Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μότσαρτ’ Category

Πέντε επιστολές του Μότσαρτ

Posted by sarant στο 3 Δεκεμβρίου, 2017

Την Τρίτη έχουμε την επέτειο του θανάτου του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ, οπότε σήμερα θα παρουσιάσω μερικές επιστολές του παρμένες από το βιβλίο Β.Α.Μότσαρτ -Αλληλογραφία, που κυκλοφόρησε το 1991 σε δική μου επιλογή, μετάφραση και επιμέλεια από τις εκδόσεις Ερατώ (β’ έκδοση το 2001).

Μου αρέσει πολύ ο Μότσαρτ, ιδίως οι μεγάλες του όπερες, και στα νιάτα μου είχα ασχοληθεί αρκετά με τη ζωή και το έργο του. Το 1991 δημοσίευα στην εφημ. Τα Νέα καθημερινή στήλη με τίτλο «Η σημερινή μέρα στη ζωή του Μότσαρτ» (εδώ ένα δείγμα) και στο τέλος της χρονιάς έβγαλα και το βιβλίο με την αλληλογραφία (εδώ ένα μικρό δείγμα).

Σήμερα που είναι Κυριακή και υπάρχει περιθώριο, παρουσιάζω τέσσερις ακόμα επιστολές του Μότσαρτ. Πρόσφατα επίσης έμαθα ότι από το ραδιόφωνο της ΕΡΤ έγιναν φέτος δύο εκπομπές αφιερωμένες στην αλληλογραφία του Μότσαρτ, στην εκπομπή Μικρές δεξαμενές μελάνης της Αφροδίτης Κοσμά, στις οποίες χρησιμοποιήθηκε υλικό από το βιβλίο που παρουσιάζω σήμερα και από άλλα βιβλία. Μπορείτε να τις ακούσετε εδώ (Πρώτη εκπομπή και Δεύτερη εκπομπή).

Ξεκινάμε λοιπόν τις επιστολές του Μότσαρτ.

Η πρώτη επιστολή γράφτηκε το 1777, από το Μανχάιμ. Ο Μότσαρτ έχει παραιτηθεί από την υπηρεσία του στην αυλή του Σάλτσμπουργκ και έχει φύγει με τη μητέρα του ταξίδι με τελικό προορισμό το Παρίσι. Στο Μανχάιμ θα περάσουν τον χειμώνα του 1777.

[Μανχάιμ, 8 Νοεμβρίου 1777]

Αγαπημένε μου μπαμπά!

Δεν μπορώ να γράψω ποιητικά, δεν είμαι ποιητής. Δεν ξέρω να χειρίζομαι τις φράσεις με τέτοια τέχνη που να τις κάνω να δίνουν σκιές και φως, δεν είμαι ζωγράφος. Ούτε μπορώ να εκφράσω τα αισθήματα και τις σκέψεις μου με χειρονομίες και παν­τομίμα, δεν είμαι χορευτής. Το μπορώ όμως με τους ήχους, είμαι μουσικός. Αύριο θα παίξω, στου Καννάμπιχ, προς τιμήν σας, τις ευχές μου για τη γιορτή σας στο πιάνο. Για σήμερα, αρκούμαι στο να σας ευχηθώ, απ’ όλη μου την καρδιά, πολυαγαπημενε μου πατέρα, όλα όσα σας εύχομαι κάθε μέρα, πρωί και βράδυ: υγεία, μακροζωία και καλή διάθεση. Ελπίζω επίσης ότι τώρα θα έχετε λιγότερες σκοτούρες απ’ όσες όταν ήμουν στο Σάλτσμπουργκ, διότι πρέπει να ομολογήσω ότι η μοναδική αιτία ήμουν εγώ. Με κακομεταχειρίζονταν και δεν το άξιζα — σεις φυσικά με συμπονούσατε, αλλά το παίρνατε πολύ κατάκαρδα. Βλέπετε, αυτός είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο άφησα τόσο γρήγορα το Σάλτσμπουργκ. Ελπίζω έτσι η ευχή μου να εκπλη­ρωθεί. Θα κλείσω τώρα με μια μουσική φιλοφρόνηση. Σας εύ­χομαι να ζήσετε τόσα πολλά χρόνια που να φτάσετε να μην μπο­ρείτε πλέον να συνθέσετε τίποτα καινούργιο. Να είστε καλα. Με όλο μου το σεβασμό σας παρακαλώ να συνεχίσετε να μ’ αγα­πάτε λίγο και να αρκεστείτε σ’ αυτή τη θλιβερή φιλοφρόνηση, ώσπου στη μικρούτσικη και στενή ντουλάπα του μυαλου μου να φτιάξω καινούργια συρτάρια για να βάλω μέσα τη σοφία που σκοπεύω στο μέλλον να αποκτήσω. Φιλώ χίλιες φορές τα χέρια του μπαμπά και παραμένω έως τον θάνατο,

πολυαγαπημένε μου πατέρα,
ο ευπειθέστατος γιος σας
Βόλφγκανγκ Αμαντέ Μοτσαρτ
Μανχάιμ, 8 Νοεμβρίου 1777

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in όπερα, Επιστολές, Μότσαρτ, Μουσική, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , | 97 Σχόλια »

Ο Αμαντέους λεγόταν Θεόφιλος

Posted by sarant στο 20 Φεβρουαρίου, 2011

Από μια συζήτηση που έγινε στο φόρουμ της Λεξιλογίας έμαθα ότι ανέβηκε αυτές τις μέρες στο θέατρο το Αμαντέους του Πίτερ Σάφερ, με πρωταγωνιστές τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη και τον Δ. Λιγνάδη.

Βρίσκω λοιπόν την ευκαιρία να ευλογήσω τα γένια μου, μια και πριν από πολλά χρόνια είχα μεταφράσει μια επιλογή από την αλληλογραφία του Μότσαρτ. Το βιβλίο εκείνο εκδόθηκε το 1991 από τις εκδόσεις Ερατώ (εξώφυλλο βλέπετε αριστερά, περισσότερα εδώ) και επανεκδόθηκε το 2001 και ίσως υπάρχουν ακόμα κάποια αντίτυπα εδώ κι εκεί σε κανένα βιβλιοπωλείο –έχει όμως προγραμματιστεί ανατύπωση.

Όπως πολύ σωστά λέει ο Νίκος Λίγγρης στο σημείωμά του, το Αμαντέους σημαίνει «αγαπημένος του Θεού», όμως ο Μότσαρτ δεν βαφτίστηκε Αμαντέους, αλλά Theophilus, για την ακρίβεια: Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus. Τα δυο πρώτα ονόματα τα πήρε επειδή γεννήθηκε στις 27 Ιανουαρίου (1756), που είναι η γιορτή της ανακομιδής των λειψάνων του Ιωάννη Χρυσόστομου. Το Wolfgang ήταν το όνομα του παππού του από τη μητέρα του. Theophilus ήταν ένα από τα ονόματα του νονού του — Amadeus στα λατινικά, Gottlieb στα γερμανικά. Gottlieb είναι η «αγάπη του Θεού», αλλά για το Θεόφιλος η κατάσταση δεν είναι σαφής, μπορεί να ερμηνευτεί και «ο αγαπημένος του Θεού» και «αυτός που αγαπάει τον Θεό».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μότσαρτ, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , , , | 83 Σχόλια »

Η σημερινή μέρα στη ζωή του Μότσαρτ

Posted by sarant στο 25 Απριλίου, 2009

simerinimoza ‘Ετσι λεγόταν μια καθημερινή στήλη την οποία είχα στην εφημερίδα «Τα Νέα» για αρκετούς μήνες το 1991.

Θυμίζω ότι το 1991 ήταν τα 200 χρόνια από τον θάνατο του Μότσαρτ και εγώ είχα μόλις γνωρίσει την σοβαρή μουσική χάρη στη γυναίκα μου και χάρη στις ευκολίες της τεχνολογίας. Επειδή με τράβηξε ο άνθρωπος Μότσαρτ, μετέφρασα μια γενναιόδωρη επιλογή από την αλληλογραφία του, με σχολιασμό δικό μου και με εκτενή βιογραφικά στοιχεία, και βγήκε ένα ωραίο βιβλίο, για το οποίο μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ.

Επειδή ο Λεοπόλδος Μοτσαρτ, ο πατέρας τού Βόλφγκανγκ, ήταν άνθρωπος με ασυνήθιστη αίσθηση της υστεροφημίας,  σχολαστικά μάζευε τεκμήρια και κατέγραφε το παραμικρό. Έτσι έχει συγκεντρωθεί τεράστιο υλικό για τη ζωή του Μότσαρτ και ιδίως για τα παιδικά χρόνια του, όταν βρισκόταν υπό τον άμεσο (και άγρυπνο) έλεγχο του πατέρα του. Αυτό μου έκανε μεγάλη εντύπωση και σκέφτηκα ότι για κάθε μέρα του έτους μπορούμε να βρούμε ένα γεγονός της ζωής του Μότσαρτ που να έγινε την ημέρα εκείνη. Πρότεινα την ιδέα αυτής της καθημερινής στήλης στα Νέα, αλλά μέχρι να το σκεφτώ αυτό και να το δεχτούν κι εκείνοι η χρονιά είχε προχωρήσει κι έτσι ξεκινήσαμε στις 15 Απριλίου. Η δημοσίευση κράτησε έως τις 5 Δεκεμβρίου του 1991, 200ή επέτειο του θανάτου του Μότσαρτ, κάθε μέρα, εκτός από τις Κυριακές που δεν έβγαινε η εφημερίδα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μότσαρτ | 5 Σχόλια »