Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ογδόνταζ’ Category

Χάρρυ Κλυνν, κατά κόσμον Βασίλης Τριανταφυλλίδης (1940-2018)

Posted by sarant στο 22 Μαΐου, 2018

Η θλιβερή είδηση του θανάτου του αγαπημένου Χάρρυ Κλυνν μαθεύτηκε χτες το μεσημέρι -τον μνημονέψατε βέβαια στα σχόλιά σας στο άρθρο της ημέρας, απο τα οποία αντλώ κάποιο υλικό εδώ, αλλά το ιστολόγιο αισθάνεται ότι χρωστάει ένα καθώς πρέπει μνημόσυνο στον κωμικό που συντρόφεψε τόσες γενιές και που εξέφρασε με τον καλύτερο τρόπο το πνεύμα της δεκαετίας του 80, αφού η χρυσή εποχή του είναι από λίγο πριν έως λίγο μετά τη δεκαετία αυτή, από το 1978 έως το 1992 ας πούμε -αν και με την οριοθέτηση αυτή ίσως τον αδικώ.

Ο Βασίλης Τριανταφυλλίδης γεννήθηκε στην Καλαμαριά το 1940 από φτωχή οικογένεια. Από πολύ νέος έδειξε ταλέντο μίμου και σε ηλικία 10 ετών, όπως αποκάλυψε αργότερα σε μια συνέντευξη που αξίζει να τη δείτε (εδώ, στο 2.04) πήρε το ψευδώνυμό του, όταν μιμήθηκε στην αυλή του δημοτικού σχολείου τα ξιφομαχικά κατορθώματα του Έρολ Φλυν -για κάποιο λογο, στις επευφημίες των συμμαθητών του, το «Φλυν» παραλλάχτηκε σε «Κλυν». Χάρη στον Γιώργο Οικονομίδη, κατέβηκε στην Αθήνα για σπουδές σε δραματική σχολή ενώ παράλληλα εμφανιζόταν σε αναψυκτήρια και κοσμικά κέντρα. Εικοσάχρονος πρωταγωνίστησε στην κωμική ταινία μικρού μήκους «Σύγχυσις«, ήδη με το ψευδώνυμό του, όπου ήδη δείχνει ότι ξέρει να δημιουργεί έναν τύπο. Οι περισσότεροι θα τον θυμούνται σε χαρακτηριστικούς δεύτερους ρόλους στις ταινίες Γάμος αλά ελληνικά και 201 Καναρίνια, και οι δυο του 1964.

Τότε έφυγε για την Αμερική, όπου έζησε και δούλεψε μια δεκαετία. Όπως γράφει ο φίλος Φώντας Τρούσσας, «καλλιτεχνικά ανδρώθηκε στην Αμερική, στα underground μαγαζιά της Νέας Υόρκης, του Σικάγου και του Μόντρεαλ, πέφτοντας μέσα στην ακμή της πάντα πολιτικά ανορθόδοξης stand-up comedy (στο καθοριστικό διάστημα για τα πάντα-όλα, από τα late sixties μέχρι και τα early seventies).
Οι βασικές του επιρροές δεν ήταν οι δικοί μας κωμικοί του ’50 και του ’60 (φυσικά), αλλά ο Lenny Bruce (που πιθανώς να τον είδε και ζωντανό), ο George Carlin και κυρίως και πάνω απ’ όλους ο μαύρος κωμικός και πολιτικο-κοινωνικός ακτιβιστής Dick Gregory. Από τον Gregory πήρε ο Χάρρυ Κλυνν το δούναι και λαβείν του μονολόγου, την επικοινωνία με το κοινό δηλαδή, και τον τρόπο μέσω του οποίου θα επιτυγχανόταν η λεκτική κορύφωση, που θα πυροδοτούσε και τη γενικότερη έκρηξη (του ακροατηρίου)«.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in ποδόσφαιρο, Εις μνήμην, Θεατρικά, Κινηματογράφος, Ογδόνταζ, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 199 Σχόλια »

Φεύγουν τα καλύτερά μας χρόνια…

Posted by sarant στο 8 Φεβρουαρίου, 2017

16473109_10210627958048335_5634206940064220225_nΗ θλιβερότατη είδηση του θανάτου του Λουκιανού Κηλαηδόνη έγινε γνωστή χτες προς το μεσημέρι. Τη συζητήσαμε βέβαια στο ιστολόγιο, στα χτεσινά σχόλια, όμως ο Λουκιανός μας αξίζει και κάτι περισσότερο.

Ο Λουκιανός Κηλαηδόνης γεννήθηκε στην Κυψέλη το 1943, σπούδασε αρχιτεκτονική χωρίς ποτέ να εξασκήσει το επάγγελμα, εμφανίστηκε δε στη δισκογραφία το 1969 με δυο τραγούδια («Παίρνω την ανηφοριά» και «Σ’ αγαπώ«) σε στίχους Δ.Ιατρόπουλου στον παρθενικό προσωπικό δίσκο του Γιώργου Νταλάρα. Ο δικός του πρώτος δίσκος ήρθε το 1971 και είχε τίτλο Η πόλη μας, μουσική και τα τραγούδια από το ομώνυμο θεατρικό έργο της Κωστούλας Μητροπούλου. Ήταν μάλλον η πρώτη από τις αμέτρητες συνεργασίες του με το θέατρο, μια συμβίωση που θα έλεγα πως χάρισε και στα μη θεατρικά τραγούδια του κάτι από τη θεατρικότητα του μονόπρακτου.

Ακολούθησε το 1972 η Κόκκινη κλωστή, σε στίχους του Νίκου Γκάτσου, με τον Μητσιά και τη Γαλάνη. Πέρα από τους δύο προσωπικούς δίσκους, αυτή την περίοδο συμμετέχει και σε άλλες δουλειές με τραγούδια του, όπως στον δεύτερο προσωπικό δίσκο του Μανώλη Μητσιά, όπου ο Κηλαηδόνης έχει συνθέσει 6 από τα 12 τραγούδια -ανάμεσά τους και το «Σε βρήκα στη Μονεμβασιά» σε στίχους Μάνου Ελευθερίου

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εις μνήμην, Ογδόνταζ, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , | 277 Σχόλια »

Τσερνομπίλ, τριάντα χρόνια μετά

Posted by sarant στο 26 Απρίλιος, 2016

Συμπληρώνονται σήμερα, 26 Απριλίου, τριάντα χρόνια από το ατύχημα στον πυρηνικό σταθμό του Τσερνομπίλ, στην τότε ΕΣΣΔ, σήμερα στην Ουκρανία αλλά κοντά στα σύνορα με τη Λευκορωσία. Γνωρίζοντας περίπου το προφίλ των αναγνωστών του ιστολογίου, στοιχηματίζω πως οι περισσότεροι θυμάστε τα γεγονότα, και περιμένω άλλωστε στα σχόλια να διαβάσω πώς εσείς βιώσατε τα του ατυχήματος -ωστόσο δεν βλάφτει μια σύντομη υπενθύμιση.

Το ατύχημα συνέβη στον αντιδραστήρα αριθ. 4 του σταθμού παραγωγής ενέργειας στις 1 τα ξημερώματα του Σαββάτου 26 Απριλίου 1986 -αυτά με την τοπική ώρα, οπότε στη Δυτική Ευρώπη ήταν ακόμα 25 Απριλίου. Γινόταν δοκιμή μιας στροβιλογεννήτριας και σημειώθηκε έκρηξη, με αποτέλεσμα ο πυρήνας του αντιδραστήρα να έρθει σε επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον. Ξέσπασε πυρκαγιά και εκλύθηκε ραδιενέργεια. Το ατύχημα στοίχισε άμεσα τη ζωή σε 31 ανθρώπους, εργαζόμενους του σταθμού (δύο σκοτώθηκαν κατά την αρχική έκρηξη) και πυροσβέστες. Οι  μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της έκλυσης ραδιενέργειας στην αύξηση καρκίνων και λευχαιμιών είναι δυσκολότερο να υπολογιστούν -η Βικιπαίδεια αναφέρει εκτίμηση για 5.000 καρκίνους σε όλη την Ευρώπη.

Οι αρχές άργησαν να συνειδητοποιήσουν την έκταση του ατυχήματος και να το ανακοινώσουν. Η κοντινή πόλη Πριπυάτ εκκενώθηκε την επόμενη μέρα, υποτίθεται προσωρινά. Το ραδιενεργό νέφος μέσα στις επόμενες μέρες κινήθηκε προς την Δυτική και τη Νότια Ευρώπη, προκαλώντας πανικό.

Πριν προχωρήσω, να πω ότι κανονικά το τοπωνύμιο τονίζεται στην παραλήγουσα: Τσερνόμπιλ. Ωστόσο, τουλάχιστον στην Ελλάδα, πιο πολύ ακούστηκε ο τύπος «Τσερνομπίλ», μετά ο τύπος «Τσέρνομπιλ» και πολύ λιγότερο ο «Τσερνόμπιλ». Τιμής ένεκεν, στο άρθρο υιοθετώ τον «λανθασμένο» τύπο που χρησιμοποιούσαμε τότε.

Το Πάσχα του 1986 ήταν, όπως και το φετινό, αργοπορημένο. Το 1986 έπεσε στις 4 Μαϊου και το θυμάμαι με λαμπρό ήλιο. Το νέφος έφτασε στην Ελλάδα εκείνες τις μέρες, και κάθισε ως τις 9 Μαϊου. Πάρθηκαν μέτρα όπως απαγόρευση παραγωγής γάλατος και γαλακτοκομικών, καθώς και συστάσεις για αποφυγή κάποιων λαχανικών. Οι μανάβηδες έβαζαν ταμπέλες ότι τα λαχανικά τους είχαν μαζευτεί πριν από το Πάσχα, αλλά ο κόσμος δεν αγόραζε. Τα κορόμηλα τα είχαμε τότε βαφτίσει «τσερνομπίλια», και το ανέκδοτο έλεγε ότι οι Κνίτες είχαμε γραμμή να τα τρώμε μαζικά και επιδεικτικά για να δείξουμε ότι δεν υπάρχει κίνδυνος από τη μεγάλη σοσιαλιστική πατρίδα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Ετυμολογικά, Ογδόνταζ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , | 275 Σχόλια »

Μικρό φανταρίστικο λεξικό (του 1985)

Posted by sarant στο 22 Οκτώβριος, 2015

Όταν πήγα φαντάρος, το 1984 με 1986 (εικοσιένα μηνάκια), είχα ήδη αρχίσει να ασχολούμαι με τα λογοτεχνικά, είχα βγάλει και την πρώτη μου συλλογή διηγημάτων, και πήγα στο στρατό (και) για να μαζέψω υλικό -πράγματι, έγραψα το βιβλίο «Μετά την αποψίλωση«, που είχε διηγήματα αλλά και άλλο (πρωτογενές, ας πούμε) υλικό όπως στιχάκια του στρατού, γράμματα, ημερολόγια, και ενα γλωσσάρι. Το γλωσσάρι αυτό περιείχε μόνο τις λέξεις της στρατιωτικής αργκό που εμφανίζονταν στο βιβλίο, αν και στους ορισμούς παίρνω αφορμή και αναφέρω και άλλες λέξεις.

(Για την ιστορία: Εγώ είχα υπηρετήσει στο Σώμα Εφοδιασμού Μεταφορών (ΣΕΜ), δεκανέας, από το 1984 έως το 1986 -ειδικότερα στην 172 σειρά, στη Σπάρτη, την Κομοτηνή και την Αθήνα. Το υλικό συγκεντρώθηκε κυρίως στο Κέντρο Εκπαιδεύσεως και στην πρώτη μονάδα, το 1985 το περισσότερο).

Αργότερα, με έναν ηλεφίλο που είχε παρόμοια ενδιαφέροντα, σκεφτήκαμε να φτιάξουμε συνεταιρικά ένα λεξικό της στρατιωτικής αργκό, πράγμα που έγινε -και είχαμε σχεδόν τελειώσει. Ωστόσο, ο εκδότης με τον οποίο είχε συμφωνήσει ο φίλος τελικά υπαναχώρησε, οπότε το σχέδιο δεν ευοδώθηκε και έμεινε στα ηλεσυρτάρια μας -πιθανώς για πάντα, διότι η στρατιωτική αργκό αλλάζει γρήγορα.

Σκέφτηκα να παρουσιάσω εκείνο το παλιό μου γλωσσάρι, που βέβαια έχει χάσει την αξία του, ιδίως επειδή η μεγάλη μείωση της θητείας (από τους 21 μήνες στους 9) έχει καταστήσει άνευ αντικειμένου αρκετούς όρους -για καλό βέβαια. Από την άλλη, η καταγραφή του 1985 έχει την αξία της -και έχει ενδιαφέρον να δούμε πόσοι από τους όρους του γλωσσαριού μου λέγονται ακόμα. Αν και, για να βεβαιωθούμε γι’ αυτό θα πρέπει να γίνουν σχόλια από φίλους που έχουν υπηρετήσει σχετικά πρόσφατα.

Παραθέτω το γλωσσάρι μου όπως περιλαμβάνεται στο βιβλίο μου, έχοντας κάνει ελάχιστες διορθώσεις, Προσθέτω επίσης δυο λινκ προς παλιότερα συναφή άρθρα του ιστολογίου.

 

άγραφη: Η άδεια που δεν περνιέται στα χαρτιά, και επομένως δεν υπολογίζεται στο συνολικό όριο. Αμοιβή εκδούλευσης ή τσατσιλικιού ή σπανιότερα ένδειξη ξηγημένου διοικητή.

άκυρον: Η έκφραση με την οποία ο αξιωματικός ακυρώνει προηγούμενο παράγγελμά του. Συχνά υποκαθιστά το (σπανίως λεγόμενο προς κατώτερο) «συγνώμη».

άλφα-άλφα: Aδικαιολoγήτως απών, εννοείται από κάποιο προσκλητήριο. Ημιεπίσημη συντομογραφία, ιδιαίτερα διαδο­μένη στα Κέντρα, π.χ. «Θα σε βγάλω άλφα-άλφα!»

άλφα-ταυ: Αμερικάνικη πλατιά ζώνη. Λέγεται έτσι επειδή κλείνει με μια αγκράφα της οποίας το ένα άκρο έχει σχήμα άλ­φα και το άλλο σχήμα ταυ. Δεν μοιράζεται —αυτή την εποχή — στους φαντάρους, αλλά πολλοί την αγοράζουν μια και θεωρεί­ται το ουκ άνευ της αμφίεσης του παλιού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαογραφία, Λεξικογραφικά, Ογδόνταζ, Στρατός | Με ετικέτα: , , | 314 Σχόλια »

Τιμολογιακό κουίζ

Posted by sarant στο 12 Φεβρουαρίου, 2014

Καιρό έχουμε να βάλουμε κουίζ, οπότε ας επανορθώσω με το σημερινό, που μάλιστα διαφέρει ελαφρώς από τα συνηθισμένα, αφού δεν είναι «συνεργατικό» κουίζ, όπου σας βάζω μια δύσκολη ερώτηση, συνήθως για κάποιο πρόσωπο, κι εσείς δοκιμάζετε να το βρείτε, και στη συνέχεια σας δίνω βοήθειες, και σιγά-σιγά προσεγγίζουμε τ σωστή απάντηση όλοι μαζί. Το σημερινο κουίζ είναι ανταγωνιστικό, που είναι σπανιότερο -δηλαδή, θα σας ζητήσω να δώσει ο καθένας τη δική του απάντηση και θα αναδειχθεί ένας νικητής.

Το σημερινό κουίζ είναι «τιμολογιακό», δηλαδή θα σας ζητήσω να μαντέψετε τις τιμές κάποιων ειδών πρώτης ανάγκης, τροφίμων κυρίως, από ένα «δελτίο τιμών βασικών προϊόντων» που δημοσιευόταν σε ελληνική εφημερίδα πριν από 30 χρόνια, Γενάρη του 1984. Το δελτίο περιλαμβάνει καμιά τριανταριά προϊόντα, αλλά δεν είναι πρακτικό να τα δοκιμάσουμε όλα, διάλεξα 10 από αυτά. Για βοήθεια θα σας δώσω τις τιμές δύο προϊόντων. Φυσικά οι τιμές είναι σε δραχμές.

Λοιπόν, πρέπει να μαντέψετε τις τιμές των εξής προϊόντων, χωρίς άλλες διευκρινίσεις πέρα από αυτές που αναφέρονται εδώ. Εννοείται ότι για κάθε είδος υπάρχουν και ποιότητες, που διαφέρουν στην τιμή, αλλά και στο αρχικό δελτίο δεν δίνονταν διευκρινίσεις. Σκεφτείτε μια μέση ποιότητα -όπου δεν αναγράφονται μάρκες.

1. Μακαρόνια Misko 500 γρμ.                                 ?

2. Γάλα εβαπορέ Νουνού  (ένα τεμ.)                     ?

3. Τυρί φέτα εγχώρια, 1 κιλό                                    ?

4. Κιμάς κατεψυγμένος, 1 κιλό                              ?

5. Ουίσκι Ballantines                                                    ?

6. Nescafe, 50 γρμ.                                                       ?

7. Μπίρα Amstel, φιάλη 500 γρμ.                          ?

8. Τοματοπολτός Ομοσπονδίας 1/2 κιλό          ?

9. Οδοντόκρεμα Colgate                                            ?

10. Φακές 500 γρμ.                                                      ?

Για βοήθεια σας δίνω τις τιμές δύο προϊόντων:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κουίζ, Ογδόνταζ | Με ετικέτα: , | 204 Σχόλια »

Ο θυρωρός κι η κατσιφάρα

Posted by sarant στο 9 Αύγουστος, 2012

Σε μια περίεργη σύμπτωση, μια μέρα μετά τον Λευτέρη Βερυβάκη, στον οποίο αφιέρωσα το προχτεσινό μου σημείωμα, χτες αποχαιρέτισε τη ζωή ένας συνάδελφός του στην πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 1981, ο Γιώργος Κατσιφάρας. Ίσως βέβαια η σύμπτωση να μην είναι και τόσο εντυπωσιακή κατά βάθος, αφού οι δυο τους ήταν συνομήλικοι, γεννημένοι κι οι δυο το 1935, αλλά και πάλι η ζωή δεν έχει επετηρίδα ώστε όσοι ήρθαν μαζί να φεύγουν πάλι μαζί.

Ο Κατσιφάρας ήταν συγχωριανός των Παπανδρέου από το Καλέντζι Αχαΐας και προσωπικός φίλος του Ανδρέα, έναν καιρό ιδιαίτερος γραμματέας του, καθώς και ιδρυτικό μέλος του ΠΑΣΟΚ. Συμπορεύθηκε πιστά στον Ανδρέα, πάντοτε αφοσιωμένος στον αρχηγό. Οι σημερινοί τριαντάρηδες μπορεί και να μην τον πολυπρόλαβαν, αφού μετά το 2000 αποσύρθηκε θαρρώ από την πολιτική, αν και το όνομα ακούγεται αφού ο ανιψιός του Απόστολος έχει εκλεγεί περιφερειάρχης Δυτικής Ελλάδας.

Δεν ανέλαβε ποτέ «βαρύ» υπουργείο. Σε εκείνη την πρώτη κυβέρνηση του 1981 είχε αναλάβει υφυπουργός Προεδρίας με αρμοδιότητα στον αθλητισμό, αλλά τον περισσότερο καιρό ήταν υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας, πόστο που ήταν και το τελευταίο του σε κυβέρνηση, το 1996. Πλούτισε την ελληνική παραπολιτική φρασεολογία με μια διάσημη φράση, που την είχε πει τα πρώτα χρόνια, ίσως σε συνέντευξη, ίσως σε υπουργικό συμβούλιο απευθυνόμενος σε συναδέλφους του υπουργούς: «Αν δεν ήταν ο Ανδρέας Παπανδρέου, όλους εμάς δεν θα μας ήξερε ούτε ο θυρωρός της πολυκατοικίας μας», φράση που, τροποποιημένη, πέρασε και στο ευρύτερο φρασεολόγιο για να χαρακτηρίσει κάποιον παντελώς άγνωστο: «αυτόν δεν τον ξέρει ούτε ο θυρωρός της πολυκατοικίας του». Βέβαια, σήμερα λέμε πιο πολύ «αυτόν δεν τον ξέρει ούτε η μάνα του», κυρίως επειδή στις σημερινές πολυκατοικίες οι θυρωροί είναι σπάνιο είδος, που οδεύει προς εξαφάνιση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εις μνήμην, Ιστορίες λέξεων, Ογδόνταζ | Με ετικέτα: , , , , , | 155 Σχόλια »