Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ορολογία’ Category

Παροιμίες, παροιμιακές εκφράσεις και μετάφραση στο συνέδριο της ΕΛΕΤΟ

Posted by sarant στο 13 Νοέμβριος, 2017

Την περασμένη βδομάδα έγινε στην Αθήνα το 11ο συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» που το διοργάνωσε η ΕΛΕΤΟ, η Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας, με συνδιοργανωτές το ΕΚΠΑ, το ΑΠΘ, το ΤΕΕ και άλλους φορείς σχετικούς με τη γλώσσα και την ορολογία.

Είχα την τιμή και τη χαρά να πάρω μέρος στην ανοιχτή συζήτηση με την οποία έκλεισε το συνέδριο, το απόγευμα του Σαββάτου. Παρουσίασα μιαν εισήγηση την οποία θα δημοσιεύσω πιο κάτω. Στη συζήτηση πήραν επίσης μέρος με εισηγήσεις η φίλη μεταφράστρια και καθηγήτρια του ΑΠΘ Τιτίκα Δημητρούλια, ο ποιητής Κώστας Κουτσουρέλης, ο συγγραφέας και μαθηματικός Τεύκρος Μιχαηλίδης, η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ και μεταφράστρια Μαρία Παπαδήμα, ο φιλόλογος Γιώργος Τράπαλης και η φίλη και παλιά συνάδελφος Κατερίνα Τοράκη. Συντονιστής ήταν ο ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ Θ.Π.Τάσιος.

Όλες οι συζητήσεις ήταν πολύ ενδιαφέρουσες για καποιον που ασχολείται με τη γλώσσα και τη μετάφραση και δεν αποκλείεται στο μέλλον να παρουσιάσω από το ιστολόγιο και κάποιαν άλλη από αυτές. Αλλά και οι καθαυτό ανακοινώσεις του Συνεδρίου ήταν ενδιαφέρουσες αν και αναγνωρίζω πως απευθύνονταν σε μάλλον ειδικό κοινό. Μπορείτε να διαβάσετε εδώ τις περιλήψεις -εμένα μου κίνησαν το ενδιαφέρον ιδίως η ανακοίνωση του γλωσσολόγου Ασημάκη Φλιάτουρα για τη λαϊκή και διαλεκτική ορολογία, καθώς και η ανακοίνωση του Παναγιώτη Κριμπά για τα ελληνογενή εκκλησιαστικά δάνεια στις ανατολικές σλαβικές γλώσσες.

Όμως και οι άλλες ανακοινώσεις είχαν κάτι ενδιαφέρον διότι, ακόμα κι αν κάποιος αισθάνεται απέχθεια για έναν τομέα, π.χ. για τον τραπεζικό τομέα, όταν είναι μεταφραστής είναι αναγκασμένος να έχει μια στοιχειώδη εξοικείωση με τη σχετική ορολογία διότι, απλούστατα, μπορεί αύριο να βρεθεί αντιμέτωπος με την ορολογία αυτή σε ένα κείμενο που θα κληθεί να το μεταφράσει.

Η ΕΛΕΤΟ εδώ και χρόνια υπηρετεί την ελληνική γλώσσα και ορολογία. Δεν συμφωνώ πάντοτε με τις προτάσεις της (και το έχω εκφράσει και δημόσια, πάνω από μία φορά, τόσο στο ιστολόγιο όσο και σε άλλα γλωσσικά φόρουμ) ωστόσο δεν είναι σωστό να περιμένεις να συμφωνείς απόλυτα με κάποιον για να συνεργαστείς μαζί του, αλλιώς το μόνο που θα κάνεις θα είναι να ειρωνεύεσαι από το Φέισμπουκ όσους προσπαθούν να προσφέρουν κάτι. Συνεργάζονται άλλωστε στενά με την ΕΛΕΤΟ αρκετοί επιφανείς Έλληνες γλωσσολόγοι, πολλοί από τους οποίους είχαν ανακοινώσεις στο πρόσφατο Συνέδριο. Η ΕΛΕΤΟ πρωταγωνιστεί επίσης στο Ελληνικό Δίκτυο Ορολογίας, στο οποίο συμμετέχω κι εγώ υπηρεσιακά, ένα δίκτυο που φιλοδοξεί να βοηθήσει στην καθιέρωση και χρήση κοινώς αποδεκτής ελληνικής ορολογίας.

Θα παρουσιάσω εδώ την εισήγησή μου, με βάση το γραπτό κείμενο που είχα ετοιμάσει. Οι τακτικοί αναγνώστες του ιστολογίου θα διαπιστώσουν πως αρκετά από αυτά που είπα είναι παρμένα από δύο άρθρα, ένα πρόσφατο και ένα παλαιότερο.

Στη συζήτηση που ακολούθησε, με βάση και τις εισηγήσεις άλλων συνεισηγητών, διατύπωσα την ευχή να γίνουν εργασίες αποδελτίωσης Ελλήνων λογοτεχνών με απώτερο σκοπό να συνταχθεί κάποτε ένα λεξικό που θα περιέχει όλες αυτές τις αποθησαυρισμένες λέξεις, που δεν τις έχουν (και καλώς δεν τις έχουν) τα γενικά λεξικά -κάτι τέτοιο είχε οραματιστεί, θαρρώ, ο Λίνος Πολίτης.

Παροιμίες, παροιμιακές εκφράσεις και μετάφραση

Οι παροιμίες και οι παροιμιακές εκφράσεις θέτουν ιδιαίτερες προκλήσεις στον μεταφραστή –και ιδίως τον μεταφραστή λογοτεχνίας, αφού αυτά τα σχήματα ευδοκιμούν κυρίως στην πεζογραφία και σε άλλα είδη έντεχνου πεζού λόγου (απομνημονεύματα, χρονογραφήματα κτλ.) Βέβαια, δεν είναι ομοιογενής η παρουσία τους –κάποιοι συγγραφείς αποφεύγουν παροιμίες και εκφράσεις ενώ άλλα έργα βρίθουν από παροιμιακό λόγο, όπως π.χ. το Τρίτο στεφάνι του Κώστα Ταχτσή, από το οποίο και θα αντλήσω κάποια παραδείγματα στη συνέχεια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Εκδηλώσεις, Μεταφραστικά, Ορολογία, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , , | 107 Σχόλια »

Προχρονολογημένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιουνίου, 2017

Κανονικά, το πολυσυλλεκτικό μας άρθρο δημοσιεύεται το Σάββατο. Σήμερα κάνουμε μια παρασπονδία στο έθιμο, αφού το Σάββατο πέφτει την πρώτη του μηνός, που έχουμε το μηνολόγιο. Άλλες φορές μεταθέτουμε τα μεζεδάκια για την Κυριακή, τούτη τη φορά είπα να τα επισπεύσω για την Παρασκευή, εξού και προχρονολογημένα, με κάπως διασταλτική χρήση του όρου.

Θα μπορούσα βέβαια να τα τιτλοφορήσω και «διακεκαυμένα» τα σημερινά μας μεζεδάκια, μια και από χτες ξεκίνησε -και αναμένεται να κορυφωθεί το σαββατοκύριακο- καύσωνας, αλλά θυμήθηκα ότι τον τίτλο αυτό τον έχω χρησιμοποιήσει ξανά, και συγκεκριμένα το 2014, και μάλιστα ακριβώς τις ίδιες μέρες, στις 28 Ιουνίου -ομολογώ πως δεν θυμόμουν ότι και τότε είχαμε καύσωνα, η μετεωρολογική μας μνήμη είναι κοντή.

* Και ξεκινάμε τα μεζεδάκια μας, με μήνυμα που στέλνει φίλος που ταξίδεψε με την Ετζίαν. Όπως γράφει, ξεφυλλίζοντας το τεύχος Μαΐου Ιουνίου του περιοδικού Blue της Aegean, (εδώ, στη σελίδα 260) βρήκε τον τίτλο «Η κρυφή γοητεία του Αννόβερο». Σε άλλη σελίδα, ωστόσο, το Εδιμβούργο κλίνεται κανονικά.

Πράγματι, δεν είναι η πρώτη φορά που έχουμε δει το Αννόβερο να πέφτει θύμα ακλισιάς, κάτι που είναι εντελώς αδικαιολόγητο αφού το συγκεκριμένο τοπωνύμιο, στη μορφή αυτή, μόνο ελληνικό είναι -στα αγγλικά είναι Hanover, στα γερμανικά Hannover (και προφέρεται κάπως σαν Χανόφα), στα γαλλικά Hanovre. Το Εδιμβούργο, όπως και όλα τα τοπωνύμια με την ίδια κατάληξη, δεν μένει ποτέ άκλιτο, επειδή η ελληνικότητα του τοπωνυμίου γίνεται σαφής αμέσως. Αλλά το ίδιο ισχύει και για το Αννόβερο (ή Ανόβερο). Ίσως αν το γράφαμε Ανώβερο… 🙂

* Μιλώντας για την ακλισιά, φίλη μού έλεγε ότι άκουσε τις προάλλες σε συνεδρίαση επιτροπής της Βουλής κάποιον βουλευτή να λέει «του Δέλτα Σίγματος» αντί για το αναμενόμενο «του Δέλτα Σίγμα», απόδειξη, λέει η φίλη μου, και συμφωνώ, ότι το λαϊκό γλωσσικό αίσθημα δεν ανέχεται την ακλισιά. Και οι αρχαίοι έκλιναν σποραδικά και σπανίως το σίγμα, αν θυμάμαι καλά.

* Και για να μείνουμε στο ίδιο θέμα, σε άρθρο του in.gr για κινηματογραφικό αφιέρωμα διαβάζουμε τον τίτλο: «Ξαφνικά φέτος το καλοκαίρι» σε Ριβιέρα και Λαΐς. Όμως οι τίτλοι κλίνονται. Αν ο δεύτερος κινηματογράφος λεγόταν, π.χ., Δαναός, κανείς δεν θα έλεγε «σε Ριβιέρα και Δαναός», έτσι δεν είναι; Οπότε και «σε Ριβιέρα και Λαΐδα».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Λερναίο κείμενο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , , | 241 Σχόλια »

Drone, δηλαδή δρόνος

Posted by sarant στο 2 Ιουνίου, 2017

Επί δεκαετίες ήταν περιορισμένα στον στρατιωτικό τομέα, στις αρχές του αιώνα έκαναν την εμφάνισή τους και σε μη στρατιωτικές χρήσεις, πριν από πέντε χρόνια ήταν ακόμα καινοτομία, σήμερα η τιμή τους έχει πέσει τόσο που τα αγοράζουν και οι ιδιώτες που έχουν μανία με τις καινούργιες συσκευές, οι γκατζετάκηδες, χωρίς να ξέρουν και πολύ τι θα τα κάνουν. Υπόσχονται να φέρουν επανάσταση σε πολλές πτυχές της ανθρώπινης δραστηριότητας, από τις παραδόσεις αλληλογραφίας στις μεγαλουπόλεις ίσαμε τις φτηνές κινηματογραφήσεις τοπίων, αλλά και κάμποσες απειλές, σε σημείο που οι ολλανδικές αρχές, όπως διαβάζω, έχουν εκπαιδεύσει αετούς να προστατεύουν ευαίσθητες εγκαταστάσεις από ενδεχόμενες επιθέσεις με τέτοια αντικείμενα.

Ποια αντικείμενα; Θα το καταλάβατε ότι εννοώ τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη (ΜΕΑ), όπως τα λέει η Αεροπορία μας. Ο αγγλικός όρος είναι Unmanned Aerial Vehicle (UAV) στην επίσημη ορολογία και drone στην καθομιλουμένη. Ο επίσημος όρος δεν θα με απασχολήσει ιδιαίτερα, άλλωστε και η υπάρχουσα απόδοσή του μια χαρά είναι -για τις στρατιωτικές μονάδες.

Στο σημείωμα αυτό θα εξετάσουμε πώς μπορεί να αποδοθεί ο όρος της καθομιλουμένης, ο όρος drone. Υποστηρίζω ότι η καλύτερη απόδοση είναι ο εξελληνισμός, δηλαδή να πούμε «δρόνος». Τη λύση αυτή την εφαρμόζω στα προσωπικά μου κείμενα και στις μεταφράσεις μου, και όταν πριν από τρία χρόνια είχε βρεθεί ο Σήφης ο κροκόδειλος σε εκείνη τη λίμνη της Κρήτης, και έγινε κατορθωτό να βιντεοσκοπηθεί χάρη σε έναν δρόνο, αυτή την απόδοση είχα χρησιμοποιήσει στο άρθρο μου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Νεολογισμοί, Ορολογία | Με ετικέτα: , , | 224 Σχόλια »

Τα «έγγραμμα» πεντάλεπτα του κ. Μπαμπινιώτη

Posted by sarant στο 13 Νοέμβριος, 2015

Η επανάσταση της πληροφορικής έχει γεννήσει χιλιάδες όρους, από τους οποίους αρκετοί, πολλές δεκάδες ή εκατοντάδες, έχουν γίνει στοιχείο της καθημερινής ζωής, κάτι πολύ λογικό αφού ένα από τα χαρακτηριστικά της επανάστασης αυτής είναι πως η χρήση της τεχνολογίας έχει εκδημοκρατιστεί. Οι όροι έχουν όλοι τους σχεδόν εισαχθεί από τα αγγλικά και έχουν μεταφερθεί στα ελληνικά με μικρότερη ή μεγαλύτερη επιτυχία.

Συχνά, ο αγγλικός όρος με τον ελληνικό συνυπάρχουν και χρησιμοποιούνται σε διαφορετικά επίπεδα ύφους, πιο επίσημος ο ελληνικός όρος, πιο λαϊκός ο αγγλικός, κομπιούτερ και υπολογιστής, ιντερνέτ και Διαδίκτυο. Στον προφορικό λόγο και μεταξύ συναδέλφων χρησιμοποιούμε περισσότερο τους αγγλικούς όρους, όταν γράφουμε πιο πολύ τους ελληνογενείς. Κάποιοι ελληνικοί όροι είναι άγνωστοι στον πολύ κόσμο, αλλά, αν συγκρίνουμε με μια προηγούμενη τεχνολογική επανάσταση που επίσης προκάλεσε μαζική εισροή όρων στο λεξιλόγιό μας, εννοώ το αυτοκίνητο, μάλλον καλά τα έχουμε καταφέρει με τους όρους της πληροφορικής. Το λέω αυτό διότι ενώ οδηγώ αυτοκίνητο δεν ξέρω τους ελληνογενείς όρους για το καρμπιρατέρ, το γκάζι ή το παρμπρίζ (αλεξήνεμο το λένε; ) -όμως ξέρω την ελληνογενή ονομασία όλων των εργαλείων του υπολογιστή μου έστω κι αν συχνά χρησιμοποιώ τον αγγλικό όρο.

Ένας όρος που έχει πονοκεφαλιάσει πολύ κόσμο για την απόδοσή του είναι ο όρος online (on line, on-line), που χρησιμοποιείται ως επίθετο (online sales) και ως επίρρημα (I am online).

Μια λύση, βέβαια, είναι να δεχτούμε τον όρο ως ασυμμόρφωτο δάνειο (τύπου ‘παρμπρίζ’) και αυτό ακριβώς κάναμε άλλωστε, αφού ο όρος έχει μπει στην ελληνική γλώσσα και καθημερινή ζωή πολύ πριν από την ορμητική είσοδο των ηλεκτρονικών υπολογιστών σε κάθε σπίτι -θυμάμαι (αλλά δεν μπορώ να βρω) τη γελοιογραφία του Γιάννη Ιωάννου με τη γιαγιά στην τράπεζα να θρηνεί που «έπεσε το ονλάιν». Φυσικά, αν το χρησιμοποιήσουμε έτσι στον γραπτό μας λόγο, θα το γράψουμε ελληνικά -ονλάιν- αν γράφουμε ελληνικό κείμενο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λεξικογραφικά, Νεολογισμοί, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , | 167 Σχόλια »

Το παλικάρι και το μπούλινγκ

Posted by sarant στο 3 Μαρτίου, 2015

GiakoumakisΚοντεύει να κλείσει μήνας από τη μέρα που εξαφανίστηκε ο Βαγγέλης Γιακουμάκης, εικοσάχρονος σπουδαστής της Γαλακτοκομικής Σχολής των Ιωαννίνων με καταγωγή από το Ρέθυμνο. Η υπόθεση πήρε νέα τροπή χτες, καθώς η Έλενα Ακρίτα, από τη στήλη της στα Νέα, δημοσίευσε ανοιχτή επιστολή προς τον αρμόδιο υπουργό Γιάννη Πανούση, στην οποία διατυπώνει σοβαρότατες καταγγελίες, όπως ας πούμε σχετικά με τη σπουδή του αστυνομικού διευθυντή Ηπείρου να αποκλείσει το ενδεχόμενο να έπεσε θύμα μπούλινγκ ο νεαρός σπουδαστής αλλά και κυρίως ότι πρωτοκλασάτος Κρητικός βουλευτής κάλυπτε μια συμμορία τραμπούκων που δρούσαν στη σχολή και μεσολάβησε για να μην αποβληθούν «τα παιδιά».

Δεν ξέρω κατά πόσο ισχύουν οι καταγγελίες, αν και έχω εμπιστοσύνη στη σοβαρότητα της Έλενας Ακρίτα. Από όσα έχω ακούσει για την υπόθεση φαίνεται πολύ πιθανό να συνέβαιναν πράγματι πράξεις μπούλινγκ για μεγάλο διάστημα, από κάποιους συμμαθητές και του Βαγγέλη που (όπως ακούστηκε) δεν τον έβρισκαν τόσο λεβέντη όσο θα ήθελε ο κάλος που έχουν στο μυαλό τους και έβρισκαν ότι τους ντροπιάζει, καθότι και εκείνοι Κρητικοί -ή που τον τραμπούκιζαν επειδή απλώς ήταν διαφορετικός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων, Νεολογισμοί, Ορολογία | Με ετικέτα: , , | 322 Σχόλια »

Είναι βιώσιμο το ελληνικό χρέος;

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2015

Η ερώτηση αυτή ακούγεται συνεχώς τον τελευταίο καιρό και ένα σωρό άρθρα έχουν γραφτεί για τη βιωσιμότητα του χρέους, ερώτηση πολύ επίκαιρη ειδικά σήμερα, που πραγματοποιείται η έκτακτη συνεδρίαση της Ευρωομάδας.

Από πρώτη ματιά, φαίνεται όχι απλώς δυσβάστακτο αλλά αβάσταχτο το βάρος του ελληνικού χρέους, τόσο σε απόλυτους αριθμούς όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ. Από την άλλη, σωστά υποστηρίζουν κάποιοι ότι το ζητούμενο δεν είναι η πλήρης εξόφληση του χρέους, αλλά η συγκράτησή του, ο περιορισμός του σε διαχειρίσιμα επίπεδα. Ωστόσο, η τωρινή διευθέτηση, που στηρίζεται στη δέσμευση της προηγούμενης κυβέρνησης ότι η χώρα θα πετυχαίνει συνεχώς θηριώδη πρωτογενή πλεονάσματα (πάνω από 4% επί πολλά συναπτά έτη), ασφαλώς φαίνεται ανέφικτη και αυτό το αναγνωρίζουν όλοι σχεδόν. Άρα, από την άποψη αυτής της διευθέτησης το χρέος είναι μη βιώσιμο.

Μπορείτε να επιχειρηματολογήσετε υπέρ ή εναντίον αυτής της θέσης -αλλά δεν είναι αυτό το βασικό αντικείμενο του άρθρου. Ως γνωστόν, εμείς εδώ λεξιλογούμε, κι έτσι η ερώτηση του τίτλου, αν και κάπως παραπλανητική στη διατύπωσή της, έχει γλωσσικό χαρακτήρα.

Για να την θέσω αλλιώς, είναι σωστό να χρησιμοποιούμε τον όρο «βιώσιμος» για το χρέος μιας οποιασδήποτε χώρας ή πρόκειται για σολοικισμό;

Αφορμή παίρνω από ένα άρθρο του Γ. Μπαμπινιώτη στο Βήμα της Κυριακής που μας πέρασε, με τίτλο «Τα Ελληνικά της πίκρας» (στίχος του Ελύτη), στο οποίο ο καθηγητής εξετάζει τρεις «πικρές» λέξεις που έχουν γίνει επίκαιρες τα τελευταία χρόνια: κρίση, βιώσιμο χρέος, τρόικα. Συμφωνώ με όσα λέει για την τρόικα και έχω μια δευτερεύουσα διαφωνία σε σχέση με την κρίση (όπως λέω και εδώ). Για τον όρο «βιώσιμο χρέος», ο κ. Μπαμπινιώτης έχει σοβαρές ενστάσεις, που τις αναδημοσιεύω εδώ:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μεταφραστικά, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , , , | 185 Σχόλια »

Τα τούρκικα καΐκια του Γ. Καρατζαφέρη

Posted by sarant στο 12 Νοέμβριος, 2014

Μετά την ήττα του στις εκλογές του 2012, όταν το κόμμα του, το Λάος, έμεινε εκτός Βουλής και τα περισσότερα στελέχη του μετακόμισαν σε πολυτελέστερα διαμερίσματα της γαλάζιας πολυκατοικίας, μερικοί ακόμα και στα υπουργικά της ρετιρέ (ενώ κάποιοι άλλοι προτίμησαν τα χρυσαβγίτικα υπόγειά της), ο Γιώργος Καρατζαφέρης έκανε μια αναπάντεχα καλή εμφάνιση στις ευρωπαϊκές εκλογές του φετινού Μάη, όταν παραλίγο να πιάσει το όριο του 3% κι έδειξε ότι είχαν βιαστεί όσοι τον είχαν θεωρήσει πολιτικά ξοφλημένο.

Στη συνέχεια, το όνομά του ακούστηκε κι άλλες φορές, πάντοτε σε σχέση με την προσπάθεια συσπείρωσης όλων των δυνάμεων της δεξιάς, αλλά προχτές δέχτηκε ένα πλήγμα που μπορεί ν’ αποδειχτεί καίριο, αφού, όπως γράφτηκε, έχει φθάσει στη Βουλή εισαγγελικό αίτημα για έλεγχο του πόθεν έσχες του, με αφορμή εμβάσματα ύψους 1,65 εκατ. ευρώ από μεσάζοντες των ελικοπτέρων Super Puma στις υπεράκτιες εταιρείες Catalina Ltd και Homeric, οι οποίες φέρονται να ανήκουν στον ίδιο τον Γ. Καρατζαφέρτη και σε συγγενικά του πρόσωπα. Γράφτηκε επίσης ότι αυτές οι δυο οφ-σορ εταιρείες εδρεύουν στα νησιά Τερκς και Κάικος της Καραϊβικής και έχουν ιδρυθεί το 1992 και το 1983, ενώ κατά το δημοσίευμα δεν έχουν δηλωθεί στα «πόθεν έσχες» του κ. Καρατζαφέρη, γεγονός που από μόνο του τον βαρύνει, δεδομένου ότι ο νόμος απαγορεύει στους πολιτικούς και στους συγγενείς τους οποιαδήποτε σχέση με οφ-σορ εταιρείες.

Τα επίμαχα εμβάσματα φαίνεται να έγιναν το 2000. Αξίζει να σημειωθεί ότι την εποχή εκείνη ο σημερινός πρόεδρος του ΛΑΟΣ ήταν ένας απλός βουλευτής της ΝΔ -τη χρονιά εκείνη διαγράφτηκε με αφορμή την κριτική του προς τον Άρη Σπηλιωτόπουλο, και λίγο αργότερα ίδρυσε το ΛΑΟΣ, που όμως πρώτη φορά κατέβηκε ως κόμμα σε εκλογές το 2004.

Κάποια δημοσιεύματα έσπευσαν να προεξοφλήσουν την παραίτηση του αρχηγού του ΛΑΟΣ, ο ίδιος όμως χαρακτήρισε «προσωπική υπόθεση» τις οφ-σορ και δήλωσε ότι δεν παραιτείται και έχει εμπιστοσύνη στην ελληνική δικαιοσύνη (αυτό δεν άκουσα να το δήλωσε, αλλά επειδή το δηλώνουν όλοι οι πολιτικοί που μπλέκουν σε δικαστικά, μπαίνει πια αυτόματα).

Ασφαλώς η υπόθεση έχει ακόμα πολύ ψωμί, και κανείς δεν ξέρει αν θα αποδειχτεί εκρηκτική ή αν, όπως συνήθως συμβαίνει, θα ξεφουσκώσει και θα σβήσει αφήνοντας έναν ρόγχο. Μπορείτε να την σχολιάσετε αν θέλετε, αλλά επειδή εμείς εδώ λεξιλογούμε το υπόλοιπο άρθρο θα αναφερθεί στα λεξιλογικά της υπόθεσης.

Και καταρχάς, πρέπει να συγχαρούμε τον παλαίμαχο αρχηγό του ΛΑΟΣ διότι η μία από τις δύο οφ-σορ που φέρεται να ίδρυσε (αν δεν κάνω λάθος, δεν αρνείται την ύπαρξή τους) έχει την ελληνοπρεπή επωνυμία Homeric Ltd. Επιβεβαιώνοντας το γνωστό ρητό για τον πατριωτισμό, ο κ. Καρατζαφέρης φροντίζει ακόμα και σε φαινομενικά άσχετες στιγμές να διατρανώνει στην άλλη άκρη του κόσμου το μεγαλείο του ελληνικού πολιτισμού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γεωγραφία, Επικαιρότητα, Ορολογία, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , | 1.363 Σχόλια »

Μια καινούργια και ύποπτη λέξη

Posted by sarant στο 27 Αύγουστος, 2014

Το ιστολόγιό μας ζει από τις λέξεις και για τις λέξεις, όσο κι αν συχνά ξεστρατίζει σε άλλα μονοπάτια, οπότε δύσκολα θα μπορούσε ν’ αφήσει ασχολίαστες τις δηλώσεις του μητροπολίτη Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικολάου, στις οποίες γίνεται αναφορά σε μια «καινούργια και ύποπτη λέξη».

Η καινούργια και ύποπτη αυτή λέξη, είναι η ομοφοβία. Συγκεκριμένα, ο άγιος Μεσογαίας δήλωσε ότι: «το πρόβλημα είναι ότι, ενώ στην επικεφαλίδα [το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο] μιλάει και για ξενοφοβία, κάπου μέσα του είναι κρυμμένη και μια άλλη καινούργια και ύποπτη λέξη, η «ομοφοβία»».

Είχα την εντύπωση ότι όσα θα πω παρακάτω, εννοώ τα θέματα ορολογίας και λεξικογραφίας, τα έχουμε συζητήσει ξανά στο ιστολόγιο, αλλά μια αναζήτηση στο γκουγκλ μού έδειξε πως μάλλον λάθος έκανα, κι έτσι προέκυψε το σημερινό άρθρο.

Θα συμφωνήσω με τον άγιο Μεσογαίας ότι η λέξη «ομοφοβία» είναι σχετικά καινούργια. Σύμφωνα με το etymonline.com, η αντίστοιχη αγγλική λέξη που είναι πρότυπό της, η homophobia, δεν έχει ούτε μισόν αιώνα ζωής, αφού καταγράφεται πρώτη φορά το 1969. Όσο για την ελληνική ομοφοβία, μια πρόχειρη έρευνα που έκανα εντοπίζει τις πρώτες της ανευρέσεις γύρω στο 2004. Μάλιστα, στην παλιότερη εμφάνιση που βρήκα, στο περιοδικό ΑΝΤΙ (2004), δίνεται μαζί σε παρένθεση και ο αγγλικός όρος, σημάδι πως επρόκειτο για νεολογισμό.

Δέκα χρόνια ή και πενήντα δεν είναι τίποτα για ένα τόσο αργοκίνητο πράγμα όπως η γλώσσα: γλωσσολογικά μιλώντας, η ομοφοβία είναι καινούργια λέξη, παρά το γεγονός ότι το φαινόμενο που περιγράφει, δηλαδή ο παθολογικός φόβος, η αποστροφή, το μίσος και οι διακρίσεις κατά των ομοφυλοφίλων είναι πανάρχαιο. Αλλά βέβαια, 0 Χίτλερ δεν χρειαζόταν ειδική ορολογία για να στείλει τους ομοφυλόφιλους σε στρατόπεδα φορώντας τους το ροζ τρίγωνο.

Δεν έχω πρόχειρη την τελευταία έκδοση του λεξικού Μπαμπινιώτη για να δω αν περιλαμβάνει τον όρο «ομοφοβία» (και «ομοφοβικός»). Στη δεύτερη έκδοση, τη μόνη που έχω μαζί μου εδώ, δεν λημματογραφείται ο όρος, αλλά αυτό δεν λέει και πολλά αφού αυτή εκδόθηκε το 2005. (Προσθήκη: Η τέταρτη έκδοση (2012), με ενημερώνουν, λημματογραφεί: ομοφοβία, ομοφοβικός, ομοφοβικά).

Στα ελληνικά, η λέξη «ομοφοβία», που όπως είπαμε έχει μπει στη γλώσσα μας τα τελευταία δέκα χρόνια, συνάντησε (και ίσως ακόμα συναντάει) κάποιαν αντίσταση ωσότου γίνει αποδεκτή, όπως συμβαίνει σε πολλές περιπτώσεις νεολογισμών, ιδίως όταν υπάρχουν εναλλακτικές προτάσεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Λεξικογραφικά, Ληξιαρχεία λέξεων, Νεολογισμοί, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , | 436 Σχόλια »

Το μπούμερανγκ του Τζήμερου και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Αύγουστος, 2014

Σύμφωνα με την ορολογία που συνηθίζουμε να χρησιμοποιούμε στο ιστολόγιο, ο Νόμος του Μπούμερανγκ ορίζει πως όταν κάποιος στο Διαδίκτυο θελήσει να καυτηριάσει τα γλωσσικά λάθη ή τις λειψές γνώσεις κάποιου άλλου, γίνεται μια συνωμοσία του σύμπαντος και στην ίδια πρόταση κάνει κι ο ίδιος γλωσσικό ή άλλο λάθος. Ωστόσο, ένας φίλος μού υπέδειξε χτες ότι υπάρχει ήδη παλιότερη και καθιερωμένη ονομασία για το φαινόμενο αυτό, τουλάχιστον στα αγγλικά: ονομάζεται νόμος του Μέφρι (Muphry’s law), που είναι βέβαια εξεπίτηδες λαθεμένη γραφή του νόμου του Μέρφι. Σύμφωνα με την αγγλική Βικιπαίδεια, ο νόμος του Μέφρι λέει ότι: when a person criticises another’s editing or proofreading, there will be a mistake of a similar kind in that criticism.

tzimeroboomerangΤο συμβούλιο ορολογίας του ιστολογίου θα συνεδριάσει προσεχώς για να αποφασίσει αν θα συμμορφωθούμε με τη διεθνή ορολογία ή αν θα διατηρήσουμε και τον δικό μας όρο έστω σαν τοπική παραλλαγή (όπως συμβαίνει συχνά με τους νόμους και τα φαινόμενα της Φυσικής, που σε κάποια χώρα μπορεί να λέγονται αλλιώς, τιμώντας άλλον επιστήμονα). Προς το παρόν όμως, ας κρατήσουμε τον όρο «μπούμερανγκ» για τα σημερινά μεζεδάκια μας, μια και ένα από τα κύρια πιάτα τους είναι ακριβώς η μεγαλοπρεπής γκάφα του κ. Θάνου Τζήμερου.

Ο κ. Τζήμερος έτυχε να δει πρόσφατα (ασφαλώς σε κάποια ΔΟΥ) μια χειρόγραφη πινακίδα που έγραφε ΜΗΤΡΟΩ αντί ΜΗΤΡΩΟ. Όπως θα έκαναν πολλοί, τη φωτογράφησε και την ανέβασε στο Τουίτερ, συνοδεύοντάς την με ένα ειρωνικό σχόλιο. Επειδή όμως (σε αντίθεση με τους πολλούς) έπρεπε οπωσδήποτε να ιδεολογικοποιήσει την ανορθογραφία, παρασύρθηκε και φλυάρησε στον σχολιασμό, μην ακολουθώντας το σοφό παράδειγμα του ηγεμόνα από τη Δυτική Λιβύη, που μετρούσε τα λόγια του για να μην ξεφουρνίσει καμιά κοτσάνα. Κι έτσι, νομοτελειακά θα έλεγε κανείς, έπεσε θύμα του Νόμου του Μπούμερανγκ (ή του Μέφρι, αν προτιμάτε), αφού τα ρήματα κλίνονται βεβαίως και δεν κλείνονται.

(Όπου θυμάμαι την παλιά κωμωδία του Άννινου, όπου ο δάσκαλος, μιλώντας για την υπηρέτρια, λέει «της Μαριγούς» και ακολουθεί ο διάλογος:

– Δεν με λένε Μαριγού, Μαριγώ με λένε!

– Ναι αγαπητή μου, αλλά κλίνεσαι.

– Και γιατί να κλείνομαι; Καμιά ασκημομούρα είμαι;

– Όχι Θάνο μου, μια χαρά είσαι).

* Αλλά αν το πάθημα του κ. Τζήμερου είναι απλώς αστείο, σκέφτομαι πως μετά την επίσκεψη στην Εφορία πολλοί φορολογούμενοι θα σκεφτούν όχι το Μητρώο, όχι το ανύπαρκτο τζημερικό ρήμα «μητρόω», αλλά το πολύ απειλητικό «μητρώω»….

* Και ενώ η εκεχειρία που αποφασίστηκε στη Γάζα δεν κράτησε παρά ελάχιστες από τις 72 ώρες που είχαν αρχικά συμφωνηθεί, προσέχω σε ένα άρθρο το εξής απόσπασμα: Από τότε που ο Ανδρέας Παπανδρέου μετέτρεψε τα κολλητιλίκια με τους Καντάφι και τους Σιχανούκ του κόσμου σε ελληνική εξωτερική πολιτική, το ελληνικό zeitgeist έβαφε το Μεσανατολικό πεντακάθαρα ασπρόμαυρο, και γι’ αυτό υποθέτω σήμερα η Ελλάδα είναι η πιο αντισημιτική χώρα του δυτικού κόσμου…

Ασφαλώς δεν συμφωνώ με την ανάλυση, για πολλούς λόγους μεταξύ των οποίων ότι γράφεται σε μια εποχή όπου, εδώ και αρκετά χρόνια, ο όρος «ελληνική εξωτερική πολιτική» έχει πάρει τη θέση που είχε κάποτε ο Αλβανός τουρίστας. Όμως με παραξενεύει η αναφορά του Σιχανούκ πλάι στον Καντάφι. O Καμποτζιανός ηγέτης, απ’ όσο θυμάμαι, ποτέ δεν είχε ιδιαίτερες φιλίες με τον Ανδρέα Παπανδρέου -αναρωτιέμαι αν ο αρθρογράφος τον μπέρδεψε με κάποιον άλλον ή αν χρησιμοποιεί το όνομα Σιχανούκ σαν το αρχέτυπο του τριτοκοσμικού αυταρχικού ή «γραφικού» (για τους Αμερικανούς) ηγέτη.

* Γράψαμε και χτες για την ανοησία που διαδίδεται στη μπλογκόσφαιρα, ότι δήθεν ο φετινός Αύγουστος είναι πολύ σπάνιος διότι έχει 5 Παρασκευές, 5 Σάββατα και 5 Κυριακές, και ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει δήθεν κάθε… 823 χρόνια. Όπως είπαμε και χτες, για να έχει 5 παρασκευοσαββατοκύριακα κάποιος μήνας πρέπει η πρώτη μέρα του μηνός να πέφτει Παρασκευή, κι αυτό συμβαίνει πολύ συχνά, χοντρικά κάθε εφτά χρόνια. Η απορία μου όμως είναι άλλη. Πώς εξηγείται αυτό το απίθανο 823; Πώς το λογάριασε εκείνος που το σκέφτηκε; Γιατί κάθε 823 κι όχι κάθε 868 ή κάθε 853 ή κάθε 883 χρόνια; Σκέφτηκα μήπως είναι κάποιο γινόμενο, αλλά το 823 είναι πρώτος αριθμός, οπότε το μυστήριο παραμένει.

* Η γονατογραφία της εβδομάδας, πολύ ταιριαστά παρουσιάστηκε σε ένα άρθρο για… τα πόδια των ποδηλατών. Το αρχικό άρθρο του in.gr αποτελεί μνημείο τσαπατσουλιάς, καθώς περιέχει ίσαμε δέκα ορθογραφικά λάθη, που μερικά βγάζουν μάτι. Και, σαν κερασάκι στην τούρτα, ανέφερε ότι έχουν συμβεί πολλά σκάνδαλα με ντοπαρισμένους ποδηλάτες, «με ποιο (sic) γνωστή περίπτωση αυτή του Νιλ Άρμστρονγκ». Βεβαίως ο απατεώνας ήταν ο Λανς, και στο in.gr το είδαν και το διόρθωσαν, αφήνοντας την τούρτα χωρίς κερασάκι. Σε ιστότοπους που αναδημοσίευσαν την είδηση, το κερασάκι μένει άθικτο στη θέση του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορολογία, Ομόηχα | Με ετικέτα: , , , , | 203 Σχόλια »

Όταν έκλαψε ο Σήφης

Posted by sarant στο 22 Ιουλίου, 2014

Ο Σήφης του τίτλου είναι βέβαια ο κροκόδειλος που βρέθηκε στο φράγμα Ποταμών στο Ρέθυμνο και που παρά την κινητοποίηση και τη μετάκληση ειδικού ερπετολόγου δεν έχει γίνει ακόμα μπορετό να τον πιάσουν -άλλωστε έχει μετατραπεί και σε είδος αξιοθέατο της περιοχής, παρόλο που λίγοι τον έχουν δει. Και άλλα ονόματα του έχουν δώσει, Μανωλιός ας πούμε, αλλά εμείς θα μείνουμε στο «Σήφης», Σήφης Αμαριωτάκης αν θέλετε και το επίθετο.

Η ιδέα να γράψω κάτι για τον Σήφη μού ήρθε όταν είδα προχτές στο φόρουμ της Λεξιλογίας ένα βιντεάκι που το τράβηξε ένα μη επανδρωμένο ιπτάμενο όχημα, drone που το λένε οι αγγλοσάξονες, το οποίο πέταξε πάνω από τη λίμνη και βιντεοσκόπησε τον Σήφη την ώρα που εκείνος πλατσούριζε στα ρηχά. Βέβαια, επειδή στη Λεξιλογία δεν συχνάζουμε κανονικοί άνθρωποι, το βιντεάκι αυτό είχε προστεθεί στο νήμα όπου συζητούσαμε την απόδοση της λέξης drone στα ελληνικά. Για να μη σας μείνει η απορία, έχουμε δεχτεί και χρησιμοποιούμε τον νεολογισμό «δρόνος» εξελληνίζοντας την ξένη λέξη, μια λύση που τη βρίσκω πολύ καλή αν και αμφιβάλλω κατά πόσο θα τη δεχτούν οι φορείς της ορολογίας αφού για να γίνει δεκτός ένας ελληνικός όρος πρέπει αφενός να είναι τρισχιλιετής και αφετέρου να έχει περισσότερες συλλαβές απ’ όσα γράμματα έχει ο αντίστοιχος αγγλικός όρος.

Επιπλέον, ο δρόνος που τράβηξε το βιντεάκι με τον Σήφη είχε ως χειριστή του τον ιδιοκτήτη του που λέγεται Νίκος Σαράντος, οπότε ως Νίκος Σαραντάκος ένιωσα ότι έπρεπε να γράψω για το θέμα. Ιδού λοιπόν το βιντεάκι:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ζωολογία, Ιστορίες λέξεων, Ορθογραφικά, Ορολογία, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 283 Σχόλια »

Οι λέξεις της Ιζαμπώς

Posted by sarant στο 7 Φεβρουαρίου, 2014

Προχτές ανέβασα ένα άρθρο γραμμένο από τον φίλο Κορνήλιο, σχετικά με ορισμένες λέξεις και ορισμένα λάθη στο μυθιστόρημα «Πριγκιπέσα Ιζαμπώ» του Άγγελου Τερζάκη. Έκανα κι εγώ μερικά σχόλια σε εκείνο το άρθρο, αλλά δεν έγραψα όσα ήθελα επειδή θα παραμάκραινε το άρθρο, οπότε τα προσθέτω τώρα, στη σημερινή δημοσίευση.

Είπαμε ότι το μυθιστόρημα του Τερζάκη, που εκτυλίσσεται στην εποχή της Φραγκοκρατίας, περιέχει αρκετές λέξεις της εποχής, άγνωστες στον σημερινό αναγνώστη, και γι’ αυτό ο ίδιος ο συγγραφέας στο τέλος του βιβλίου του παραθέτει γλωσσάρι με πάνω από 100 λήμματα. Τα λήμματα εκείνα ήταν λέξεις της εποχής. Στην επανέκδοση του βιβλίου, προστέθηκαν κι άλλα λήμματα, όχι μόνο της εποχής, από τον επιμελητή Άγγελο Αφρουδάκη.

Λογαριάζω να παρουσιάσω εδώ αυτό το (επαυξημένο) γλωσσάρι, αλλά πρώτα θέλω να πω μερικά πράγματα για το μυθιστόρημα, που τα έχω πάρει από το βιβλίο του Κ. Δημάδη «Δικτατορία – Πόλεμος και πεζογραφία 1936-1944» (Γνώση, 1991) -και ευχαριστώ πολύ τον Κορνήλιο που μου έστειλε τα σχετικά αποσπάσματα.

Λοιπόν, το μυθιστόρημα του Τερζάκη, όπως είπαμε στο προηγούμενο άρθρο, είχε αρχικά δημοσιευτεί σε συνέχειες στην Καθημερινή το 1937, ενώ σε μορφή βιβλίου εκδόθηκε το 1945, πολύ επαυξημένο. Η αρχική μορφή περιλαμβάνει 2 μέρη και έχει συνολικά έκταση 83.500 περίπου λέξεις. Η τελική μορφή περιλαμβάνει 3 μέρη και έχει συνολικά έκταση 228.000 περίπου λέξεις -υπερδιπλασιασμός. Για να το δείξουμε αλλιώς, το τρίτο (νέο) μέρος έχει έκταση μεγαλύτερη απ’ό,τι ολόκληρη η πρώτη μορφή του έργου στην εφημερίδα.

Κάτι άλλο ενδιαφέρον είναι ότι, και στο κομμάτι του έργου που είναι κοινό στις δύο μορφές, ο Τερζάκης έχει κάνει εκτεταμένες αλλαγές, έχει αλλάξει περίπου το 27% των λέξεων. Τι είδους αλλαγές είναι αυτές; Επειδή η πρώτη μορφή του έργου δεν νομίζω να έχει εκδοθεί σε βιβλίο κι επειδή δεν έχω στη διάθεσή μου τα σχετικά φύλλα της εφημερίδας όπου δημοσιεύτηκε, στηρίζομαι και πάλι στην εργασία του Κ. Δημάδη, απ’ όπου σταχυολογώ:

Μορφή 1937                                                   Μορφή 1945

αναμονή                                                          απαντοχή

ρουθούνισμα                                                   βρούχισμα

ρούχο                                                              αντερί

νόθος                                                               μούλος

σάλπιγγα                                                         βούκινο

φώναξε                                                            ρέκαξε

ναύαρχος                                                         αμιράλης

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Λεξικογραφικά, Λογοτεχνία, Μεσαίωνας, Ορολογία, Πεζογραφία | Με ετικέτα: , , , , , | 136 Σχόλια »

Απεχθές ή επαχθές;

Posted by sarant στο 24 Ιανουαρίου, 2014

Παρόλο που το ζήτημα αυτό το συζητήσαμε χτες στα σχόλια άλλου (άσχετου) άρθρου, νομίζω ότι αξίζει να αφιερώσουμε και ειδικό σημείωμα, αν μη τι άλλο για να δω αν έχω καταλάβει σωστά τις έννοιες. Έπειτα, ένα γλωσσικό ιστολόγιο σαν το δικό μας δεν μπορεί να μείνει αδιάφορο για μια λέξη που, έστω και στιγμιαία, τράβηξε πάνω τις τους προβολείς, ιδίως αν υπάρχει στη μέση και μπέρδεμα εννοιών.

Διότι, μπέρδεμα υπάρχει. Η ιστορία ξεκίνησε προχτές, όταν, σε συνέντευξή του στον ραδιοσταθμό Στο Κόκκινο, ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Γιώργος Σταθάκης υποστήριξε ότι υπάρχουν δύο κατηγορίες δημόσιου χρέους, αφενός το χρέος που δανείζεται μια χώρα ελεύθερα από τις αγορές εκδίδοντας ομόλογα, και αφετέρου το διμερές χρέος, όταν η χώρα δανείζεται για να κάνει κάτι, π.χ. ένα εξοπλιστικό πρόγραμμα. Αυτό το δεύτερο είδος δημόσιου χρέους, αν τα χρήματα δεν φτάσουν ποτέ στη χώρα λόγω διαφθοράς, λέγεται ΕΠΑΧΘΕΣ χρέος, οπότε μπαίνει ζήτημα διαγραφής του. Στην περίπτωση της Ελλάδας, το χρέος αυτό «είναι περίπου στο 5%. Η μεγάλη πλειοψηφία του χρέους, πάνω από το 90%, είναι παραδοσιακό, δημόσιο χρέος των αγορών, δηλαδή των ομολόγων. Εκεί δεν υπάρχει νομική διαδικασία για να αμφισβητηθεί» (περισσότερα εδώ, όπου και το ηχητικό απόσπασμα της εκπομπής -το επίμαχο σημείο είναι από το 4.30 ώς το 6.00 περίπου)

Η συνέντευξη προκάλεσε πολλά σχόλια και όχι μόνο από πλευράς ορολογίας. Ο Γ. Σταθάκης έδωσε νέα συνέντευξη, στην οποία ναι μεν ξεκαθάρισε τη θέση του από πλευράς ουσίας αλλά τα έμπλεξε περισσότερο από πλευράς ορολογίας. Θα παραθέσω εκτενές απόσπασμα της συνέντευξης (ολόκληρη εδώ).

-Κύριε Σταθάκη, έχει ξεσπάσει μια κόντρα ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αξιωματική αντιπολίτευση για την οικονομία και το ελληνικό χρέος, με αφορμή τις δηλώσεις σας ότι μόλις το 5% του ελληνικού χρέους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως επαχθές. Ποιά είναι η ουσία της κόντρας αυτής;

-Η άποψή μου έχει να κάνει με το πως χαρακτηρίζεται το χρέος επαχθές με βάση το διεθνές δίκαιο. Και το επαχθές είναι το διμερές. Η Ελλάδα δεν έχει διμερές χρέος, έχει 95% χρέος που προέρχεται κανονικά από τις αγορές. Όλες οι κατηγορίες χρέους διαγράφονται όπως έγινε με το PSI και το χρέος που έχει η Ελλάδα προς τους εταίρους το οποίο έχει έμμεσα κουρευτεί δύο φορές και καιρός είναι να κουρευτεί και τρίτη. Άρα υπήρξε μια παρανόηση από την πλευρά του κ. Κεδίκογλου που συνέδεσε το επαχθές με το ότι αυτό είναι το μόνο χρέος που κουρεύεται και όχι άλλες κατηγορίες χρέους, κάτι που είναι λάθος.

-Κύριε Σταθάκη, ο πρώτος που χρησιμοποίησε τον όρο «επαχθές χρέος» (odious debt) ήταν ο ρώσος διεθνολόγος Αλεξάντερ Σακ στο Παρίσι το 1927.

-Βεβαίως.

-Προσδιόρισε ότι ένα χρέος νομικά είναι «απεχθές» όταν: α)Η κυβέρνηση της χώρας προχώρησε στο δανεισμό να χωρίς ο λαός να γνωρίζει και να δώσει την συγκατάθεση του. β)Το δάνειο σπαταλήθηκε σε δραστηριότητες που δεν είναι υπέρ του συμφέροντος του λαού και δεν τον ωφέλησαν και γ)οι πιστωτές ήταν ενήμεροι για όλα αυτά και αδιαφόρησαν και σφύριζαν αδιάφορα. Τα 110 δισεκ. ευρώ του πρώτου μνημονίου δεν εμπίπτουν σε αυτές τις περιπτώσεις;

-Είναι πολύ διαφορετικό. Γιατί για τα 110 δισεκ. ευρώ του πρώτου μνημονίου γίνεται δικαίως κριτική ότι στόχος ήταν να διασώσει ή να ευνοήσει τις τράπεζες της Γαλλίας και της Γερμανίας. Αλλά το χρέος αυτό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί επαχθές γιατί σύμφωνα με την νομοθεσία το επαχθές χρέος ορίζεται πλέον ως το χρέος που συνάπτεται ανάμεσα σε δύο μέρη. Αναφέρεται κυρίως για τις χώρες του Τρίτου Κόσμου που δεν δανείζονται από τι ς αγορές και έχει συγκεκριμένο σκοπό. Διμερές είναι για παράδειγμα το χρέος που παίρνει από την Παγκόσμια Τράπεζα ο Ισημερινός για να φτιάξει 100 σχολεία. Αν τα χρήματα δεν πάνε για την κατασκευή σχολείων είτε γιατί έπεσε η κυβέρνηση είτε γιατί έφυγε ο υπουργός αυτό το χρέος χαρακτηρίζεται διεθνώς ως επαχθές. Για να γίνω πιο σαφής η Βραζιλία ή η Αργεντινή δεν έχει επαχθές χρέος, μόνο ένα πολύ μικρό ποσοστό.

-Η Πρόεδρος της Αργεντινής Κριστίνα Κίρχνερ αρνείται πάντως να αποπληρώσει το χρέος της χώρας και η υπόθεση βρίσκεται στη δικαιοσύνη…

-Αυτό λέω. Δεν χρειάζεται να είναι επαχθές το χρέος για να αρνηθείς να πληρώσεις ή να επαναδιαπραγματευθείς μέρος του χρέους. Είναι νομικός όρος και κακώς γίνεται σύγχυση.

Οπότε, επί της ουσίας, ο Γ. Σταθάκης ξεκαθάρισε ότι κατά τη γνώμη του πολύ μικρό ποσοστό του ελληνικού χρέους μπορεί να χαρακτηριστεί επαχθές, άρα νομικά αμφισβητήσιμο, αλλά ότι δεν χρειάζεται να είναι επαχθές το χρέος για να αρνηθεί μια χώρα να το πληρώσει ή να το επαναδιαπραγματευτεί. Επί της ορολογίας όμως, η κατάσταση δεν ξεκαθάρισε. Θα προσέξατε ότι σε όλη τη συζήτηση που παρέθεσα, χρησιμοποιείται παντού ο όρος «επαχθές», ο οποίος μάλιστα, σύμφωνα με τον δημοσιογράφο, αποδίδει το αγγλικό odious debt, και μία μόνο φορά, από τον δημοσιογράφο πάλι, ο όρος «απεχθές» -σαν να είναι συνώνυμα.

Posted in Επικαιρότητα, Ορολογία, Οικονομία | Με ετικέτα: , , , , , , | 103 Σχόλια »

Ο αυτηγός άνοιξε ένα ταριχηρό

Posted by sarant στο 22 Οκτώβριος, 2012

Πάω στοίχημα, έχετε άγνωστες λέξεις στον τίτλο. Κι εγώ είχα. Αν δοκιμάσετε το γκουγκλ, η πρώτη από αυτές δεν γκουγκλίζεται καθόλου, και πολύ λογικό άλλωστε (αν και σε λίγο θα αρχίσει να γκουγκλίζεται εξαιτίας αυτού του άρθρου που διαβάζετε), ενώ η δεύτερη υπήρχε στα αρχαία ελληνικά.

Το τι υποτίθεται πως σημαίνουν οι λέξεις «αυτηγός» και «ταριχηρό» θα το δούμε παρακάτω, αλλά προσπαθήστε να μαντέψετε.

Οι δυο αυτές περίεργες ή ανύπαρκτες λέξεις, μαζί με μία ακόμα, προτάθηκαν πριν από 90 περίπου χρόνια από τον θεμελιωτή της ελληνικής γλωσσολογίας, τον Γ. Χατζιδάκι, σε ένα άρθρο του, για να αντικαταστήσουν ισάριθμες ξένες λέξεις. Κανείς από τους χατζηδακικούς νεολογισμούς δεν έπιασε, μάλιστα κατά πάσα πιθανότητα ούτε καν δοκιμάστηκε, αλλά το ενδιαφέρον είναι ότι και οι τρεις «εξοβελιστέες» ξένες λέξεις δεν είχαν κοινή μοίρα.

Το άρθρο του Χατζιδάκι δημοσιεύτηκε στο «Ημερολόγιο της Μεγάλης Ελλάδος» του 1923 και μου το έστειλε μια καλή φίλη του ιστολογίου. Διατηρώ την ορθογραφία του, πλην μονοτονικού. Η καθαρεύουσα θα μας δυσκολέψει λίγο, σε ένα σημείο γίνεται και αρχαία. Για παράδειγμα, το «ή» στην πρώτη κιόλας πρόταση του άρθρου δεν έχει τη γνωστή μας διαζευκτική σημασία αλλά συγκριτική (χρησιμότερες από).

ΓΛΩΣΣΟΠΛΑΣΤΙΚΑ

Επειδή φρονώ ότι αι ελληνικαί λέξεις είναι ημίν χρησιμώτεραι ή αι ξέναι (τα κατά τη γνώμην μου ελαττώματα αυτών εξέθηκα εν τη προς τον Krumbacher Απαντήσει σ. 563 κ.εξ,), τολμώ να προτείνω τας ακολουθους ελληνικάς αντί των ξένων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικά στιγμιότυπα, Γλωσσικά δάνεια, Νεολογισμοί, Ορολογία, Παλιότερα άρθρα | Με ετικέτα: , , , | 148 Σχόλια »

Τα μουστάκια της βετεράνας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Μαρτίου, 2012

Με καθυστέρηση και λιγοστά τα μεζεδάκια που ανεβάζω σήμερα -και ζητώ συγνώμη, αλλά τις τελευταίες μέρες είχα πολλά τρεχάματα και δεν προλάβαινα να μαζέψω υλικό. Πώς τα προλαβαίνεις; ρωτούν μερικοί φίλοι. Ε, να που δεν προλαβαίνω, απαντώ.

Το πρώτο μεζεδάκι είναι από την περασμένη εβδομάδα, αλλά το είχα αφήσει έξω από το προηγούμενο μεζεδοάρθρο λόγω πληθώρας ύλης. Δεν χάνει κιόλας την επικαιρότητά του. Μιλώντας για την γνωστή και πολυβραβευμένη Αμερικανίδα δημοσιογράφο Marie Colvin που σκοτώθηκε στη Συρία, το ηλεΒήμα, όπως και άλλα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα (έτσι που αντιγράφει ο ένας τον άλλο είναι δύσκολο να βρεις ποια είναι η αρχική πηγή και των ωραίων και των φρικαλέων που διαβάζουμε), έγραψαν ότι «η βετεράνος ρεπόρτερ είχε χάσει το μάτι της από θραύσματα βόμβας το 2001″, φορώντας μεγαλόπρεπα μουστάκια στην άτυχη. Ο βετεράνος, που είναι δάνειο είτε από τα γαλλικά (vétéran) είτε από τα λατινικά (veteranus, από το vetus που θα πει «παλαιός, αρχαίος»), δεν υπάρχει κανένας λόγος να διαφοροποιηθεί από τα άλλα δάνεια με την ίδια κατάληξη: όπως ο καστελάνος έχει την καστελάνα, ο αμερικάνος την αμερικάνα και ο μουσουλμάνος τη μουσουλμάνα, έτσι θα πούμε «η βετεράνα». Αν μας ξενίζει ο θηλυκός τύπος, επειδή είναι άτριφτος (και είναι άτριφτος επειδή χρησιμοποιείται κατεξοχήν για ποδοσφαιριστές) να πούμε «παλαίμαχη». Και ίσως ακόμα πιο καλά θα ήταν να έλεγαν «η πολύπειρη» ή κάτι ανάλογο. Πάντως όχι μουστάκια!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μουστάκια της Τζοκόντας, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , | 112 Σχόλια »