Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ρατσισμός’ Category

Ρατσισμός, αντίστροφος και ευθύς

Posted by sarant στο 19 Νοέμβριος, 2019

Ποιος είναι ο αντίστροφος ρατσισμός, θα ρωτήσετε. Αν ο ρατσισμός είναι, με βάση τον ορισμό του λεξικού «η αντίληψη εκείνων που πιστεύουν ότι η δική τους φυλή είναι ανώτερη από τις άλλες που η φύση τις έχει καταδικάσει σε κληρονομική κατωτερότητα» ή, να το πούμε πιο απλά, το να πιστεύεις ότι υπάρχουν ανώτερες και κατώτερες φυλές, πώς μπορεί η έννοια αυτή να έχει αντίστροφο;

Στην πράξη όμως, ο όρος reverse racism εμφανιστηκε στις ΗΠΑ και χρησιμοποιείται ιδίως στις ΗΠΑ και στη Νότια Αφρική, όπου υπήρχαν από παλιά εδραιωμένες πρακτικές φυλετικού διαχωρισμού και φυλετικών διακρίσεων εις βάρος των μαύρων. Όσοι πλασάρουν τον όρο «αντίστροφος ρατσισμός», σχεδόν πάντα λευκοί που ανήκουν στην (τραμπική) δεξιά, θεωρούν ότι οι λεγόμενες «θετικές διακρίσεις» υπέρ των μαύρων συνιστούν «ρατσισμό κατά των λευκών» δηλαδή «αντίστροφο ρατσισμό».

Στα καθ’ ημάς, τον όρο τον χρησιμοποιούν κυρίως ακροδεξιοί, ας πούμε όταν διαδίδουν μισές αλήθειες και ολόκληρα ψέματα για τα δήθεν παχυλά επιδόματα και τα δωρεάν διαμερίσματα που δήθεν παρέχονται στους πρόσφυγες τη στιγμή που τόσοι και τόσοι Έλληνες δοκιμάζονται από την κρίση.

Δηλαδή, ο όρος «αντίστροφος ρατσισμός» είναι στην καλύτερη περίπτωση αμφιλεγόμενος και οπωσδήποτε χαρακτηρίζει αυτόν που τον χρησιμοποιεί.

Καταλαβαίνετε λοιπόν την έκπληξη που δοκίμασε η ελληνική παροικία των Βρυξελλών όταν ο νεοφερμένος συντονιστής Εκπαίδευσης στην ελληνική πρεσβεία των Βρυξελλών, ο κ. Θανάσης Διαλεκτόπουλος, ανακοίνωσε ότι πρόκειται να οργανώσει την επόμενη Κυριακή, στις 24 Νοεμβρίου, ομιλία με τίτλο «Πολυπολιτισμικότητα και επιλεκτικός ανθρωπισμός» στην οποία, όπως φαινόταν και στην περίληψη που συνόδευε την αναγγελία, θα έκανε λόγο για «αντίστροφο ρατσισμό κατά των γηγενών».

Ιδού και η περίληψη της διάλεξης:

Σε πολυπολιτισμικές κοινωνίες οι προσπάθειες καταπολέμησης φυλετικών και κοινωνικών διακρίσεων ή απλά οι προσπάθειες ικανοποίησης των αιτημάτων μελών προσφυγικών και μεταναστευτικών ομάδων με διαφορετική θρησκεία, οδηγούν σε επιλεκτικό ανθρωπισμό ή «αντίστροφο ρατσισμό» σε βάρος των γηγενών, καθώς συχνά αντιτίθενται σε κατεστημένες αξίες της χώρας υποδοχής, με αποτέλεσμα να δημιουργείται δυσφορία στους γηγενείς.

Στην παρούσα διάλεξη παρουσιάζονται οι διακρίσεις με έντονο «προνοιακό και φιλανθρωπικό» χαρακτήρα, σε βάρος των χριστιανών γηγενών σε ευρωπαϊκές χώρες και μελετάται ο αντίκτυπός τους στις παραδοσιακές κοινωνίες. Αντίστροφος ρατσισμός εντοπίζεται στις εθνικές κουλτούρες κρατών και τα νομικά τους συστήματα, στις δημόσιες αρχές, ακόμα και στην εκπαίδευση. Το ερώτημα που δημιουργείται είναι αν η πολυπολιτισμικότητα μπορεί να συμβάλει στην κοινωνική συνοχή κρατών.

Ξεσηκώθηκε κατακραυγή κατά της πρότασης του κ. Διαλεκτόπουλου, κατακραυγή που έφτασε μέχρι το Λουξεμβούργο (μας χωρίζουν οι Αρδέννες μόνο) κι έτσι αποφάσισα να γράψω το σημερινό άρθρο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Ισλάμ, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , | 135 Σχόλια »

Το μπάρμπεκιου των γουρουνιών στα Διαβατά

Posted by sarant στο 6 Νοέμβριος, 2019

Εδώ και μερικές μέρες η ακροδεξιά κίνηση «Ενωμένοι Μακεδόνες» έχει ανακοινώσει ότι διοργανώνει, την Κυριακή 10 Νοεμβρίου το μεσημέρι, μπάρμπεκιου «διαμαρτυρίας κατά των λαθρομεταναστών» πολύ κοντά στο χοτ σποτ των Διαβατών όπου στεγάζονται ή στοιβάζονται πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο μέχρι να ανακατευθυνθούν σε άλλες δομές στην ενδοχώρα.

Η ανακοίνωση των ακροδεξιών ακτιβιστών είναι εύγλωττη, το ίδιο και η αφίσα τους.

Γράφουν: Απέναντι στον διεθνιστικό και ισλαμικό λαθροεποικισμό της πατρίδας μας και της Ευρώπης…απαντάμε με … άφθονο χοιρινό κρέας, με άθφονο αλκόολ, με άφθονο τρολάρισμα και αγωνιστική δράση!

Χτες, ο βουλευτής Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ Χρ. Γιαννούλης, μιλώντας σε επιτροπή της Βουλής, χαρακτήρισε «σαδισμό και κτηνωδία» την εκδήλωση αυτή, που ευθέως αποσκοπεί την πρόκληση και στην προσβολή μιας ιδιαίτερα ευάλωτης μερίδας συνανθρώπων μας. Αναρωτήθηκε μάλιστα αν είναι ποινικά κολάσιμες παρόμοιες εκδηλώσεις.

Με τον τρόπο αυτό, ο βουλευτής της αντιπολίτευσης ήρθε να βοηθήσει την κυβέρνηση, αφού δεν πήρε το μέρος των διαμαρτυρόμενων, αλλά ο βουλευτής της συμπολίτευσης κ. Κυρανάκης που πήρε μετά τον λόγο ουσιαστικά ενθάρρυνε το χάπενινγκ των ακροδεξιών, αφού είπε ότι «στην Ελλάδα επιτρέπεται η κατανάλωση χοιρινού και δεν μπορούν υπήκοοι τρίτων χωρών να επιβάλλουν τις απόψεις τους», λες και αυτό ήταν το ζήτημα, λες και είχε ζητηθεί από κάποιον η απαγόρευση της λειτουργίας ψητοπωλείων! (Το ρεπορτάζ εδώ).

Η εκδήλωση της ακροδεξιάς κίνησης είναι έξυπνη, διότι σκορπάει το ξενοφοβικό της δηλητήριο κρυμμένο μέσα σε λαχταριστούς μεζέδες και γαργαλιστικές μυρωδιές και ταυτόχρονα κατασκευάζει έναν φανταστικό εχθρό, τον «μουσουλμάνο λαθροέποικο» [δεν είναι δική μου η ορολογία φυσικά] που θέλει, τάχα, να αλλαξει τον τρόπο ζωής μας. Το ψέμα είναι κολοσσιαίο, αλλά έχει απήχηση σε αρκετό κόσμο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ισλάμ, Ξένοι, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 207 Σχόλια »

Φλωρεντιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Οκτώβριος, 2018

Φλωρεντιανά, αλλά όχι από τη Φλωρεντία -πού τέτοια τύχη! Θα ταξιδεύω βέβαια τούτο το σαββατοκύριακο αλλά θα πάω απλώς λίγο παρακάτω. Αλλά τότε γιατί «φλωρεντιανά» τα μεζεδάκια; Δεν έβρισκα τίτλο και πρόσεξα ότι σήμερα είναι του Αγίου Φλωρεντίου, να γιατί.

Παρεμπιπτόντως, το όνομα Φλωρέντιος υπάρχει και σήμερα. Το ξέρω επειδή στην ομάδα Υπογλώσσια του Φέισμπουκ έχει ξεκινήσει εδώ και λίγο καιρό μια προσπάθεια καταγραφής των ελληνικών ονομάτων, που κάποια στιγμή θα την παρουσιάσουμε κι εδώ, και ο σχετικός κατάλογος, για τα αντρικά ονόματα, έχει ξεπεράσει τα 1000 ονόματα.

* Και ξεκινάμε με γλωσσικά μουστάκια. Σε ρεπορτάζ από δίκη, διαβάζουμε:

Η πρώην διευθύντρια της Β’ Διεύθυνσης της ΕΥΠ, Ο. Β, της οποίας η υπογραφή βρίσκεται στις ψεύτικες αποδείξεις, κατά την κατάθεσή της ήταν ξεκάθαρη. Δήλωσε ότι οι αποδείξεις είναι προφανέστατα πλαστές, ενώ ερωτηθείς σχετικά είπε ότι και εκείνη στοχοποιήθηκε από τη δημοσιοποίηση αυτών,

Αλλά η κυρία διευθύντρια, αφού ρωτήθηκε, είναι ερωτηθείσα, όχι ερωτηθείς. Θα μου πείτε ότι αυτά τα έχουν έτοιμα και τα βάζουν χωρίς να σκέφτονται.

* Και συνεχίζουμε με ένα γερό πιάτο ιταλικό, αν και όχι από τη Φλωρεντία, μα πολύ νοτιότερα, από την Κατάνια, σιτσιλιάνικο λοιπόν.

Φίλος μού στέλνει το μενού της φωτογραφίας, από εστιατόριο της Κατάνιας, μεταφρασμένο, ας πούμε, στα ελληνικά. Νομίζω ότι κάπου το έχω δει κι ελπίζω να μην το έχω παρουσιάσει ξανά, πάντως η φωτογραφία είναι πρόσφατη.

Από τα ορντέβρ καταλαβαίνουμε την παρμιγιάνα μελανζάνης, όχι όμως τα καλάκια, ενώ τα καταπληκτικά κάτι άλλο θα κρύβουν.

Ακολουθούν οι κανόνες πάστα και μετά το υπέροχο κρέας κρέατος, ενώ το γλυκό αποδεικνύεται το κλου της βραδιάς με τις τρόφιμες ταρέτες και τα σιτηρά πισταχίου.

Από περιέργεια γκούγκλισα το «κρέας κρέατος» και είδα ότι γκουγκλίζεται. Μερικά γαλλικά κρεατάδικα (όπως αυτό), που αυτοχαρακτηρίζονται Meat bar στα αγγλικά στην ιστοσελίδα τους, έχουν στα ελληνικά, αν αλλάξετε τη γλώσσα από επάνω δεξιά, τον χαρακτηρισμό «Κρέας κρέατος»!

Ή αλλιώς, το μεταφραστήρι κάπου φαλτσάρισε.

* Γενικομανία στο ρεπορτάζ για ένα τραγικό συμβάν:

Η άτυχη γυναίκα μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο Θριάσιο Νοσοκομείο και παρά τις προσπάθειες των γιατρών χθες το απόγευμα υπέκυψε των βαρύτατων τραυματισμών που είχε υποστεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Ονόματα, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , , , | 204 Σχόλια »

Η λέξη που αρχίζει από κ

Posted by sarant στο 29 Αύγουστος, 2018

Πολλές λέξεις αρχίζουν, βέβαια, από κ. Ίσως θα έπρεπε να το γράψω λίγο διαφορετικά, η λέξη που αρχίζει από k-. Το γράμμα k είναι σχετικά σπάνιο στα αγγλικά και οι λέξεις που αρχίζουν από k δεν είναι πάρα πολλές, σήμερα όμως θα ασχοληθούμε μόνο με μία, μια λέξη που χρησιμοποίησε ένας ομογενής και βρήκε τον μπελά του -και, προσωπικά, δεν στενοχωρήθηκα καθόλου.

Ο ομογενής, ο Adam Catzavelos, Αδάμ Καντζαβέλος θα λέγαμε στα ελληνικά, ήρθε οικογενειακώς από το Γιοχάνεσμπουργκ, όπου γεννήθηκε και κατοικεί, για διακοπές στην Ελλάδα και από κάποια ακρογιαλιά, ίσως της Πελοποννήσου, έβγαλε ένα σελφοβιντεάκι, στο οποίο ξεκινάει σε στιλ μετεωρολογικού δελτίου και ύστερα εκφράζει τη χαρά του που δεν υπάρχει ούτε ένας μαύρος στην πλαζ -χρησιμοποιώντας, μάλιστα, μια λέξη ιδιαίτερα φορτισμένη στη Νότια Αφρική, μια λέξη που αρχίζει από k.

«Let me give you a weather forecast here; blue skies, beautiful day, amazing sea and not one kaffir in sight… Fucking heaven on earth. You cannot beat this. You cannot beat this, τονίζει κουνώντας το δάχτυλο.

H λέξη που αρχίζει από k, που πολύ σπάνια θα τη δείτε ακέραια γραμμένη στα αγγλόφωνα άρθρα που είναι αφιερωμένα στο περιστατικό, είναι η λέξη kaffir. Είναι τόσο προσβλητική, που θα τη δείτε γραμμένη είτε με αστερίσκος (k***r) είτε, το συχνότερο, να αναφέρεται ως the k-word.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αφρική, Διαδίκτυο, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Εθνοφαυλισμοί, Ιστορίες λέξεων, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , | 281 Σχόλια »

Το πρόβλημα του τριπλούν

Posted by sarant στο 13 Αύγουστος, 2018

Ξεκινώντας να διευκρινίσω ότι κανονικά θα διατύπωνα λίγο διαφορετικά τον τίτλο, «το πρόβλημα με το τριπλούν», αλλά ήθελα να έχω τη γενική πτώση στον τίτλο για να δείξω πως θεωρώ τη λέξη «τριπλούν» άκλιτη.

Παραπροχτές, καθώς η τηλεόραση μετέδιδε τον τελικό του τριπλούν, φίλος στο Φέισμπουκ διαμαρτυρήθηκε και αναρωτήθηκε θυμωμένα «από πότε έγινε άκλιτη η λέξη τριπλούν».

Του απάντησα: Πότε ακριβώς δεν ξέρω, πάντως το εγκυρότατο Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, που κυκλοφόρησε το 1998, έχει λήμμα τριπλούν, άκλιτο, το εξής: τριπλούν το [triplún] Ο (άκλ.) : α. για κτ. που γίνεται τρεις φορές ή που είναι τριπλό και ως επίθ.: Άλμα ~ / το ~. Aντίγραφο εις ~.

Για άκλιτη δέχεται τη λεξη και το λεξικό του Μπαμπινιώτη, αν και προσθέτει σε παρένθεση, ένα παραπονιάρικο σχόλιο: «άκλ. αντί του ορθού κλιτού τριπλού«. Στην πρώτη δεκαετία του αιώνα μας, που και τότε είχαμε σπουδαίες τριπλουνίστριες με διακρίσεις σε διεθνές επίπεδο, τα έντυπα του τότε ΔΟΛ είχαν προσπαθήσει να πλασάρουν τον κλιτό τύπο «το τριπλούν (άλμα) – του τριπλού άλματος» αλλά η προσπάθεια ελάχιστη αποδοχή βρήκε.

Αν ο τύπος «άλμα τριπλούν» είχε έγκαιρα εκσυγχρονιστεί σε τριπλό άλμα, τότε φυσικά θα κλινόταν, το τριπλό άλμα, του τριπλού άλματος, και ίσως παραλειπόταν η λέξη «άλμα» και λέγαμε «πρωταθλητής στο τριπλό», «ο τελικός του τριπλού», όπως τώρα λέμε «πρωταθλητής στο μήκος» (εννοώντας βέβαια το άλμα εις μήκος) και «ο τελικός του μήκους». Με το να μην εκσυγχρονιστεί, πλήρωσε τον φόρο που πληρώνουν πολλά ασυμμόρφωτα και καθιερώθηκε πλέον άκλιτο, διότι δεν υπάρχουν άλλα ουδέτερα επίθετα στη νεοελληνική που να κλίνονται με τον ίδιο τρόπο.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι η αρχική ονομασία του αγωνίσματος είναι «άλμα εις τριπλούν», ορολογία που υιοθετεί αβασάνιστα ή τέλος πάντων ατεκμηρίωτα και η Βικιπαίδεια. Έχω κάποιες επιφυλάξεις ότι αυτή ήταν όντως η αρχική μορφή του όρου, και όχι μόνο επειδή δεν πρόκειται για ένα άλμα που γίνεται τρεις φορές, όπως το αντίγραφο εις τριπλούν. Αναδίφησα λίγο τα σώματα κειμένων και βρήκα ότι στην ειδησεογραφία των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών αγώνων χρησιμοποιόταν ο σημερινός όρος, άλμα τριπλούν (αριστερά απόκομμα από την Εστία, 27.03.1896). Το ίδιο το βρήκα και σε άλλο απόκομμα της Εστίας του 1891 αλλά και σε ΦΕΚ του 1904.

Δεν αποκλείω πάντως να χρησιμοποιόταν παλιότερα πράγματι η ονομασία «άλμα εις τριπλούν», αλλά δεν νομίζω πως ήταν η καθιερωμένη. Σε κάθε περίπτωση, λεξικογραφικά, θεωρώ πως η Βικιπαίδεια κακώς λημματογραφεί έτσι τον όρο.

Είτε πάντως είναι άλμα τριπλούν είτε «άλμα εις τριπλούν» η αρχική μορφή, δεν νομίζω ότι μεταβάλλει το πώς θα λέμε σήμερα το αγώνισμα, διότι βέβαια δεν συμφωνώ με έναν φίλο που υποστήριζε ότι ο εκφωνητής στην τηλεόραση θα έπρεπε να χρησιμοποιεί τον ανοικονόμητο όρο «ο τελικός τού εις τριπλούν». Αν μη τι άλλο, ο τύπος «άλμα εις τριπλούν» μάλλον δικαιολογεί το να είναι σήμερα άκλιτο το όνομα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Επικαιρότητα, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , | 196 Σχόλια »

Το κάψιμο του Ιούδα, φροντιστήριο ρατσισμού (του Πάνου Ζέρβα)

Posted by sarant στο 13 Απρίλιος, 2017

Διαβάζω ότι σε διάφορες περιοχές της χώρας θα τελεστεί και φέτος ένα απεχθές (κατά τη γνώμη μου) έθιμο, το λεγόμενο «κάψιμο του Ιούδα» ή «κάψιμο του Εβραίου», ας πούμε στην Ερμιόνη, στην Άρτα, στο Λεβίδι, στην Κρήτη. Αλλού αυτό γίνεται ανήμερα του Πάσχα, αλλού τη Μεγάλη Παρασκευή ή το Μέγα Σάββατο. Το έθιμο είναι βεβαίως παλιό, αλλά πολλές φορές είχε ατονήσει και είχε σταματήσει να γίνεται, αναβίωσε δε σχετικά πρόσφατα (στην Ερμιόνη, ας πούμε, αναβίωσε το 1971 όπως διαβάζω σε ιστοσελίδα της δημοτικής αρχής).

Η Εκκλησία της Ελλάδος είχε καταδικάσει το έθιμο με αλλεπάλληλες εγκυκλίους αλλά σε μακρινές εποχές -το 1891, το 1910 ή το 1918, αλλά όχι πιο πρόσφατα. Κορυφαίοι λαογράφοι, όπως ο αείμνηστος Δημ. Λουκάτος, το έχουν αποδοκιμάσει και έχουν συμφωνήσει να μη γίνεται πια, μετά το Ολοκαύτωμα (γράφω μακριά από τα χαρτιά μου κι έτσι δεν έχω το ακριβές παράθεμα).

Θα μου πείτε, είναι έθιμο. Αλλά δεν είναι όλα τα έθιμα αυτομάτως αποδεκτά. Υπάρχουν έθιμα που, με τα σημερινά μέτρα, κρίνονται αναχρονιστικά, βλακώδη, υποτιμητικά για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, εγκληματικά: η βεντέτα, η έκθεση των ματωμένων σεντονιών μετά την πρώτη νύχτα του γάμου, η δημόσια διαπόμπευση ή ο λιθοβολισμός των μοιχών -η κλειτοριδεκτομή αν πάμε και σε άλλους τόπους. Και το κάψιμο του Εβραίου σε αυτήν την κατηγορία εμπίπτει. Ούτε «διορθώνεται» το έθιμο αν το εκσυγχρονίσουμε και το βαφτίσουμε «κάψιμο του τζιχαντιστή Ιούδα» όπως διάβασα πως έγινε πέρσι σε κάποιο κρητικό χωριό.

Αναδημοσιεύω λοιπόν ένα άρθρο του Πάνου Ζέρβα, αρχικά δημοσιευμένο στην… αείμνηστη Καλύβα και στη συνέχεια στο καινούργιο του ιστολόγιο. Βέβαια, πρόκειται για φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Είναι πολλά τα λεφτά κι έτσι κατά πάσα πιθανότητα το φροντιστήριο ρατσισμού θα συνεχίσει να περνάει το άθλιο μήνυμά του και να δηλητηριάζει τις ψυχές…

H φωτογραφία, κι αυτή του Πάνου, προέρχεται από κάποιον Ιούδα της Χαλκιδικής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Λαογραφία, Πασχαλινά, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 197 Σχόλια »

Όταν ο Μπομπ Ντίλαν συνάντησε τον Βάρναλη

Posted by sarant στο 16 Οκτώβριος, 2016

Με τον τίτλο που διάλεξα να βάλω, υπάρχει φόβος να μου πείτε ότι επιδιώκω να προσελκύσω αναγνώστες με εντυπωσιακούς αλλά παραπλανητικούς τίτλους. Συναντήθηκαν ποτέ ο Κώστας Βάρναλης με τον Μπομπ Ντίλαν; Παρά τη μεγάλη διαφορά ηλικίας, θα μπορούσαν -θεωρητικά- να έχουν συναντηθεί, ας πούμε στη δεκαετία του 1960, αλλά αυτό δεν συνέβη ποτέ. Χρησιμοποιώ μεταφορικά τον όρο «συνάντηση», κάτι που συμβαίνει συχνά όταν αναφερόμαστε σε συγγραφείς και γενικότερα σε ανθρώπους της τέχνης -συναντήθηκαν μέσα από το έργο τους.

Δεν νομίζω ότι ο ένας ήξερε το έργο του άλλου -η συνάντηση που λέω έγινε σε ουδέτερο έδαφος, σε ένα μνημόσυνο, αφού κι οι δυο αφιέρωσαν ένα έργο τους, ποίημα ο Βάρναλης και τραγούδι ο Ντίλαν, στον ίδιο νεκρό, σε έναν δεκατετράχρονο μαύρο που έπεσε θύμα άγριας ρατσιστικής δολοφονίας στην πολιτεία του Μισισιπή, τον Έμετ Τιλ.

Η δολοφονία του Έμετ Λιούις Τιλ έγινε στα τέλη Αυγούστου του 1955. Ο δεκατετράχρονος μαύρος, που κατοικούσε στο Σικάγο, είχε πάει για το καλοκαίρι σε συγγενείς στον Μισισιπή. Μαζί με άλλους μαύρους έφηβους μπήκε στο μπακάλικο του χωριού, που το κρατούσε η 21χρονη (λευκή) Καρολίνα Μπράιαντ, και της μίλησε με οικειότητα, ενώ φεύγοντας σφύριξε κολακευτικά (αργότερα μαθεύτηκε ότι ο Τιλ είχε σοβαρό πρόβλημα με το τραύλισμα και γι’ αυτό σφύριζε τα λόγια του).

emmit_till_bodyΤέτοια τόλμη, από έναν ξενοφερμένο, έκανε αίσθηση στη μικρή κοινωνία όπου ο φυλετικός διαχωρισμός βασίλευε. Μερικές μέρες αργότερα, επέστρεψε ο σύζυγος της μπακάλισσας, που έλειπε σε εκδρομή για ψάρεμα, και όταν έμαθε τα καθέκαστα πήγε, μαζί με τον ετεροθαλή αδελφό του στο σπίτι όπου φιλοξενιόταν ο Έμετ Τιλ. Μπήκαν μέσα στις 2 το πρωί της 28ης Αυγούστου, άρπαξαν τον νεαρό, τον φόρτωσαν στο αυτοκίνητο και έφυγαν. Τον βασάνισαν, τον χτύπησαν, τον πυροβόλησαν, τον έριξαν στο ποτάμι. Δυο-τρεις μέρες αργότερα το παραμορφωμένο πτώμα του ανέβηκε στην επιφάνεια και βρέθηκε. Το κεφάλι του ήταν ένας άμορφος πρησμένος όγκος, και οι αρχές ήθελαν να θαφτεί χωρίς να ανοιχτεί το φέρετρο -αλλά η μητέρα του επέμεινε κι έτσι όλοι είδαν το φρικτό θέαμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, ΗΠΑ, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση, Ρατσισμός, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 125 Σχόλια »

Παπικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Απρίλιος, 2016

Το σημερινό μας άρθρο δημοσιεύεται σε μια μέρα που, σύμφωνα με το πρόγραμμα, προβλέπεται να επισκεφτεί τη Λέσβο ο Πάπας Φραγκίσκος και θα συναντηθεί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη, τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και τον Πρωθυπουργό -από εκεί λοιπόν και ο τίτλος «παπικά».

Προσέξατε ότι χρησιμοποίησα τη διατύπωση «σύμφωνα με το πρόγραμμα προβλέπεται». Το γράφω έτσι επιφυλακτικά, διότι διάβασα ότι ο μητροπολίτης Γλυφάδας προσεύχεται (εδώ και μερικές μέρες, μάλιστα) να αναβληθεί η επίσκεψη του ποντίφικα.

Ταυτόχρονα, ορισμένοι φοιτητές της Θεολογικής του ΑΠΘ που λένε ότι ανήκουν στον φοιτητικό σύλλογο του οσίου Πορφυρίου (αν υπάρχει -ο σύλλογος, όχι ο όσιος Πορφύριος) προειδοποίησαν ότι αν ο «αιρετικός» Πάπας επισκεφτεί τη χωρα μας, οι συνέπειες θα είναι ολέθριες: Με αφορμή την επίσκεψη του αιρετικού πάπα Ρώμης στην υπερευλογημένη μας Ελλάδα, μια επίσκεψη που ικετεύουμε με δάκρυα να ακυρωθεί διότι αλλιώς οι συνέπειες θα είναι ολέθριες, καλεσμένος μάλιστα του ιδίου του Μακαριωτάτου, ήρθε στο νου μας ένας άλλος αρχιεπίσκοπος, ο οποίος μάλιστα εκοιμήθη την 10 Απριλίου 1998, ο Μακαριώτατος Σεραφείμ Τίκας.

Όπως βλέπετε, η προφητεία των φοιτητών του οσίου Πορφυρίου επαληθεύτηκε ήδη -πριν ακόμα επισκεφτεί ο Πάπας την Ελλάδα, οι συνέπειες είναι ολέθριες για το συντακτικό των ανακοινώσεων του συλλόγου «Όσιος Πορφύριος», διότι βέβαια τέτοια τρικυμισμένη σύνταξη δεν είναι καθόλου… ορθόδοξη,

* Οπότε, την ώρα που θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές θα ξέρουμε αν έπιασαν τόπο οι μισαλλόδοξες προσευχές του αγίου Γλυφάδας και των πορφυροφοιτητών.

* Η φίλη μας η Έφη πρότεινε χτες να ονομαστούν τα σημερινά μεζεδάκια «Εξεταστικά», επειδή χτες έγινε στη Βουλή η συζήτηση για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής για τα δάνεια των κομμάτων και των ΜΜΕ. Πράγματι, θα μπορούσα να τα ονομάσω και έτσι, επειδή όμως δεν παρακολούθησα αρκετά τη συνεδρίαση προτίμησα να μην της αφιερώσω τον τίτλο του άρθρου.

* Από το λίγο που παρακολούθησα, πρόσεξα στη δευτερολογία του πρωθυπουργού μια αναφορά στην εποχή των «παχυλών αγελάδων» που αμέσως διορθώθηκε σε «παχιών αγελάδων». Με τις παροιμιώδεις παχιές αγελάδες είναι πολύ συνηθισμένο ένα άλλου είδους λάθος. Πολλοί, επειδή θεωρούν ότι το «παχιών αγελάδων» παραείναι λαϊκό, το ευπρεπίζουν σε «παχέων αγελάδων». Έτσι όμως κάνουν γκάφα, διότι το «παχέων» είναι αρσενικό. Το θηλυκό είναι «παχειών» ή, πολύ πιο στρωτά, «παχιών».

* Στην ανταπάντησή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης πέταξε ένα «της ΕΣΗΕΑς», που βέβαια δεν στέκει σε γραπτό λόγο, αλλά στον προφορικό θα το δεχτούμε. Δίνει μάλιστα στον αριστοκράτη αρχηγό της ΝΔ μια νότα λαϊκότητας, αφού φέρνει στο νου λαϊκές γενικές όπως «το παιδί της Έβγας».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Βάρναλης, Βουλή, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 549 Σχόλια »

Μεζεδάκια για την επίσκεψη της Αγγέλας

Posted by sarant στο 12 Απρίλιος, 2014

Καθώς άρχισα να γράφω αυτό το άρθρο, τα δελτία ειδήσεων δείχνουν τον πρωθυπουργό και την κυρία Αγγέλα (ή Άνγκελα) Μέρκελ να ανεβαίνουν την Διονυσίου Αρεοπαγίτου κρατώντας ομπρέλες, μια και ο αττικός ουρανός δεν συμμερίστηκε την αγαλλίαση των τηλεοπτικών καναλιών. Και ενώ εκείνοι γεύτηκαν χωριάτικη, μελιτζανοσαλάτα και κατσικάκι στη λαδόκολλα, εγώ θα προχωρήσω στο σερβίρισμα της καθιερωμένης σαββατιάτικης πιατέλας με τα μεζεδάκια, που σήμερα παίρνει τον τίτλο της ακριβώς από την επίσκεψη της γερμανίδας καγκελαρίου (ή καγκελάρισσας ή καγκελάριας, όπως δειλά είχα προτείνει πριν από μερικά χρόνια).

* Σε σχέση με την κάλυψη της επίσκεψης, φαίνεται ότι το ΑΠΕ θέλησε να «βελτιώσει» λιγάκι τις δηλώσεις της κ. Μέρκελ, όπως αποκάλυψε το pressproject.gr. Έτσι, το ελληνικό κείμενο των δηλώσεων Μέρκελ ανέφερε ότι «το πρόγραμμα εξυγίανσης προχωρά επιτυχώς», το γερμανικό κείμενο αναφέρει: das Sparprogramm erfolgreich verlaufe, πρόγραμμα εξοικονόμησης/λιτότητας δηλαδή και όχι εξυγίανσης. Πιο χαρακτηριστικό, σε άλλο σημείο αναφέρεται ότι «η γερμανική κυβέρνηση θα συνεχίσει να στηρίζει τα επιτυχή μέτρα στην Ελλάδα», με τη διαφορά ότι στον ιστότοπο της γερμανικής καγκελαρίας το κείμενο λέει: «die Bundesregierung die erfolgreichen Sparmaßnahmen Griechenlands weiter unterstützen wird», δηλαδή «τα επιτυχημένα μέτρα λιτότητας» -στο ελληνικό, η λέξη λογοκρίθηκε. Λεπτομέρεια, θα πείτε.

* Κι άλλο ένα σχετικό με την επίσκεψη, που το εντόπισα στην επιστολή του Νίκου Δήμου προς την υψηλή επισκέπτρια, στην οποία ο Ν. Δήμου παρομοιάζει την Ελλάδα αν όχι με μεζεδάκι, πάντως με μεζέ -λέτε να υπονοεί πως όπου να ‘ναι θα μας κάνουν μια χαψιά οι εταίροι μας; Πρόσεξα πάντως τη φράση «Δέχομαι ότι θέλατε να μας βοηθήσετε. Το κάνατε με λάθος τρόπο. Όχι εσείς προσωπικά – όλα τα μέλη της Τρόικα.» Την ακλισιά της τρόικας την έχουμε βέβαια σχολιάσει πολλές φορές, και είναι πολύ συνηθισμένη, αλλά και πάλι είναι ενοχλητικό να βλέπεις να την υιοθετεί ένας φτασμένος συγγραφέας.

* Το επόμενο μεζεδάκι είναι πρωθυπουργικό. Διαβάζω στον επίσημο ιστότοπο του πρωθυπουργού μια «Δήλωση του Πρωθυπουργού κ. Αντώνη Σαμαρά μετά τη συνάντηση με το προεδρείο των AHEPANs» , η οποία ξεκινάει ως εξής: «Καλωσορίζω στην Ελλάδα τους εκπροσώπους των AHEPANs, τα αδέλφια μας από τη Διασπορά». Ωστόσο, η οργάνωση είναι AHEPA, (American Hellenic Educational Progressive Association), οπότε το Ν δεν έχει κανένα λόγο να γράφεται με κεφαλαία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ρατσισμός, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 227 Σχόλια »

Τροπολογία για ατιμωρησία

Posted by sarant στο 25 Μαρτίου, 2014

Μέσα στην εβδομάδα αναμένεται να έρθει στη Βουλή, ή πιο σωστά να επανέλθει, η τροπολογία στο άρθρο 19 του Μεταναστευτικού Κώδικα, η οποία προέβλεπε ότι σε περίπτωση που μετανάστης καταγγείλει ότι έπεσε θύμα ρατσιστικής βίας από μέλη των σωμάτων ασφαλείας και η καταγγελία του τεθεί στο αρχείο, τότε ο μετανάστης αυτόματα απελαύνεται.

Η τροπολογία είχε αρχικά κατατεθεί την περασμένη εβδομάδα και δέχτηκε σφοδρή κριτική όχι μόνο από την αντιπολίτευση (πλην Χρυσής Αυγής, βέβαια) αλλά και από τον ελάσσονα κυβερνητικό εταίρο, το ΠΑΣΟΚ. Διαδραματίστηκαν μάλιστα κωμικές σκηνές στη Βουλή, καθώς η τροπολογία κατατέθηκε και αποσύρθηκε αρκετές φορές, ενώ την τελευταία φορά οι παλινωδίες έφτασαν στο αποκορύφωμα όταν ο ο υπουργός Εσωτερικών κ. Μιχελάκης επανέφερε την τροπολογία λίγη ώρα αφότου ο αναπληρωτής υπουργός του, ο κ. Γρηγοράκος (ΠΑΣΟΚ) την είχε αποσύρει (για δεύτερη ή τρίτη φορά, έχω χάσει το μέτρημα)! Τελικά, αφού ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε πρόταση ονομαστικής ψηφοφορίας, η τροπολογία αποσύρθηκε ξανά για να «βρεθεί συμβιβαστική λύση», που θα παρουσιαστεί αυτή την εβδομάδα. (Όπως διάβασα, ο υφυπουργός ρίχνει την ευθύνη για την παραπλάνηση στον γ.γ. της κυβέρνησης, τον γνωστό κ. Μπαλτάκο).

Ο λόγος για τον οποίο η επίμαχη τροπολογία δέχτηκε τα πυρά της αντιπολίτευσης (και όχι μόνο) είναι ότι ολοφάνερα αποβλέπει στη θωράκιση της αστυνομικής αυθαιρεσίας και στον εκφοβισμό των μεταναστών. Το επιχείρημα του κ. Μιχελάκη ότι οι διακινητές των μεταναστών τούς έχουν δασκαλέψει να κάνουν καταγγελίες κατά των συνοριοφυλάκων και των λιμενικών είναι έωλο, αφού η καταγγελία δεν προσφέρει κάποιο πλεονέκτημα στον μετανάστη που μπαίνει στη χώρα χωρίς χαρτιά: όποιος καταγγείλει ρατσιστική βία θα έχει την ίδια μεταχείριση με κάθε άλλο μετανάστη που δεν θα κάνει καταγγελία.

Από την άλλη πλευρά, αν εγκριθεί η απαράδεκτη τροπολογία, ποιος μετανάστης- θύμα ρατσιστικής βίας θα τολμήσει ποτέ να καταγγείλει το περιστατικό, τη στιγμή που θα κρέμεται από πάνω του η απειλή της απέλασης; Ή μήπως η καταγγελία του θα κριθεί από κάποια ανεξάρτητη αρχή εγνωσμένης αμεροληψίας; Όχι φυσικά: η ίδια υπηρεσία που καταγγέλλεται θα κρίνει την καταγγελία, δηλαδή ο κατηγορούμενος ταυτίζεται με τον δικαστή -δεν θέλει και πολλή φιλοσοφία για να προβλέψουμε την έκβαση που θα έχει η εξέταση των καταγγελιών. Ή μάλλον δεν θέλει καθόλου φιλοσοφία, αφού το ιστορικό της διερεύνησης περιστατικών αστυνομικής βίας (γενικά, όχι ειδικώς εναντίον μεταναστών) είναι εύγλωττο.

Με άλλα λόγια, η διάταξη που προωθείται ουσιαστικά θεσμοθετεί την ατιμωρησία των οργάνων της τάξης -και από αυτή την άποψη μάς αφορά όλους και όχι μόνο από αλληλεγγύη ή από στοιχειώδες δημοκρατικό καθήκον, αλλά ακόμα και για αυτοπροστασία. (Αλήθεια, σκεφτείτε να υπήρχε ανάλογη διάταξη για ημεδαπούς, ότι αν καταγγελία για αστυνομική βία τεθεί στο αρχείο, ο καταγγέλλων πολίτης διώκεται ποινικά: θα τολμούσει κανείς να καταγγείλει το οτιδήποτε;)

Τρόποι αντίδρασης και διαμαρτυρίας υπάρχουν πολλοί. Ανάμεσα στ’ άλλα, εγώ υπέγραψα μια διεθνή έκκληση που κυκλοφορεί από χτες και σας καλώ να κάνετε το ίδιο. Βιαστείτε μονο γιατί η συλλογή υπογραφών ισχύει έως και αύριο Τετάρτη 26/3. Την αναδημοσιεύω (από εδώ):

 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επικαιρότητα, Μετανάστες, Ρατσισμός, Συλλογή υπογραφών | Με ετικέτα: , , | 60 Σχόλια »

Τσιγγάνοι και όχι γύφτοι

Posted by sarant στο 31 Οκτώβριος, 2013

Το σημερινό άρθρο, κατ’ εξαίρεση, είναι κατά κάποιο τρόπο συνέχεια του προχτεσινού. Συνήθως δεν το κάνω αυτό: όταν έχω ομοειδή άρθρα φροντίζω να περνάει λίγος καιρός ανάμεσά τους. Γράφοντας όμως το προχτεσινό άρθρο κατάλαβα ότι θα παραβάραινε αν, πλάι στη λέξη ‘τσιγγάνος’ ερευνούσα και τη λ. ‘γύφτος’, κι έτσι αποφάσισα να το χωρίσω στα δύο. Μάλιστα, θα τα έβαζα και σε συνεχόμενες μέρες, αλλά επειδή μεσολάβησε η παρουσίαση του βιβλίου μου Οπωροφόρες λέξεις είπα να ευλογήσω τα γένια μου κι έτσι χτες παρενέβαλα ένα άρθρο σχετικό με πωρικά. Σήμερα λοιπόν, θα δούμε την ιστορία της λέξης γύφτος, έχοντας αφήσει πίσω μας τη μικρή Μαρία (τ. ξανθό αγγελούδι, νυν γυφτάκι) να πορεύεται τον Γολγοθά της τώρα που την έσωσε το ελληνικό κράτος. [Σήμερα είναι και τα γενέθλια του αγαπημένου μου Ναπ. Λαπαθιώτη, που γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 1888 -συνηθίζω κάθε χρόνο τέτοιες μέρες να βάζω ένα άρθρο στη μνήμη του: θα το δημοσιεύσω την Κυριακή που μας έρχεται].

Σύμφωνα με τον ορισμό που αντιγράφω από το ΛΚΝ, γύφτος είναι: 1. (μειωτ.) ο τσιγγάνος της Ελλάδας: Γύφτοι στήσανε τα τσαντίρια τους έξω από τη Λάρισα. Γέμισε ο τόπος γύφτους. Ήρθε μια γύφτισσα να μου πει τη μοίρα μου. ΦΡ τρέμει / κρυώνει σαν ~, κρυώνει πάρα πολύ. ΠAΡ Είδε ο ~ τη γενιά* του κι αναγάλλιασε η καρδιά του. Όλοι οι γύφτοι μια γενιά*. 2. (παρωχ.) α. τεχνίτης σιδηρουργός. β. οργανοπαίχτης: Φώναξαν τους γύφτους στο πανηγύρι. 3. (μτφ.) α. άνθρωπος μικροπρεπής και φιλάργυρος: Είναι μεγάλος ~, πεντάρα δεν του παίρνεις από τα χέρια του. β. αυτός που ζει σε συνθήκες βρομιάς και ακαταστασίας: Γίναμε γύφτοι. Zούμε σαν γύφτοι. γ. άνθρωπος υπερβολικά μελαχρινός. γυφτάκι το YΠΟKΟΡ. γυφτάκος ο YΠΟKΟΡ. γύφταρος ο MΕΓΕΘ.

Παρόμοιο είναι και το λήμμα του λεξικού Μπαμπινιώτη, μόνο που παραλείπει τις παρωχημένες σημασίες του σιδερά και του οργανοπαίχτη, καθώς και (περιέργως) τη σημασία 3β. για τη βρομιά και την ακαταστασία.

Η λέξη γύφτος εμφανίζεται ήδη στα μεσαιωνικά ελληνικά, και προέρχεται, όπως θα έχετε ακούσει, από το εθνωνύμιο «Αιγύπτιος». Σε λόγια κείμενα, άλλωστε, χρησιμοποιείται για τους τσιγγάνους το «Αιγύπτιος» και αναφέραμε στο προχτεσινό άρθρο ένα απόσπασμα του Μάζαρι (1416) που συγκαταλέγει τους Αιγύπτιους στα εφτά έθνη που κατοικούσαν τότε την Πελοπόννησο. Στον δημώδη Κρασοπατέρα λέγεται ότι ο πότης αναζητάει το κρασί με την ίδια λαχτάρα όπως «ο ταπεινός ο Αίγυπτος τα παλαιοκόσκινά του» -σε μιαν άλλη παραλλαγή, ο ίδιος στίχος αναφέρει «ο δε μαυροκατζίβελος το γυροκόσκινόν του».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Πολιτική ορθότητα, Ρατσισμός, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 152 Σχόλια »

Το αντιρατσιστικό που ακόμα δεν είδαμε

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2013

Πολλά ακούγονται τις τελευταίες μέρες για το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο, το οποίο επρόκειτο να κατατεθεί από το Υπουργείο Δικαιοσύνης αλλά συνάντησε την εντονότατη αντίδραση του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, που αποτελεί τον κύριο όγκο της τρικομματικής πλειοψηφίας. Αυτή τη στιγμή το νομοσχέδιο φαίνεται πως έχει μπει στο ψυγείο, όπως είναι η καθιερωμένη έκφραση για κάθε νομοθέτημα (αλλά και γενικότερα: πρόταση, σχέδιο, επιδίωξη) που η θέσπισή του αναβάλλεται, ενδεχομένως επ’ αόριστον. Βέβαια, οι δύο ελάσσονες εταίροι της τρικομματικής συγκυβέρνησης διακηρύσσουν σε όλους τους τόνους ότι το νομοσχέδιο αποτελεί γι’ αυτούς πρώτη προτεραιότητα, αλλά επειδή έχουν κατ’ επανάληψη δηλώσει ότι η υποστήριξή τους στην κυβέρνηση είναι δεδομένη ανεξάρτητα από τις διαφωνίες τους, τα διαπραγματευτικά τους περιθώρια είναι μάλλον ισχνά -θα έλεγα ανύπαρκτα, αλλά σκέφτομαι ότι ο κ. Ρουπακιώτης, με το να έχει υψώσει μια-δυο φορές τη φωνή του, σαν ελεύθερο ηλεκτρόνιο και ανεξάρτητα από το κόμμα που τον υπέδειξε, έχει κατακτήσει κάποια ψήγματα διαπραγματευτικής ισχύος, που όμως δεν βαραίνουν πολύ στην πλάστιγγα.

Βέβαια, το νομοσχέδιο ακόμα δεν το έχουμε δει, οπότε η συζήτηση για το περιεχόμενό του γίνεται κάπως στο κενό. Υπάρχουν βέβαια οι προηγούμενες προσπάθειες, το νομοσχέδιο Καστανίδη (επί κυβερνήσεως Γ. Παπανδρέου, πριν από δύο μόλις χρόνια που φαίνονται ίσαμε οχτώ), για το οποίο εγώ προσωπικά είχα τοποθετηθεί αρνητικά, όπως υπάρχουν και κείμενα που διαρρέουν στον Τύπο, όμως δεν υπάρχει διαβεβαίωση ότι αυτό θα είναι το τελικό κείμενο, οπότε δεν έχει άδικο ο Ηλεδικηγόρος όταν λέει ότι πρόκειται για ένα «νομοσχέδιο που δεν διάβασε κανείς«, όχι επειδή δεν πρόλαβε να το διαβάσει όπως ο Χρυσοχοΐδης το μνημόνιο αλλά επειδή ακόμη δεν έχει κατατεθεί, δεν έχει δοθεί σε διαβούλευση, ακόμα δεν το είδαμε που λέω κι εγώ στον τίτλο.

Και Γιάννη το βγάλαμε; Όχι, εφόσον κάποια ιδέα για το περιεχόμενό του έχουμε, δεν είναι άτοπο να τοποθετούνται τα πολιτικά κόμματα -επειδή όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε κυρίως παρά πολιτικολογούμε, θα διερευνήσω για λίγο τη λέξη «ρατσισμός» πριν ξαναπιάσω τα του νομοσχεδίου.

Η λέξη ρατσισμός είναι δάνειο από τα αγγλικά ή τα γαλλικά, λέω εγώ. Bέβαια αυτό μόνο εγώ το λέω. Το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη λέει πως είναι δάνειο από το ιταλικό razzismo. Όμως η λέξη φαίνεται να μπήκε στο ελληνικό λεξιλόγιο μετά τον πόλεμο, και μεταπολεμικά δεν έχουμε ιταλικά δάνεια εκτός αν περιγράφουν ιταλικά πράγματα, π.χ. το κατενάτσιο ή τον λίμπερο.  Πιο σωστό μου φαίνεται να πούμε ότι δανειστήκαμε την αγγλική ή τη γαλλική λέξη αλλά κατά τη μεταφορά της επέδρασε το ιταλογενές δάνειο ράτσα. Κάτι παρόμοιο ίσως υπονοεί η διατύπωση του ΛΚΝ.

Στα αγγλικά και τα γαλλικά η λέξη racism/racisme εμφανίζεται στη δεκαετία του 1930 σε σχέση με την πολιτική των Ναζιστών στη Γερμανία. Όχι όμως, απ’ όσο μπόρεσα να δω, και στα ελληνικά, όπου προτιμήθηκε, όπως φαίνεται, το μεταφραστικό δάνειο αντί για τον απευθείας δανεισμό, κι έτσι οι εφημερίδες έκαναν λόγο για «φυλετισμό» όταν μιλούσαν, όχι πάντα με αποδοκιμασία, για τις θεωρίες των ναζήδων. Έχω ανεβάσει ένα άρθρο από την εφημ. Έθνος, του 1933, όπου ο αρθρογράφος μάλλον καμαρώνει δηλώνοντας, στον υπότιτλο, ότι «Οι μόνοι που αξίζομε όσο οι Γερμανοί είμεθα οι Έλληνες, κάτι που μου φέρνει στο μυαλό εκείνους τους αξιωματικούς στο διήγημα του Χάκκα που έβρισκαν φιλέλληνα τον Χίτλερ. Αλλά πλατειάζω. Το θέμα είναι ότι μάλλον η λέξη ρατσισμός δεν εμφανίστηκε προπολεμικά, αλλά μόνο περί τη δεκαετία του 1960, όταν πέρασε στο προσκήνιο το θέμα των φυλετικών διακρίσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πάντως, ο ρατσισμός ανάγεται, έστω και έμμεσα, στη ράτσα, που φυσικά είναι δάνειο από το ιταλικό razza, και άλλωστε λέμε για τους Ιταλούς «ούνα φάτσα, ούνα ράτσα», μόνο που επειδή οι δάνειες λέξεις παθαίνουν δείνωση στα ελληνικά η λ. ράτσα δεν χρησιμοποιείται παρά μόνο δευτερευόντως για ανθρώπους, κυρίως για ποικιλίες ζώων τη λέμε. Από την ιταλική razza προήλθαν και το αγγλογαλλικό race και τα άλλα αντίστοιχα. Βέβαια, στα αγγλικά υπάρχει κι άλλο ένα race, ομόγραφο και ομόηχο, που έχει να κάνει με τους αγώνες δρόμου και ταχύτητας ανθρώπων και αυτοκινήτων, αλλά αυτά τα δυο δεν έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους, εκείνο είναι αυτοχθόνως παλαιογερμανικό, ενώ ετούτο που μας απασχολεί, το race της ράτσας και του ιταλικού razza, έχει αβέβαιη την ετυμολογία, μάλλον όμως αραβική την προέλευση, κι ας συναντήθηκε σε αγγλικό έδαφος με το ομόγραφό του.

Αυτό το race μάς ταλαιπωρεί λιγάκι εμάς τους τρισχιλιετείς, διότι το λέμε «φυλή», αλλά «φυλή» λέμε και το tribe, και φυλετικός λέμε και το tribal και το racial, αλλά αυτά παθαίνεις όταν είσαι τρισχιλιετής και οι λόγιοί σου προτιμούν να τους βγάλουν τα νύχια με την τανάλια παρά να δεχτούν λατινογενές λόγιο δάνειο. Αλλά έτσι είναι το τρισχιλιετιλίκι, θέλει θυσίες.

Μεταπολεμικό λοιπόν παιδί ο ρατσισμός, και πολύ νεότερος ο αντιρατσισμός, όπως στο νομοσχέδιο το αντιρατσιστικό, που ακόμα δεν το είδαμε. Που δεν το είδαμε αλλά μπορεί στο τέλος να παρουσιαστεί αγνώριστο, διότι, πέρα από τη μακρά κατάψυξη, κάτι άλλο που μπορεί να συμβεί στο νομοσχέδιο είναι η αλλοίωσή του, και σ’ αυτό φαίνεται ότι προσβλέπει το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας και το έχει προαναγγείλει όταν διακηρύσσει ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει να φιμωθούν η εκκλησία ή οι ένοπλες δυνάμεις. Όσοι αφελείς φιλελεύθεροι φίλοι μου πιστεύουν πως με το νέο νομοσχέδιο, όταν και αν γίνει νόμος, θα μπορούν άνετα να κάνουν μήνυση στον Άγιο Πειραιώς ή στον Κασιδιάρη ή σε όσους φωνάζουν «θα γδάρω Αλβανούς να φτιάξω χλαίνη» (ή κάτι ανάλογο αλλά πιο ρυθμικό), φοβούμαι πως βρίσκονται πολύ μακριά νυχτωμένοι. Πιθανότερο το βρίσκω να κάνει μήνυση σύσσωμη η Χρυσή Αυγή π.χ. στον κ. Νακρατζά ή στην κυρία Ρεπούση, διότι τάχα η φράση περί συνωστισμού τάχα συνιστά άρνηση της τάχα γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικρασίας, που υποτίθεται πως έχει αναγνωριστεί από τη Βουλή μας. Το ανάγγειλε άλλωστε ο κ. Μιχελάκης, σε ένα τραγικό άρθρο του με πολλά χοντρά λάθη (τα επισημαίνει ο Ηλεδικηγόρος), ότι είναι απαράδεκτο να «καταλήξει η Ελλάδα σε ένα νομοθέτημα που θα καταδικάζει όσους αρνούνται οποιαδήποτε άλλη γενοκτονία, αλλά ανέχεται όσους αρνούνται τις αναγνωρισμένες από τη Βουλή Γενοκτονίες των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας».

Βέβαια, αν ακολουθήσουν και άλλα κράτη τη φάμπρικα με την ποινικοποίηση της άρνησης γενοκτονιών, που την άρχισε η Γαλλία με τη γενοκτονία των Αρμενίων, θα επικρατήσει σουρεαλισμός, αφού πολύ πιθανό και η Τουρκία, για αντίποινα, θα ποινικοποιήσει την άρνηση της γενοκτονίας των Τούρκων το 1821 στον Μωριά (ή και του 1922 στα περίχωρα της Σμύρνης ή λίγο νωρίτερα στον Πόντο, διότι με τον διασταλτικό ορισμό της γενοκτονίας και το κάψιμο δέκα χωριών εκεί εμπίπτει), αλλά και η Αλβανία την άρνηση της γενοκτονίας (ή έστω της εθνοκάθαρσης) των Τσάμηδων, οπότε δεν θα τολμάει πανεπιστημιακός να ξεμυτίσει από τα σύνορα. Αν με ρωτούσαν τη γνώμη μου, θα ξεχώριζα τη μία γενοκτονία που δέχονται ομόφωνα όλα τα κράτη της Ευρώπης, και εννοώ βέβαια το Ολοκαύτωμα, κι αυτήν μόνο θα δεχόμουν να ποινικοποιηθεί η άρνησή της -κι αυτή με βαριά καρδιά, γιατί και πάλι η ελευθερία του λόγου παραβιάζεται. Βέβαια, για τις γενοκτονίες, μια ασφαλιστική δικλίδα θα ήταν να προστεθεί η μνεία ότι λαμβάνονται υπόψη μόνο όσες έχουν αναγνωριστεί από διεθνές δικαστήριο -αλλά όπως βλέπετε ο κύριος Μιχελάκης μας το είπε ήδη ότι δεν θα το ανεχτεί αυτό -και θα καταθέσει, βέβαια, τροπολογία, και με τη σημερινή κατάσταση της Βουλής, όπου τροπολογίες καταθέτονται ακόμα και στο παρά πέντε της ψηφοφορίας κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι είδους έκτρωμα θα βγει τελικά.

Κάποιοι καλόπιστοι και σοβαροί φίλοι, που είχαν ταχθεί κατά του νομοσχεδίου Καστανίδη, τώρα είναι υπέρ του νομοσχεδίου Ρουπακιώτη. Ίσως παρόμοια αλλαγή θέσης να έχει κάνει και ο Σύριζα. Όχι υποκριτικά, όπως υποστηρίζει ο ανεκδιήγητος κ. Μιχελάκης, αλλά για έναν πολύ σοβαρό, απολύτως υπαρκτό λόγο, ότι από τα 2011 ως σήμερα η κατάσταση έχει αλλάξει σε ένα τουλάχιστον πράγμα: ότι υπάρχει καταμεσίς στο δωμάτιο ένας φαιός ελέφαντας με νύχια γαμψά, η Χρυσή Αβγή. Δεν είναι επίσης αμελητέα η αντίδραση που προβάλλουν στο νομοσχέδιο οι ακραίοι εκκλησιαστικοί κύκλοι, σαν τον κ. Αμβρόσιο Λενή, που απειλεί να χτυπάει πένθιμα όλες τις καμπάνες της περιοχής δικαιοδοσίας του (εδώ χρειάζεται αντιθορυβικό νομοσχέδιο). Κατανοώ τις αντιρρήσεις των φίλων αυτών, τις σέβομαι, αλλά δεν τις συμμερίζομαι. Θέλω να πω, δεν νομίζω ότι μπορεί να βγει καλό αντιρατσιστικό νομοσχέδιο με αυτή την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, από αυτή την δήθεν τρικομματική συγκυβέρνηση, από αυτή τη Νέα Δημοκρατία. Καλός ο κύριος Ρουπακιώτης, καλές οι προθέσεις του, αλλά στο κυβερνητικό οικοδόμημα δεν είναι νοικοκύρης. Οπότε, παρόλο που η άποψή μου δεν είναι ακόμα κατασταλαγμένη, και παρόλο που είμαι ανοιχτός σε επιχειρήματα περί του αντιθέτου, μου φαίνεται πως ίσως είναι καλύτερα να μην ψηφιστεί αντιρατσιστικός νόμος τώρα. Άλλωστε και τώρα έχουμε νόμους με τους οποίους μπορούν να αθωώνονται πανηγυρικά οι Πλεύρηδες κι οι Κασιδιάρηδες.

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 180 Σχόλια »

Φράουλες με αίμα

Posted by sarant στο 19 Απρίλιος, 2013

Παραδέχομαι πως δεν επιδίωξα την πρωτοτυπία. Παρόμοιο τίτλο έχουν και πολλά άλλα άρθρα που γράφτηκαν για το επεισόδιο της Μανωλάδας, δηλαδή την επίθεση από επιστάτες που άνοιξαν πυρ πάνω σε συγκεντρωμένους μετανάστες εργάτες οι οποίοι απαιτούσαν τα δεδουλευμένα τους, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν δεκάδες, μερικοί σοβαρά. Κοινή πηγή έμπνευσης, η κινηματογραφική ταινία «Φράουλες και αίμα«, αφιερωμένη στην εξέγερση των φοιτητών στο πανεπιστήμιο της Κολούμπια το μακρινό 1968.  Τότε, η αστυνομία είχε ανοίξει πυρ πάνω στους διαδηλωτές.  Βέβαια, στον πρωτότυπο τίτλο της ταινίας, που ήταν The Strawberry Statement, αίμα δεν υπάρχει. Ο ελληνικός τίτλος είναι μεταφορά του γαλλικού (Des fraises et du sang), αλλά ξαναλέω, η ταινία περιέγραφε μια φοιτητική εξέγερση, καμιά σχέση με μελαψούς εργάτες που δουλεύουν μέσα στην κάψα του θερμοκηπίου για 23 ευρώ μεροκάματο και κοιμούνται στοιβαγμένοι δέκα-δέκα σε παραπήγματα στα χωράφια.

Αν πιστέψουμε τους φραουλοπαραγωγούς, αυτό που έγινε προχτές ήταν ένα κατακριτέο αλλά μεμονωμένο περιστατικό. Οι ίδιοι διαμαρτύρονται πως άδικα συκοφαντείται από τα ΜΜΕ ένας ολόκληρος κλάδος, που αναπτύσσεται δυναμικά και που έχει εξαγωγικό προσανατολισμό, αφού η φράουλα Μανωλάδας κατά 90% εξάγεται -και μάλιστα, επειδή είναι προϊόν ποιοτικά ανώτερο, πιάνει τιμή καλύτερη από τις φράουλες των ανταγωνιστών, Ισπανών και Τούρκων.

Μεμονωμένο πάντως το περιστατικό δεν ήταν: η Μανωλάδα έχει έρθει στην επικαιρότητα αρκετές φορές για περιστατικά ταξικής-ρατσιστικής βίας με θύματα τους μετανάστες που δουλεύουν στις φράουλες (εδώ για ένα περσινό επεισόδιο), με σοβαρότερο ως τώρα τις επιθέσεις και τις βιαιοπραγίες κατά των μεταναστών όταν τόλμησαν να απεργήσουν το 2008 ζητώντας καλύτερα μεροκάματα.Δημοσιογράφοι που ερευνούν τις καταγγελίες έχουν δεχτεί επιθέσεις (π.χ. τραυματισμός φωτορεπόρτερ του Βήματος το 2011). Όμως θα ήταν άστοχο να θεωρήσουμε ότι οι Ηλείοι έχουν κάποια ειδικά χαρακτηριστικά που τους κάνουν κακά αφεντικά -περιστατικά ανάλογα με το προχτεσινό στη Μανωλάδα έχουν γίνει πάμπολλες φορές και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας και του κόσμου, κάποιες φορές με πολλά θύματα.

Η παρακάτω περιγραφή, που την αντέγραψα από ένα σχόλιο του φίλου Σπειροειδή Αρχιτέκτονα σε άλλο ιστολόγιο, ταιριάζει απόλυτα σε όσα έγιναν προχτές στη Μανωλάδα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εργατικά, Λογοτεχνία, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , , | 83 Σχόλια »

Χρυσαβγίτες στα νοσοκομεία

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2013

[Είχα πει ότι δεν θα ανέβαζα άρθρο για τεχνικούς λόγους, αλλά τελικά το πρόβλημα ξεπεράστηκε]

Ξεκινάω με μια διευκρίνιση ορθογραφικού χαρακτήρα, κυρίως για τους περιστασιακούς επισκέπτες του ιστολογίου: εδώ και λίγο καιρό, το ιστολόγιο έχει υιοθετήσει, ύστερα από πρόταση εκλεκτού φίλου, την ορθογραφία «Χρυσαβγίτες»,  με σκοπό να αποσυνδέσει ορθογραφικά-οπτικά το ναζιστικό μόρφωμα από την όμορφη λέξη «αυγή» και να το κάνει συναφές με τα αβγά. Βέβαια, η λέξη «αυγό/αβγό» έχει διπλή ορθογραφία, το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής προτιμά «αυγό» (κι εγώ μαζί του), ο Μπαμπινιώτης υιοθετεί την γραφή «αβγό» που είχε εισηγηθεί πρώτος ο Γ. Χατζιδάκις, ενώ στα σχολικά βιβλία βρίσκει κανείς και τους δύο τύπους (με συχνότερο το ‘αυγό’). Για τον πόλεμο αυτό των αυγών αξίζει να γραφτεί άρθρο, όχι όμως σήμερα. Πάντως, η γραφή «Χρυσαβγίτες» αυτό τον σκοπό έχει.

Ας περάσουμε στο θέμα μας. Τα ξημερώματα της 6ης Φεβρουαρίου, κλιμάκιο τραμπούκων της Χρυσής Αβγής (ομάδα 30 ατόμων, λένε τα ρεπορτάζ) εισέβαλε στο Παναρκαδικό Νοσοκομείο Τρίπολης και άρχισε να κάνει έλεγχο στις συνοδούς των νοσηλευόμενων, ζητώντας τους χαρτιά που να αποδεικνύουν ότι είναι μέλη του συλλόγου αποκλειστικών νοσοκόμων ή ότι έχουν συγγενική σχέση με τον νοσηλευόμενο. Οι αυτόκλητοι ελεγκτές μάλιστα έδιωξαν από το νοσοκομείο τέσσερις γυναίκες, μάλλον αλλοδαπές, θεωρώντας ότι είναι «παράνομες» αποκλειστικές νοσοκόμες και κακώς βρίσκονται εκεί. Την άλλη μέρα, η κυρία Ελένη Σιουρούνη, διοικήτρια του Παναρκαδικού Νοσοκομείου Τρίπολης, έδωσε κοινή (!) συνέντευξη τύπου με τοπικούς εκπροσώπους της Χρυσής Αβγής, στην οποία υποστήριξε ότι κάνουν κοινό αγώνα για να απαλλαγεί το νοσοκομείο από τις παράνομα εργαζόμενες αλλοδαπές αποκλειστικές νοσοκόμες, που επιπλέον δεν πληρώνουν φόρους και δεν κόβουν αποδείξεις, ενώ υπονόησε ότι κάποιες από αυτές μπορεί να είναι φορείς ασθενειών. Στη συνέχεια, πήρε το λόγο ο εκπρόσωπος του κλιμακίου τραμπούκων που εισέβαλαν στο νοσοκομείο και εξέθεσε τη μεθοδολογία της συμμορίας. Επειδή μπορεί να μην τα μεταφέρω αντικειμενικά, μπορείτε να δείτε το βιντεάκι της συνέντευξης:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ρατσισμός, Υγεία | Με ετικέτα: , , , | 307 Σχόλια »