Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Πανεπιστήμιο’ Category

Πέρα στο πέρα κάμπους

Posted by sarant στο 22 Οκτωβρίου, 2014

Το γραφείο τύπου του Υπουργείου Παιδείας εξέδωσε χτες ένα δελτίο τύπου αφιερωμένο στην παρέμβαση του υπουργού κ. Λοβέρδου ενώπιον της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, που μου δίνει απλώς την αφορμή για το σημερινό μου άρθρο. Δηλαδή, δεν θα αναφερθώ στα όσα είπε ο κ. υπουργός, αν και θα ήθελα, έτσι παρεμπιπτόντως, να επισημάνω ότι είναι λυπηρό ειδικά το Υπουργείο Παιδείας να εκδίδει δελτία τύπου με φριχτά ορθογραφικά λάθη όπως «ο Πρύτανεις» και «μεταλλυκειακή» (δυο-τρεις φορές, ποιος ξέρει τι σύνδεση με μεταλλεύματα έκανε ο συντάκτης του κειμένου στο μυαλό του). Αλλά βέβαια, τα ανορθόγραφα δελτία τύπου είναι, με μεγάλη διαφορά, το μικρότερο κακό απ’ όσα έχει κάνει τα τελευταία χρόνια το συγκεκριμένο υπουργείο.

Δικαιολογώντας λοιπόν τον φορτσάτο πρύτανη του ΕΚΠΑ κ. Φορτσάκη, που θέλησε να βάλει έλεγχο εισερχομένων στα πανεπιστήμια, ο κ. Λοβέρδος διευκρίνισε ότι: «Αυτό που κάνει ο Πρύτανεις (sic) αφορά την Πρυτανεία, δηλαδή, το διοικητήριο όχι το κάμπους, όχι τους χώρους όπου γίνεται το μάθημα».

Θα σταθώ, όπως θα καταλάβατε από τον τίτλο, στη λέξη «κάμπους». Εδώ και μέρες, από τότε που έγραψα για τον ιππόκαμπο, που φαίνεται σαν να έχει αλλά στην πραγματικότητα είναι άσχετος με τον κάμπο, έψαχνα να βρω αφορμή να γράψω για τις λέξεις της πολυμελέστατης αυτής οικογένειας, τόσο ελληνικές όσο και ξένες. Και τώρα τη βρήκα.

Η λέξη «κάμπους», μεταφορά στα ελληνικά του αγγλ. campus, δεν υπάρχει στα ελληνικά λεξικά (αν και δεν έχω κοιτάξει τη νεότερη έκδοση του λεξικού Μπαμπινιώτη), παρόλο που ακούγεται αρκετά, χωρίς όμως να έχει επιβληθεί. Εμείς λέμε «πανεπιστημιούπολη» (εκτός από τον καιρό που ήταν πρύτανης ο Μπαμπινιώτης, οπότε και πάλι «πανεπιστημιούπολη» λέγαμε, αλλά τα επίσημα έγγραφα του ΕΚΠΑ έγραφαν «Πανεπιστημιόπολη»). Ρώτησα την κόρη μου, που είναι φοιτήτρια, αν χρησιμοποιεί και αν ακούει τη λέξη «κάμπους» και μου είπε ότι δεν την πολυχρησιμοποιεί -ακούγεται μεν, αλλά όχι πολύ, μου είπε.

Ίσως στη Θεσσαλονίκη, όπου το κάμπους είναι πολύ πιο ορατό καθώς βρίσκεται καταμεσής στην πόλη (και πάνω στα εβρέικα μνήματα), η λέξη  να χρησιμοποιείται περισσότερο. Πράγματι, γκουγκλίζοντας τη βρίσκω αρκετές φορές, μεταξύ άλλων και στη Βικιπαίδεια, όπου για κάποιο λόγο τη γράφουν στα ξένα, campus, μάλλον για να δείξουν ότι ξέρουν πώς γράφεται.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά δάνεια, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Πανεπιστήμιο | Με ετικέτα: , , , , | 239 Σχόλια »

Χαμένο εξάμηνο ή χαμένα χρόνια;

Posted by sarant στο 5 Δεκεμβρίου, 2013

Τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών δεν έχουν ακόμα αρχίσει, ενώ στο ΕΜΠ σε μερικές σχολές μόλις ξεκίνησαν (μαζί και η κόρη μου που έκανε, κουτσά-στραβά, τα πρώτα της βήματα) αν και χωρίς να έχουν γίνει οι εγγραφές, αφού οι διοικητικοί υπάλληλοι συνεχίζουν την απεργία τους. Αν θα χαθεί το εξάμηνο κανείς δεν το ξέρει με βεβαιότητα -επομένως η απειλή παραμένει ακόμα, και σύμφωνα με το παλιό σκακιστικό ρητό «η απειλή είναι ισχυρότερη από την πραγματοποίησή της».

Εγώ πάντως έχω χάσει εξάμηνο ως φοιτητής και δεν έπαθα τίποτα -δεν είναι και το τέλος του κόσμου, ιδίως αν γίνει μπορετό να εξυπηρετηθούν κάποιες ειδικές περιπτώσεις π.χ. όσοι θέλουν να φύγουν στο εξωτερικό. Θυμάμαι, όταν ανακοινώθηκε πως χάσαμε το εξάμηνο, ύστερα από μια πολύμηνη κατάληψη, περί το 1982 θα ήταν, ένας συμφοιτητής, εκεί που καθόμασταν, γονάτισε στα καλά καθούμενα κι άρχισε να ψάχνει κάτω από τραπέζια και καρέκλες. «Τι ψάχνεις ρε συ;» «Έχασα ένα εξάμηνο, κάπου εδώ θα μου έπεσε, το βρήκε κανείς;» απάντησε εκείνος. Ένας άλλος τραγουδούσε το Κυκλάμινο, από τα Λιανοτράγουδα του Θεοδωράκη, μόνο που είχε αλλάξει τα λόγια σε «Εξάμηνο, εξάμηνο…» -δεν θυμάμαι πώς πήγαινε μετά.

Βέβαια, Ελλάδα δεν είναι μόνο η Αθήνα όπως έλεγε ένα παλιό κλισέ και κατ’ αναλογία ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι μόνο το ΕΚΠΑ (το Πανεπιστήμιο Αθηνών δηλαδή, βολεύει η συντομογραφία) και το ΕΜΠ, αλλά όπως και να το κάνεις πρόκειται για τα δύο αρχαιότερα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας, που είναι και από τα μεγαλύτερα, οπότε δεν είναι αμελητέα η μη λειτουργία τους, έστω και για όσους δεν θίγονται άμεσα από τούτο. Ως προς το μέγεθος, το έχω διατυπώσει με ασάφεια (δύο από τα μεγαλύτερα, γράφω) επειδή δεν ξέρω με βεβαιότητα αν είναι τα δύο μεγαλύτερα (και με ποιο κριτήριο τάχα; αριθμό φοιτητών; διδασκόντων; σχολών;)  ούτε πού μπορώ να βρω συγκριτικούς πίνακες -αν κάποιος ξέρει, ας μας διαφωτίσει. Ως προς την αρχαιότητα όμως, δεν υπάρχει αμφιβολία, αυτά τα δυο είναι τα αρχαιότερα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα του νεοελληνικού κράτους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκπαίδευση, Πανεπιστήμιο | Με ετικέτα: , , , | 161 Σχόλια »

Να μεταφερθεί και το Πολυτεχνείο στους Γαργαλιάνους;

Posted by sarant στο 27 Νοεμβρίου, 2012

 

Πήρα ένα ηλεμήνυμα από έναν φίλο που διδάσκει στο τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, στο οποίο γίνεται λόγος για μια φήμη που κυκλοφορεί πολύ έντονα στην Πάτρα και έχει απασχολήσει τον τοπικό Τύπο, όσο κι αν φαίνεται απίστευτη, τόσο γενικά όσο και ειδικά στην περίοδο που περνάμε, με την οικονομική ασφυξία που πλήττει την εκπαίδευση. Παρόλο που προσπαθώ στο ιστολόγιο να μην αναμεταδίδω πράγματα ανεξακρίβωτα, θα παραβώ αυτόν τον κανόνα και θα αναδημοσιεύσω σήμερα μια ανοιχτή επιστολή των μελών του Διδακτικού και Επιστημονικού Προσωπικού του τμήματος Φιλολογίας, που εκφράζει την ανησυχία των διδασκόντων για τις (επαναλαμβάνω, έντονες) φήμες που κυκλοφορούν ότι, στο πλαίσιο του «πανεπιστημιακού Καλλικράτη», το τμήμα Φιλολογίας θα μεταφερθεί από την Πάτρα στην Καλαμάτα, όπου θα ενταχθεί στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου!

Εκ πρώτης όψεως αυτό φαίνεται εντελώς παράλογο: ένα σχετικά παλιό, πολυπληθές και εδραιωμένο πανεπιστημιακό τμήμα, με 15χρονη ήδη ύπαρξη και 1300 φοιτητές, σχεδιάζεται (αν αληθεύουν οι φήμες) να ενταχθεί σε ένα σαφώς νεότερο πανεπιστήμιο -το λογικό θα ήταν, αν υποτεθεί ότι πρέπει να γίνουν συγχωνεύσεις, οι νεότερες και μικρότερες σχολές να ενταχθούν στις μεγαλύτερες. Επιπλέον, σε καιρούς δεινής οικονομικής κρίσης, είναι πολύ αμφίβολο αν το κόστος της μετακόμισης θα καλυφθεί από μελλοντικές εξοικονομήσεις. Και φυσικά υπάρχει και η ανθρώπινη πλευρά. Αφενός για τους καθηγητές, οι οποίοι (αν οι φήμες αληθεύουν και αν πραγματωθεί η τερατώδης μετακόμιση), ενώ το εισόδημά τους ήδη υφίσταται άγριες περικοπές, θα πρέπει να επωμιστούν το δυσβάσταχτο κόστος της μετεγκατάστασης σε άλλη πόλη και πολλοί από αυτούς θα επιβαρυνθούν με ενοίκιο. Όσο για τους φοιτητές, μια ματιά στον χάρτη δείχνει ότι η Πάτρα είναι πολύ κοντύτερα απ’ ό,τι η Καλαμάτα για την πλειοψηφία των σημερινών φοιτητών. Να σημειωθεί επίσης ότι το τμήμα Φιλολογίας είναι ένα εύρωστο τμήμα, που έχει πολύ καλές επιδόσεις στην εξωτερική αξιολόγηση, επιδόσεις που ασφαλώς θα κινδυνέψουν σε ενδεχόμενη μετακόμιση.

Υπάρχει όμως κάτι που δικαιολογεί την ανησυχία των πανεπιστημιακών της Πάτρας, όσο κι αν ελπίζω οι φόβοι τους να είναι αβάσιμοι. Δυστυχώς, η Καλαμάτα δεν είναι απλώς μια όμορφη πόλη της Πελοποννήσου, είναι και η πρωτεύουσα της Μεσσηνίας, δηλαδή της εκλογικής περιφέρειας του πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά. Και δυστυχώς ο πρωθυπουργός έχει ήδη δώσει δείγματα γραφής -και δεν θα αναφερθώ στις καταγγελίες (που ουδέποτε ανασκευάστηκαν) για κατά συρροή προσλήψεις Μεσσηνίων στο Μουσείο της Ακρόπολης όταν ο σημερινός πρωθυπουργός ήταν υπουργός Πολιτισμού, γιατί θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι αυτά έγιναν όταν ο πρωθυπουργός ήταν δέσμιος της παλαιάς νοοτροπίας του πελατειακού κράτους, που μας έφερε μέχρι εδώ, και ότι τώρα έχει απεκδυθεί τον παλαιό Σαμαρά, έχει μηδενίσει τους βαθμούς ποινής και προχωράει με λευκό (ή έστω λευκασμένο) ποινικό μητρώο. Ακόμα όμως κι αν δεχτούμε αυτή την (αρκετά προβληματική από πολλές απόψεις) πολιτική λήθης για το αμαρτωλό παρελθόν όσων κυβέρνησαν, το ανησυχητικό είναι ότι και ο αναγεννημένος και άσπιλος Σαμαράς έχει προφτάσει να λερώσει αρκετά την πρωθυπουργική φωλιά του, ή τουλάχιστον έτσι καταγγέλλει ακόμα και το Σπίγκελ (το άρθρο αυτό δεν φαίνεται να δημοσιεύτηκε σε ιστοτόπους μεγάλων εφημερίδων, πάντως βρήκα εδώ μια μετάφρασή του), ενώ στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό στη Βουλή, η βουλευτίνα κ. Ρεπούση, που ανήκει σε συμπολιτευόμενο κόμμα, κατάγγειλε ότι, ενώ παντού έγιναν περικοπές, ο προϋπολογισμός της Ακαδημίας αυξήθηκε επειδή πρόκειται να ιδρύσει ένα… ινστιτούτο μελέτης της κλιματικής αλλαγής το οποίο (ασφαλώς θα πρόκειται για σύμπτωση) θα εδρεύει στο νομό Μεσσηνίας. Και ενώ ο υπουργός Παιδείας έδωσε μια απάντηση, δεν παρέλειψε να προσθέσει ότι οι Μεσσήνιοι «δεν είναι παιδιά ενός κατώτερου Θεού» -λες και υπάρχουν σε όλες τις πρωτεύουσες νομών ινστιτούτα της Ακαδημίας, οπότε ας γίνει και ένα στην Καλαμάτα να αποκατασταθεί η αδικία!

Και επειδή ο κ. Σαμαράς ως υπουργός κατάφερε να μεταφέρει διοικητικά τον ναό του Επικουρείου Απόλλωνα από τον νομό Ηλείας στον νομό Μεσσηνίας, προσωπικά φοβάμαι μήπως και το τμήμα Φιλολογίας του πανεπιστημίου Πατρών πάρει την άγουσα για την Καλαμάτα. Αναρωτιέμαι όμως γιατί να υπάρχει τέτοια υπερσυγκέντρωση στη μεσσηνιακή πρωτεύουσα. Δηλαδή οι κάτοικοι των άλλων πόλεων και κωμοπόλεων της Μεσσηνίας γιατί να μένουν παραπονεμένοι; Είναι τάχα (για να χρησιμοποιήσω την έκφραση του υπουργού Παιδείας) «παιδιά ενός κατώτερου Θεού»; Γιατί να μη μεταφερθεί και μια σχολή στην Πύλο, ένα ΤΕΙ στα Φιλιατρά, ένα ινστιτούτο στη Μεσσήνη, μερικές σχολές του Πολυτεχνείου στους Γαργαλιάνους; Και η Κυπαρισσία; Γιατί κύριε η Κυπαρισσία δεν είναι; Μάλιστα, στην περίπτωση που μεταφερθούν σχολές του ΕΜΠ στους Γαργαλιάνους ή στην Κυπαρισσία, δεν θα χρειαστεί καν να αλλάξουν οι ταμπέλες του ιδρύματος: ΕΜΠ, Εθνικό Μεσσηνιακό Πολυτεχνείο, σαν έτοιμο από καιρό!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανακοινώσεις, Επικαιρότητα, Εκπαίδευση, Πανεπιστήμιο | Με ετικέτα: , , , , | 233 Σχόλια »