Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Περιαυτομπλογκίες’ Category

Έντεκα ερωτήσεις για τη γλώσσα

Posted by sarant στο 12 Μαΐου, 2017

Πριν από καμιά δεκαπενταριά μέρες, ο δημοσιογράφος Γιώργος Μυλωνάς, από τον ιστότοπο oneman.gr, μού ζήτησε μια συνέντευξη για θέματα γλώσσας. Επειδή εκείνη τη μέρα έφευγα από την Ελλάδα, η συνέντευξη έγινε όχι ζωντανά, αλλά με μέιλ. Ο κ. Μυλωνάς μού έστειλε 11 ερωτήσεις για θέματα γλώσσας, απάντησα -και η συνέντευξη δημοσιεύτηκε χτες με τον αβανταδόρικο τίτλο «Ήξερες ότι το ‘surgeon’ προέρχεται από τη λέξη ‘χειρουργός’;» Διαπίστωσα με χαρά ότι διαβάστηκε αρκετά και μαλιστα από ένα κάπως διαφορετικό κοινό από το κοινό που συνήθως διαβάζει το ιστολόγιο. Όπως συνηθίζω, αναδημοσιεύω και εδώ τη συνέντευξη, αν και αναγνωρίζω ότι για τους ταχτικούς φίλους του ιστολογίου αρκετά από τα θέματα που θίγω (όχι όμως όλα) είναι γνωστά και έχουν ξανά συζητηθεί. Κάνω και κάποιες προσθήκες (σε αγκύλες) ενώ ίσως θα άξιζε να συζητηθεί αν και πώς θα πρέπει να αλλάξουν τα διδακτικά προγράμματα για να πάρουν υπόψη τους την τεχνολογική επανάσταση.

Πρόλογος από τον Γ. Μυλωνά:

Η σωστή χρήση της ελληνικής γλώσσας είναι ταυτισμένη με τον Γιώργο Μπαμπινιώτη. Στις περισσότερες σχετικές συζητήσεις που προκύπτουν σε παρέες, στην πρώτη διαφωνία σχεδόν πάντα εμφανίζεται -ή έστω εμφανιζόταν- κάποιος ο οποίος μεταξύ σοβαρού και αστείου θα παραπέμψει την ομήγυρη στον Μπαμπινιώτη. Μια παραπομπή διόλου παράλογη, αν σκεφτούμε πως ο Μπαμπινιώτης είναι ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους γλωσσολόγους της χώρας, έχει διατελέσει πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών από το 2000 μέχρι το 2006, ενώ έχει γράψει κάμποσα ελληνικά λεξικά.

Τα τελευταία 2-3 χρόνια όσες φορές έχω βρεθεί σε αντίστοιχες συζητήσεις, σαν παράδειγμα για τη σωστή χρήση -και όχι μόνο- της ελληνικής γλώσσας δεν χρησιμοποιήθηκε ο γνωστός πρύτανης, αλλά ο Νίκος Σαραντάκος και το ιστολόγιο του, ‘Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία’. Ένα ιστολόγιο που ασχολείται με διάφορα θέματα που αφορούν την ελληνική γλώσσα. Από την αναζήτηση της ρίζας κάποιων λέξεων και την επαναφορά στο προσκήνιο ξεχασμένων λημμάτων μέχρι την κατάρριψη γλωσσικών μύθων και τα γλωσσικά δάνεια.

Δεν τίθεται θέμα, ούτε υπάρχει λόγος σύγκρισης των γλωσσολογικών γνώσεων των δύο προαναφερθέντων κυρίων (ποιος θα μπορούσε να την κάνει άλλωστε;), ωστόσο η όλο και πιο συχνή εμφάνιση κειμένων του συγγραφέα του προαναφερθέντος ιστολογίου αλλά και δύο συλλογών με διηγήματα και βιβλίων για την ελληνική γλώσσα, Νίκου Σαραντάκου, στα social media με έκαναν να τον αναζητήσω και να τον ρωτήσω την άποψή του σχετικά με θέματα που αφορούν την ελληνική γλώσσα και την εξέλιξή της.

Η συνέντευξη:

Πώς ξεκίνησε η αγάπη σας για την ελληνική γλώσσα;

»Κοιτάξτε, γεννήθηκα σε ένα σπίτι γεμάτο βιβλία, σε μια οικογένεια που όχι μόνο διάβαζε πολύ αλλά έγραφε κιόλας. Έτσι αγάπησα τα βιβλία, το διάβασμα και ειδικά τη λογοτεχνία –έγραφα κιόλας κι εγώ. Ασχολήθηκα επαγγελματικά με τη μετάφραση, κάτι που μου έδωσε την ευκαιρία να προβληματιστώ για τις λεπτές διαφορές των σημασιών.

Αργότερα, βρέθηκα στο εξωτερικό, σε πολυγλωσσικό περιβάλλον, και εκεί συνειδητοποίησα με μεγαλύτερη ενάργεια τις ομοιότητες και τις διαφορές των γλωσσών, όπως και το σαγηνευτικό φαινόμενο του γλωσσικού δανεισμού και αντιδανεισμού, αλλά και τους ποικίλους τρόπους με τους οποίους μπορεί η γλώσσα να εκφράζει καταστάσεις. Έτσι γεννήθηκε η αγάπη προς τη γλώσσα, που συντηρείται πλέον με την καθημερινή ενασχόληση».

Ποια είναι η αγαπημένη σας λέξη;

»Καλή ερώτηση. Κάποτε, στον μεσοπόλεμο, ένα περιοδικό ποικίλης ύλης, ρώτησε διάφορους γνωστούς λογοτέχνες, αλλά και πολιτικούς, ποια είναι κατά τη γνώμη τους η ‘ωραιότερη’ λέξη της ελληνικής γλώσσας: ο Παλαμάς είχε αναφέρει τη λέξη ‘δημοτικισμός’, ο Ξενόπουλος την ‘αισιοδοξία’, κάποιος άλλος τη ‘μάνα’.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γκρίκλις, Γκας Πορτοκάλος, Γλωσσικοί μύθοι, Λαθολογία, Περιαυτομπλογκίες, Συνεντεύξεις | Με ετικέτα: , , | 133 Σχόλια »

Η συζήτηση με τον Αλέξη Βάκη στο Κόκκινο

Posted by sarant στο 14 Απρίλιος, 2017

Την Κυριακή που μας πέρασε, των Βαΐων, ήμουν καλεσμένος στην εκπομπή του Αλέξη Βάκη στον ραδιοσταθμό Κόκκινο 105.5. Συζητήσαμε επί δύο ώρες (μείον τα διαλείμματα για ειδήσεις και διαφημίσεις) μάλλον χαλαρά, δηλαδή χωρίς κάποιο καθορισμένο από τα πριν θέμα.

Επειδή το θέμα δεν ήταν προκαθορισμένο, δεν έχω γραπτό κείμενο να ανεβάσω εδώ. Όμως ανεβάζω εδώ τα ηχητικά αρχεία της εκπομπής και περιγράφω επιγραμματικά τα θέματα της συζήτησης, με επικεφαλίδες.

Ανέβασα τέσσερα ημίωρα ηχητικά αρχεία, που το καθένα διαρκεί από 22 έως 28 λεπτά αλλά συμβατικά τα ονομάζω «Ημίωρα». Με πλάγια στοιχεία τα τραγούδια που ακούγονται, που τα μισά τα διάλεξα εγώ και τα άλλα μισά ο Αλέξης Βάκης.

Πρώτο ημίωρο:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικά δάνεια, Περιαυτομπλογκίες, Ραδιόφωνο | Με ετικέτα: , , , , , , | 79 Σχόλια »

Εθνεγερτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Μαρτίου, 2017

Τα λέω έτσι επειδή σήμερα είναι 25η Μαρτίου, η επέτειος του ξεσηκωμού του 1821. Θα μπορούσα να τα πω και «μεζεδάκια πριν αλλάξει η ώρα», αφού στις 3 τα ξημερώματα της Κυριακής τα ρολόγια θα πάνε στις 4, θα μπούμε στη θερινή ώρα, θα χάσουμε μιαν ώρα ύπνο και θα κερδίσουμε μιαν ώρα μέρα. Ωστόσο, παρόμοιο τίτλο έχω χρησιμοποιήσει κι άλλες φορές -οπότε προτίμησα το 1821.

Ξεκινάμε με ένα απλό ορθογραφικό στα σουπεράκια της ΕΡΤ από το μεσημεριανό δελτίο του περασμένου Σαββάτου, όπου ο Τραμπ δηλώνει πως δεν είναι «απομονοτιστής».

Δεν είναι τόσο σοβαρό, και δεν θα έμπαινα στον κόπο να το αναφέρω αν ήταν κάποιο ιδιωτικό κανάλι με κακοπληρωμένους ή απλήρωτους και παραφορτωμένους εργαζόμενους -επειδή όμως είναι η ΕΡΤ, το πράγμα αλλάζει.

Θα μου πείτε, η ΕΡΤ σε άλλα κι άλλα, πολύ πιο σοβαρά, δείχνεται ανεπαρκής, σε ένοιαξε το ωμέγα;

* Το επόμενο μεζεδάκι το έστειλε φίλος και είναι τόσο καλογραμμένο που δεν θα προσθέσω ούτε ένα γιώτα:

Κυκλοφορεί η είδηση ότι διέρρευσε η μυστική διαδικασία για την ανακοίνωση του θανάτου της βασίλισσας Ελισάβετ, όποτε πεθάνει. Σε καμιά δεκαριά ελληνικά σάιτ που τσέκαρα, όλοι μεταφράζουν το ίδιο αρχικό κείμενο, με έμφαση στο κωδικό σύνθημα «Η γέφυρα του Λονδίνου έπεσε». Στο news247 όμως ο μεταφραστής βάζει και την προσωπική του πινελιά, προσθέτοντας τη χρήσιμη λεπτομέρεια «…εμπνευσμένο από το γνωστό αξιοθέατο».

Καλά, αυτός όταν μάθαινε αγγλικά δεν ήταν παιδί; Δεν κάνανε τραγουδάκια στο μάθημα; Δεν ξέρει το London bridge is falling down, falling down, falling down?

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , | 284 Σχόλια »

Ένα παιδί οχτώ χρονώ

Posted by sarant στο 16 Φεβρουαρίου, 2017

Σήμερα έχουμε Τσικνοπέμπτη, οπότε το έθιμο θέλει ίσως κάποιο άρθρο πικάντικο, αλλά δεν θα το τηρήσω διότι προηγείται ένα άλλο έθιμο, πιο σημαντικό για το ιστολόγιο αν και ομολογουμένως όχι για τον υπόλοιπο κόσμο. Βλέπετε, σήμερα έχουμε γενέθλια: το ιστολόγιο κλείνει τα οχτώ του χρόνια, μια και έκανε τα πρώτα του βήματα στις 16 Φεβρουαρίου του 2009. Οπότε, παρακαλώ να μου συγχωρήσετε την αυτοαναφορικότητα του σημερινού άρθρου, όσο για το τσικνοπεμπτικό άρθρο θα το διαβάσετε αύριο που είναι Τσικνοπαρασκευή.

Θα συμφωνήσετε μαζί μου, πιστεύω, πως για ένα πλάσμα οχτώ χρονώ η μέρα των γενεθλίων του είναι κάτι το εντελώς ξεχωριστό που αξίζει να γιορτάζεται. Βέβαια, δεν είναι ίδια όλα τα γενέθλια. Το οχτάχρονο παιδί, που πηγαίνει στη δεύτερη τάξη του δημοτικού, που ολημέρα παίζει και τρέχει πέρα-δώθε αεικίνητο, βρίσκεται ακόμα στην αρχή της παιδικής ηλικίας. Από την άλλη, τα οχτάχρονα ιστολόγια μάλλον έχουν περάσει στην τρίτη ηλικία τους -αιωνόβια σχεδόν με ανθρώπινα μέτρα.

Στα οχτώ λοιπόν χρόνια που είμαστε μαζί,  έχουν δημοσιευτεί στο ιστολόγιο συνολικά 2959 άρθρα (με το σημερινό) στις 2923 μέρες ζωής του. Στην όγδοη χρονιά του ιστολογίου (από τις 17.2.2016 έως σήμερα) δημοσιέψαμε ένα άρθρο κάθε μέρα, χωρίς ποτέ να διακοπεί το σερί -αλλά αυτό είχε συμβεί και τις προηγούμενες δύο χρονιές, αφού το σερί της καθημερινής δημοσίευσης βαστάει αδιάλειπτο από τις 29.1.2014.

Συνολικά μέσα στην οχταετία έχετε κάνει σχεδόν 396.000 σχόλια, ενώ το ιστολόγιο έχει δεχτεί 14.600.000 επισκέψεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριθμοί, Επετειακά, Περιαυτομπλογκίες, Στρατός | Με ετικέτα: , , | 181 Σχόλια »

Μεζεδάκια χωρίς πώς

Posted by sarant στο 4 Φεβρουαρίου, 2017

pwsΗ φωτογραφία αριστερά εξηγεί τον τίτλο του σημερινού μας άρθρου. Δεν ξέρω αν είναι στημένη ή αυθεντική, και για να πω την αλήθεια δεν θυμάμαι από πού τη δανείστηκα, πάντως το λέει και το φωνάζει ότι «Δεν έχουμε πώς»!

Ως τώρα ήξερα το «δεν έχει τι, δεν έχει πού«, από το Χαπιντέι του Σαββόπουλου, τώρα συμπληρώνεται η τριάδα με το «δεν έχει πώς». Ξέρουμε βέβαια ότι το «ΠΩΣ» της φωτογραφίας δεν είναι ούτε «πώς» ούτε «πως», αλλά POS, που σημαίνει point-of-sale (ενν. terminal ή κάτι τέτοιο) και εννοεί το μηχανάκι με τις κάρτες, που το περιμένει εναγωνίως ο οδοντογιατρός σ’ εκείνη τη ραδιοφωνική διαφήμιση που ακούω συνέχεια.

Να θυμηθούμε τον Δεκέμβρη να βάλουμε στην ψηφοφορία για τη λέξη της χρονιάς αυτό το POS, που πολύ μ’ αρέσει που δεν έπιασε η αγγλοπρεπής προφορά του, πι-όου-ες, που για να το πεις πρέπει να σηκώσεις και φρύδι. Αφού μιλάμε ελληνικά, θεωρώ φυσιολογικότερο το οπτικό δάνειο, δηλαδή την προφορά «πος».

Τώρα, μια άλλη κουβέντα που θα μπορούσαμε να κάνουμε, είναι αν είναι καλή όλη αυτή η φάμπρικα με τις πληρωμές με κάρτες, αλλά πρώτα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ‘για ποιον’ είναι καλή. Για τις τράπεζες σίγουρα είναι.

Αλλά σήμερα δεν σοβαρολογούμε, σχολιάζουμε ελαφρά. Αν θέλετε μπορείτε να σχολιάσετε και επί της ουσίας τα POS, αλλά εγώ προχωράω στα υπόλοιπα μεζεδάκια της πιατέλας.

* Ο Αλέξης Τσίπρας έδωσε συνέντευξη τις προάλλες, ο δε τίτλος του σχετικού άρθρου ήταν «Ούτε ένα ευρώ επιπλέον μέτρα».

Στις αγγλόφωνες σελίδες του ΑΠΕ, ο αντίστοιχος τίτλος είναι: Not even one euro measures. Δεν ξέρω πώς θα ήταν καλύτερο να αποδοθεί, αλλά θαρρώ πως δεν στέκει η φράση αυτή στα αγγλικά -εκτός αν θεωρήσουμε ότι το measures είναι ρήμα στο τρίτο ενικό. Τι λέτε εσείς;

* Για την υπόθεση του ΔΟΛ δεν έχω γράψει -παρόλο που πολλοί λένε ότι το τέλος είναι προδιαγεγραμμένο, σέβομαι τους δημοσιογράφους που συνεχίζουν την προσπάθεια. Είτε έτσι, είτε αλλιώς θα βάλω άρθρο κάποια στιγμή. Αρκετά ενδιαφέροντα άρθρα έχουν γραφτεί, ανάμεσά τους και ένα του Γ. Λακόπουλου, που όμως έχει αρκετά ενοχλητικά λαθάκια -διαβάζω ας πούμε ότι:

Η άλλη εύκολη απάντηση είναι ότι φταίει ο Ψυχάρης – ίσως και ο Λαμπράκης.που του κληροφόρησε τον ΔΟΛ.

Συνηθισμένο λάθος είναι να γράφουν εδώ «του κληρονόμησε» -αλλά «κληροφόρησε» πρώτη φορά έχω δει. Η λέξη είναι ελαφρώς ανύπαρκτη, ίσως υβρίδιο του «κληροδότησε» και του «πληροφόρησε».

* Και το επόμενο μαργαριτάρι είναι συνηθισμένο, αλλά δεν βλάφτει να το επισημαίνουμε. Τίτλος άρθρου στον ιστότοπο του star.gr: Μέσα στο ξενοδοχείο «Απόλλων», άνδρο ναρκομανών και υγειονομική ΒΟΜΒΑ!

Φυσικά η λέξη είναι «άντρο», απαράλλαχτη από την αρχαιότητα -θα θυμάστε π.χ. το Ιδαίο ή το Δικταίο άντρο. Αλλά βλέποντας ότι ο άντρας «σουλουπώνεται» σε άνδρα, κάποιοι υπερδιορθώνουν και το άντρο, όπως κάποιοι άλλοι έλεγαν «νάπτης».

* Μια ακόμα εκδήλωση του παντοδύναμου νόμου του Μέφρι, στα σχόλια εκπαιδευτικού ιστότοπου. Κάτω από ένα άρθρο που αναπτύσσει διάφορες διατάξεις που θέσπισε το υπουργείο Παιδείας, ομολογώ σκοτεινές για τους αμύητους, εκπαιδευτικός (μάλλον) σχολιάζει:

Άραγε η προηγούμενη δουλειά σε φροντιστήρια που έχουν χιλιάδες διορισμένη εκπαιδευτική είναι συναφής ή θεωρείται ασύμβατη….

ΔιορισμένΟΙ εκπαιδευτικΟΙ βέβαια, και είναι ένα ερώτημα αν έχει νόημα να στέκεται κανείς τόσο πολύ στην ορθογραφία τέτοιων μηνυμάτων. Πάντως, σχολιάστρια από κάτω του τα ψέλνει, αναρωτιέται μήπως είναι και «φελόλογος», τον προτρέπει να γυρίσει στο μαντρί παρά να επιχειρήσει να διδάξει τα παιδιά της στου «κασίδι το κεφάλι». Κι όταν άλλος σχολιαστής το επισημαίνει, εκείνη επιμένει -«στου κασίδι, τι δεν καταλαβαίνεις»;

Ή αλλιώς, ο Μέφρι επιβεβαιώθηκε για μιαν ακόμα φορά.

* Σύμφωνα με τον υπέρτιτλο άρθρου σε αθλητικόν ιστότοπο, ο Ολυμπιακός «εισαγάγει νέο μοντέλο στο ελληνικό ποδόσφαιρο».

Δεν στέκεται αυτό. Μπορείς να πεις οτι ο Ολυμπιακός «επιδιώκει να εισαγάγει νέο μοντέλο», αλλά σκέτο το «εισαγάγει» δεν στέκει, είναι σαν να λες «καθιερώσει». Θα πούμε «εισάγει νέο μοντέλο».

konfortablotaton* Το επόμενο μεζεδάκι κάθε άλλο παρά φρέσκο είναι αφού χρονολογείται από… το 1907. Μου το στέλνει φίλος, που το βρήκε σε μια ομάδα του Φέισμπουκ. Είναι διαφημιστική καταχώρηση ξενοδοχείου στην εφημερίδα Αθήναι, 23.7.1907.

Συνηθίζεται οι διαφημίσεις να μην τσιγκουνεύονται τους επαίνους τους, κι εδώ ο διαφημιστής του ξενοδοχείου άφησε αχαλίνωτους τους υπερθετικούς του. Το Τουρίστ Παλάς, λοιπόν, είναι «το ευρυχωρότατον, κομφορταμπλότατον, υπηρετικότατον και προ πάντων υγιεινότατον των αθηναϊκών ξενοδοχείων»

Κι εσείς που νομίζατε ότι το «ανπαίχταμπλ» ήταν μεγάλη καινοτομία!

* Κι άλλο ένα λαθάκι που το βλέπω αρκετά συχνά τώρα τελευταία, ενώ παλιότερα το κάναμε επίτηδες, για λογοπαίγνιο δηλαδή, για πλάκα, είναι να γράφουν «κόλλημα» και να εννοούν «κώλυμα». Σαν να λέμε, υπάρχει κώλυμα με το κόλλημα.

Τελευταίο κρούσμα, σε άρθρο της ΕφΣυν για τη δίκη του Κορκονέα και την παραίτηση Κούγια, όπου ο Κορκονέας παρέλειψε να ζητήσει συγγνώμη για την πράξη του και «αυτό, σύμφωνα με τον κ. Κούγια, ήταν εκτός της συμφωνημένης υπερασπιστικής γραμμής και αποτέλεσε συνειδησιακό κόλλημα για τη συνέχιση της παρουσίας του στη δική ως συνηγόρου υπεράσπισης».

Συνειδησιακό κώλυμα αποτέλεσε, βέβαια. Το είχα σημειώσει, αλλά τώρα βλέπω ότι διορθώθηκε, ενώ στα σχόλια υπάρχει σχετική υπόδειξη αναγνώστη (δεν είμαι εγώ) -μπράβο στην ΕφΣυν που διορθώνει τα λάθη, άλλοι ούτε που νοιάζονται.

* Βραβεύτηκε ο κ. Μπαμπινιώτης στην Κύπρο για το έργο του, και το σχετικό ρεπορτάζ έχει ενδιαφέρον, αν και ο συντάκτης έχει μια ροπή προς την ακυρολεξία. Γράφει για παράδειγμα ότι το Ίδρυμα αποφάσισε να προσφέρει «αντίγραφα του νέου Λεξικού του κ. Μπαμπινιώτη». Αν βγάλανε φωτοτυπίες του λεξικού, ήταν αντίγραφα -αλλά θα τους κυνηγήσει ο ΟΣΔΕΛ. Υποθέτω όμως ότι βιβλία προσφέρανε, και τα βιβλία έχουν αντίτυπα.

Πρόσεξα επίσης ότι ο κ. Μπαμπινιώτης χαρακτήρισε «γίγαντα» την ελληνική γλώσσα, ενώ επίσης υποστήριξε ότι «κύρια χαρακτηριστικά της ελληνικής γλώσσας είναι η τριαδικότητα, γλώσσα-νους-κόσμος, που καθορίζει την ανθρώπινη ύπαρξη και την ξεχωρίζει από όλες τις άλλες μορφές του ζωικού κόσμου»

Είναι όμως αυτό χαρακτηριστικό μόνο της ελληνικής γλώσσας; Από τη διατύπωση κάτι τέτοιο φαίνεται να υπονοεί ο κ. Μπαμπινιώτης -οι άλλες γλώσσες τάχα δεν έχουν τριαδικότητα; Δεν ξεχωρίζουν την ανθρώπινη ύπαρξη από τις άλλες μορφές του ζωικού κόσμου; Ακόμα πάνω στα δέντρα είναι αυτοί οι κουτόφραγκοι;

kuran* Φαίνεται πως η Καθημερινή απέλυσε και τον τελευταίο διορθωτή της, τον κ. Σπελ Τσέκερ, κι έτσι τρύπωσε στον τίτλο του άρθρου της το λαθάκι με τους συνομΙΛΗκους.

Στο κείμενο του άρθρου, πάντως, οι συνομήλικοι διατηρούν τα /i/ τους στην προβλεπόμενη θέση.

* Στην τελευταία του επιφυλλίδα ο κ. Τάκης Θεοδωρόπουλος κάνει γλωσσικές παρατηρήσεις. Με αφορμή τη λέξη «δυτικοφιλία», παρατηρεί: Στα ελληνικά, βέβαια, όταν η «φιλία» μπαίνει ως δεύτερο συνθετικό και ακολουθεί τον αποδέκτη της παραπέμπει σε κάτι σαν ασθένεια ή διαστροφή. Λέμε «παιδόφιλος» ή «παιδεραστής». Ο «ζωόφιλος» διαφέρει από τον «φιλόζωο». Οπως λέμε «φιλοκαλλία» ή «φιλέλληνας» και όχι «ελληνόφιλος». Θα μου πείτε όμως πως η χρήση τείνει να εξαλείψει αυτές τις σημασιολογικές διαφορές. Υπάρχει δε και η αισθητική, αυτή που λείπει από όσους μιλούν και γράφουν με τη γραμματική ανά χείρας. Ενώ το «φιλοδυτικός» ακούγεται μια χαρά, ο «φιλοδυτικισμός» είναι μάλλον μια λέξη άκομψη.

Νομίζω ότι ο κ. Τάκης υπερβάλλει και γενικεύει, εκτός αν απλώς ήθελε να μπαζώσει μια παράγραφο. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που η φιλία ή ο φίλος είναι δεύτερο συνθετικό και δεν σημαίνουν ασθένεια ή διαστροφή -ας πούμε βιβλιοφιλία/βιβλιόφιλος, ειρηνοφιλία/ειρηνόφιλος, κυνοφιλία κτλ. Επίσης, μπορεί να λέμε φιλέλληνας και όχι ελληνόφιλος, αλλά ταυτόχρονα λέμε αγγλόφιλος, γαλλόφιλος, ρωσόφιλος κτλ. Ούτε συμφωνούν τα λεξικά ότι ο ζωόφιλος διαφέρει από τον φιλόζωο -αλλά προφανώς ο κ. Τάκης απεχθάνεται να ανοίγει λεξικά (εκείνος ξέρει καλύτερα), όπως δείχνει και η σπόντα του για όσους «γράφουν με τη γραμματική ανά χείρας». Κι όμως, αν συμβουλευόταν λεξικό, θα έγραφε τουλάχιστον σωστά τη φιλοκαλία.

* Για να μην κοιτάμε μόνο τα δικά μας, στις ΗΠΑ η σύμβουλος του Προέδρου Τραμπ που έπλασε τον όρο alternative facts ξαναχτύπησε και αναφέρθηκε σε δυο Ιρακινούς που σχεδίασαν το μακελειό στην πόλη Bowling Green: two Iraqis came here to this country, were radicalized and were the masterminds behind the Bowling Green massacre.

Μόνο που… μόνο που καμιά σφαγή, καμιά επίθεση δεν συνέβη ποτέ στο Μπόουλινγκ Γκριν! Εκεί έμεναν δυο Ιρακινοί, που τους πιάσανε επειδή προσπάθησαν να στείλουν όπλα στην αλ-Κάιντα, και είναι τώρα στη φυλακή.

Μερικά από τα ειρωνικά σχόλια έχουν πλάκα. Εγώ γέλασα πολύ με εκείνο το τιτίβισμα που λέει ότι φυσικά και υπήρξε «η σφαγή του Μπόουλινγκ Γκριν» και παρουσιάζει το αποτέλεσμα ενός ματς (αγνοώ σε ποιο σπορ) όπου η ομάδα του Μπόουλινγκ Γκριν ηττήθηκε με 77-3. Αυτή ήταν πράγματι σφαγή!

* Για τη θεματική εβδομάδα που θέλει να πραγματοποιήσει το Υπουργείο Παιδείας δεν έχω γράψει, ίσως επειδή δεν έχω επαφή από πρώτο χέρι με τη μέση εκπαίδευση. Πάντως, δεν θεωρώ υποχρεωτικό να συμφωνήσει κανείς και να χειροκροτήσει την πρωτοβουλία.

Ωστόσο, αν ήταν να δώσουμε αντιβραβείο για την χειρότερη αντίδραση, ένας από τους βασικούς διεκδικητές θα ήταν ο ανεξάρτητος βουλευτής Ν. Νικολόπουλος, που μας έχει συνηθίσει άλλωστε σε ακραίες ομοφοβικές αντιδράσεις. Σχετικά με τη θεματική εβδομάδα, ο βουλευτής, που κάποιες εμμονές τις έχει, μίλησε για «επιχειρούμενο σοδομισμό της ελληνικής κοινωνίας» ενώ δεν απέφυγε να αναμασήσει τον μύθο για την Ολλανδία που επιτρέπει την παιδοφιλία (τον συναφή μύθο για το Κόμμα Παιδόφιλων Ολλανδίας τον είχε πλασάρει η Λιάνα Κανέλλη πριν απο μερικά χρόνια).

* Αλλά και έγκριτη δημοσιογράφος, ανταποκρίτρια μεγάλων εφημερίδων, δεν απέφυγε τις λαθροχειρίες σχετικά με τη θεματική εβδομάδα, που μάλιστα τη συνέδεσε κάπως με τη δήθεν απόφαση να μη διδάσκεται πια η Αντιγόνη του Σοφοκλή στη μέση εκπαίδευση: Plans to swap Sophocles for gender studies a tragedy, τιτλοφορείται το σχετικό αναγγελτικό, λες και το ένα αντικαθιστά το άλλο. (Η κυρία Καρασάββα, αν θυμαμαι καλά, είναι η δημοσιογράφος που είχε γράψει στην Τάιμς ότι Ελληνίδες εκδίδονται για μια τυρόπιτα).

* Και για να συμπληρώσω το τρίο της θεματικής εβδομάδας, απαράδεκτο ήταν και αυτό που είπε ο Υπουργός Παιδείας ότι «έχουμε πάρα πολλές εγκυμοσύνες μετά τις πενθήμερες εκδρομές», παρόλο που το γενικό πλαίσιο της τοποθέτησής του είναι σωστό, κατά τη γνώμη μου. Παρακολουθεί τάχα το Υπουργείο ή δίνουν στοιχεία τα σχολεία για τις εγκυμοσύνες; Μια τέτοια φράση, που δίκαια προσφέρεται για διακωμώδηση, χαντακώνει όλη την υπόλοιπη επιχειρηματολογία. Και, όπως είπε ένας φίλος, «εγώ πήγα πενταήμερη και δεν έμεινα έγκυος, να πάτε» (εκτός αν μένεις έγκυος στις πενθήμερες και όχι στις πενταήμερες).

* Κλείνω ευλογώντας τα γένια μου. Χτες μίλησα με την δημοσιογράφο Ευγενία Λουπάκη στο Κόκκινο 105.5 για τα Αττικά του Κ. Βάρναλη.

Εδώ μπορείτε να ακούσετε τη συζήτηση.

 

Posted in Διαφημίσεις, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νεολογισμοί, Ορθογραφικά, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , | 210 Σχόλια »

Μηνολόγιον Ιανουαρίου και για φέτος

Posted by sarant στο 2 Ιανουαρίου, 2017

Χτες είχαμε πρωτοχρονιά αλλά βέβαια και πρωτομηνιά -κι έτσι το πρωτοχρονιάτικο θέμα του χτεσινού άρθρου δεν άφησε χώρο για το καθιερωμένο Μηνολόγιο, οπότε το δημοσιεύω σήμερα.

Θυμίζω ότι το Μηνολόγιο, που δημοσιεύεται συνήθως την πρώτη του μηνός, ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Όπως είχα κάνει και προηγούμενες χρονιές, μετά το μηνολόγιο παραθέτω και κάποια περιαυτομπλογκικά, μια ανασκόπηση του ιστολογικού 2016.

Κυ   1 Της πρασίνης τσόχας
Δε  2 Έναρξις αγώνος ανυπακοής και μη βίας υπό Μαχάτμα Γκάντι
Τρ  3 † Κοίμησις Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, συγγραφέως των ταπεινών
Τε   4 † Νικολάου Γύζη τελευτή
Πε   5 Γενέσιον Σωκράτους του φιλοσόφου
Πα   6 Εφεύρεσις τηλεγράφου υπό Μορς
Σα 7 Ανακάλυψις των δορυφόρων του Διός υπό Γαλιλαίου
Κυ  8 † Γαλιλαίου τελευτή και Ναπολέοντος Λαπαθιώτη αυτοκτονία
Δε  9 † Θεοφίλου Καΐρη του μεγάλου διδασκάλου τελευτή
Τρ 10 Νίκη Θρασυβούλου κατά των τριάκοντα τυράννων
Τε 11 Γενέσιον Νικολάου Καββαδία του μαρκονιστή και αυτοκτονία Ααρών Σβαρτς του διαδικτυομάρτυρος
Πε 12 Γενέσιον Σπυρίδωνος Λούη του μαραθωνοδρόμου
Πα 13 Το «Κατηγορώ» του Αιμιλίου Ζολά
Σα 14 Της Αλκυόνης· και τελευτή Γρηγορίου Ξενοπούλου του Ζακυνθίου
Κυ 15 Γενέσιον Ιωάννου Ποκελέν ή Μολιέρου, ηθοποιού και συγγραφέως
Δε 16 † Ευστρατίου Αναστασέλλη του σκωπτικού
Τρ 17 Γενέσιον Βενιαμίν Φραγκλίνου
Τε 18 Γενέσιον και τελευτή Βασιλείου Τσιτσάνη, λαϊκού μουσουργού
Πε 19 Γενέσιον Εδγάρδου Άλλαν Πόε
Πα 20 † Κοίμησις Χρήστου Καπράλου
Σα 21 Των τριών Λάμδα
Κυ 22 Γενέσιον Λόρδου Βύρωνος, του φιλέλληνος ποιητού
Δε 23 Γενέσιον Αντωνίου Γκράμσι
Τρ 24 † Αμεδαίου Μοντιλιάνι
Τε 25 Γενέσιον Γεωργίου Ζαμπέτα, του μεγάλου διασκεδαστού και θανή Θεόδωρου Αγγελόπουλου επί των επάλξεων
Πε 26 Του Ολοκαυτώματος
Πα 27 † Κοίμησις Ιωσήφ Βέρντι
Σα 28 † Κοίμησις Θεοδώρου Δοστογέφσκι
Κυ 29 † Θανή Αλεξάνδρου Πούσκιν, του ποιητού
Δε 30 † Μεθοδίου Ανθρακίτου, του διαφωτιστού
Τρ 31 † Αλεξάνδρου Υψηλάντου τελευτή

Για να προλάβω την ερώτηση για τα τρία Λ, στις  21 Ιανουαρίου: πρόκειται για τον Λένιν, τη Ρόζα Λούξεμπουργκ και τον Καρλ Λίμπκνεχτ. Για περισσότερα, δείτε κάποια παλιότερα σχόλια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απολογισμοί, Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , | 236 Σχόλια »

Προϋπολογισμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Δεκέμβριος, 2016

Τώρα που γράφω αυτές τις γραμμές γίνεται στη Βουλή η συζήτηση για τον προϋπολογισμό -ο οποίος, με βάση το πρόγραμμα, θα ψηφιστεί αύριο το βράδυ- κι αυτό μού δίνει τον τίτλο για τα σημερινά μεζεδάκια, παρόλο που μέχρι τώρα δεν έχω ακούσει κάποιο αξιομνημόνευτο μαργαριτάρι.

Αν και μόλις το έγραψα αυτό άκουσα τον κ. Σαλμά της ΝΔ να λέει «κύριε υπουργέ δεν είμαστε αμπορίτζιναλ» και μπορώ να πω ότι κάπως με πείραξε -δεν φτάνει που οι καημένοι οι Αβορίγινες έχουν τραβήξει τα πάνδεινα από τους λευκούς της Αυστραλίας, έχουν και δήθεν μορφωμένους και πολιτισμένους να τους χλευάζουν. Αλλά ας είναι.

* Η είδηση ενδιαφέρουσα, ο τίτλος μαργαριταρένιος: Στίχοι του Ρίτσου διαβάζουν στο μετρό της Στοκχόλμης.

Τι (και πώς) διαβάζουν οι στίχοι, δεν μας το λέει το άρθρο..

* Φίλος μου στέλνει μια είδηση, την αναγγελία του θανάτου ενός Βρετανού ηθοποιού, του Πίτερ Βόγκαν, «ο οποίος πρόσφατα ενσάρκωσε τον Αίμον Ταργκάρυεν, τον Μέιστερ στη Νυχτερινή Φρουρά του Μαύρου Κάστρου»

Επειδή μέχρι σχετικά πρόσφατα νόμιζα ότι το Game of Thrones είναι βιντεοπαιχνίδι, δεν ξέρω τι είναι και πώς προφέρονται ο Μέιστερ και ο Αίμον, ξέρω όμως ότι το επώνυμο Vaughan δεν προφέρεται Βόγκαν, αλλά Βον, με μακρό το ο, γι’αυτό και το έγραφαν παλιότερα και Βων.

* Κατά την ορολογία του ιστολογίου, καραβίδες λέγονται οι προτάσεις που περιέχουν αλλεπάλληλα πραγματολογικά λάθη (για την προέλευση του όρου, δείτε ένα παλιό μας άρθρο).

Το ιστολόγιο αρέσκεται να ψαρεύει καραβίδες, όμως είναι σχετικά σπάνιες. Κι έτσι, με χαρά μου ψάρεψα τις προάλλες μια μεσαίου μεγέθους καραβίδα σε άρθρο της Λιάνας Κανέλλη, όπου γίνεται λόγος για το Καλίνινγκραντ:

Το σφηνωμένο μεταξύ Εσθονίας και Πολωνίας κομμάτι ρώσικης εδαφικής κυριαρχίας, γενέθλια και ταφική πατρίδα του Καντ, αποκομμένο μετά την ενδόρηξη της Σοβιετικής Ενωσης από τη σημερινή Ρωσία, είναι το άμεσα συνορεύον έδαφός της, με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ …  Το ΝΑΤΟ απ’ τις βαλτικές χώρες και την Πολωνία ως τη Βουλγαρία και οι Ρώσοι εκτός Καυκάσου και Μαύρης Θάλασσας, μέχρι το Καλίνινγκραντ (μετονομασία του ανατολικοβαυαβρικού Κρόνενμπουργκ προς τιμήν του μπολσεβίκου Μιχαήλ Καλίνιν, μετά τη συμφωνία του Πότσδαμ),

Ας προσέξουμε τον τύπο «ενδόρηξη» που αποδίδει το αγγλικό implosion, και μετά ας περάσουμε στην καραβίδα κι ας αρχίσουμε να μετράμε λάθη.

Σαν προοίμιο, το Καλίνινγκραντ (η πόλη και η επαρχία της) δεν είναι σφηνωμενο «μεταξύ Εσθονίας και Πολωνίας», αλλά μεταξύ Λιθουανίας και Πολωνίας. Η Εσθονία είναι αρκετές εκατοντάδες χιλιόμετρα πιο πάνω, αφού μετά τη Λιθουανία μεσολαβεί και η Λετονία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Εκδηλώσεις, Κοτσανολόγιο, Λουξεμβούργο, Μαργαριτάρια, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 237 Σχόλια »

Εφτά χρόνια με και χωρίς φαγούρα

Posted by sarant στο 16 Φεβρουαρίου, 2016

Σήμερα έχουμε γενέθλια, το ιστολόγιο κλείνει τα εφτά του χρόνια, μια και έκανε τα πρώτα του βήματα στις 16 Φεβρουαρίου του 2009. Οπότε, παρακαλώ να μου συγχωρήσετε την αυτοαναφορικότητα του σημερινού άρθρου, που άλλωστε το είχα προαναγγείλει υπαινικτικά την περασμένη βδομάδα, όταν δημοσίευσα τη συνέχεια από το βιβλίο του πατέρα μου, που κανονικά ήταν να μπει σήμερα, γράφοντας: την επόμενη Τρίτη, που ήταν να συνεχιστούν κανονικά οι δημοσιεύσεις, το ιστολόγιο θα έχει έκτακτη ύλη, διότι είναι μια έκτακτη μέρα.

Και θα συμφωνήσετε μαζί μου, πιστεύω, πως για ένα εφτάχρονο η μέρα των γενεθλίων του είναι έκτακτη και με το παραπάνω. Βέβαια, δεν είναι ίδια όλα τα γενέθλια. Το εφτάχρονο παιδί, που πηγαίνει στην πρώτη δημοτικού, και παίζει και τρέχει πέρα-δώθε αεικίνητο, δεν έχει καν φτάσει στα μισά της παιδικής ηλικίας. Από την άλλη, τα εφτάχρονα ιστολόγια μάλλον έχουν περάσει στην τρίτη ηλικία τους.

Στα εφτά λοιπόν χρόνια που είμαστε μαζί,  έχουν δημοσιευτεί στο ιστολόγιο συνολικά 2591 άρθρα (με το σημερινό) για τις 2527 μέρες ζωής του. Στην έβδομη χρονιά του (από τις 17.2.2015 έως σήμερα) δημοσιέψαμε ένα άρθρο κάθε μέρα, χωρίς ποτέ να διακοπεί το σερί, όπως είχε συμβεί και στην έκτη χρονιά. (Το σερί της καθημερινής δημοσίευσης βαστάει αδιάλειπτο από τις 29.1.2014). Και επειδή έτυχε και δημοσίευσα και διπλά άρθρα μερικές μέρες, συνολικά την έβδομη χρονιά μας είχαμε 373 άρθρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αριθμοί, Επετειακά, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , | 209 Σχόλια »

Μηνολόγιον Ιανουαρίου, για μιαν ακόμα φορά

Posted by sarant στο 2 Ιανουαρίου, 2016

Χτες είχαμε πρωτοχρονιά αλλά βέβαια και πρωτομηνιά -κι έτσι το πρωτοχρονιάτικο θέμα του χτεσινού άρθρου δεν άφησε χώρο για το καθιερωμένο Μηνολόγιο, οπότε το δημοσιεύω σήμερα. Θα μου πείτε, σήμερα είναι Σάββατο, που κανονικά το πρόγραμμα λέει «Μεζεδάκια». Όπως καταλάβατε, τα Μεζεδάκια παίρνουν μετάθεση για αύριο, εκτοπίζοντας το λογοτεχνικό θέμα της Κυριακής.

Θυμίζω ότι το Μηνολόγιο, που δημοσιεύεται συνήθως την πρώτη του μηνός, ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Όπως είχα κάνει και προηγούμενες χρονιές, μετά το μηνολόγιο παραθέτω και κάποια περιαυτομπλογκικά, μια ανασκόπηση του ιστολογικού 2015.

 

Πα   1 Της πρασίνης τσόχας
Σα  2 Έναρξις αγώνος ανυπακοής και μη βίας υπό Μαχάτμα Γκάντι
Κυ  3 † Κοίμησις Αλεξάνδρου Παπαδιαμάντη, συγγραφέως των ταπεινών
Δε   4 † Νικολάου Γύζη τελευτή
Τρ   5 Γενέσιον Σωκράτους του φιλοσόφου
Τε   6 Εφεύρεσις τηλεγράφου υπό Μορς
Πε 7 Ανακάλυψις των δορυφόρων του Διός υπό Γαλιλαίου
Πα  8 † Γαλιλαίου τελευτή και Ναπολέοντος Λαπαθιώτη αυτοκτονία
Σα  9 † Θεοφίλου Καΐρη του μεγάλου διδασκάλου τελευτή
Κυ 10 Νίκη Θρασυβούλου κατά των τριάκοντα τυράννων
Δε 11 Γενέσιον Νικολάου Καββαδία του μαρκονιστή και αυτοκτονία Ααρών Σβαρτς του διαδικτυομάρτυρος
Τρ 12 Γενέσιον Σπυρίδωνος Λούη του μαραθωνοδρόμου
Τε 13 Το «Κατηγορώ» του Αιμιλίου Ζολά
Πε 14 Της Αλκυόνης· και τελευτή Γρηγορίου Ξενοπούλου του Ζακυνθίου
Πα 15 Γενέσιον Ιωάννου Ποκελέν ή Μολιέρου, ηθοποιού και συγγραφέως
Σα 16 † Ευστρατίου Αναστασέλλη του σκωπτικού
Κυ 17 Γενέσιον Βενιαμίν Φραγκλίνου
Δε 18 Γενέσιον και τελευτή Βασιλείου Τσιτσάνη, λαϊκού μουσουργού
Τρ 19 Γενέσιον Εδγάρδου Άλλαν Πόε
Τε 20 † Κοίμησις Χρήστου Καπράλου
Πε 21 Των τριών Λάμδα
Πα 22 Γενέσιον Λόρδου Βύρωνος, του φιλέλληνος ποιητού
Σα 23 Γενέσιον Αντωνίου Γκράμσι
Κυ 24 † Αμεδαίου Μοντιλιάνι
Δε 25 Γενέσιον Γεωργίου Ζαμπέτα, του μεγάλου διασκεδαστού και θανή Θεόδωρου Αγγελόπουλου επί των επάλξεων
Τρ 26 Του Ολοκαυτώματος
Τε 27 † Κοίμησις Ιωσήφ Βέρντι
Πε 28 † Κοίμησις Θεοδώρου Δοστογέφσκι
Πα 29 † Θανή Αλεξάνδρου Πούσκιν, του ποιητού
Σα 30 † Μεθοδίου Ανθρακίτου, του διαφωτιστού
Κυ 31 † Αλεξάνδρου Υψηλάντου τελευτή

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απολογισμοί, Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , | 97 Σχόλια »

Νικολοβαρβαρικά μεζεδάκια, πάλι

Posted by sarant στο 5 Δεκέμβριος, 2015

Νικολοβαρβαρικά επειδή τα μεζεδάκια γράφονται και θα τα διαβάσετε ενώ διανύουμε τα Νικολοβάρβαρα, τις συνεχόμενες γιορτές της Βαρβάρας χτες, του Σάββα σήμερα και του Νίκου (αλλά και του Νικοκύρη) αύριο. Και «πάλι», επειδή τον ίδιο τίτλο τον είχα χρησιμοποιήσει και το 2012, για αντίστοιχο άρθρο, αλλά μ’ αρέσει και θα τον χρησιμοποιήσω και σήμερα.

* Στο άρθρο του προηγούμενου Σαββάτου είχαμε δει, ανάμεσα στ’ άλλα, τα επίθετα του τύπου «πλατύς-πλατιά-πλατύ», και ότι η σχολική γραμματική δέχεται τους τύπους της γενικής «του πλατύ» και «του πλατιού», ενώ για ορισμένα από αυτά, όπως το «βαθύς», αναφέρει ότι κλίνονται όπως τα επίθετα της κατηγορίας «ευρύς-ευρεία-ευρύ». Και λέγαμε ότι θα ήταν λάθος αν ομαδοποιούσε αυτές τις δυο κατηγορίες, διότι ναι μεν λέμε «του βαθέος», όχι όμως και «του φαρδέος».

Ένας φίλος ψάρεψε ένα λάθος από την αντίπερα όχθη. Σε άρθρο για την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού, διαβάζουμε ότι Ο Βλαντιμίρ Πούτιν χαρακτήρισε «τεράστιο λάθος» την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού, τονίζοντας πως επιθυμεί ακόμα τη δημιουργία ενός ευρύ συνασπισμού εναντίον των τζιχαντιστών.

Ευρέος βέβαια, κι ας μην έχουν οι Εβραίοι ανάμιξη στο θέμα.

* Τις προάλλες, η Ντόρα Μπακογιάννη έκανε ερώτηση προς την κυβέρνηση για το θέμα της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, στην οποία μεταξύ άλλων αναφέρει: Εξυπηρετεί τα συμφέροντα του Δημοσίου το γεγονός ότι η πλειοψηφία των νέων ξένων επενδυτών είναι distressed funds;

Δεν θα σταθώ στην ουσία της ερώτησης. Ούτε όμως με ενοχλεί το «η πλειοψηφία», αντί του «πλειονότητα» που θέλουν οι καθαρολόγοι και οι λαθοθήρες (διότι δεν ψηφίζουν τα funds, θα σου πουν). Με ενδιαφέρει ο όρος distressed funds, που εγώ το ήξερα distress funds και μου φαίνεται να είναι πιο λογικό. Βλέπω ότι και οι δυο τύποι χρησιμοποιούνται αρκετά, ενώ υπάρχει και distressed debt, άρα και distressed debt fund.

Οπότε, παρακαλούνται οι οικονομολόγοι και λοιποί γνώστες να μας ξεδιαλύνουν την απορία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες, Πορτοκαλισμοί | Με ετικέτα: , , | 141 Σχόλια »

Πεζοπορία, ένα χόμπι

Posted by sarant στο 2 Δεκέμβριος, 2015

Σύμφωνα με το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, χόμπι είναι ερασιτεχνική απασχόληση για να περνούμε τις ελεύθερες ώρες μας: H κηπουρική / το ψάρεμα / τα μαστορέματα / τα γραμματόσημα είναι το χόμπι του.

Η λέξη είναι δάνειο από τα αγγλικά (hobby) και στα ελληνικά είναι άκλιτη, παρόλο που προσαρμόζεται καλά στο τυπικό της ελληνικής -αν είχε εισαχθεί νωρίτερα στη γλώσσα, ιδίως αν είχε τριφτεί στη λαϊκή χρήση, μπορεί και να κλινόταν (τα χόμπια, ας πούμε), αλλά με το «αν» δεν θα χτίσουμε ανώγια και κατώγια: είναι λέξη άκλιτη λοιπόν.

Αρκετοί από τους παλιότερους θα τη γράφουν χόμπυ, ενώ οι νεότεροι υποθέτω (ας επιβεβαιώσουν) θα προτιμούν την απλή γραφή, χόμπι, που είναι και σύμφωνη με τον ορθογραφικό κανόνα που ορίζει ότι τις δάνειες λέξεις τις γράφουμε όσο το δυνατόν απλούστερα. Φοβάμαι ότι κάποιοι θα γράφουν και hobby, που το βρίσκω εντελώς άτοπο, τουλάχιστον αν γράφουμε ελληνικά.

Η ετυμολογία της αγγλικής λέξης είναι ενδιαφέρουσα. Σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία, πρόκειται για σύντμηση της λ. hobbyhorse, που δήλωνε μια φιγούρα αλόγου, από ψάθα φτιαγμένο, που το φορούσε κάποιος στους λαϊκούς χορούς και τα πανηγύρια του Μεσαίωνα στην Αγγλία, όπως εμείς είχαμε τις Απόκριες την γκαμήλα. Στη συνέχεια, hobbyhorse ονομάστηκαν τα παιδικά παιχνίδια που τα λέμε «αλογατάκια», καθώς και τα αλογάκια στα καρουσέλ, οπότε τελικά από τη σημασία «παιχνίδι» η λέξη έφτασε να σημαίνει την ερασιτεχνική ενασχόληση (του ενήλικου) που γίνεται για ψυχαγωγία -το OED δίνει φράση από το 1676: Almost every person hath some hobby horse or other wherein he prides himself, και τελικά το horse εξέπεσε και έμεινε το hobby.

Αυτό το hobby είναι όνομα που δινόταν στα άλογα που έσερναν αμάξια Hobin και Hobby, παραλλαγή του Robbie, δηλαδή του Robert. Αυτά με την ετυμολογία της λέξης.

Ποιες ενασχολήσεις όμως συνιστούν χόμπι; Αν και δεν είναι ευαγγέλιο, να ξαναδούμε τα παραδείγματα του λεξικού: κηπουρική – ψάρεμα – μαστορέματα – γραμματόσημα. Ο Μπαμπινιώτης, στα δικά του παραδείγματα, προσθέτει τη συλλογή νομισμάτων. Το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας έχει περισσότερα παραδείγματα, π.χ. μοντελισμό, ορειβασία αλλά και αθλητισμό.

Είναι χόμπι το διάβασμα; Θα έλεγα όχι, αλλά δεν μπορώ να το αιτιολογήσω πειστικά, είναι όμως η αίσθηση που έχω. Παρόλο που διαβάζω πολύ και επί πολλά χρόνια, το διάβασμα δεν το θεωρώ χόμπι, ούτε και το γράψιμο, ούτε την ενασχόληση με τη γλώσσα και με τις γλώσσες -στο κάτω κάτω, μερικοί από αυτά βιοποριζόμαστε. Είναι ο (ερασιτεχνικός) αθλητισμός; Πιθανώς, αλλά για τους τριαντάρηδες και πάνω. Για έναν έφηβο, είναι αθλητισμός. Είναι η μουσική; Θα έλεγα όχι το να ακούς, ναι το να παίζεις ή να κάνεις συλλογή μουσικών οργάνων. Βέβαια, αυτές είναι δικές μου κατηγοριοποιήσεις, ο καθένας αυτά τα πράγματα τα καταλαβαίνει αλλιώς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαδίκτυο, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Προσωπικά, Περιαυτομπλογκίες, Χόμπι | Με ετικέτα: , , , | 177 Σχόλια »

Μηνολόγιον Νοεμβρίου -έστω και ετεροχρονισμένο

Posted by sarant στο 2 Νοέμβριος, 2015

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ συνήθως την πρώτη του μηνός, ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Φέτος, το μηνολόγιο δημοσιεύεται ετεροχρονισμένο, στις 2 του μηνός, συνέπεια μιας καραμπόλας που ξεκίνησε από προχτές, όταν αντί για τα μεζεδάκια δημοσιεύτηκε άρθρο για τον Ναπολέοντα Λαπαθιώτη που είχε τα γενέθλιά του. Ο Λαπαθιώτης έσπρωξε τα μεζεδάκια χτες Κυριακή, 1η του μηνός, και τα μεζεδάκια με τη σειρά τους σπρώχνουν το Μηνολόγιο για σήμερα, 2 του μηνός. Η καραμπόλα δεν σταματάει εδώ: κανονικά σήμερα θα δημοσίευα το άρθρο που είχα βάλει χτες (όπως και κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα) στην Αυγή -οπότε τώρα το μεταθέτω για αύριο.

Τέλος παρένθεσης, ιδού το μηνολόγιο:

Κυ  1
Των Αγίων Αναργύρων – Ημέρα  πατάξεως της δωροδοκίας – Διεθνής μέρα βεγκανισμού
Δε  2
Θαλού, Αναξιμένη και Αναξιμάνδρου των Μιλησίων φιλοσόφων, Οδυσσέα Ελύτη και Νικοκύρη γενέθλια
Τρ   3
† Ανδρέου Κάλβου του ασυμβιβάστου
Τε   4
† Κοίμησις Αυγούστου Ροντέν
Πε  5
† Γεωργίου Πλήθωνος Γεμιστού
Πα   6
Παγκόσμια ημέρα αποτροπής της καταστροφής του περιβάλλοντος λόγω πολέμου
Σα  7
Της δευτέρας προς τον ουρανόν εφόδου
Κυ   8
Των εν ερημίαις και όρεσιν αγωνισθέντων
Δε   9
 † Έκτορος Κακναβάτου
Τρ 10
† Αρθούρου Ρεμπώ
Τε 11
Σαπφούς και Αλκαίου των Λεσβίων ποιητών -και Ιωάννη Ρίτσου τελευτή
Πε 12
† Τελευτή Τέλλου Άγρα
Πα 13
† Ρόμπερτ Λούις Στήβενσον
Σα 14
Επικούρου του Ελευθερωτού των ανθρώπων εκ του φόβου
Κυ 15
Της «Ελληνικής Νομαρχίας»
Δε 16
Διεθνής  ημέρα κατά της μισαλλοδοξίας – Βολταίρου  του φιλοσόφου
Τρ 17
Των εν Πολυτεχνείω αναιρεθέντων
Τε 18
Πυθέου του Μασσαλιώτου και θαλασσοπόρου
Πε 19
Διγενή του Ακρίτα
Πα 20
Παγκόσμια ημέρα των δικαιωμάτων των παιδίων
Σα 21
Πρώτη ανύψωσις επηνδρωμένου αεροστάτου
Κυ 22
Μαρτύριον Ιωάννας της Λωρραίνης και τελευτή Αργύρη Κουνάδη του συνθέτη
Δε 23
Φρίξου και Έλλης
Τρ 24
† Εμπεδοκλέους του Ακραγαντίνου εις Αίτναν κατάβασις
Τε 25
Μαρτύριον Υπατίας, του αχράντου άστρου της σοφής παιδεύσεως
Πε 26
Της Εθνικής Αντιστάσεως
Πα 27
†Τεύκρου Ανθία και των συριγμών του αλήτου
Σα 28
Είσπλους Μαγελάνου εις τον Ειρηνικόν ωκεανόν
Κυ 29
Διεθνής ημέρα αλληλεγγύης προς τον  παλαιστινιακόν λαόν
Δε 30
Ανδρέου Λασκαράτου

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Μηνολόγιο, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , , | 69 Σχόλια »

Γκάλοπ, ένα νεανικό διήγημα

Posted by sarant στο 27 Σεπτεμβρίου, 2015

Σε ένα άρθρο που είχα ανεβάσει την τελευταία βδομάδα πριν από τις εκλογές, που είχε ως αντικείμενο δημοσκοπήσεις, σφυγμομετρήσεις και γκάλοπ, αναφέρθηκε στα σχόλια ένα παλιό διήγημά μου για τα γκάλοπ, και ζήτησαν κάποιοι φίλοι να το δημοσιεύσω εδώ -αλλά βέβαια, τα διηγήματα τα βάζουμε τις Κυριακές, και η περασμένη Κυριακή ήταν εύλογα αφιερωμένη στις εκλογές, οπότε το διήγημα πήρε αναβολή για τούτην εδώ την Κυριακή -σκέφτηκα ότι έτσι κι αλλιώς ένα διήγημα δεν το διαβάζουμε μόνο για την επικαιρότητα του.

Λοιπόν, θα σας παρουσιάσω το διήγημά μου «Γκάλοπ», που περιλαμβάνεται στη δεύτερη έκδοση της πρώτης μου συλλογής διηγημάτων «Για μια πορεία«, που κυκλοφόρησε το 1988 από τις εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή και δεν ξέρω αν έχει πια εξαντληθεί. Λέω «στη δεύτερη έκδοση», διότι, πράγμα κάπως ανορθόδοξο, η πρώτη έκδοση της συλλογής, που βγήκε το 1984, είχε εννιά διηγήματα, ενώ η δεύτερη έχει έντεκα. Βλέπετε, μετά την κυκλοφορία της πρώτης έκδοσης έγραψα κι άλλα δυο διηγήματα, ιδίου κλίματος με αυτά της πρώτης συλλογής, οπότε, όταν έγινε η δεύτερη έκδοση (και ενώ είχε κυκλοφορήσει και η δεύτερη συλλογή μου, Μετά την αποψίλωση, με φανταρίστικα διηγήματα) είπα να τα βάλω κι αυτά, να μη μείνουν απάντρευτα. Καλή ιδέα ήταν, μια και από τότε σταμάτησα να γράφω λογοτεχνία κι έτσι αν δεν τα είχα βάλει εκεί θα είχαν μείνει στο συρτάρι, ενώ δεν είναι άσκημα -μάλιστα το άλλο, που ίσως το παρουσιάσω κάποια άλλη φορά, έχει μεταφραστεί και στα γερμανικά (με λάθος στον τίτλο!)

Με αυτή τη δεύτερη έκδοση συνέβη και κάτι αστείο. Στην πρώτη έκδοση του βιβλίου είχα ακολουθήσει (και περιέργως είχα πείσει τους εκδότες και το δέχτηκαν) ένα ιδιόρρυθμο (και ανόητο) σύστημα ορθογραφίας, όπου το «κι» το κολλούσα στην επόμενη λέξη (κιαν, κιάλλο, κιέπειτα), το απ’ το έγραφα χωρίς απόστροφο και άλλες τέτοιες εκκεντρικότητες. Όταν ήρθε ο καιρός της δεύτερης έκδοσης, είχα σοβαρευτεί και είχα υιοθετήσει τη συνήθη ορθογραφία (δεν είχε ακόμα βγει κι ο Μπαμπινιώτης να σπείρει καινά δαιμόνια). Αλλά από τον εκδοτικό οίκο μου είπαν ότι δεν γίνεται να έχει το βιβλίο δυο διαφορετικά ορθογραφικά συστήματα, κι έτσι μ΄ ανάγκασαν να γράψω και τα δυο πρόσθετα διηγήματα με την ιδιόρρυθμη ορθογραφία που είχα εγκαταλείψει. Αλλά πολλά είπα, να και το διήγημα:

Γκάλοπ

Ήτανε έξι· δηλαδή, ο έκτος είχε μόλις έρθει, οι πέντε όμως ήσαν από ώρα στο καφενείο, ο Στρατής με το Μήτσο να παίζουνε τάβλι τους καφέδες και γύρω τους οι άλλοι τρεις, ο Λεφτέρης να διαβάζει εφημερίδα, ο Μηνάς να καθοδηγεί το Μήτσο στο τάβλι, κι ο Γιάννης (αντίστοιχα) το Στρατή. Πλακωτό παίζανε, κι ο τρό­πος που έπαιξε το -ζόρικο είν’ η αλήθεια- ασόδυο ο Στρατής προκάλεσε την κατακραυγή της τετράδας. «Τι κάνεις ρε; Με έξι- δύο σου πιάνει παραμάνα», επιτίμησε το σύμμαχό του ο Γιάννης. «Τρίχες, δεν υπάρχει τέτοιος συνδυασμός στο τάβλι», τον καθησύ­χασε αυτάρεσκα ο παίχτης. Φυσικά, ο Μήτσος έφερε το φονικό έξι-δύο και ο Στρατής νεύριασε και τ’ άφησε διπλό· αλλά και με πεντάρες του αλλουνού, πάλι θα έχανε, όπως υπολόγισε ο οξυδερ­κής Λεφτέρης. Κείνη την ώρα μπήκε λοιπόν στο μαγαζί ο έκτος, ο Σακαλής. Πήρε καρέκλα κι έκατσε, βαρύς κι ασήκωτος, συλλογισμένος. Διάταξε μέτριο, άναψε τ’ άφιλτρο και καθόταν να παρακο­λουθεί την παρτίδα από απόσταση· παίζανε πόρτες τώρα. Για κά­μποση ώρα ακούγονταν μονάχα τα βροντοχτυπήματα απ’ τα πούλια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διηγήματα, Λογοτεχνία, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , | 84 Σχόλια »

Ευρετηριασμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 25 Ιουλίου, 2015

Ο τίτλος είναι παραπλανητικός, για διαφημιστικούς λόγους και επειδή δεν έβρισκα άλλον καλύτερον. Τι διαφημίζει; Μα, τον νέο, επικαιροποιημένο και απαστράπτοντα πίνακα περιεχομένων του ιστολογίου, που τον έφτιαξε την περασμένη Κυριακή ο φίλος μας ο Στάζιμπος, γκουρού υπηρεσίας για θέματα πληροφορικής. Όπως βλέπετε, έχει τα 2373 (ζωή νάχουνε) άρθρα του ιστολογίου ως τις 18 Ιουλίου, σε αλφαβητική σειρά, ενώ προτάσσει τις 45 σελίδες «εκτός άρθρων». Εμένα με βολεύει πολύ αυτό το ευρετήριο, όταν θέλω να δω αν έχω ξαναγράψει για κάποιο θέμα, ή όταν θυμάμαι ότι κάτι έχω γράψει και θέλω να βρω το παλιότερο άρθρο. Θυμίζω επίσης ότι μπορείτε να δείτε ένα τυχαίο άρθρο του ιστολογίου κλικάροντας εδώ.

* Ξεκινάμε με ένα ορντέβρ, μικρό αλλά δίκροκο. Σε μεταφρασμένο άρθρο του Πολ Μέισον στο tvxs, διαβάζω ότι βρισκόμαστε «εν μέσω ωχρούς ανάκαμψης». Αν δεν είναι λάθος πληκτρολόγησης, απορώ πώς το σκέφτηκε ο συντάκτης. Η ωχρώ της ωχρούς μήπως; Αλλά λέω πως το μεζεδάκι είναι δίκροκο επειδή ακόμα και με τον σωστό τύπο, «εν μέσω ωχράς ανάκαμψης» (αφού είναι λόγιο το επίθετο, την αντέχει την καθαρευουσιάνικη κλίση) και πάλι κάτι δεν πάει καλά. Και δεν πάει διότι το «ωχρά ανάκαμψη» δεν μου αρέσει για απόδοση του pale recovery, που, πάω στοίχημα, θα είχε το πρωτότυπο. Ασθενική, εύθραυστη, χλωμή αν θέλετε. Θα μου πείτε, το ίδιο δεν είναι ωχρός και χλωμός; Στην κυριολεξία τους περίπου -αλλά το ένα έχει μεταφορικές χρήσεις που δεν έχει το άλλο. Ούτε είναι ίδιες οι συνάψεις τους, δεν θα πούμε «χλωμή σπειροχαίτη».

* Πολύς θόρυβος έγινε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την περασμένη εβδομάδα για μια συνέντευξη του Χρήστου Θηβαίου, στην οποία ο τραγουδιστής επιτέθηκε στη ραδιοφωνική παραγωγό που του έπαιρνε τη συνέντευξη. Αλλά δεν θα σταθώ στο περιεχόμενο των όσων είπε ο Θηβαίος, για τα οποία άλλωστε ζήτησε συγνώμη. Με ενδιαφέρει ο τίτλος του σχετικού άρθρου: Επίθεση-παραλήρημα σε γυναίκα δημοσιογράφο.

Δυο παρατηρήσεις έχω εδώ. Καταρχάς, όπως έχουμε ξαναγράψει, το «παραλήρημα» έχει γίνει κλισέ και χρησιμοποιείται αδιακρίτως -να δω τι θα γράψουν αν τύχει και κάποιος αρχίσει πράγματι να παραληρεί. Έπειτα, το «γυναίκα δημοσιογράφο» δείχνει το κουσούρι των επίκοινων τύπων (δηλαδή που έχουν ίδιο αρσενικό και θηλυκό). Αν δεν το προσδιόριζε και έλεγε «επίθεση σε δημοσιογράφο», όλοι θα σκέφτονταν άντρα δημοσιογράφο. Και βέβαια, ελάχιστοι θα έγραφαν «σε άντρα δημοσιογράφο». Οπότε, για να το τραβήξουμε λίγο, με τους επίκοινους τύπους διαιωνίζεται η ανδροκρατία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Περιαυτομπλογκίες | Με ετικέτα: , , , | 151 Σχόλια »