Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Μύθοι’ Category

Πώς (δεν) ξεθάφτηκε ο Παπαδιαμάντης

Posted by sarant στο 18 Φεβρουαρίου, 2016

Στο άρθρο του περασμένου Σαββάτου είχα αναφερθεί και στην κόντρα του παρουσιαστή Κ. Μπογδάνου με τον δήμαρχο Ζακύνθου, με αφορμή τα όσα είπε ο πρώτος για τον Διονύσιο Σολωμό, χωρίς ωστόσο να μπω στην ουσία του θέματος. Σε συνέχεια αυτής της αντιπαράθεσης, ο παρουσιαστής προσκάλεσε τη Δευτέρα στην εκπομπή του τον συγγραφέα (και τ. βουλευτή) Πέτρο Τατσόπουλο για μια συζήτηση που ξεκίνησε από αυτή τη διένεξη αλλά επεκτάθηκε και σε άλλα θέματα.

Στη συζήτηση αυτή, ο Π. Τατσόπουλος ανέφερε ως γεγονός κάτι που μου φαίνεται ότι δεν αληθεύει -και επειδή το άκουσε αρκετός κόσμος, και αφού ένας από τους σκοπούς του ιστολογίου είναι και η αναζήτηση της αλήθειας και η ανασκευή μύθων ειδικά σε σχέση με τη γλώσσα και τη λογοτεχνία, θέλω να αφιερώσω το σημερινό άρθρο σε αυτό.

Το θέμα το έχω ήδη συζητήσει στο Φέισμπουκ, και μάλιστα με συμμετοχή του άμεσα εμπλεκόμενου, αλλά οι συζητήσεις του Φέισμπουκ έχουν το κακό ότι δεν διατηρούνται στην επιφάνεια και δεν γκουγκλίζονται (όταν γίνονται σε προσωπικές σελίδες), οπότε μεταφέρω εδώ κάποια πράγματα.

Λοιπόν, στην εκπομπή της Δευτέρας 15/2, ο Πέτρος Τατσόπουλος, που είναι πολύ καλός συζητητής κατά τη γνώμη μου, υποστήριξε ότι τις μεγάλες μορφές σαν τον Σολωμό δεν πρέπει να τις αντιμετωπίζουμε σαν ιερές αγελάδες, ότι έχουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά, άρα και ελαττώματα. Και συνέχισε λέγοντας πως ο Σολωμός ήταν «ένας βασανισμένος άνθρωπος, όπως εξίσου βασανισμένος άνθρωπος ήταν ο Παπαδιαμάντης».

Φτάνουμε στο σημείο που μας ενδιαφέρει. Λέει ο Τατσόπουλος (απομαγνητοφωνώ):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Μύθοι, Μεταμπλόγκειν, Παπαδιαμάντης, Τηλεοπτικά, Φιλολογία | Με ετικέτα: , , , , | 234 Σχόλια »

Σπυροειδή μεζεδάκια

Posted by sarant στο 12 Δεκέμβριος, 2015

Τα μεζεδάκια της σημερινής πιατέλας δεν είναι σπειροειδή σαν τον φίλο μας τον Αρχιτέκτονα, είναι σπυροειδή επειδή σήμερα είναι του Αγίου Σπυρίδωνα (ένα δειλινό). Χρόνια πολλά στον Spiridione, τον Spyridon και τους άλλους φίλους του ιστολογίου!

* Και για ορντέβρ ξεκινάμε με ένα άρθρο γεμάτο εισαγωγικά για την προχτεσινή ήττα του Ολυμπιακού στο Τσάμπιονς Λιγκ, όπου πρόσεξα ένα γουστόζικο ορθογραφικό λαθάκι: «Οι “ερυθρόλευκοι” δεν μπόρεσαν σε κανένα σημείο να πιάσουν καλή απόδοση, ήταν “ανεμικοί” επιθετικά, ενώ πλήρωσαν τα αμυντικά κενά που παρουσίασαν».

Όσα παίρνει ο άνεμος…

* Και κάτι αστείο που άκουσα για το ίδιο ματς. Γιατί οι παίχτες και οι φίλαθλοι του Ολυμπιακού δεν διαμαρτυρήθηκαν όταν ο διαιτητής σφύριξε πέναλτι εναντίον τους; Διότι δεν ήξεραν τι είναι αυτό -δεν τους έχει ποτέ συμβεί στην έδρα τους κάτι τέτοιο!

* Ο πνευματικός κόσμος της χώρας παίρνει θέση για τα φλέγοντα ζητήματα -ή αλλιώς ο Νότης Σφακιανάκης, καλεσμένος στην εκπομπή «Αλήθειες με τη Ζήνα», μάλωσε την οικοδέσποινα διότι στον τίτλο της εκπομπής έχει αφαιρεθεί το ν (δηλαδή έπρεπε να είναι «με τηΝ Ζήνα»), το οποίο νι είναι πολύ σημαντικό γράμμα επειδή οξυγονώνει τον εγκέφαλο. Ακούστε τον αν δεν βαριέστε, δεν είναι μεγάλο το βιντεάκι:

Για περισσότερα, δείτε το σχετικό άρθρο του ιστολογίου ή παρακολουθήστε τους ιππότες που έλεγαν συνεχώς ΝΝΝ με αποτέλεσμα ο εγκέφαλός τους να οξυγονώνεται διαρκώς.

* Προσέξτε και τον νέο όρο «κουτουρέζικα» που χρησιμοποιεί (δυο φορές) ο Ν. Σφακιανάκης ως αποτέλεσμα της οξυγόνωσης.

* Ακλισιά στη σελίδα του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας της Κρήτης στο Φέισμπουκ: Απ’ όλες τις γωνιές της Σικελίας, η προχθεσινή έκρηξη της Αίτνα ήταν εντυπωσιακή!

Όμως, σύντεκνοι, ο τύπος «Αίτνα» υπάρχει στη γλώσσα μας από την αρχαιότητα -και κλίνεται από την αρχαιότητα. Δεν υπάρχει κανείς απολύτως λόγος να μην τον κλίνουμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Κοτσανολόγιο, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 129 Σχόλια »

Το κεραμίδι και ο μύθος για το υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα

Posted by sarant στο 23 Νοέμβριος, 2015

Τώρα που με απαίτηση των δανειστών αίρεται η προστασία της πρώτης κατοικίας από πλειστηριασμούς, έχει αρχίσει να κυκλοφορεί και πάλι ο μύθος για το υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα. Τις προάλλες, μάλιστα, διάβασα ένα άρθρο στο Πρωταγών που, λίγο-πολύ, εξομοίωνε την επιθυμία της ιδιοκατοίκησης με παράνοια, και μάλιστα παράνοια που αποτελεί σχεδόν αποκλειστικά ελληνικό χαρακτηριστικό.

Το άρθρο αυτό του Α. Ζαμπούκα περιέχει κάμποσα χοντρά ψέματα, αλλά επειδή εδώ (και) λεξιλογούμε, εγώ θα ξεκινήσω από μια ωραία λαϊκή φράση που βρίσκεται στην αρχή του: Ο Έλληνας θέλει να έχει ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι του. Συνήθως εγώ τη φράση δεν την ακούω έτσι, παροιμιακά -αν και λέγεται κι έτσι. Κατά τη γνώμη μου, τη λέμε περισσότερο με τη μορφή «να βάλω ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι μου, π.χ. «Πήραν δάνειο για να βάλουν ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι τους» -η παραδειγματική φράση από το Λεξικό της Ακαδημίας.

Λέγοντας «κεραμίδι» εδώ εννοούμε το σπίτι -και μάλιστα το ιδιόκτητο. Η φράση δεν λέγεται σχεδόν ποτέ για νοικιασμένο σπίτι. Λέγοντας κεραμίδι εννοούμε τη στέγη, όσο κι αν εδώ και μερικές γενιές οι περισσότεροι Έλληνες ζούμε σε σπίτια χωρίς κεραμοσκεπή’ αλλά και τα διαμερίσματα των πολυκατοικιών, όπου αριά και πού να βρεις κανένα διακοσμητικό κεραμίδι, κι αυτά με «κεραμίδι» τα παρομοιάζουμε. Η γλώσσα είναι συντηρητική, το έχουμε ξαναπεί: γεννημένοι στην πόλη οι περισσότεροι, ακόμα «δένουμε τον γάιδαρό μας» όταν θέλουμε να πούμε ότι εξασφαλιστήκαμε.

Το κεραμίδι προέκυψε από το υποκοριστικό «κεραμίδιον» του αρχαίου «κεραμίς», που ανάγεται στο ακόμα πιο αρχαίο «(η) κέραμος», λέξη ήδη μυκηναϊκή, που για την ετυμολογία της έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες, όπως ότι πιθανώς συνδέεται με το ρ. «κεράννυμι» (με τη σημασία αναμιγνύω).

Το κεραμίδι και τα παράγωγά του έχουν ενδιαφέροντα φρασεολογικά. Καταρχάς, ο τύπος «κέραμος» επιβιώνει σε μια αρχαιοπρεπή φράση «λίθοι, πλίνθοι, κέραμοι ατάκτως ερριμμένα» που τη λέμε όταν επικρατεί κάπου μεγάλη ακαταστασία (στην αρχαία γραμματεία η φράση δεν απαντά ακριβώς έτσι).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μύθοι, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 107 Σχόλια »

Οία ηώ και άλλες φράσεις χωρίς σύμφωνα

Posted by sarant στο 4 Νοέμβριος, 2015

Ένα σύντομο για σήμερα, και μάλλον ευτράπελο.

Ένας φίλος στο Φέισμπουκ με παρακάλεσε να σχολιάσω ένα άρθρο που κυκλοφορεί με διάφορες παραλλαγές στο Διαδίκτυο (ας πούμε εδώ, ή εδώ), στο οποίο παρατίθεται η φράση:

οία ηώ ω υιέ αεί ει

που έχει μόνο φωνήεντα. Η φράση υποτίθεται ότι σημαίνει «Όπως η αυγή, γιε μου να είσαι πάντα» και το γεγονός ότι μπορεί να γραφτεί φράση έξι λέξεων μόνο με φωνήεντα υποτίθεται ότι αποδεικνύει την ανωτερότητα της ελληνικής γλώσσας. Όπως γράφει κάποιος χαρούμενος σε μια αναδημοσίευση της φράσης:

Ούτε ένα σύμφωνο, σε μια πλήρη φράση! Σε ποια άλλη γλώσσα θα μπορούσε να συμβεί αυτό; Κατηγορηματικά, σε καμιά!

Έχει βέβαια κάποιο γούστο να κατασκευάζεις φράσεις μόνο με φωνήεντα ή με άλλους περιορισμούς -το ίδιο γούστο που έχει το να λύνεις σταυρόλεξα. Κατά τα άλλα όμως, δεν καταλαβαίνω γιατί είναι ενδεικτικό της ομορφιάς ή της αξίας της γλώσσας αυτό το πανδαιμόνιο χασμωδίας, το ίου-ίου που ακούγεται σαν να κλαίνε τον διάολο τα παιδιά του.

Αλλά περί ορέξεως, ουδείς λόγος. Το κακό ομως είναι ότι οι δυο ισχυρισμοί που διατυπώνονται πιο πάνω (τα ελληνικά μπορούν να φτιάξουν φράση χωρίς σύμφωνα· και, μόνο στα ελληνικά μπορεί να γίνει αυτό) παρά την κατηγορηματική διαβεβαίωση που δίνεται, είναι, και οι δυο, ανακριβείς.

Ας αρχίσουμε από τον πρώτο. Μας λένε ότι είναι πλήρης φράση, αλλά στην πραγματικότητα είναι πειραγμένη για να μην έχει σύμφωνα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Ευτράπελα, Μύθοι, Συγκριτικά γλωσσικά | Με ετικέτα: , | 211 Σχόλια »

Πρωτονοεμβριάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 1 Νοέμβριος, 2015

Αφού υπάρχει πρωτοχρονιάτικος, πρωτομαγιάτικος και πρωταπριλιάτικος, γιατί όχι και πρωτονοεμβριάτικος -θα μπορούσε να υπάρχει τέτοια λέξη, αν η 1η Νοεμβρίου είχε ξεχωρίσει σαν την 1η Απριλίου ή την Πρωτομαγιά. Προς το παρόν δεν υπάρχει, οπότε ας τη φτιάξουμε εμείς, για τα μεζεδάκια μας.

Τα σημερινά μεζεδάκια δημοσιεύονται Κυριακή κατ’ εξαίρεση, επειδή χτες που ήταν η κανονική τους μέρα δημοσίευσης είχαμε τα γενέθλια του Ν. Λαπαθιώτη, κι έτσι με τη σειρά τους σπρώχνουν το Μηνολόγιο για αύριο.

Κάποιες κακές γλώσσες είπαν ότι απέφυγα να δημοσιεύσω μεζεδάκια χτες από… κομματικό καθήκον, για να μην αναφερθώ δηλαδή σε ένα μαργαριτάρι του Αλέξη Τσίπρα, που βέβαια το άκουσε ζωντανά η μισή Ελλάδα. Οπότε, ας ξεκινήσουμε από αυτό.

Στη συζήτηση που έγινε προχτές το μεσημέρι στη Βουλή στην «Ώρα του πρωθυπουργού», απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή Γιώργου Κουμουτσάκου της ΝΔ για το προσφυγικό, ο Αλέξης Τσίπρας υποστήριξε ότι, σε αντίθεση με τη ΝΔ, η δική του κυβέρνηση δεν οδηγήθηκε «σε δηλώσεις και ανακοινώσεις που εκτίθουν τη χώρα διεθνώς» (το ακούτε εδώ στο 13.45 του στιγμιοτύπου).

Φυσικά, τέτοια λάθη εκθέτουν τον πρωθυπουργό, κι αν εξηγούνται πάντως δεν δικαιολογούνται. Εξηγούνται, επειδή το ανύπαρκτο «εκτίθουν» φτιάχνεται με έλξη από το «εκτίθενται», αναλογικά και λαϊκά. Το έχει πει άλλωστε και η λαίδη Άντζελα Δημητρίου («Δεν τίθεται τέτοιο θέμα». «Το τίθω εγώ»), και περιέχεται στον κατάλογο με τους «αντζελισμούς» του slang.gr (οι οποίοι, παρεμπιπτόντως, περιλαμβάνουν και ορισμένους ολόσωστους τύπους όπως το «ουδείς άσφαλτος»).

Για την εξομάλυνση του «θέτω» και των συνθέτων του, ο παραδοσιακός δημοτικισμός κινήθηκε πιο λογικά, προτείνοντας τους τύπους «θέτομαι», «αποσυνθέτομαι», που ακολουθούν άλλωστε την παράδοση των λογίων του 19ου αιώνα (Σάθας, Κούμας, Ν. Βάμβας, Χριστόπουλος κτλ.) που όλοι τους αυτούς τους τύπους ακολουθούσαν. Επειδή όμως αυτοί οι αναλογικοί τύποι απορρίφθηκαν από τις μετέπειτα σχολικές γραμματικές, τώρα πληρώνουμε εσαεί φόρο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Θηλυκό γένος, Κοτσανολόγιο, Κουίζ, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 209 Σχόλια »

Και πάλι για τον ανύπαρκτο ήρωα Κωνσταντίνο Κουκίδη

Posted by sarant στο 27 Οκτώβριος, 2015

Κάθε χρόνο, όταν πλησιάζει η 28η Οκτωβρίου, ξαναζωντανεύει η συζήτηση γύρω από τον ανύπαρκτο ήρωα Κωνσταντίνο Κουκίδη, τον φαντάρο, φρουρό της ελληνικής σημαίας στην Ακρόπολη, που υποτίθεται ότι, όταν οι Γερμανοί κατακτητές, στις 27 Απριλίου 1941, τον διέταξαν να υποστείλει τη σημαία για να ανέβει η γερμανική στη θέση της, τυλίχτηκε με τη γαλανόλευκη κι έπεσε από τον Ιερό Βράχο βρίσκοντας ηρωικό θάνατο.

Αυτό είναι μύθος πέρα για πέρα. Ωστόσο, όσο περνάνε τα χρόνια οι κατασκευαστές μύθων όλο και προσθέτουν λεπτομέρειες στην αρχική αφήγηση, η οποία εχει πλέον αποκτήσει αυτοτέλεια. Πριν από τεσσεράμισι χρόνια είχα γράψει ένα άρθρο, αλλά δεν είναι άσκοπο να το παρουσιάσω ξανά, επικαιροποιημένο -αφού τα χαλκεία δεν κουράζονται να παράγουν ψέματα, πρέπει να παρουσιαστεί και ο αντίλογος, κι ας κουράσει όσους τα ξέρουν και τα έχουν διαβάσει.

Ελεύθερο Βήμα, 28.4.1941

Ελεύθερο Βήμα, 28.4.1941

Θα προσπαθήσω να ανακεφαλαιώσω την ιστορία όπως την έχω κατανοήσει. Στις 27 Απριλίου, τη μέρα της εισόδου των Γερμανών στην Αθήνα, οι προφυλακές του στρατού ύψωσαν τη γερμανική σημαία στην Ακρόπολη, στις 8.45 το πρωί, όπως έσπευσαν να γνωστοποιήσουν με τηλεγράφημα στον Χίτλερ ο ίλαρχος Γιακόμπι και ο υπολοχαγός Έλσνιτς. Λίγο αργότερα υψώθηκε σε άλλον ιστό η ελληνική σημαία, πλάι στη γερμανική. Από τις πηγές της εποχής δεν φαίνεται σαφώς αν προηγήθηκε υποστολή της ελληνικής σημαίας ή αν δεν είχε γίνει έπαρσή της εκείνο το ταραγμένο πρωινό, πάντως το βέβαιο είναι ότι λίγη ώρα αργότερα και οι δυο σημαίες κυμάτιζαν η μία πλάι στην άλλη. Γερμανικές σημαίες υψώθηκαν επίσης στο δημαρχείο. Η επίσημη παράδοση της Αθήνας (και του Πειραιά) στον Γερμανό στρατιωτικό διοικητή έγινε στις 10.30 από τον δήμαρχο Αμβρόσιο Πλυτά, τον στρατηγό Καβράκο, τον νομάρχη Αττικής και τον δήμαρχο Πειραιώς, στο καφενείο Παρθενών, γωνία Κηφισίας και Αλεξάνδρας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in 1940-41, Επαναλήψεις, Εφημεριδογραφικά, Λαθροχειρίες, Μύθοι, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 159 Σχόλια »

Τσουρουφλισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Ιουλίου, 2015

Θα μπορούσα να έχω διαλέξει αυτόν τον τίτλο από προχτές, σαν υπαινιγμό για τη διαφοροποίηση της κυβερνητικής παράταξης στη Βουλή και το νέο αριστερό μνημόνιο που τελικά ψηφίστηκε, αλλά δεν θα διεκδικήσω δάφνες προφήτη, γράφω ενώ ακούω τις δραματικές ειδήσεις για τις πυρκαγιές που ξέσπασαν, με ακρίβεια ορχήστρας, στον Υμηττό, στη Λακωνία, στη Μαλακάσα και στην Εύβοια. Θα μου πείτε, πού να βρει κανείς κέφι να διαβάσει αν όχι ευτράπελα, πάντως ελαφρά θέματα -και θα σας πω, να δείτε κέφι που πρέπει να βρει κανείς για να τα γράψει.

Θα μπορούσα επίσης να τα πω «ανασχηματισμένα μεζεδάκια» αλλά ο ανασχηματισμός ήρθε πολύ αργά. Υπάρχουν μερικά πολύ καλά καινούργια ονόματα, υπάρχει και ο κ. Χαϊκάλης. Αλλά θα έχουμε καιρό να τα συζητήσουμε αυτά.

Ας είναι, αρχίζουμε.

* Και ξεκινάω με ένα μεζεδάκι εισαγωγής, από το έγγραφο του Σόιμπλε για τις διαπραγματεύσεις, που είναι γραμμένο στα αγγλικά και εκθέτει τις απαιτήσεις των (λτ) εταίρων από την ελληνική κυβέρνηση. Ανάμεσα σε αυτές είναι και η εξής (την παίρνω από το μπλογκ του Κ. Λαπαβίτσα, αλλά υπάρχει, με την ίδια ορθογραφία, σε πάμπολλα σημεία -αρχικά την είχα σε αρχείο εικόνας):

b) capacity-building and depolitizising Greek administrative tasks under hospices of the COM for proper implementation of the program;

Πέρα από τον αναγραμματισμό και την ανορθογραφία στο depolitizising αντί για depoliticizing, το βασικό μεζεδάκι είναι το «under hospices» (χρειάζεται κι ένα the εδώ), που είναι ένα ξεκαρδιστικό αν και όχι σπάνιο μαργαριτάρι στα αγγλικά. Πράγματι, hospices είναι τα άσυλα ανιάτων, που ανάγεται σε λατινική λέξη από την οποία και το hospital αλλά και το δικό μας σπίτι (αξίζει άρθρο). Προφανώς δεν βγαίνει νόημα, εκτός αν θέλουμε να πάμε μακριά τη βαλίτσα -αλλά είναι φανερό ότι ο συντάκτης ήθελε να γράψει under the auspices, λέξη περίπου ομόηχη, που σημαίνει «υπό την αιγίδα». Έτσι, ναι, βγαίνει νόημα. Οπότε, προχειρότητα και κακά αγγλικά βρίσκουμε και στην καρδιά της Ευρώπης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 234 Σχόλια »

Δημοψηφισματικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Ιουνίου, 2015

Άλλον τίτλο είχε αρχικά το σημερινό άρθρο, αλλά το μεταμεσονύκτιο διάγγελμα του πρωθυπουργού, και η εξαγγελία δημοψηφίσματος με έκαναν να αλλάξω τίτλο -από «πενταμηνίτικα» σε «δημοψηφισματικά». Ωστόσο, δεν αλλάζω τίποτα από το άρθρο που είχα γράψει, ούτε καν τον, αταίριαστο πια, πρόλογο. Εννοείται, πάντως, ότι με πολύ ενδιαφέρον θα ακούσω τα σχόλιά σας όχι μόνο για το περιεχόμενο του άρθρου αλλά και για τις πολιτικές εξελίξεις.

Τα λέω «πενταμηνίτικα» τα μεζεδάκια του σημερινού άρθρου, επειδή γράφονται την ώρα που ακούω στις ειδήσεις για την πεντάμηνη παράταση που προτάθηκε από τους εταίρους μας και την οποία απέρριψε ο Έλληνας πρωθυπουργός. Βέβαια, έτσι που το διατύπωσα το μυαλό πάει αμέσως σε πρόωρο τοκετό -και όπως τα πρόωρα έχουν μειωμένο βάρος, έτσι και τα σημερινά μεζεδάκια δεν είναι και πολύ ψωμωμένα -ταξίδευα και αμέλησα τη συλλογή μαργαριταριών.

Φυσικά, τα βλέμματα όλων αυτό το σαββατοκύριακο είναι στραμμένα στις διαπραγματεύσεις (που έχουν προς το παρόν διακοπεί) με τους εταίρους, οπότε δεν θα σας παρεξηγήσω αν τα σχόλιά σας επικεντρωθούν σε αυτό το θέμα. Πάντως, ακόμα και στο θέμα αυτό υπάρχουν επισημάνσεις με γλωσσικό ενδιαφέρον. Για παράδειγμα, πριν από μερικές μέρες ο υπουργός κ. Κατρούγκαλος δήλωσε «Δεν θέλουμε οποιαδήποτε συμφωνία. Ο ελληνικός λαός δεν μας εξέλεξε για να συνεχίσουμε την τακτική των προηγούμενων, να λέμε σε όλα ναι».

Κανονικά, δεν θα έπρεπε να υπάρχει αμφισβήτηση τι εννοεί ο υπουργός: θέλει μια ικανοποιητική συμφωνία, όχι μια οποιαδήποτε (δηλαδή κακή) συμφωνία. Ο ίδιος άλλωστε, σε άλλες δηλώσεις, το είπε σαφέστερα: Θέλουμε μια συμφωνία με τους εταίρους, αλλά όχι οποιαδήποτε συμφωνία. Θέλουμε μια συμφωνία τίμια, που θα επιτρέπει στη χώρα να ορθοποδήσει.

Ωστόσο, ζούμε στους καιρούς όπου ορισμένοι θεωρούν έγκλημα τη διπλή άρνηση, κι έτσι, όταν δεν θέλουν καμιά συμφωνία, αντί να το γράψουν έτσι, επηρεασμένοι ίσως από τα αγγλικά, γράφουν «δεν θέλουμε οποιαδήποτε συμφωνία» -ενώ δεν θέλουν καμιά. Για παράδειγμα, πριν από τις εκλογές του 2012, ο κ. Βενιζέλος είχε δηλώσει «Το ΠΑΣΟΚ δεν θα γίνει δεκανίκι οποιουδήποτε», ενώ εννοούσε «δεν θα γίνει δεκανίκι κανενός» (Βέβαια, τελικά έγινε δεκανίκι, οπότε ίσως η γλώσσα η λανθάνουσα κάτι να ήξερε).

Θα μου πείτε, πού θα φτάσουμε αν αρχίσουμε να επισημαίνουμε και τα σωστά (δηλ. τη διατύπωση Κατρούγκαλου). Ε, δεν επισημαίνουμε οποιαδήποτε σωστά.

* Ένα μεζεδάκι που έπρεπε να μπει την προηγούμενη βδομάδα, αλλά δεν χώρεσε. Το Λιντλ έχει αρχίσει ραδιοφωνικές διαφημίσεις στις οποίες ξεκινάει με μιαν εγκυκλοπαιδική πληροφορία για το προϊόν που δίνει σε προσφορά. Έτσι, χτες ή προχτές έλεγε για τα κεράσια που πήραν το όνομά τους από την Κερασούντα, αλλά τα δικά μας κεράσια είναι ελληνικά, και τα δίνουμε σε προσφορά κτλ. κτλ.

Η αμέσως προηγούμενη διαφήμιση έλεγε: Το βερίκοκο στα λατινικά σήμαινε «πολύτιμο» αλλά στα Λιντλ έχουμε ελληνικά βερίκοκα σε προσφορά κτλ.

Δεν είναι έτσι όμως, ο διαφημιστής τα έχει κάνει κουβάρι. Το βερίκοκο στα λατινικά λεγόταν (όχι σήμαινε!) praecoquium, που όμως ΔΕΝ σημαίνει πολύτιμος αλλά πρώιμος. Η φριχτή υποψία μου είναι ότι ο λεγάμενος μάλλον διάβαζε από τα αγγλικά και μπέρδεψε το precocious με το precious!

(Θυμίζω ότι το βερίκοκο το λέγαν πρώιμο γιατί βγαίνει νωρίτερα από άλλα φρούτα, και ότι από το praecoquium προέκυψε το ελλ. πρεκόκιον, βρεκόκιον, βερεκόκιον, βερίκοκο. Η ελληνική λέξη πέρασε στα αραβικά ως αλ μπαρκούκ, και από εκεί το ισπαν. albaricoque, και το αγγλ-γαλλ apricot/abricot. Αλλά αυτά τα έχουμε ήδη γράψει).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , | 375 Σχόλια »

Αστικοί μύθοι και Διαδίκτυο

Posted by sarant στο 4 Αύγουστος, 2014

Τις προάλλες επικοινώνησε μαζί μου η δημοσιογράφος κ. Νίκη Παπάζογλου, που ήθελε να γράψει ένα κείμενο για τους αστικούς μύθους, μου έστειλε μερικές ερωτήσεις, της έστειλα μια απάντηση, και έγραψε ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε πριν από μερικές μέρες και έχει αναδημοσιευτεί και σε μερικούς άλλους ιστότοπους.

Το κείμενο της κ. Παπάζογλου μπορείτε να το βρείτε εδώ. Το βρίσκω καλογραμμένο και πιστεύω ότι βοηθάει να φτάσουν μερικά πράγματα σε ένα πιο πλατύ κοινό, που δεν διαβάζει το ιστολόγιό μας. Θα το αναδημοσιεύσω στα επόμενα (χωρίς όλη την εικονογράφησή του για να μη βαρύνει η σελίδα) αλλά θα προτάξω, ελαφρώς επαυξημένο, το κείμενο που έστειλα στην κ. Παπάζογλου, που έχει κάποιες γενικότερες σκέψεις -και μαζί τις μεθοδολογικές αντιρρήσεις ενός φίλου από το Facebook.

Ο όρος «αστικός μύθος» είναι απόδοση του αγγλικού urban legend. Ίσως θα ήταν σωστότερο να τον πούμε «σύγχρονο μύθο», μια και το ζητούμενο είναι να διακριθεί σαφώς από τα παραδοσιακά λαϊκά παραμύθια, που τα μελετάει η λαογραφία. Είναι λοιπόν μια ιστορία, που περιέχει ένα εντυπωσιακό στοιχείο (συνήθως όχι υπερφυσικό με την έννοια των παραμυθιών) και την οποία ο αφηγητής διηγείται χωρίς να ξέρει αν είναι αληθινή, χωρίς να έχει ο ίδιος γνώση από πρώτο χέρι.

Οι αστικοί μύθοι γίνονται πιστευτοί επειδή πολλές φορές περιέχουν έναν κόκκο αλήθειας, επειδή πολλοί από αυτούς λένε πράγματα ευχάριστα, επαινετικά ή, από την άλλη, συναρπαστικά. Υπόψη ότι για να αναπαραγάγει κάποιος έναν αστικό μύθο δεν είναι υποχρεωτικό να τον πιστεύει, μπορεί να αμφιβάλλει για μια ιστορία και όμως να τη διηγηθεί και να βοηθήσει στην εξάπλωσή της.

Αστικοί μύθοι υπήρχαν και πριν από το Διαδίκτυο, όμως το Διαδίκτυο συμβάλλει στη διάδοσή τους διότι δίνει τη δυνατότητα στον αστικό μύθο να φτάσει σε πολύ ευρύτερο ακροατήριο· επιπλέον, επειδή συνήθως διαδίδεται σε γραπτή μορφή, έχει μεγαλύτερη εγκυρότητα από έναν μύθο που διαδίδεται προφορικά. Ταυτόχρονα όμως, και ευτυχώς, το Διαδίκτυο δίνει και τα όπλα για την ανασκευή του μύθου, μεταξύ άλλων χάρη στη μεγάλη ευκολία που προσφέρει για πρόσβαση σε πηγές.

Πριν από μερικά χρόνια, το κατεξοχήν μέσο διάδοσης των αστικών μύθων ήταν το ηλεμήνυμα. Σήμερα, οι μύθοι περισσότερο διαδίδονται με ιστολόγια και ιστότοπους. Οι αστικοί μύθοι συχνά διαδίδονται σε κύματα, δηλαδή δημοσιεύεται κάπου μια εντυπωσιακή ιστορία, αναπαράγεται με πολύ μεγάλη ταχύτητα σε ιστολόγια και κοινωνικά μέσα, πείθει κάποιους, προκαλεί συζήτηση, κάποιος την ανασκευάζει· όμως ένα-δυο μήνες αργότερα, κάποιος άλλος την αναπαράγει, και φτάνει σε άλλα πρόσωπα, που δεν έχουν ακούσει την ανασκευή της και την αναπαράγουν κι αυτοί, και ούτω καθεξής, γι’ αυτό και τους παρομοίασα με τη Λερναία Ύδρα.

Ειδικότερα, έχω χαρακτηρίσει Λερναίο κείμενο το κείμενο για το Hellenic quest, το οποίο κυκλοφορεί στο ελληνικό Διαδίκτυο τουλάχιστον εδώ και 15 χρόνια, από το 1998 και το οποίο δεν περιέχει έναν μόνο μύθο αλλά ολόκληρο ανθολόγιο γλωσσικών αστικών μύθων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστικοί μύθοι, Λαθροχειρίες, Λαογραφία, Λερναίο κείμενο, Μύθοι, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , , | 237 Σχόλια »

Λεξιλογώντας για το μπουγατσάν (με ευκαιρία το άρθρο της Λ. Κανέλλη)

Posted by sarant στο 16 Ιουλίου, 2014

bogacanΟμολογώ ότι στο θέμα αυτό πιάστηκα αδιάβαστος, τη μόδα του μπουγατσάν πολύ πρόσφατα την πήρα είδηση, και το νεοφανές γλυκό δεν το έχω ακόμα δοκιμάσει, άλλωστε απ’ όσο μαθαίνω είναι μόδα θεσσαλονικιά και δεν ξέρω αν ευδοκιμεί στο χαμουτζήδικο κλίμα. Με καθυστέρηση επίσης αντιλήφθηκα το άρθρο της Λιάνας Κανέλλη, διότι ήμουν σε ολιγοήμερες διακοπές και μου ξέφυγε -οπότε το πήρα είδηση μόνο μετά τον σχετικό θόρυβο που έγινε.

Με δυο λόγια, το μπουγατσάν είναι ένα γλυκό που αποτελεί, όπως (ίσως) λέει το όνομά του, διασταύρωση μπουγάτσας και κρουασάν. Έβαλα ένα «ίσως», διότι δεν είμαι βέβαιος ότι αν κάποιος ακούσει το όνομα αυτό μπορεί να καταλάβει και τους δυο γονείς του καινούργιου γλυκού -τη μπουγάτσα θα τη βρει σίγουρα, αλλά το καημένο το κρουασάν, στριμωγμένο έτσι όπως είναι στη γωνίτσα, μπορεί και να μην το υποψιαστεί. Εγώ θα το έλεγα «μπουγασάν», νομίζω πως έτσι θα ήταν πιο αναγνωρίσιμο το κρουασάν, χώρια που αυτό το -τσαν του μπουγατσάν το κάνει να ακούγεται κινέζικο, αλλά δεν είναι δική μου η πατέντα.

Την περασμένη Κυριακή λοιπόν, η Λιάνα Κανέλλη αφιέρωσε στο μπουγατσάν το ταχτικό κυριακάτικο άρθρο της στον Ριζοσπάστη. Η βουλευτίνα του ΚΚΕ δεν δείχνει καθόλου ενθουσιασμένη από την καινούργια πατέντα. Παραθέτω τις δυο πρώτες παραγράφους του άρθρου της:

Και μας προέκυψε το μπουγατσάν. Καμία σχέση με το πολυμήχανο του Οδυσσέα κι άλλα τέτοια ωραία αυτοτροφοδοτικά των μύθων μας. Σκέτη αλλοτρίωση πολιτισμική, γαστρονομική, γευστική και σε τελευταία ανάλυση εξαθλίωση της ευρύτερης έννοιας της παιδείας, είναι το μπουγατσάν. Θα το δείτε ως καινοτομία και μαγκιά για να «κατακτήσει την αγορά», ελληναράδικη ιδέα που «κολλάει τους ξένους στον τοίχο» ή και το μεγαλείο των Ελλήνων δαιμόνιων σεφ της πιάτσας, που, στη φτωχομάνα Θεσσαλονίκη, διδάσκουν και ικανοποιούν τα πλήθη με τη «μαγεία της αγοραστικής τους εξαπατημένης έμπνευσης» κι άλλα τέτοια ασύντακτα κι ασύνδετα με την πραγματικότητα.

Εστί, λοιπόν, μπουγατσάν μετατροπή υβριδική όπως λέμε τιγρολιόνταρο, δηλαδή τίγρης με χαίτη ή λέων ριγέ, δηλαδή κρουασανομπουγάτσα. Παίρνεις το αν απ’ το κρουασάν, το φερμάρεις στο μπουγατσ και προκύπτει μπουγατσάν. Ητοι: κρουασάν με γέμιση κρέμας μπουγάτσας. Καταστρέφεις το φύλλο της μπουγάτσας, το μετατρέπεις στην ευκόλως διαλυόμενη ζύμη του κρουασάν, το δαγκώνεις και πλουτς πετάγεται η κρεμούλα στα πηγούνια, στα μουστάκια και τα δάχτυλα. Οι Γάλλοι σεφ έχουν τρομοκρατηθεί. Πιθανόν και περισσότερο από την παραπομπή του Σαρκοζί. Η Χρυσή Αυγή, πάσης ευρωπαϊκής μορφής και όψης, γυρνάει την πλάτη στο μπουγατσάν, παρά την ελληνοπρέπειά του, γιατί φυλακίζεται η φυλή της κρέμας στο εκ της τουρκικής ημισελήνου εμπνευσμένο κρουασάν – κατασκεύασμα και έμπνευση των νοικοκυρών της Βιέννης, όταν έφτασαν αλλά σταμάτησαν στις πύλες της οι σαρικοφόροι της τότε μεγαλοπρεπούς μη τηλεοπτικής τουρκιάς. Αυτοί οι φασίστες δυσκολεύονται και λίγο μεταξύ αυστριακής έμπνευσης και τουρκικής μούσας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά συμπόσια, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , | 251 Σχόλια »

Το μισό ψέμα για τη Βαρντάρσκα Μπανοβίνα

Posted by sarant στο 11 Ιουλίου, 2014

Επειδή τις προάλλες ο πρωθυπουργός μας αποφάνθηκε ότι η (σλαβο)μακεδονική γλώσσα είναι κατασκεύασμα των κομμουνιστών, χωρίς βέβαια να διευκρινίσει τι μιλούσαν εκείνοι οι πληθυσμοί που λέγανε «Ζάβαλη Μάικω» στη Ζωή εν τάφω του Μυριβήλη δεκαετίες πριν έρθει ο Τίτο στα πράματα, ήρθε ξανά στην επικαιρότητα το θέμα της γειτονικής χώρας με το προσωρινό όνομα.

vardarskaΕδώ μπαίνουν πολλά ζητήματα που ενδιαφέρουν το ιστολόγιο, γλωσσικά, ιστορικά, πολιτικά. Σήμερα όμως βιάζομαι και δεν μπορώ να τα εξετάσω όλα, έχω να πάω και στον Κραουνάκη το βράδυ, οπότε το άρθρο μου θα είναι μονοθεματικό.

Σε μια συζήτηση στο Φέισμπουκ, ο φίλος ενός φίλου (η μεταβατική ιδιότητα εδώ δεν ισχύει) παρουσίασε το γραμματόσημο που βλέπετε αριστερά για να στηρίξει τη θέση του ότι το όνομα της περιοχής που μετά το 1945 ονομάστηκε Μακεδονία  ήταν Βαρντάρσκα, υπονοώντας ότι έτσι πρέπει να ονομαστεί και τώρα.

Το επιχείρημα ότι «το ιστορικό όνομα της πΓΔΜ είναι Βαρντάρσκα» δεν είναι καινούργιο, ακούγεται εδώ και πολλά χρόνια, παλιότερα το είχαν επικαλεστεί και Έλληνες πολιτικοί (π.χ. Παπαθεμελής), και έχει προ πολλού ανασκευαστεί π.χ. από την ομάδα του Ιού (όταν ήταν στην Ελευθεροτυπία), σε σημείο που οι σοβαροί «εθνιστές» να έχουν αναγνωρίσει ότι πρόκειται για μύθο.

Επομένως, τίποτα το καινούργιο δεν θα πούμε σήμερα, απλώς θα ξαναπούμε πράγματα γνωστά.

Στον τίτλο γράφω για «μισό ψέμα» αν και κάποιος θα μπορούσε να υποστηρίξει πως αυτό είναι οξύμωρο, ότι μισό ψέμα υπάρχει όσο και ολίγον έγκυος. Εννοώ ότι το επιχείρημα βασίζεται σε μια αλήθεια για να οδηγήσει σε παραπλανητικά συμπεράσματα.

Πράγματι, όπως δείχνει και το γραμματόσημο, που έχει εκδοθεί το 1940, το νότιο τμήμα της Γιουγκοσλαβίας είχε την ονομασία Βαρντάρσκα Μπανοβίνα. Αυτό είναι δεδομένο, χρησιμοποιείται όμως παραπλανητικά, και θα δείξω για ποιο λόγο.

Η ονομασία «Βαρντάρσκα Μπανοβίνα» σημαίνει «Μπανοβίνα του Βαρδάρη», το οποίο Μπανοβίνα (ή Μπανόβινα, δεν είμαι βέβαιος πού τονίζεται) μπορεί να αποδοθεί Επαρχία ή Περιφέρεια, είναι δηλαδή κάποια μορφή διοικητικής διαίρεσης, για την οποία θα πούμε δυο λόγια παρακάτω. Ωστόσο, η ονομασία αυτή δεν χρησιμοποιήθηκε παρά για 12 χρόνια (από το 1929 έως το 1941) στο πλαίσιο της διοικητικής μεταρρύθμισης του γιουγκοσλαβικού κράτους, μιας μεταρρύθμισης που χώρισε το κράτος σε Μπανοβίνες στις οποίες επίτηδες, για να κρυφτεί η πολυεθνοτική φύση του κράτους, δόθηκαν ονομασίες «ουδέτερες», παρμένες ως επί το πλείστον από τα ονόματα των ποταμών που διέρρεαν τις περιφέρειες. Έτσι το κράτος χωρίστηκε σε:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ιστορίες λέξεων, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , , | 409 Σχόλια »

Αποπουδοβαλία, το αρχαιοελληνικό ποδόσφαιρο

Posted by sarant στο 24 Ιουνίου, 2014

Σήμερα το βράδυ η ελληνική ομάδα δίνει τον υπέρ πάντων αγώνα κόντρα στους Ιβοριανούς, οπότε το άρθρο μοιραία θα είναι ποδοσφαιρικό. Βέβαια, κι εδώ που έφθασε λίγο δεν είναι: τη στιγμή που η παγκόσμια πρωταθλήτρια Ισπανία έχει ήδη αποχωρήσει από τη διοργάνωση, τη στιγμή που η Αγγλία, το λίκνο του σύγχρονου ποδοσφαίρου, έχει αποκλειστεί, η Εθνική Ελλάδος εξακολουθεί να διατηρεί αμείωτες τις ελπίδες της για την κατάκτηση του κυπέλλου, ένα πρωτοφανές σαξές στόρι δηλαδή, εφάμιλλο με τις σελίδες δόξας που γράφει η κυβέρνησή μας στον στίβο της οικονομίας.

apopoduΟπότε, θα σας παρουσιάσω σήμερα τον αρχαίο πρόγονο του ποδοσφαίρου, το σπορ της «αποπουδοβαλίας», όπως τεκμηριώνεται στο έγκυρο αρχαιογνωστικό λεξικό Der Neue Pauly, την νέα έκδοση του κλασικού Pauly-Wissowa (Der neue Pauly. Enzyklopädie der Antike. Hg. v. Hubert Cancik. Stuttgart 1996ff. Bd. 1, Sp. 895).

Μεταφράζω πρόχειρα:
Αποπουδοβαλία: Αρχαίο άθλημα, πρόγονος του σημερινού ποδοσφαίρου. Αν και λεπτομέρειες δεν είναι γνωστές, ήδη στα Γυμναστικά του Αχιλλέως Τακτικού υπάρχει αναφορά σε «άνδρες αποπουδοβαλόντες» στις αρχές του 4ου αι. πΧ στην Κόρινθο. Φαίνεται ότι το άθλημα έφτασε κατά την ύστερη ελληνιστική εποχή ως τη Ρώμη’ τουλάχιστον στο ψευδοκικερώνειο έργο Περί ανδρών επιφανών (3,2) γίνεται λόγος για επιφανείς αποπουδοβαλιστές. Τους δύο πρώτους αιώνες μΧ η αποπουδοβαλία φτάνει, χάρη στις ρωμαϊκές λεγεώνες, ως τη Βρετανία, απ’ όπου άρχισε να διαδίδεται εκ νέου τον 19ο αιώνα. Παρά την φανερά μεγάλη δημοτικότητά του, το άθλημα καταδικάστηκε από τους πρώτους χριστιανούς συγγραφείς (βλ. ιδίως Τερτυλλιανό Περί θεαμάτων 31 κ.ε.) Από τον 4ο αιώνα και μετά δεν υπάρχει καμιά μνεία για την αποπουδοβαλία -και ακολουθεί βιβλιογραφία σε ξένα συγγράμματα, ενώ το άρθρο το υπογράφει ο M.Mei., που είναι η σύντμηση του ονόματος του Mischa Meier, ενός έγκριτου Γερμανού κλασικιστή.

Είναι περίεργο ότι ενώ το σχετικό άρθρο έχει γραφτεί εδώ και δεκαοχτώ χρόνια, έμεινε στην αφάνεια, περιφρονημένο από την πολιτική και αθλητική ηγεσία του τόπου, αν και είναι αλήθεια ότι κάποιοι κλασικοί φιλόλογοι έγραψαν για το θέμα και στα ελληνικά. Φταίει επίσης το γεγονός ότι τότε δεν είχε μεγάλη παρουσία το Διαδίκτυο, που βοηθάει να διαδίδεται πλατιά και υπεύθυνα η πληροφόρηση για όλα τα θέματα που οι εχθροί του έθνους δεν θέλουν να μάθουμε, όπως τους ψεκασμούς, το υπερδημητριακό ζέα, τα εκατομμύρια λέξεις της αρχαίας ελληνικής ή τον ηρωικό θάνατο του εύζωνα Κουκκίδη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Αρχαίοι, Μύθοι, Φάρσες | Με ετικέτα: , , | 225 Σχόλια »

Χρυσαβγίτικα λερναία

Posted by sarant στο 8 Μαΐου, 2014

Πλησιάζουν οι εκλογές, αυτοδιοικητικές και ευρωπαϊκές, κι αυτό έχει κάπως επηρεάσει και τα άρθρα του ιστολογίου, αλλά σήμερα θα ασχοληθούμε (έμμεσα) με τις εκλογές και ταυτόχρονα με ένα από τα αγαπημένα θέματα του ιστολογίου, τους γλωσσικούς μύθους, και ανάμεσά τους με το Λερναίο κείμενο, για το οποίο τόσες φορές έχουμε γράψει, και στο εδώ ιστολόγιο και στον παλιό μου ιστότοπο.

Οι γλωσσικοί μύθοι γενικά και το Λερναίο ειδικά βρήκαν τη θέση τους στις προεκλογικές διακηρύξεις δύο υποψηφίων, κάτι που δεν συμβαίνει συχνά. Όπως ίσως ήταν αναμενόμενο, οι δύο πλασιέ των μύθων είναι υποψήφιοι της Χρυσής Αυγής, αν και το Λερναίο κατά καιρούς έχει γοητεύσει ή έχει πείσει ή έχει παρασύρει πολιτικούς σχεδόν από όλο το φάσμα -να θυμίσω μόνο τον κ. Στυλιανίδη και όσα είπε για την πρωτογένεια της ελληνικής (και την ετυμολογία του εντέρου) τότε που ήταν (οΘντκ) υπουργός Παιδείας. (Να κάνω μια παρένθεση εδώ: πριν από μερικά χρόνια είχα πάει σε μια διάλεξη του Μανώλη Γλέζου περί γλωσσολογίας -παρένθεση στην παρένθεση: ο Γλέζος έχει γερή γλωσσολογική κατάρτιση και έχει γράψει βιβλία για τη γλώσσα- και, όπως είναι σχεδόν αναπόφευκτο, όταν ήρθε η ώρα των ερωτήσεων κάποιος από το ακροατήριο άρχισε να λέει για τους υπολογιστές προηγμένης γενεάς που δέχονται μόνο τα ελληνικά, και για την πρωτογένεια της ελληνικής και ο Γλέζος απάντησε ότι «αυτά δεν ισχύουν» και προχώρησε στην επόμενη ερώτηση).

Ο πρώτος διακινητής γλωσσικών μύθων είναι ο υποψήφιος ευρωβουλευτής της ΧΑ Δρ. Επαμεινώνδας Στάθης, ο οποίος έγραψε εκτενές άρθρο με τίτλο «Συνιστώσα αφελληνισμού η καταστροφή της γλώσσας«. Ο κ. Στάθης, όπως γράφτηκε, είναι γιατρός στο επάγγελμα και διετέλεσε πρόεδρος της ΕΚΟΦ, της φοιτητικής παράταξης δεξιών τραμπούκων στην οποία ανήκε και ο Μιλτιάδης Έβερτ. Το άρθρο του ξεκινάει με μια ομοβροντία αποφθεγμάτων για τη γλώσσα γενικώς και την ελληνική γλώσσα ειδικώς, μερικά από τα οποία είναι ακριβή, άλλα δίνονται λαθεμένα (π.χ. το «παρέξ» στο απόφθεγμα του Σολωμού, λες κι είναι πυρέξ!) ενώ τουλάχιστον ένα, αυτό του Κικέρωνα είναι, όπως έχουμε ξανασυζητήσει εδώ, ανύπαρκτο: μάλιστα, στη χρυσαβγίτικη βερσιόν είναι και στραπατσαρισμένο, διότι αυτό το «ει θεοί διελέγοντο, τη των ελλήνων γλώττη εχρώντο» δεν μου φαίνεται και πολύ καθωσπρέπει, θέλει ένα «αν» στην απόδοση.

Στη συνέχεια, ο πρώην εκοφίτης μπαίνει στο ψητό σερβίροντας το λερναίο, με μαργαριτάρια όπως:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Λαθροχειρίες, Λερναίο κείμενο, Μύθοι | Με ετικέτα: , , , , | 191 Σχόλια »

Αδιάλλακτοι λεγεωνάριοι και άλλα μεγαλοβδομαδιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 19 Απρίλιος, 2014

Τα μεζεδάκια δημοσιεύονται στο ιστολόγιό μας κάθε Σάββατο, άρα και το Μεγάλο Σάββατο, οπότε δεν είναι η πρώτη φορά που δημοσιεύω μεζεδάκια τέτοια μέρα· πέρυσι τα είχα πει πασχαλινά και είχα επισημάνει ότι αφού μαζεύτηκαν μέσα στη Μεγαλοβδομάδα θα μπορούσα να τα πω και «μεγαλοβδομαδιάτικα» -τα λέμε έτσι του χρόνου και πατσίζουμε, είχα γράψει πέρσι, οπότε ας τηρήσω έστω αυτήν την ελάχιστη υπόσχεση. Ωστόσο, το πρώτο σκέλος του τίτλου δεν είναι αυτονόητο. Θα αναρωτηθείτε ίσως, ποιοι είναι οι αδιάλλακτοι λεγεωνάριοι -και ίσως φανταστεί κανείς ότι, μέρες που είναι, αναφέρομαι σε κάποια ταινία για τα πάθη του Χριστού, από εκείνες που προβάλλουν τα κανάλια τη Μεγάλη Εβδομάδα, όπου υπάρχουν και λεγεωνάριοι. Όχι όμως, οι λεγεωνάριοι του τίτλου είναι δημιούργημα μεταφραστικό:

* Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε τις προάλλες για το συγκρότημα AC/DC, που ο κιθαρίστας του αποσύρθηκε εξαιτίας σοβαρών προβλημάτων υγείας, γράφτηκε η εξής απίθανη φράση: Ο Malcolm θα ήθελε να ευχαριστήσει τους αδιάλλακτους λεγεωνάριους  της ομάδας και των οπαδών σε όλο τον κόσμο για την ατέλειωτη αγάπη και την υποστήριξή τους. Ποιοι είναι όμως οι αδιάλλακτοι λεγεωνάριοι και σε ποια ομάδα ανήκουν; Ας δούμε το πρωτότυπο: Malcolm would like to thank the group’s diehard legions of fans worldwide for their never-ending love and support. Το legions, κατά λέξη λεγεώνες, πλήθη δηλαδή, έγινε… λεγεωνάριοι, ενώ το diehard, φανατικός ας πούμε, έγινε αδιάλλατος (εδώ η απόσταση δεν είναι μεγάλη), κι έτσι τα «πλήθη των φανατικών οπαδών του συγκροτήματος» έγιναν «αδιάλλακτοι λεγεωνάριοι της ομάδας και των οπαδών»!

* Όπως διαβάζω, η Ρώμη είναι εκατό χρόνια αρχαιότερη απ’ όσο γνωρίζαμε. Όπως έγραψε το σχετικό ρεπορτάζ της Καθημερινής: Μπορεί η Ρώμη να είναι γνωστή ως η Αιώνια Πόλη, αλλά σύμφωνα με κάποια αρχαιολογικά ευρήματα φαίνεται ότι η ανοικοδόμησή της ξεκίνησε παλαιότερα απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.

Όμως, «ανοικοδόμηση» σημαίνει ότι ήταν ήδη οικοδομημένη (φαίνεται ότι ο όρος ‘οικοδόμηση’ τούς φάνηκε μπανάλ) -ή, όπως σχολίασε ένας φίλος, «τελικά δεν είναι Αιώνια Πόλη η Ρώμη, είναι Προαιώνια!»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , , | 112 Σχόλια »