Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ορθογραφικά’ Category

Εσείς βάζετε κόμμα στο ό,τι;

Posted by sarant στο 18 Μαΐου, 2017

Στη συνέντευξη που είχα δώσει τις προάλλες στο oneman.gr, και που την είχα αναδημοσιεύσει και εδώ, σε μια ερώτηση για τα γλωσσικά λάθη απάντησα, ανάμεσα στ’ άλλα:

Έτσι, θα κρίνω πιο αυστηρά εκείνον ο οποίος, από αφροντισιά, δεν βάζει τόνο στο ερωτηματικό πού/πώς ή παραλείπει το κόμμα στο αναφορικό ‘ό,τι’ (*’κάνει ότι θέλει’) παρά, ας πούμε, εκείνον που γράφει ‘ανταπεξέρχομαι’, έστω κι αν το ‘ανταπεξέρχομαι’ (αντί ‘αντεπεξέρχομαι’) θεωρείται έγκλημα από τους λαθολόγους. Πάντως, αν το βρω σε κείμενο που επιμελούμαι, θα το διορθώσω και αυτό.

Στα σχόλια που έγιναν στον ιστότοπο oneman.gr, ένας σχολιαστής, προφανώς νέος στα χρόνια, έγραψε (μεταφέρω κοπι-πέιστ):

Μπραβο!
Αν κ βεβαια το »ο,τι» μου μοιαζει απο παιδακι απλα αστειο. Απο τα πρωτα που η γενια μου εχει ηδη σβησει απο τον χαρτη.

Κάποιος άλλος δεν συμφώνησε με τη γενίκευση σε ολόκληρη τη γενιά, αλλά το ενδιαφέρον είναι ότι κάποιοι προσφέρθηκαν να εξηγήσουν τη διαφορά:

Όταν σε μια φράση το ό,τι μπορεί να αντικατασταθεί με το «οτιδήποτε», γράφεται με κόμμα π.χ. θα κάνω ό,τι θέλω, θα πάρω ό,τι μου προσφέρει. Όταν το ότι μπορεί να αντικατασταθεί από το «πως», γράφεται χωρίς κόμμα π.χ. Μου είπε ότι θα έρθει, Μου δήλωσε ότι είναι αντίθετος.

Και ο πρώτος σχολιαστής: ΧΙΛΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ, εισαι αρχηγος. Μια δασκαλα να μας το ειχε εξηγησει ετσι…….

Τέλος καλό όλα καλά, αλλά εμένα μου δόθηκε το έναυσμα για το σημερινό άρθρο. Σκοπός μου δεν είναι να πω πράγματα γνωστά, αλλά κυρίως να σφυγμομετρήσω τις συνήθειες σας, αν βάζετε κόμμα στο αναφορικό «ότι».

Για να τα λέμε κανονικά, δεν είναι κόμμα -έχω την εντύπωση ότι η επίσημη ορολογία είναι «υποδιαστολή» -αν και θαρρώ πως πρόκειται για το ίδιο σύμβολο. Το σύμβολο αυτό χρησιμοποιείται για να διακρίνει δυο λέξεις που διαφορετικά θα ήταν ομόγραφες, τον ειδικό σύνδεσμο «ότι» και την αναφορική αντωνυμία «ό,τι» (= οτιδήποτε). Λέω «ομόγραφες» γιατί ομόηχες κανονικά δεν είναι, το αναφορικό «ό,τι» προφέρεται τονιζόμενο σαφώς, ενώ το ειδικό «ότι» ουσιαστικά δεν τονίζεται, γιαυτό και στο προσαρμοσμένο μονοτονικό του αείμνηστου Πετρούνια το ειδικό «οτι» γραφόταν άτονο.

Για να το συνειδητοποιήσουμε, ας δούμε πώς προφέρουμε το «λέει ότι/ό,τι θέλει»:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γραμματική, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 236 Σχόλια »

Κινέζικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Μαΐου, 2017

Τα λέω «κινέζικα» επειδή γράφονται ενώ πραγματοποιείται η επίσημη επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Κίνα κι επειδή δεν βρήκα άλλον τίτλο. Μπορείτε πάντως να διαβάσετε το άρθρο χωρίς ξυλαράκια, τα περισσότερα περιεχόμενα της πιατέλας δεν αναφέρονται στο Πεκίνο ή στην επίσκεψη. Όμως θα ξεκινήσουμε με έναν κινέζικο ορντέβρ: τη δυστυχώς αναμενόμενη πια ακλισιά με την πρωτεύουσα της Κίνας.

Διότι βέβαια ο Αλέξης Τσίπρας μίλησε στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, αλλά είδα σε τίτλο σχετικού ρεπορτάζ ότι τον υποδέχτηκαν «στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνο με τους ήχους του Ζορμπά».

Τη βρίσκω κωμική αυτήν την ακλισιά, διότι η λέξη Πεκίνο είναι ελληνική -δεν το λένε έτσι το όνομα της πρωτεύουσάς τους οι Κινέζοι, ούτε άλλωστε λέγεται έτσι στα αγγλικά ή στα γαλλικά. Να σημειώσω πάντως ότι στο επίμαχο άρθρο ο συντάκτης κλίνει κανονικά το τοπωνύμιο, αφού γράφει για Πανεπιστήμιο Πεκίνου, αλλά ο υλατζής, που έβαλε τον τίτλο, είχε άλλην άποψη.

Παλιότερα θα ήταν αδιανόητο να αφήσει κανείς άκλιτο το Πεκίνο· σήμερα το βλέπουμε πότε πότε, αν και ακόμα είναι, ευτυχώς, πολύ μειοψηφικό.

* Κι ένα τριβιδάκι για το Πεκίνο -αν κατάλαβα καλά, έχει έκταση 16.000 τετρ. χιλιόμετρα και πληθυσμό 21 εκατομμύρια. Πληθυσμό της ίδιας τάξης μεγέθους έχουν κι άλλες μεγαλουπόλεις, αλλά η έκταση με εντυπωσιάζει: όσο Ήπειρος και Αιτωλοακαρνανία μαζί!

* Την Κυριακή που μας πέρασε είχαμε τις γαλλικές εκλογές -άλλωστε, το άρθρο του προηγούμενου Σαββάτου είχε τίτλο Μεζεδάκια επί μακρόν, και ο Μακρόν όπως αναμενόταν εκλέχτηκε Πρόεδρος.

Στο μεταξύ είχαμε, στις 9 Μαϊου, την επέτειο της αντιφασιστικής νίκης, και ένας ευφυής στο Τουίτερ βρήκε τρόπο να συνδυάσει τα δυο γεγονότα με το εξής πανέξυπνο κατά τη γνώμη μου τουήτ, που πολύ μου άρεσε και το αναδημοσιεύω εδώ.

Πρόκειται για τη διάσημη φωτογραφία με τον Σοβιετικό στρατιώτη που υψώνει την κόκκινη σημαία πάνω στο Ράιχσταγκ, Μάιο του 1945.

Το «ατενσιονχοριλίκι» είναι μεταφορά του αγγλικού attention whoring, δηλαδή του να επιδιώκει κάποιος πάση θυσία, ακόμα και σε νοσηρό βαθμό, να τραβάει την προσοχή. Ο όρος έχει καταχωρηθεί στο σλανγκρ ήδη προ τριετίας και έχει κάμποσες ανευρέσεις στο γκουγκλ. Είναι μεν μακρινάρι αλλά και το «επιδιώκει κάποιος πάση θυσία να τραβάει την προσοχή» είναι ακόμα μακρύτερο 🙂

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νόμος του Μέφρι, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 204 Σχόλια »

Και ξαφνικά θυμηθήκαμε το Βατοπέδι

Posted by sarant στο 22 Μαρτίου, 2017

Το πολύκροτο σκάνδαλο του Βατοπεδίου τελείωσε χτες, όπως θα έλεγε κι ο Έλιοτ, όχι με κρότο ή έκρηξη αλλά μ’ έναν λυγμό ή έστω με αναστεναγμό ανακούφισης, αφού όλοι οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν μια και κρίθηκε ότι δεν είχαν δόλο, ότι πίστευαν ειλικρινά πως η λίμνη Βιστωνίδα και οι παραλίμνιες εκτάσεις αποτελούσαν ιδιοκτησία της Μονής.

Άρα, δεν υπήρξε ποτέ σκάνδαλο έσπευσαν να δηλώσουν οι τότε υπουργοί της κυβέρνησης Κ. Καραμανλή και ο ίδιος ο τ. πρωθυπουργός -ο οποίος, να θυμίσουμε, το 2010 πάντως, είχε αναλάβει στη Βουλή την πολιτική ευθύνη «για όσα σκανδαλώδη έγιναν με επίκεντρο το Βατοπέδι».

Εγώ νομικός δεν είμαι, αλλά έχω υπόψη μου ότι με απόφαση του 2015 το Εφετείο Θράκης έκρινε ότι η λίμνη Βιστωνίδα και οι παραλίμνιες εκτάσεις ανήκουν στο Δημόσιο -κάτι που υποθέτω (διορθώστε με αν κάνω λάθος) ότι καθιστά άκυρες και τις «ιερές ανταλλαγές» που έγιναν, όταν οι Βατοπεδινοί μοναχοί αντάλλαξαν τη λίμνη (που τους «ανήκε») με οικόπεδα-φιλέτα ιδιοκτησίας του Δημοσίου. (Κάποια επιχειρήματα και για τις δύο πλευρές υπάρχουν εδώ).

Αν έτσι έχουν τα πράγματα, σκάνδαλο ασφαλώς υπήρξε -θα έλεγα μάλιστα ότι ακριβώς χάρη στην αποκάλυψή του μπόρεσε το Δημόσιο να επανακτήσει την ιδιοκτησία του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , | 222 Σχόλια »

Ο τρόμος για την απλοποίηση και για τις αλλαγές της ορθογραφίας

Posted by sarant στο 17 Μαρτίου, 2017

Κυκλοφόρησε αρκετά στο Φέισμπουκ ένα κείμενο, που το βλέπετε σε εικόνα αριστερά και που θα το μεταγράψω πιο κάτω -ίσως  ο συντάκτης του να είναι δάσκαλος, αν και αυτό δεν έχει και μεγάλη σημασία. Κάποιος φίλος μού ζήτησε να το σχολιάσω -κι έτσι έχουμε το σημερινό άρθρο, αν και τα θέματα αυτά τα έχουμε συζητήσει πολλές φορές στο παρελθόν και θα τα συζητήσουμε ξανά στο μέλλον -αλλά γλωσσικό ιστολόγιο είμαστε, αν ήμασταν ποδοσφαιρικό θα συζητούσαμε για μπάλα.

Ο άγνωστος συντάκτης λοιπόν, ίσως δάσκαλος, στο καλογραμμένο κειμενάκι του συγκέντρωσε 14 λέξεις που η ορθογραφία τους έχει αλλάξει ή που ο συντάκτης νομίζει ότι έχει άλλάξει, στην κατεύθυνση της απλοποίησης. Θεωρεί ότι η απλοποίηση αυτή της ορθογραφίας συνιστά κατακρεούργηση της γλώσσας (!) και εκφράζει την έντονη δυσφορία του που νιώθει ανορθόγραφος και «αναγκάζεται να ανοίξει λεξικό ακόμα και για την πιο απλή λέξη».

Αλλά ας δούμε πρώτα το κείμενο:

Ενός λεπτού σιγή για εκείνο το μαντήλι που ξηλώθηκε κι έμεινε «μαντίλι», για την εταιρεία που διαλύθηκε κι έγινε «εταιρία», για τη βρωμιά που λερώθηκε κι έγινε «βρομιά», για τον χλωμό που τρόμαξε κι έγινε «χλομός», για το πηρούνι που έσπασε κι έγινε «πιρούνι», για το συγγνώμη που, έλεος, γίνεται «συγνώμη», για το ρήμα γλυτώνω που δε γλύτωσε κι έγινε «γλιτώνω», για το παληκάρι που λύγισε κι έγινε «παλικάρι», για την μπύρα που ξίνισε κι έμεινε «μπίρα», για την χρεωκοπία που έγινε «χρεοκοπία» και τη φοβόμαστε περισσότερο, για την περηφάνεια που ντροπιάστηκε κι έγινε «περηφάνια» για τον Μανώλη που παλεύει για να μη γίνει «Μανόλης», για τη ζήλεια που ζήλεψε κι έγινε «ζήλια», για το κτήριο που γκρεμίστηκε κι έγινε «κτίριο»…
Και για όλα εκείνα τα θύματα της απλοποίησης/κατακρεούργησης της ελληνικής γλώσσας, που μας κάνουν να νιώθουμε ανορθόγραφοι και να ανοίγουμε λεξικό ακόμη και για την πιο απλή λέξη!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσική αλλαγή, Λεξικογραφικά, Μεταμπλόγκειν, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 242 Σχόλια »

Αποκριάτικα μεζεδάκια και φέτος

Posted by sarant στο 25 Φεβρουαρίου, 2017

Τούτες είναι οι ένατες απόκριες του ιστολογίου μας, οπότε τον σημερινό τίτλο τον έχω χρησιμοποιήσει τρεις-τέσσερις φορές ακόμα στο παρελθόν -αλλά αυτό δεν είναι λόγος για να μην τον χρησιμοποιήσω και για το σημερινό πολυσυλλεκτικό άρθρο μας. Θα μπορούσα βέβαια να βάλω τίτλο «Η γιαννιώτικη καραβίδα και άλλα μεζεδάκια», για λόγους που θα φανούν στη συνέχεια.

* Και ξεκινάω με ένα ορθογραφικό από την Αυγή –τίτλος άρθρου του Δημ. Χρήστου: Το τρεις εξαμαρτείν των Γερμανών. Ο τίτλος είναι λογοπαίγνιο πάνω στο γνωστό αρχαίο ρητό για το «δις εξαμαρτείν», αλλά ο υλατζής ή ο αρθρογράφος μπέρδεψαν τα ομόηχα.

Τρις, βεβαίως, επίρρημα που θα πει τρεις φορές (πρβλ. τρισκατάρατος, τρισμέγιστος, τρισχαριτωμένος), και όχι «τρεις».

* Διαβάζω στο skai.gr, σε είδηση για αυτοκίνητο που έπεσε στη θάλασσα:

Ο 20χρονος συνοδηγός του οχήματος, εξήλθε με ιδίες δυνάμεις, ενώ κατάφερε να απεγκλωβίσει και τον 23χρονο οδηγό…

Χμ, όχι. Το λόγιο επίθετο «ίδιος» με τη σημασία «δικός μου», που προφέρεται τρισύλλαβο και θα μπορούσε να γράφεται «ίδϊος» για να ξεχωρίζει από το κοινό επίθετο ίδιος = όμοιος που προφέρεται με συνίζηση, ίδγιος, κατεβάζει μεν τον τόνο σε κάμποσες πτώσεις π.χ. εξ ιδίων τα αλλότρια, ιδίαις χερσίν, ιδία βουλήσει, κατ’ ιδίαν, αλλά όχι σε όλες. Το θηλυκό κλίνεται ως εξής:

Η ιδία, της ιδίας, την ιδία, οι ίδιες, των ιδίων, τις ίδιες.

universith* Δεν ξέρω αν είναι αυθεντική η επιγραφή της φωτογραφίας: αν όμως είναι δεν ταιριάζει με πανεπιστημιακό ίδρυμα, τρία ολόκληρα λάθη σε πέντε αράδες.

* Φίλος στέλνει μέιλ και με ρωτάει αν έχει πλεονασμό η φράση «προσπάθησε να εμφανίσει κύκλους από πολιτικούς χώρους πως συμπλέουν στην ίδια κατεύθυνση«, που περιέχεται στην ανακοίνωση της ΝΔ κατά του υπουργού κ. Τόσκα. Ή μήπως είμαι ψείρας; αναρωτιέται ο φίλος.

Σαφώς υπάρχει πλεονασμός: αν συμπλέουν, πλέουν προς την ίδια κατεύθυνση. Πλεονασμό με άλλο σύνθετο ρήμα με τον συν-, λίγο περισσότερο αχνό ίσως, έχουμε στο «συγκαταλέγεται μεταξύ των καλύτερων…» -αφού συγκαταλέγεται, το μεταξύ περισσεύει: συγκαταλέγεται στους καλύτερους….

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Λαθροχειρίες, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 176 Σχόλια »

εία ή ία; Το φριχτό δίλημμα

Posted by sarant στο 23 Φεβρουαρίου, 2017

Τις προάλλες, στα σαββατιάτικα μεζεδάκια μας, είχα παραθέσει ένα απόσπασμα από κάποιον δημοσιογράφο, και το σχολίαζα. Το απόσπασμα περιείχε τη λέξη «κατασκοπεία», έτσι γραμμένη, ενώ εγώ στον σχολιασμό μου έγραφα «κατασκοπία». Μια φίλη που το είδε, μου έστειλε προσωπικό μήνυμα (στο ίνμποξ, που λέμε στο Φέισμπουκ) για να το διορθώσω. Οπότε, γράφω το σημερινό άρθρο.

Κατασκοπία ή κατασκοπεία;

Ο κανόνας που μαθαίναμε στο σχολείο είναι πως όταν το θηλυκό ουσιαστικό παράγεται από ρήμα σε -εύω, τότε γράφεται με -εία, αλλιώς με -ία: πορεύομαι — πορεία, ερμηνεύω — ερμηνεία αλλά υπουργός — υπουργία (μόνο ο Άδωνης γράφει «επί υπουργείας μου»).

Ρήμα «κατασκοπεύω» υπάρχει, και γι’ αυτό η σχολική ορθογραφία γράφει «κατασκοπεία». Όμως, ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι το ρήμα είναι μεταγενέστερο, και ότι η «κατασκοπία» παράγεται από τον κατάσκοπο, επομένως το γράφει «κατασκοπία».

Η κατασκοπ*α είναι ένα από τα διττογραφούμενα θηλυκά ουσιαστικά στα οποία παρουσιάζεται το φριχτό δίλημμα «-εία ή -ία», ένα από τα πιο μπελαλίδικα θέματα της ορθογραφίας μας και από τα πιο δύσκολο να διδαχτούν, διότι οι μαθητές ή ο δάσκαλος δεν είναι ετυμολόγοι να ξέρουν αν το αυγό έκανε την κότα ή η κότα το αυγό, αν δηλαδή πρώτα εμφανίστηκε το ρήμα κατασκοπεύω και μετά η κατασκοπεία και ο κατάσκοπος ή αν ο κατάσκοπος γέννησε την κατασκοπία.

Ας πούμε, γιατί η εταιρεία γράφεται με -ει- ενώ δεν υπάρχει ρήμα «εταιρεύω»; Διότι, λέει ο Μπαμπινιώτης, παράγεται από το επίθετο «εταιρείος» και όχι απευθείας από τον εταίρο. Οι αρχαίοι την έγραφαν και με ΕΙ και με Ι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Λεξικογραφικά, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 178 Σχόλια »

Τσικνοσαββατιάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Φεβρουαρίου, 2017

Προχτές ήταν η Τσικνοπέμπτη, χτες η Τσικνοπαρασκευή (και το ρίξαμε έξω στο ιστολόγιο μελετώντας την επιρροή του Κωστή Παλαμά στην ελληνική ποίηση), σήμερα Τσικνοσάββατο -και βρήκαμε τίτλο για τα μεζεδάκια μας πλάθοντας ταυτόχρονα μια λέξη, μήπως και φτάσουμε τα 5 εκατομμύρια και μας σβήσει το χρέος ο Σόιμπλε.

* Και ξεκινάμε. Είναι γνωστό πως ο Ευκλείδης Τσακαλώτος κάνει λάθη στα ελληνικά, αλλά τούτο εδώ, από ρεπορτάζ του Χάφιποστ για συνέντευξή του μάλλον στον δημοσιογράφο θα το χρεώσω, αφού δεν παρατίθενται λόγια του υπουργού εντός εισαγωγικών:

Ειδικότερα, ο κ. Τσακαλώτος εξήγησε ότι η Αθήνα επιδιώκει να επιτυγχανθεί πολιτική λύση σε όλο το πακέτο στη συνεδρίαση του Eurogroup στις 20 Φεβρουαρίου υπογραμμίζοντας ότι τόσο ο κ. Μοσκοβισί όσο και ο κ. Ντάισελμπλουμ, έντιμα προσπαθούν να συμβάλλουν ώστε αυτή να βρεθεί.

Επιτυγχάνω βέβαια, όχι όμως «να επιτυγχανθεί», αλλά να επιτευχθεί. Κερασάκι το διπλό λ στο «να συμβάλουν» που εγώ θα το έβαζα με ένα, παρόλο που στέκει και ως διαρκές. Προσπαθούν να βοηθήσουν, πιο στρωτό είναι από το «προσπαθούν να βοηθούν.

carol* Τυποποιημένο καρτελάκι του σωματείου ταξί που είδε και φωτογράφισε (όχι πολύ καλά) φίλος σε ταξί της Θεσσαλονίκης.

Το ταξί δεν διαθέτει μηχανισμό πληρωμής καρτών (POS), ήγουν στα αγγλικά does not have a carol payment mechanism (POS).

Το μπέρδεμα του ol με το d είναι κλασικό -τον παλιό καιρό που υπήρχαν διευθύνσεις ηλεταχυδρομείου της hol.gr ήταν συνηθισμένο λάθος να γράφονται hd.gr. Εδώ έχουμε το αντίστροφο.

Σε κανένα δεκαήμερο που θα είμαι Θεσσαλονίκη για τρεις μέρες, θα αποφύγω να πληρώσω το ταξί με κάλαντα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 306 Σχόλια »

Άδολα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2017

Διαβάζω πως τούτο το σαββατοκύριακο δεν θα κυκλοφορήσουν ούτε τα Νέα του Σαββάτου ούτε το Βήμα της Κυριακής -οπότε τα μεζεδάκια που δημοσιεύονται σήμερα μπορούμε να πούμε πως είναι άδολα ή, για να το κάνω σαφέστερο, α-ΔΟΛ-α. Την άποψη μου για τη δεινή θέση στην οποία βρίσκεται ο ΔΟΛ την εξέφρασα στο προχτεσινό άρθρο, δεν πανηγυρίζω για την εξέλιξη -που άλλωστε δεν προδικάζει τίποτα για το μέλλον του οργανισμού, αφού η κρίσιμη απόφαση του δικαστηρίου θα εκδοθεί αύριο- απλώς δεν μπόρεσα ν’ αντισταθώ στον πειρασμό για ένα εύκολο λογοπαίγνιο.

Να πω με την ευκαιρία πως ο τίτλος που είχα διαλέξει για το προχτεσινό άρθρο, το «Τελευταίο εξώφυλλο;» είχε μιαν ελαφριά ακυρολεξία, αφού, όπως μου επισήμανε φίλος στο Φέισμπουκ, οι εφημερίδες έχουν πρωτοσέλιδα, εξώφυλλα έχουν τα περιοδικά -αν και έχω ελαφρυντικά, αφού το συγκεκριμένο πρωτοσέλιδο έμοιαζε με εξώφυλλο.

* Και ξεκινάω με ένα μεταφραστικό ορντέβρ από το Χάφιποστ. Σε άρθρο περί συναισθηματικής ευφυΐας και δεν συμμαζεύεται, διαβάζουμε ότι:

Το TalentSmart εξέτασε περισσότερους από 1 εκατομμύριο ανθρώπους και ανακάλυψε πως τα ανώτερα κλιμάκια των κορυφαίων επιδόσεων ήταν γεμάτα με ανθρώπους που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε συναισθηματική νοημοσύνη (90% των κορυφαίων εκτελεστών, για την ακρίβεια).

Τι είναι οι κορυφαίοι εκτελεστές; Ποδοσφαιριστές ή πιστολάδες; Νόμιζα πως το αγγλικό κείμενο θα έλεγε top executives, αλλά τελικά αν το δείτε λέει «top performers». Αλλά δεν θα το πούμε «εκτελεστές». Κάτι με επιδόσεις ή με απόδοση θα πούμε.

* Αποχώρησε πολιτευτής από την Ένωση Κεντρώων και στην επιστολή του κατηγορεί τον Β. Λεβέντη ότι επιχειρεί να χτίσει (σιγά μη γλιτώναμε την κλισεδιά) «πολιτικό προφίλ στον πρόγονό σας -γιό της γυναίκας σας κο Μάριο Γεωργιάδη».

Όμως ο γιος της συζύγου κάποιου είναι προγονός του, δεν είναι πρόγονός του!

* Το επόμενο δεν το άκουσα με τ’ αυτιά μου, αλλά το ψάρεψα στο Φέισμπουκ. Γράφει φίλος:

Μου λέει «βάλε ρε να δεις Αλέφαντο στον Αρναούτογλου». Τι να κάνω, τον είδα, είδα και την sex therapist, και έπεσα πάνω στη Δωροθέα Μερκούρη:

-«Είμαι μοντέλο, μάνα, ηθοποιός και επιβήτορας»
-«τι είσαι;»
-«επιβήτορας, επιβιώνω»

Μπορεί βέβαια να είναι θελημένο λογοπαίγνιο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λερναίο κείμενο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , | 214 Σχόλια »

Μεζεδάκια χωρίς πώς

Posted by sarant στο 4 Φεβρουαρίου, 2017

pwsΗ φωτογραφία αριστερά εξηγεί τον τίτλο του σημερινού μας άρθρου. Δεν ξέρω αν είναι στημένη ή αυθεντική, και για να πω την αλήθεια δεν θυμάμαι από πού τη δανείστηκα, πάντως το λέει και το φωνάζει ότι «Δεν έχουμε πώς»!

Ως τώρα ήξερα το «δεν έχει τι, δεν έχει πού«, από το Χαπιντέι του Σαββόπουλου, τώρα συμπληρώνεται η τριάδα με το «δεν έχει πώς». Ξέρουμε βέβαια ότι το «ΠΩΣ» της φωτογραφίας δεν είναι ούτε «πώς» ούτε «πως», αλλά POS, που σημαίνει point-of-sale (ενν. terminal ή κάτι τέτοιο) και εννοεί το μηχανάκι με τις κάρτες, που το περιμένει εναγωνίως ο οδοντογιατρός σ’ εκείνη τη ραδιοφωνική διαφήμιση που ακούω συνέχεια.

Να θυμηθούμε τον Δεκέμβρη να βάλουμε στην ψηφοφορία για τη λέξη της χρονιάς αυτό το POS, που πολύ μ’ αρέσει που δεν έπιασε η αγγλοπρεπής προφορά του, πι-όου-ες, που για να το πεις πρέπει να σηκώσεις και φρύδι. Αφού μιλάμε ελληνικά, θεωρώ φυσιολογικότερο το οπτικό δάνειο, δηλαδή την προφορά «πος».

Τώρα, μια άλλη κουβέντα που θα μπορούσαμε να κάνουμε, είναι αν είναι καλή όλη αυτή η φάμπρικα με τις πληρωμές με κάρτες, αλλά πρώτα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ‘για ποιον’ είναι καλή. Για τις τράπεζες σίγουρα είναι.

Αλλά σήμερα δεν σοβαρολογούμε, σχολιάζουμε ελαφρά. Αν θέλετε μπορείτε να σχολιάσετε και επί της ουσίας τα POS, αλλά εγώ προχωράω στα υπόλοιπα μεζεδάκια της πιατέλας.

* Ο Αλέξης Τσίπρας έδωσε συνέντευξη τις προάλλες, ο δε τίτλος του σχετικού άρθρου ήταν «Ούτε ένα ευρώ επιπλέον μέτρα».

Στις αγγλόφωνες σελίδες του ΑΠΕ, ο αντίστοιχος τίτλος είναι: Not even one euro measures. Δεν ξέρω πώς θα ήταν καλύτερο να αποδοθεί, αλλά θαρρώ πως δεν στέκει η φράση αυτή στα αγγλικά -εκτός αν θεωρήσουμε ότι το measures είναι ρήμα στο τρίτο ενικό. Τι λέτε εσείς;

* Για την υπόθεση του ΔΟΛ δεν έχω γράψει -παρόλο που πολλοί λένε ότι το τέλος είναι προδιαγεγραμμένο, σέβομαι τους δημοσιογράφους που συνεχίζουν την προσπάθεια. Είτε έτσι, είτε αλλιώς θα βάλω άρθρο κάποια στιγμή. Αρκετά ενδιαφέροντα άρθρα έχουν γραφτεί, ανάμεσά τους και ένα του Γ. Λακόπουλου, που όμως έχει αρκετά ενοχλητικά λαθάκια -διαβάζω ας πούμε ότι:

Η άλλη εύκολη απάντηση είναι ότι φταίει ο Ψυχάρης – ίσως και ο Λαμπράκης.που του κληροφόρησε τον ΔΟΛ.

Συνηθισμένο λάθος είναι να γράφουν εδώ «του κληρονόμησε» -αλλά «κληροφόρησε» πρώτη φορά έχω δει. Η λέξη είναι ελαφρώς ανύπαρκτη, ίσως υβρίδιο του «κληροδότησε» και του «πληροφόρησε».

* Και το επόμενο μαργαριτάρι είναι συνηθισμένο, αλλά δεν βλάφτει να το επισημαίνουμε. Τίτλος άρθρου στον ιστότοπο του star.gr: Μέσα στο ξενοδοχείο «Απόλλων», άνδρο ναρκομανών και υγειονομική ΒΟΜΒΑ!

Φυσικά η λέξη είναι «άντρο», απαράλλαχτη από την αρχαιότητα -θα θυμάστε π.χ. το Ιδαίο ή το Δικταίο άντρο. Αλλά βλέποντας ότι ο άντρας «σουλουπώνεται» σε άνδρα, κάποιοι υπερδιορθώνουν και το άντρο, όπως κάποιοι άλλοι έλεγαν «νάπτης».

* Μια ακόμα εκδήλωση του παντοδύναμου νόμου του Μέφρι, στα σχόλια εκπαιδευτικού ιστότοπου. Κάτω από ένα άρθρο που αναπτύσσει διάφορες διατάξεις που θέσπισε το υπουργείο Παιδείας, ομολογώ σκοτεινές για τους αμύητους, εκπαιδευτικός (μάλλον) σχολιάζει:

Άραγε η προηγούμενη δουλειά σε φροντιστήρια που έχουν χιλιάδες διορισμένη εκπαιδευτική είναι συναφής ή θεωρείται ασύμβατη….

ΔιορισμένΟΙ εκπαιδευτικΟΙ βέβαια, και είναι ένα ερώτημα αν έχει νόημα να στέκεται κανείς τόσο πολύ στην ορθογραφία τέτοιων μηνυμάτων. Πάντως, σχολιάστρια από κάτω του τα ψέλνει, αναρωτιέται μήπως είναι και «φελόλογος», τον προτρέπει να γυρίσει στο μαντρί παρά να επιχειρήσει να διδάξει τα παιδιά της στου «κασίδι το κεφάλι». Κι όταν άλλος σχολιαστής το επισημαίνει, εκείνη επιμένει -«στου κασίδι, τι δεν καταλαβαίνεις»;

Ή αλλιώς, ο Μέφρι επιβεβαιώθηκε για μιαν ακόμα φορά.

* Σύμφωνα με τον υπέρτιτλο άρθρου σε αθλητικόν ιστότοπο, ο Ολυμπιακός «εισαγάγει νέο μοντέλο στο ελληνικό ποδόσφαιρο».

Δεν στέκεται αυτό. Μπορείς να πεις οτι ο Ολυμπιακός «επιδιώκει να εισαγάγει νέο μοντέλο», αλλά σκέτο το «εισαγάγει» δεν στέκει, είναι σαν να λες «καθιερώσει». Θα πούμε «εισάγει νέο μοντέλο».

konfortablotaton* Το επόμενο μεζεδάκι κάθε άλλο παρά φρέσκο είναι αφού χρονολογείται από… το 1907. Μου το στέλνει φίλος, που το βρήκε σε μια ομάδα του Φέισμπουκ. Είναι διαφημιστική καταχώρηση ξενοδοχείου στην εφημερίδα Αθήναι, 23.7.1907.

Συνηθίζεται οι διαφημίσεις να μην τσιγκουνεύονται τους επαίνους τους, κι εδώ ο διαφημιστής του ξενοδοχείου άφησε αχαλίνωτους τους υπερθετικούς του. Το Τουρίστ Παλάς, λοιπόν, είναι «το ευρυχωρότατον, κομφορταμπλότατον, υπηρετικότατον και προ πάντων υγιεινότατον των αθηναϊκών ξενοδοχείων»

Κι εσείς που νομίζατε ότι το «ανπαίχταμπλ» ήταν μεγάλη καινοτομία!

* Κι άλλο ένα λαθάκι που το βλέπω αρκετά συχνά τώρα τελευταία, ενώ παλιότερα το κάναμε επίτηδες, για λογοπαίγνιο δηλαδή, για πλάκα, είναι να γράφουν «κόλλημα» και να εννοούν «κώλυμα». Σαν να λέμε, υπάρχει κώλυμα με το κόλλημα.

Τελευταίο κρούσμα, σε άρθρο της ΕφΣυν για τη δίκη του Κορκονέα και την παραίτηση Κούγια, όπου ο Κορκονέας παρέλειψε να ζητήσει συγγνώμη για την πράξη του και «αυτό, σύμφωνα με τον κ. Κούγια, ήταν εκτός της συμφωνημένης υπερασπιστικής γραμμής και αποτέλεσε συνειδησιακό κόλλημα για τη συνέχιση της παρουσίας του στη δική ως συνηγόρου υπεράσπισης».

Συνειδησιακό κώλυμα αποτέλεσε, βέβαια. Το είχα σημειώσει, αλλά τώρα βλέπω ότι διορθώθηκε, ενώ στα σχόλια υπάρχει σχετική υπόδειξη αναγνώστη (δεν είμαι εγώ) -μπράβο στην ΕφΣυν που διορθώνει τα λάθη, άλλοι ούτε που νοιάζονται.

* Βραβεύτηκε ο κ. Μπαμπινιώτης στην Κύπρο για το έργο του, και το σχετικό ρεπορτάζ έχει ενδιαφέρον, αν και ο συντάκτης έχει μια ροπή προς την ακυρολεξία. Γράφει για παράδειγμα ότι το Ίδρυμα αποφάσισε να προσφέρει «αντίγραφα του νέου Λεξικού του κ. Μπαμπινιώτη». Αν βγάλανε φωτοτυπίες του λεξικού, ήταν αντίγραφα -αλλά θα τους κυνηγήσει ο ΟΣΔΕΛ. Υποθέτω όμως ότι βιβλία προσφέρανε, και τα βιβλία έχουν αντίτυπα.

Πρόσεξα επίσης ότι ο κ. Μπαμπινιώτης χαρακτήρισε «γίγαντα» την ελληνική γλώσσα, ενώ επίσης υποστήριξε ότι «κύρια χαρακτηριστικά της ελληνικής γλώσσας είναι η τριαδικότητα, γλώσσα-νους-κόσμος, που καθορίζει την ανθρώπινη ύπαρξη και την ξεχωρίζει από όλες τις άλλες μορφές του ζωικού κόσμου»

Είναι όμως αυτό χαρακτηριστικό μόνο της ελληνικής γλώσσας; Από τη διατύπωση κάτι τέτοιο φαίνεται να υπονοεί ο κ. Μπαμπινιώτης -οι άλλες γλώσσες τάχα δεν έχουν τριαδικότητα; Δεν ξεχωρίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη από τις άλλες μορφές του ζωικού κόσμου; Ακόμα πάνω στα δέντρα είναι αυτοί οι κουτόφραγκοι;

kuran* Φαίνεται πως η Καθημερινή απέλυσε και τον τελευταίο διορθωτή της, τον κ. Σπελ Τσέκερ, κι έτσι τρύπωσε στον τίτλο του άρθρου της το λαθάκι με τους συνομΙΛΗκους.

Στο κείμενο του άρθρου, πάντως, οι συνομήλικοι διατηρούν τα /i/ τους στην προβλεπόμενη θέση.

* Στην τελευταία του επιφυλλίδα ο κ. Τάκης Θεοδωρόπουλος κάνει γλωσσικές παρατηρήσεις. Με αφορμή τη λέξη «δυτικοφιλία», παρατηρεί: Στα ελληνικά, βέβαια, όταν η «φιλία» μπαίνει ως δεύτερο συνθετικό και ακολουθεί τον αποδέκτη της παραπέμπει σε κάτι σαν ασθένεια ή διαστροφή. Λέμε «παιδόφιλος» ή «παιδεραστής». Ο «ζωόφιλος» διαφέρει από τον «φιλόζωο». Οπως λέμε «φιλοκαλλία» ή «φιλέλληνας» και όχι «ελληνόφιλος». Θα μου πείτε όμως πως η χρήση τείνει να εξαλείψει αυτές τις σημασιολογικές διαφορές. Υπάρχει δε και η αισθητική, αυτή που λείπει από όσους μιλούν και γράφουν με τη γραμματική ανά χείρας. Ενώ το «φιλοδυτικός» ακούγεται μια χαρά, ο «φιλοδυτικισμός» είναι μάλλον μια λέξη άκομψη.

Νομίζω ότι ο κ. Τάκης υπερβάλλει και γενικεύει, εκτός αν απλώς ήθελε να μπαζώσει μια παράγραφο. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που η φιλία ή ο φίλος είναι δεύτερο συνθετικό και δεν σημαίνουν ασθένεια ή διαστροφή -ας πούμε βιβλιοφιλία/βιβλιόφιλος, ειρηνοφιλία/ειρηνόφιλος, κυνοφιλία κτλ. Επίσης, μπορεί να λέμε φιλέλληνας και όχι ελληνόφιλος, αλλά ταυτόχρονα λέμε αγγλόφιλος, γαλλόφιλος, ρωσόφιλος κτλ. Ούτε συμφωνούν τα λεξικά ότι ο ζωόφιλος διαφέρει από τον φιλόζωο -αλλά προφανώς ο κ. Τάκης απεχθάνεται να ανοίγει λεξικά (εκείνος ξέρει καλύτερα), όπως δείχνει και η σπόντα του για όσους «γράφουν με τη γραμματική ανά χείρας». Κι όμως, αν συμβουλευόταν λεξικό, θα έγραφε τουλάχιστον σωστά τη φιλοκαλία.

* Για να μην κοιτάμε μόνο τα δικά μας, στις ΗΠΑ η σύμβουλος του Προέδρου Τραμπ που έπλασε τον όρο alternative facts ξαναχτύπησε και αναφέρθηκε σε δυο Ιρακινούς που σχεδίασαν το μακελειό στην πόλη Bowling Green: two Iraqis came here to this country, were radicalized and were the masterminds behind the Bowling Green massacre.

Μόνο που… μόνο που καμιά σφαγή, καμιά επίθεση δεν συνέβη ποτέ στο Μπόουλινγκ Γκριν! Εκεί έμεναν δυο Ιρακινοί, που τους πιάσανε επειδή προσπάθησαν να στείλουν όπλα στην αλ-Κάιντα, και είναι τώρα στη φυλακή.

Μερικά από τα ειρωνικά σχόλια έχουν πλάκα. Εγώ γέλασα πολύ με εκείνο το τιτίβισμα που λέει ότι φυσικά και υπήρξε «η σφαγή του Μπόουλινγκ Γκριν» και παρουσιάζει το αποτέλεσμα ενός ματς (αγνοώ σε ποιο σπορ) όπου η ομάδα του Μπόουλινγκ Γκριν ηττήθηκε με 77-3. Αυτή ήταν πράγματι σφαγή!

* Για τη θεματική εβδομάδα που θέλει να πραγματοποιήσει το Υπουργείο Παιδείας δεν έχω γράψει, ίσως επειδή δεν έχω επαφή από πρώτο χέρι με τη μέση εκπαίδευση. Πάντως, δεν θεωρώ υποχρεωτικό να συμφωνήσει κανείς και να χειροκροτήσει την πρωτοβουλία.

Ωστόσο, αν ήταν να δώσουμε αντιβραβείο για την χειρότερη αντίδραση, ένας από τους βασικούς διεκδικητές θα ήταν ο ανεξάρτητος βουλευτής Ν. Νικολόπουλος, που μας έχει συνηθίσει άλλωστε σε ακραίες ομοφοβικές αντιδράσεις. Σχετικά με τη θεματική εβδομάδα, ο βουλευτής, που κάποιες εμμονές τις έχει, μίλησε για «επιχειρούμενο σοδομισμό της ελληνικής κοινωνίας» ενώ δεν απέφυγε να αναμασήσει τον μύθο για την Ολλανδία που επιτρέπει την παιδοφιλία (τον συναφή μύθο για το Κόμμα Παιδόφιλων Ολλανδίας τον είχε πλασάρει η Λιάνα Κανέλλη πριν απο μερικά χρόνια).

* Αλλά και έγκριτη δημοσιογράφος, ανταποκρίτρια μεγάλων εφημερίδων, δεν απέφυγε τις λαθροχειρίες σχετικά με τη θεματική εβδομάδα, που μάλιστα τη συνέδεσε κάπως με τη δήθεν απόφαση να μη διδάσκεται πια η Αντιγόνη του Σοφοκλή στη μέση εκπαίδευση: Plans to swap Sophocles for gender studies a tragedy, τιτλοφορείται το σχετικό αναγγελτικό, λες και το ένα αντικαθιστά το άλλο. (Η κυρία Καρασάββα, αν θυμαμαι καλά, είναι η δημοσιογράφος που είχε γράψει στην Τάιμς ότι Ελληνίδες εκδίδονται για μια τυρόπιτα).

* Και για να συμπληρώσω το τρίο της θεματικής εβδομάδας, απαράδεκτο ήταν και αυτό που είπε ο Υπουργός Παιδείας ότι «έχουμε πάρα πολλές εγκυμοσύνες μετά τις πενθήμερες εκδρομές», παρόλο που το γενικό πλαίσιο της τοποθέτησής του είναι σωστό, κατά τη γνώμη μου. Παρακολουθεί τάχα το Υπουργείο ή δίνουν στοιχεία τα σχολεία για τις εγκυμοσύνες; Μια τέτοια φράση, που δίκαια προσφέρεται για διακωμώδηση, χαντακώνει όλη την υπόλοιπη επιχειρηματολογία. Και, όπως είπε ένας φίλος, «εγώ πήγα πενταήμερη και δεν έμεινα έγκυος, να πάτε» (εκτός αν μένεις έγκυος στις πενθήμερες και όχι στις πενταήμερες).

* Κλείνω ευλογώντας τα γένια μου. Χτες μίλησα με την δημοσιογράφο Ευγενία Λουπάκη στο Κόκκινο 105.5 για τα Αττικά του Κ. Βάρναλη.

Εδώ μπορείτε να ακούσετε τη συζήτηση.

 

Posted in Διαφημίσεις, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νεολογισμοί, Ορθογραφικά, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , | 210 Σχόλια »

Μεζεδάκια της παραμονής

Posted by sarant στο 24 Δεκέμβριος, 2016

… της παραμονής των Χριστουγέννων, βέβαια, αφού σήμερα διαβάζετε, όσοι δεν έχετε φύγει από το Διαδίκτυο, το πολυσυλλεκτικό μας άρθρο.

* Και ξεκινάω με κάτι ανεπίκαιρο, αφού πρόκειται για σελίδα που υπάρχει από καιρό, ένα λινκ που μου έστειλε φίλος, μια σελίδα στο Φέισμπουκ με τίτλο Αλογοπαίγνια, και με τον υπότιτλο να επεξηγεί: Όχι άλλα λογοπαίγνια.

Το ιστολόγιο αγαπάει τα λογοπαίγνια, και δεν μπορούν να είναι όλα πετυχημένα ούτε να αρέσουν σε όλους. Στο δικό μας παλιότερο άρθρο είχα αποκαλέσει «αλογοπαίγνια» τα κρύα λογοπαίγνια, χαρακτηρισμός βέβαια που είναι κι αυτός υποκειμενικός. Το «μεταξύ Subaru και αστείου», ας πούμε, μου φαίνεται εκβιασμένο, αλλά το «steel-η άλατος» για τον τερματοφύλακα του Παναθηναϊκού Στιλ, που έμεινε ακίνητος και έφαγε το γκολ, δεν είναι κακό.

* Διαβάστε στην Ίσκρα την ανακοίνωση του Κ.Κ.Συρίας και πείτε μου πόσα κομμουνιστικά κόμματα εμφανίζονται. Γίνεται λόγος για ΚΚΣυρίας (Ενιαίο), ΚΚΣυρίας (United) και ΚΚΣυρίας (Bakdash). Προς στιγμήν σκέφτηκα ότι Bakdash είναι το «ενιαίο» στα αραβικά, αλλά τελικά αυτό είναι το όνομα κάποιου παλιού κομμουνιστή και υπάρχουν δύο ΚΚ στη Συρία, το Ενιαίο και το Bakdash, ενώ το United το έβαλε ο συντάκτης για να μας μπερδέψει ή για να δείξει ότι ξέρει αγγλικά.

Τρία ονόματα, δυο πολιτικές όπως λέει και ο φίλος που το έστειλε.

* Άρθρο της Μηχανής του Χρόνου έχει θέμα μια ιστορική συναυλία το 1969 στην οποία η Τζάνις Τζόπλιν και η Τίνα Τέρνερ τραγούδησαν μαζί. Σύμφωνα με το άρθρο, η συναυλία έγινε στον Κήπο της Madison Square. Νομίζω ότι κακώς (μισο)μεταφράστηκε το Madison Square Garden, διότι δεν έγινε σε κήπο η συναυλία, αλλά σε κλειστό γήπεδο που λέγεται Madison Square Garden. Θα μπορούσαν βέβαια να το μεταφράσουν ολόκληρο, στον Κήπο της Πλατείας Μάντισον ή ίσως Μάδησον!

* Στη γλώσσα του ιστολογίου, έχει καθιερωθεί να αποκαλούμε «καραβίδα» τη συσσώρευση πολλών πραγματολογικών λαθών σε μια σχετικά μικρή παράγραφο ή και πρόταση (δείτε το παλιό μας άρθρο για τη γέννηση του όρου)

Μια τοξική καραβίδα ψάρεψα σε άρθρο του γνωστού φιλελεύθερου κλόουν Θάνου Τζήμερου, που δημοσιεύτηκε πριν από μερικές μέρες στο liberal.gr:

«Στις πρώτες ενέργειές της, η ΒΚΟ έθεσε θέμα αυτονομίας της Μακεδονίας αναφερόμενη στις τρεις “Μακεδονίες”: του Βαρδάρη, του Πιρίν και του Αιγαίου. Ο Γ.Γ. του Κ.Κ.Ε. Κώστας Γεωργιάδης διαφωνεί. Το πειθήνιο στα κελεύσματα της Μόσχας ΚΚΕ τον καθαιρεί και τον διαγράφει! »

Μετρήστε λάθη ή ψέματα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κουίζ, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μονοτονικό, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 282 Σχόλια »

Όλα εγώ πχια;

Posted by sarant στο 4 Αύγουστος, 2016

Το έναυσμα για το σημερινό άρθρο το πήρα από ένα σχόλιο φίλου στο Φέισμπουκ προχτές. Βρισκόταν ο φίλος διακοπές σε ένα νησί του Αιγαίου (ονόματα δεν λέμε) και είχε αγανακτήσει από τη συμπεριφορά κάποιων παραθεριστών, από τη νεοπλουτχιά τους, όπως τη χαρακτήρισε.

Προσέξτε ότι ο φίλος δεν έγραψε «τη νεοπλουτιά τους» αλλά «τη νεοπλουτχιά τους», θέλοντας να ειρωνευτεί με έναν ακόμα τρόπο, και σε μιαν ακόμα διάσταση, την κακογουστιά (ή κακογουστχιά; ) των νεόπλουτων. Κι έτσι πήρα αφορμή για το σημερινό άρθρο, που το γράφω χωρίς να έχω μαζέψει όσο υλικό θα ήθελα, κάπως πρόχειρα -καλοκαίρι γαρ.

Θα δούμε δηλαδή στο άρθρο αυτό μερικές περιπτώσεις εσκεμμένων ανορθογραφιών που γίνονται κυρίως στα κοινωνικά μέσα με σκοπό την ειρωνεία ή τον χλευασμό.

Ένα άλλο παράδειγμα τέτοιας σκόπιμης ανορθογραφίας βλέπετε στον τίτλο του άρθρου, όπου η φράση «όλα εγώ πχια;» έχει γίνει κλισέ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης -εμφανίζεται είτε στον τίτλο είτε στην κατακλείδα άρθρου, σχολίου κτλ.

Γραμμένη κανονικά, «όλα εγώ πια;» η ελλειπτική ερώτηση σημαίνει «μα, όλα από μένα τα περιμένετε;», «όλα εγώ θα τα λέω/θα τα βρίσκω/θα τα λύνω;». Στραβογραμμένη, «όλα εγώ πχια;» μπορεί απλώς να επιτείνει το χαριτόλογο ύφος ή μπορεί να χρησιμοποιείται ως κατακλείδα για να δείξει ότι όλα όσα προηγούνται έχουν ειπωθεί ειρωνικά. Το χρησιμοποιεί συχνά η Έλενα Ακρίτα αλλά είναι πολύ διαδεδομένο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταμπλόγκειν, Νεολογισμοί, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , | 159 Σχόλια »

Κατακαλοκαιρινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιουλίου, 2016

Αν η περίοδος από τις 15 Ιουλίου έως τις 15 Αυγούστου είναι η καρδιά του καλοκαιριού, τούτο εδώ το σαββατοκύριακο που πέφτει σχεδόν ακριβώς στο μέσο της θα είναι η καρδιά του κατακαλόκαιρου -γι’ αυτό και διάλεξα τούτον τον τίτλο.

Κι αν έχει πια αμφισβητηθεί από τα πράγματα η αλήθεια της… έκειας ρήσης (πώς θα την πούμε τη ρήση του Ουμπέρτο Έκο; ) ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, δεν παύει να ισχύει ότι το κατακαλόκαιρο υπάρχουν μεν μεζεδάκια αλλά είναι λιγότερα -ίσως επειδή τόσο εγώ που τα μαζεύω όσο κι εσείς που τα στέλνετε έχουμε άλλες ασχολίες, όσοι τουλάχιστον έχουν τη δυνατότητα κι έχουν φύγει για διακοπές. Μια άλλη εκδοχή μπορεί να είναι ότι κυνηγάμε όλοι Πόκεμον και όχι μεζεδάκια 🙂

* Η κωμική πλευρά της θλιβερής είδησης του φονικού στη Στουτγάρδη ήρθε χάρη στην ευγενική φροντίδα ενός δημοσιογράφου που φρόντισε να μας πληροφορήσει ότι υπήρξαν «μία νεκρή και δυο τραυματίες από επίθεση με μανσέτα κοντά στη Στουτγάρδη».

Mακάρι να είχε επιτεθεί με μανσέτα -θα ήταν πολύ δύσκολο να έχουμε θύματα. Αν και ποτέ δεν ξέρει κανείς, οι καημένες οι μανσέτες, δαντελένιες όπως συνήθως είναι, δεν φαίνονται και τόσο επίφοβες -τι να σου κάνει ένα μανικέτι;

Όμως ματσέτα χρησιμοποίησε ο δράστης στο Ρόιτλινγκεν, machete, το μακρύ κοφτερό λατινοαμερικάνικο μαχαίρι που το χρησιμοποιούν, αν δεν κάνω λάθος, για να κόβουν τροπικά φυτά, αλλά και για φονικό όπλο.

* Στο Βήμα της περασμένης Κυριακής, ο μεταφραστής και επιμελητής Ανδρέας Παππάς δημοσίευσε ένα άρθρο για τα ογδόντα χρόνια από την έναρξη του ισπανικού εμφυλίου. Μιλώντας για τη γέννηση της έκφρασης «πέμπτη φάλαγγα» (τα έχουμε πει κι εδώ σε παλιότερο άρθρο), ο Παππάς γράφει για τους τέσσερις στρατηγούς που κινούνταν κατά της Μαδρίτης, και σημειώνει «εξ ου και το γνωστό αντιφασιστικό τραγούδι Quatre géneraux felons … nous les pendérons» (το άρθρο δεν υπάρχει ονλάιν γι’ αυτό και δεν βάζω λίκνο).

Απορώ για ποιο λόγο ο Παππάς αναφέρει τη γαλλική βερσιόν του πασίγνωστου αντιφασιστικού τραγουδιού, και όχι την αρχική ισπανική του μορφή, που είναι άλλωστε πολύ γνωστή τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς. Βέβαια, καθώς ο ισπανικός αγώνας είχε από την αρχή έντονο διεθνή χαρακτήρα, το τραγούδι για τους τέσσερις προδότες στρατηγούς μεταφράστηκε πολύ γρήγορα σε πολλές γλώσσες -αλλά δεν παύει να αναφέρεται πάντοτε με τον ισπανικό τίτλο Los cuatro generales.

Να ακούσουμε ακριβώς μια από αυτές τις εκτελέσεις, με ανάμικτους στίχους ισπανικούς και γερμανικούς, από τον Ερνστ Μπους, τον Γερμανό κομμουνιστή καλλιτέχνη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Τίτλοι, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 145 Σχόλια »

Ματωμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Ιουνίου, 2016

Μια βδομάδα που ξεκίνησε με το μακελειό στο Ορλάντο και τελειώνει με τη δολοφονία της Τζο Κοξ, βουλευτίνας του Εργατικού Κόμματος, από έναν σαλεμένο ακροδεξιό, δεν θα μπορούσε να έχει άλλον τίτλο -θα μπορούσα βέβαια να βάλω τίτλο που να αναφέρεται στο επικείμενο βρετανικό δημοψήφισμα, αφού το σημερινό Σάββατο είναι το τελευταίο πριν από την ημέρα διεξαγωγής του (είναι τρελοί αυτοί οι Βρετανοί και ψηφίζουν τις Πέμπτες, ως γνωστόν) αλλά τελικά αποφάσισα να συζητήσουμε για το ενδεχόμενο Μπρέξιτ τη Δευτέρα, οπότε κατά το δυνατόν κρατήστε τα σχετικά σχόλιά σας για τότε.

* Όσοι από εμάς είναι ή ήταν σκακιστές, πριν από καμιά δεκαριά μέρες πέρασε πένθησαν και μιαν από τις μεγάλες μορφές του σκακιού, τον Βίκτωρα Κορτσνόι. Φίλος μού έστειλε θυμωμένος ένα άρθρο του antenna.gr με εξοργιστικά λάθη για τον Κορτσνόι, λάθη που δεν είναι απλώς μεταφραστικά. Αλλά τον αφήνω να τα πει ο ίδιος:

Αντιγράφω από άρθρο του antenna.gr για τον θάνατο του θρυλικού Κορτσνόι:

«Η σπουδαία μάχη για τον τίτλο του παγκόσμιου πρωταθλητή διεξήχθη στις Φιλιππίνες, με τον Καρπόφ να εκπροσωπεί την ανίκητη Σοβιετική σχολή και να αποκτά προβάδισμα 5-2.

Οι σχολιαστές της εποχής είχαν «ξεγράψει» τον Κορτσνόι, ο οποίος όμως με μία επική αντεπίθεση ισοφάρισε 5-5, εξάντλησε τον αντίπαλό του και πήρε τη νίκη στο τελευταίο game. Τρία χρόνια αργότερα, ο Καρπόφ πήρε τη ρεβάνς εύκολα με 6-2, αλλά η αναμέτρηση που έμεινε στα χρονικά ήταν εκείνη του 1978.»

Και ρωτάω λοιπόν. Αν για ένα ΤΟΣΟ ΑΠΛΟ πράγμα, όπως να διασταυρώσεις ποιός πήρε το παγκόσμιο πρωτάθλημα του 1978 (το πήρε ο Κάρποφ) ο δημοσιογράφος μπορεί να κάνει λάθος και να γράψει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που συνέβη, για πιο δύσκολα και σημαντικά (ή ασήμαντα, όπως το πάρει κανείς) ζητήματα, τι θα κάνει;

Φυσικά, ζητήματα δευτερεύουσας σημασίας όπως το ότι μπαίνουν εισαγωγικά στο «αντίπαλο δέος», «ξεγράψει», το ότι ο Κορτσνόι κέρδισε το τελευταίο «game» (δεν μπορεί αν το γράψει στα ελληνικά; παρτίδα το λέμε, άντε να το δεχτούμε και σαν «τελευταίο παιχνίδι» δεν χάλασε ο κόσμος, αλλά «game»;) και ότι λέει το άρθρο πως «ταπείνωσε την ανίκητη Σοβιετική Σχολή». Μα άνθρωπέ μου, ο Κορτσνόι ήταν γέννημα θρέμμα και κομμάτι της Σοβιετικής Σχολής, δεν την ταπείνωσε ποτέ (απού να αρχίσω και που να τελειώσω σε αυτό) και φυσικά η Σοβιετική Σχολή δεν ήταν ανίκητη, μια που πριν τον Κάρποβ, ο Φίσερ το 1972 είχε γίνει Παγκόσμιος Πρωταθλητής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Γιουτουμπάκια, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Σκάκι, Χόακες | Με ετικέτα: , , , | 200 Σχόλια »

Παναμαϊκά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 9 Απρίλιος, 2016

Τα μεζεδάκια τα λέμε παναμαϊκά επειδή μαζεύτηκαν μέσα στη βδομάδα που σημαδεύτηκε απ’ το μεγάλο μπαμ, την αποκάλυψη για τα παναμόχαρτα, όπως αποκαλέσαμε εδώ στο ιστολόγιο τα Panama Papers, μια αποκάλυψη που δεν ξέρουμε ακόμα τις διαστάσεις που θα πάρει ούτε τα ονόματα που θα βγουν στη φόρα. Αλλά στον Παναμά αφιερώσαμε ειδικό άρθρο, εμείς εδώ απλώς σερβίρουμε μεζεδάκια -που θα μπορούσαμε να τα πούμε και παναμέζικα.

* Ξεκινάμε την επιστολή του πρωθυπουργού προς την Κριστίν Λαγκάρντ, μια επιστολή που είχε λάθη και στην αγγλική μορφή της, και στην ελληνική.

Αν η φωτογραφία που έδειξε το Χάφιποστ είναι αυθεντική, και μάλλον είναι, θα προσέξατε στην τελευταία πρόταση ένα «your share my concern» που έπρεπε να είναι «you share..» και αν το κοιτάξετε και πιο προσεκτικά θα δείτε και κακοβαλμένα κόμματα. Θα μου πείτε, λάθη πληκτρολόγησης -αλλά αυτό δεν είναι δικαιολογία.

Το ελληνικό κείμενο, που υποθέτω ότι είναι η μετάφραση του αγγλικού που έγινε από το γραφείο του πρωθυπουργού και διανεμήθηκε στα μέσα ενημέρωσης, έχει επίσης ένα λάθος, πιο ουσιαστικό αυτό. Γράφει: Το δεύτερο θέμα, έχει να κάνει με το κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να εμπιστευθεί και να συνεχίσει να διαπραγματεύεται καλή τη πίστη

Φυσικά, «καλή τη πίστει». Τις δοτικές ή μην τις χρησιμοποιείτε καθόλου (προτιμότερο) ή αλλιώς να τις χρησιμοποιείτε σωστά. Σχεδόν πάντα μπορούμε να το πούμε εξίσου καλά (ή και καλύτερα) χωρίς τη δοτική: με καλή πίστη, καλόπιστα.

(Αφού το είχα γράψει, είδα ότι περίπου τα ίδια λέει και ο Δαεμάνος στη Λεξιλογία -λες και τον αντέγραψα. Αλλά λέει επιπλέον, και έχει δίκιο, και για τα παραπανίσια κόμματα).

* Το Υπουργείο Παιδείας φαίνεται να πήρε κάποια σωστά μέτρα για την απλούστευση των διατυπώσεων κατά την εγγραφή των μαθητών στα σχολεία. Δεν μπαίνω όμως στην ουσία, αλλά επισημαίνω μιαν ασυνήθιστη λέξη στην ανακοίνωση του υπουργείου:

[Οι υπηρεσίες του Υπουργείου] «δεν επιτρέπεται να ζητούν από τους πολίτες να προβαίνουν στην προσκομιδή δικαιολογητικών στα οποία περιλαμβάνονται οι πληροφορίες που περιέχονται από το ΟΠΣΕΔ».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μαθηματικά, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , | 242 Σχόλια »