεν είμαι γλωσσολόγος, διότι γλωσσολόγος δεν είναι ο οποιοσδήποτε που ασχολείται με τη γλώσσα, πρέπει να έχει κάνει και ειδικές σπουδές. Βέβαια, ο Σπύρος με χαρακτήρισε «τιμής ένεκεν γλωσσολόγο» και με ενέταξε στη μάχιμη γλωσσολογία.

Και η εκπομπή συνεχίστηκε περίπου έτσι (με μαύρα οι ερωτήσεις του Σπύρου Αρμοστή):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αρχαία ελληνικά, Γλωσσικοί μύθοι, Κύπρος, Μόνο στην Ελλάδα, Μύθοι, Ραδιόφωνο | Με ετικέτα: , , , | 131 Σχόλια »

Νεοδημοκρατικά μεζεδάκια πάλι

Posted by sarant στο 9 Ιανουαρίου, 2016

Τον ίδιο τίτλο (χωρίς το «πάλι» όμως) είχαμε και πριν από τρεις εβδομάδες, στο αντίστοιχο άρθρο πριν από τον πρώτο γύρο των εσωκομματικών εκλογών στη Νέα Δημοκρατία. Αύριο γίνεται ο δεύτερος γύρος, και τώρα οι τέσσερις υποψήφιοι έχουν περιοριστεί σε δύο μονομάχους, τον παραδοσιακό Βαγγέλη και τον εκσυγχρονιστή Κούλη. Κρίνοντας από τα δείγματα γραφής του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά και από την άκρως πολιτικάντικη δημόσια επικοινωνία του, νομίζω ότι η εκσυγχρονιστική εικόνα που προβάλλει είναι προσχηματική και επίπλαστη -αλλά βέβαια, από πίτα που δεν τρώω, δεν με νοιάζει αν θα καεί ή αν θα γίνει περιζήτητη.

Επιπλέον, παρά τον τίτλο, κανένα από τα (όχι και πολλά, διότι έπεσαν δουλειές) μεζεδάκια της πιατέλας δεν αναφέρεται στις εσωκομματικές εκλογές της ΝΔ. Ωστόσο, αυτό δεν σας εμποδίζει να σχολιάζετε, να κάνετε προγνωστικά, ακόμα και να σχολιάσετε τα αποτελέσματα όταν βγουν αύριο (ή όποτε βγουν, μια και η ΝΔ δεν έχει ως τώρα και πολύ καλές επιδόσεις στα διαδικαστικά της).

* Να ξεκινήσω όμως με κάτι που μου έτυχε τις προάλλες. Ήμουν στη Στουρνάρα και ήθελα να αγοράσω ένα στικάκι, οπότε πήγα στο Πλαίσιο, όχι και πολύ έξυπνη κίνηση διότι ήθελα μόνο ένα στικάκι. Ανέβηκα λοιπόν στον δεύτερο όροφο για να το πάρω και μετά κατέβηκα στο ισόγειο για να πληρώσω, και στάθηκα στην ουρά. Όταν ήρθε η σειρά μου, ο υπάλληλος με ρώτησε αν θέλω απόδειξη ή τιμολόγιο και ύστερα μού ζήτησε «ένα τηλέφωνο».

Επειδή ανάλογη στιχομυθία είχε γίνει και με τον προηγούμενο στην ουρά ήμουν προετοιμασμένος, οπότε απάντησα ήρεμα «Δεν έχω». «Δεν έχετε;» με ρώτησε κάπως έκπληκτος ο υπάλληλος. «Όχι. Η κρίση, βλέπετε…» του είπα.

Η απορία μου πάντως είναι σε τι χρειάζεται το τηλέφωνο του πελάτη για τόσο ασήμαντες αγορές -για την εγγύηση;

* Πολλές φορές έχουμε γράψει για τις «σορούς» που σχεδόν σαν να βγήκε φιρμάνι έχουν αντικαταστήσει στη δημοσιογραφική γλώσσα τα «πτώματα», μια λέξη που κοντεύει να μετατραπεί σε ταμπού, οπότε δεν έχει νόημα να σταχυολογώ τις περιπτώσεις που χρησιμοποιείται καταχρηστικά κατά τη γνώμη μου η «σορός» εκεί που (πάλι κατά τη γνώμη μου) ταιριάζει περισσότερο το «πτώμα».

Ωστόσο, το τελευταίο πολυμαργαριτάρι από την Καθημερινή αξίζει να ανθολογηθεί. Ο τίτλος του άρθρου για την ανεύρεση τεσσάρων πτωμάτων μεταναστών στους Φούρνους είναι: Οι σοροί τεσσάρων πτωμάτων εντοπίστηκαν στους Φούρνους. Μάλλον σε αβλεψία του υλατζή πρόκειται, αλλά και πάλι είναι ενδεικτικό του ότι η λέξη «σορός» δεν έχει το ίδιο βάρος με τη λέξη «πτώμα».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Κοτσανολόγιο, Μόνο στην Ελλάδα, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , | 335 Σχόλια »