Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Ρατσισμός’ Category

Το κάψιμο του Ιούδα, φροντιστήριο ρατσισμού (του Πάνου Ζέρβα)

Posted by sarant στο 13 Απρίλιος, 2017

Διαβάζω ότι σε διάφορες περιοχές της χώρας θα τελεστεί και φέτος ένα απεχθές (κατά τη γνώμη μου) έθιμο, το λεγόμενο «κάψιμο του Ιούδα» ή «κάψιμο του Εβραίου», ας πούμε στην Ερμιόνη, στην Άρτα, στο Λεβίδι, στην Κρήτη. Αλλού αυτό γίνεται ανήμερα του Πάσχα, αλλού τη Μεγάλη Παρασκευή ή το Μέγα Σάββατο. Το έθιμο είναι βεβαίως παλιό, αλλά πολλές φορές είχε ατονήσει και είχε σταματήσει να γίνεται, αναβίωσε δε σχετικά πρόσφατα (στην Ερμιόνη, ας πούμε, αναβίωσε το 1971 όπως διαβάζω σε ιστοσελίδα της δημοτικής αρχής).

Η Εκκλησία της Ελλάδος είχε καταδικάσει το έθιμο με αλλεπάλληλες εγκυκλίους αλλά σε μακρινές εποχές -το 1891, το 1910 ή το 1918, αλλά όχι πιο πρόσφατα. Κορυφαίοι λαογράφοι, όπως ο αείμνηστος Δημ. Λουκάτος, το έχουν αποδοκιμάσει και έχουν συμφωνήσει να μη γίνεται πια, μετά το Ολοκαύτωμα (γράφω μακριά από τα χαρτιά μου κι έτσι δεν έχω το ακριβές παράθεμα).

Θα μου πείτε, είναι έθιμο. Αλλά δεν είναι όλα τα έθιμα αυτομάτως αποδεκτά. Υπάρχουν έθιμα που, με τα σημερινά μέτρα, κρίνονται αναχρονιστικά, βλακώδη, υποτιμητικά για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, εγκληματικά: η βεντέτα, η έκθεση των ματωμένων σεντονιών μετά την πρώτη νύχτα του γάμου, η δημόσια διαπόμπευση ή ο λιθοβολισμός των μοιχών -η κλειτοριδεκτομή αν πάμε και σε άλλους τόπους. Και το κάψιμο του Εβραίου σε αυτήν την κατηγορία εμπίπτει. Ούτε «διορθώνεται» το έθιμο αν το εκσυγχρονίσουμε και το βαφτίσουμε «κάψιμο του τζιχαντιστή Ιούδα» όπως διάβασα πως έγινε πέρσι σε κάποιο κρητικό χωριό.

Αναδημοσιεύω λοιπόν ένα άρθρο του Πάνου Ζέρβα, αρχικά δημοσιευμένο στην… αείμνηστη Καλύβα και στη συνέχεια στο καινούργιο του ιστολόγιο. Βέβαια, πρόκειται για φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Είναι πολλά τα λεφτά κι έτσι κατά πάσα πιθανότητα το φροντιστήριο ρατσισμού θα συνεχίσει να περνάει το άθλιο μήνυμά του και να δηλητηριάζει τις ψυχές…

H φωτογραφία, κι αυτή του Πάνου, προέρχεται από κάποιον Ιούδα της Χαλκιδικής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Λαογραφία, Πασχαλινά, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 197 Σχόλια »

Όταν ο Μπομπ Ντίλαν συνάντησε τον Βάρναλη

Posted by sarant στο 16 Οκτώβριος, 2016

Με τον τίτλο που διάλεξα να βάλω, υπάρχει φόβος να μου πείτε ότι επιδιώκω να προσελκύσω αναγνώστες με εντυπωσιακούς αλλά παραπλανητικούς τίτλους. Συναντήθηκαν ποτέ ο Κώστας Βάρναλης με τον Μπομπ Ντίλαν; Παρά τη μεγάλη διαφορά ηλικίας, θα μπορούσαν -θεωρητικά- να έχουν συναντηθεί, ας πούμε στη δεκαετία του 1960, αλλά αυτό δεν συνέβη ποτέ. Χρησιμοποιώ μεταφορικά τον όρο «συνάντηση», κάτι που συμβαίνει συχνά όταν αναφερόμαστε σε συγγραφείς και γενικότερα σε ανθρώπους της τέχνης -συναντήθηκαν μέσα από το έργο τους.

Δεν νομίζω ότι ο ένας ήξερε το έργο του άλλου -η συνάντηση που λέω έγινε σε ουδέτερο έδαφος, σε ένα μνημόσυνο, αφού κι οι δυο αφιέρωσαν ένα έργο τους, ποίημα ο Βάρναλης και τραγούδι ο Ντίλαν, στον ίδιο νεκρό, σε έναν δεκατετράχρονο μαύρο που έπεσε θύμα άγριας ρατσιστικής δολοφονίας στην πολιτεία του Μισισιπή, τον Έμετ Τιλ.

Η δολοφονία του Έμετ Λιούις Τιλ έγινε στα τέλη Αυγούστου του 1955. Ο δεκατετράχρονος μαύρος, που κατοικούσε στο Σικάγο, είχε πάει για το καλοκαίρι σε συγγενείς στον Μισισιπή. Μαζί με άλλους μαύρους έφηβους μπήκε στο μπακάλικο του χωριού, που το κρατούσε η 21χρονη (λευκή) Καρολίνα Μπράιαντ, και της μίλησε με οικειότητα, ενώ φεύγοντας σφύριξε κολακευτικά (αργότερα μαθεύτηκε ότι ο Τιλ είχε σοβαρό πρόβλημα με το τραύλισμα και γι’ αυτό σφύριζε τα λόγια του).

emmit_till_bodyΤέτοια τόλμη, από έναν ξενοφερμένο, έκανε αίσθηση στη μικρή κοινωνία όπου ο φυλετικός διαχωρισμός βασίλευε. Μερικές μέρες αργότερα, επέστρεψε ο σύζυγος της μπακάλισσας, που έλειπε σε εκδρομή για ψάρεμα, και όταν έμαθε τα καθέκαστα πήγε, μαζί με τον ετεροθαλή αδελφό του στο σπίτι όπου φιλοξενιόταν ο Έμετ Τιλ. Μπήκαν μέσα στις 2 το πρωί της 28ης Αυγούστου, άρπαξαν τον νεαρό, τον φόρτωσαν στο αυτοκίνητο και έφυγαν. Τον βασάνισαν, τον χτύπησαν, τον πυροβόλησαν, τον έριξαν στο ποτάμι. Δυο-τρεις μέρες αργότερα το παραμορφωμένο πτώμα του ανέβηκε στην επιφάνεια και βρέθηκε. Το κεφάλι του ήταν ένας άμορφος πρησμένος όγκος, και οι αρχές ήθελαν να θαφτεί χωρίς να ανοιχτεί το φέρετρο -αλλά η μητέρα του επέμεινε κι έτσι όλοι είδαν το φρικτό θέαμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, ΗΠΑ, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση, Ρατσισμός, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , , | 125 Σχόλια »

Παπικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Απρίλιος, 2016

Το σημερινό μας άρθρο δημοσιεύεται σε μια μέρα που, σύμφωνα με το πρόγραμμα, προβλέπεται να επισκεφτεί τη Λέσβο ο Πάπας Φραγκίσκος και θα συναντηθεί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη, τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και τον Πρωθυπουργό -από εκεί λοιπόν και ο τίτλος «παπικά».

Προσέξατε ότι χρησιμοποίησα τη διατύπωση «σύμφωνα με το πρόγραμμα προβλέπεται». Το γράφω έτσι επιφυλακτικά, διότι διάβασα ότι ο μητροπολίτης Γλυφάδας προσεύχεται (εδώ και μερικές μέρες, μάλιστα) να αναβληθεί η επίσκεψη του ποντίφικα.

Ταυτόχρονα, ορισμένοι φοιτητές της Θεολογικής του ΑΠΘ που λένε ότι ανήκουν στον φοιτητικό σύλλογο του οσίου Πορφυρίου (αν υπάρχει -ο σύλλογος, όχι ο όσιος Πορφύριος) προειδοποίησαν ότι αν ο «αιρετικός» Πάπας επισκεφτεί τη χωρα μας, οι συνέπειες θα είναι ολέθριες: Με αφορμή την επίσκεψη του αιρετικού πάπα Ρώμης στην υπερευλογημένη μας Ελλάδα, μια επίσκεψη που ικετεύουμε με δάκρυα να ακυρωθεί διότι αλλιώς οι συνέπειες θα είναι ολέθριες, καλεσμένος μάλιστα του ιδίου του Μακαριωτάτου, ήρθε στο νου μας ένας άλλος αρχιεπίσκοπος, ο οποίος μάλιστα εκοιμήθη την 10 Απριλίου 1998, ο Μακαριώτατος Σεραφείμ Τίκας.

Όπως βλέπετε, η προφητεία των φοιτητών του οσίου Πορφυρίου επαληθεύτηκε ήδη -πριν ακόμα επισκεφτεί ο Πάπας την Ελλάδα, οι συνέπειες είναι ολέθριες για το συντακτικό των ανακοινώσεων του συλλόγου «Όσιος Πορφύριος», διότι βέβαια τέτοια τρικυμισμένη σύνταξη δεν είναι καθόλου… ορθόδοξη,

* Οπότε, την ώρα που θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές θα ξέρουμε αν έπιασαν τόπο οι μισαλλόδοξες προσευχές του αγίου Γλυφάδας και των πορφυροφοιτητών.

* Η φίλη μας η Έφη πρότεινε χτες να ονομαστούν τα σημερινά μεζεδάκια «Εξεταστικά», επειδή χτες έγινε στη Βουλή η συζήτηση για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής για τα δάνεια των κομμάτων και των ΜΜΕ. Πράγματι, θα μπορούσα να τα ονομάσω και έτσι, επειδή όμως δεν παρακολούθησα αρκετά τη συνεδρίαση προτίμησα να μην της αφιερώσω τον τίτλο του άρθρου.

* Από το λίγο που παρακολούθησα, πρόσεξα στη δευτερολογία του πρωθυπουργού μια αναφορά στην εποχή των «παχυλών αγελάδων» που αμέσως διορθώθηκε σε «παχιών αγελάδων». Με τις παροιμιώδεις παχιές αγελάδες είναι πολύ συνηθισμένο ένα άλλου είδους λάθος. Πολλοί, επειδή θεωρούν ότι το «παχιών αγελάδων» παραείναι λαϊκό, το ευπρεπίζουν σε «παχέων αγελάδων». Έτσι όμως κάνουν γκάφα, διότι το «παχέων» είναι αρσενικό. Το θηλυκό είναι «παχειών» ή, πολύ πιο στρωτά, «παχιών».

* Στην ανταπάντησή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης πέταξε ένα «της ΕΣΗΕΑς», που βέβαια δεν στέκει σε γραπτό λόγο, αλλά στον προφορικό θα το δεχτούμε. Δίνει μάλιστα στον αριστοκράτη αρχηγό της ΝΔ μια νότα λαϊκότητας, αφού φέρνει στο νου λαϊκές γενικές όπως «το παιδί της Έβγας».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Βάρναλης, Βουλή, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 549 Σχόλια »

Μεζεδάκια για την επίσκεψη της Αγγέλας

Posted by sarant στο 12 Απρίλιος, 2014

Καθώς άρχισα να γράφω αυτό το άρθρο, τα δελτία ειδήσεων δείχνουν τον πρωθυπουργό και την κυρία Αγγέλα (ή Άνγκελα) Μέρκελ να ανεβαίνουν την Διονυσίου Αρεοπαγίτου κρατώντας ομπρέλες, μια και ο αττικός ουρανός δεν συμμερίστηκε την αγαλλίαση των τηλεοπτικών καναλιών. Και ενώ εκείνοι γεύτηκαν χωριάτικη, μελιτζανοσαλάτα και κατσικάκι στη λαδόκολλα, εγώ θα προχωρήσω στο σερβίρισμα της καθιερωμένης σαββατιάτικης πιατέλας με τα μεζεδάκια, που σήμερα παίρνει τον τίτλο της ακριβώς από την επίσκεψη της γερμανίδας καγκελαρίου (ή καγκελάρισσας ή καγκελάριας, όπως δειλά είχα προτείνει πριν από μερικά χρόνια).

* Σε σχέση με την κάλυψη της επίσκεψης, φαίνεται ότι το ΑΠΕ θέλησε να «βελτιώσει» λιγάκι τις δηλώσεις της κ. Μέρκελ, όπως αποκάλυψε το pressproject.gr. Έτσι, το ελληνικό κείμενο των δηλώσεων Μέρκελ ανέφερε ότι «το πρόγραμμα εξυγίανσης προχωρά επιτυχώς», το γερμανικό κείμενο αναφέρει: das Sparprogramm erfolgreich verlaufe, πρόγραμμα εξοικονόμησης/λιτότητας δηλαδή και όχι εξυγίανσης. Πιο χαρακτηριστικό, σε άλλο σημείο αναφέρεται ότι «η γερμανική κυβέρνηση θα συνεχίσει να στηρίζει τα επιτυχή μέτρα στην Ελλάδα», με τη διαφορά ότι στον ιστότοπο της γερμανικής καγκελαρίας το κείμενο λέει: «die Bundesregierung die erfolgreichen Sparmaßnahmen Griechenlands weiter unterstützen wird», δηλαδή «τα επιτυχημένα μέτρα λιτότητας» -στο ελληνικό, η λέξη λογοκρίθηκε. Λεπτομέρεια, θα πείτε.

* Κι άλλο ένα σχετικό με την επίσκεψη, που το εντόπισα στην επιστολή του Νίκου Δήμου προς την υψηλή επισκέπτρια, στην οποία ο Ν. Δήμου παρομοιάζει την Ελλάδα αν όχι με μεζεδάκι, πάντως με μεζέ -λέτε να υπονοεί πως όπου να ‘ναι θα μας κάνουν μια χαψιά οι εταίροι μας; Πρόσεξα πάντως τη φράση «Δέχομαι ότι θέλατε να μας βοηθήσετε. Το κάνατε με λάθος τρόπο. Όχι εσείς προσωπικά – όλα τα μέλη της Τρόικα.» Την ακλισιά της τρόικας την έχουμε βέβαια σχολιάσει πολλές φορές, και είναι πολύ συνηθισμένη, αλλά και πάλι είναι ενοχλητικό να βλέπεις να την υιοθετεί ένας φτασμένος συγγραφέας.

* Το επόμενο μεζεδάκι είναι πρωθυπουργικό. Διαβάζω στον επίσημο ιστότοπο του πρωθυπουργού μια «Δήλωση του Πρωθυπουργού κ. Αντώνη Σαμαρά μετά τη συνάντηση με το προεδρείο των AHEPANs» , η οποία ξεκινάει ως εξής: «Καλωσορίζω στην Ελλάδα τους εκπροσώπους των AHEPANs, τα αδέλφια μας από τη Διασπορά». Ωστόσο, η οργάνωση είναι AHEPA, (American Hellenic Educational Progressive Association), οπότε το Ν δεν έχει κανένα λόγο να γράφεται με κεφαλαία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ρατσισμός, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 227 Σχόλια »

Τροπολογία για ατιμωρησία

Posted by sarant στο 25 Μαρτίου, 2014

Μέσα στην εβδομάδα αναμένεται να έρθει στη Βουλή, ή πιο σωστά να επανέλθει, η τροπολογία στο άρθρο 19 του Μεταναστευτικού Κώδικα, η οποία προέβλεπε ότι σε περίπτωση που μετανάστης καταγγείλει ότι έπεσε θύμα ρατσιστικής βίας από μέλη των σωμάτων ασφαλείας και η καταγγελία του τεθεί στο αρχείο, τότε ο μετανάστης αυτόματα απελαύνεται.

Η τροπολογία είχε αρχικά κατατεθεί την περασμένη εβδομάδα και δέχτηκε σφοδρή κριτική όχι μόνο από την αντιπολίτευση (πλην Χρυσής Αυγής, βέβαια) αλλά και από τον ελάσσονα κυβερνητικό εταίρο, το ΠΑΣΟΚ. Διαδραματίστηκαν μάλιστα κωμικές σκηνές στη Βουλή, καθώς η τροπολογία κατατέθηκε και αποσύρθηκε αρκετές φορές, ενώ την τελευταία φορά οι παλινωδίες έφτασαν στο αποκορύφωμα όταν ο ο υπουργός Εσωτερικών κ. Μιχελάκης επανέφερε την τροπολογία λίγη ώρα αφότου ο αναπληρωτής υπουργός του, ο κ. Γρηγοράκος (ΠΑΣΟΚ) την είχε αποσύρει (για δεύτερη ή τρίτη φορά, έχω χάσει το μέτρημα)! Τελικά, αφού ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε πρόταση ονομαστικής ψηφοφορίας, η τροπολογία αποσύρθηκε ξανά για να «βρεθεί συμβιβαστική λύση», που θα παρουσιαστεί αυτή την εβδομάδα. (Όπως διάβασα, ο υφυπουργός ρίχνει την ευθύνη για την παραπλάνηση στον γ.γ. της κυβέρνησης, τον γνωστό κ. Μπαλτάκο).

Ο λόγος για τον οποίο η επίμαχη τροπολογία δέχτηκε τα πυρά της αντιπολίτευσης (και όχι μόνο) είναι ότι ολοφάνερα αποβλέπει στη θωράκιση της αστυνομικής αυθαιρεσίας και στον εκφοβισμό των μεταναστών. Το επιχείρημα του κ. Μιχελάκη ότι οι διακινητές των μεταναστών τούς έχουν δασκαλέψει να κάνουν καταγγελίες κατά των συνοριοφυλάκων και των λιμενικών είναι έωλο, αφού η καταγγελία δεν προσφέρει κάποιο πλεονέκτημα στον μετανάστη που μπαίνει στη χώρα χωρίς χαρτιά: όποιος καταγγείλει ρατσιστική βία θα έχει την ίδια μεταχείριση με κάθε άλλο μετανάστη που δεν θα κάνει καταγγελία.

Από την άλλη πλευρά, αν εγκριθεί η απαράδεκτη τροπολογία, ποιος μετανάστης- θύμα ρατσιστικής βίας θα τολμήσει ποτέ να καταγγείλει το περιστατικό, τη στιγμή που θα κρέμεται από πάνω του η απειλή της απέλασης; Ή μήπως η καταγγελία του θα κριθεί από κάποια ανεξάρτητη αρχή εγνωσμένης αμεροληψίας; Όχι φυσικά: η ίδια υπηρεσία που καταγγέλλεται θα κρίνει την καταγγελία, δηλαδή ο κατηγορούμενος ταυτίζεται με τον δικαστή -δεν θέλει και πολλή φιλοσοφία για να προβλέψουμε την έκβαση που θα έχει η εξέταση των καταγγελιών. Ή μάλλον δεν θέλει καθόλου φιλοσοφία, αφού το ιστορικό της διερεύνησης περιστατικών αστυνομικής βίας (γενικά, όχι ειδικώς εναντίον μεταναστών) είναι εύγλωττο.

Με άλλα λόγια, η διάταξη που προωθείται ουσιαστικά θεσμοθετεί την ατιμωρησία των οργάνων της τάξης -και από αυτή την άποψη μάς αφορά όλους και όχι μόνο από αλληλεγγύη ή από στοιχειώδες δημοκρατικό καθήκον, αλλά ακόμα και για αυτοπροστασία. (Αλήθεια, σκεφτείτε να υπήρχε ανάλογη διάταξη για ημεδαπούς, ότι αν καταγγελία για αστυνομική βία τεθεί στο αρχείο, ο καταγγέλλων πολίτης διώκεται ποινικά: θα τολμούσει κανείς να καταγγείλει το οτιδήποτε;)

Τρόποι αντίδρασης και διαμαρτυρίας υπάρχουν πολλοί. Ανάμεσα στ’ άλλα, εγώ υπέγραψα μια διεθνή έκκληση που κυκλοφορεί από χτες και σας καλώ να κάνετε το ίδιο. Βιαστείτε μονο γιατί η συλλογή υπογραφών ισχύει έως και αύριο Τετάρτη 26/3. Την αναδημοσιεύω (από εδώ):

 

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επικαιρότητα, Μετανάστες, Ρατσισμός, Συλλογή υπογραφών | Με ετικέτα: , , | 60 Σχόλια »

Τσιγγάνοι και όχι γύφτοι

Posted by sarant στο 31 Οκτώβριος, 2013

Το σημερινό άρθρο, κατ’ εξαίρεση, είναι κατά κάποιο τρόπο συνέχεια του προχτεσινού. Συνήθως δεν το κάνω αυτό: όταν έχω ομοειδή άρθρα φροντίζω να περνάει λίγος καιρός ανάμεσά τους. Γράφοντας όμως το προχτεσινό άρθρο κατάλαβα ότι θα παραβάραινε αν, πλάι στη λέξη ‘τσιγγάνος’ ερευνούσα και τη λ. ‘γύφτος’, κι έτσι αποφάσισα να το χωρίσω στα δύο. Μάλιστα, θα τα έβαζα και σε συνεχόμενες μέρες, αλλά επειδή μεσολάβησε η παρουσίαση του βιβλίου μου Οπωροφόρες λέξεις είπα να ευλογήσω τα γένια μου κι έτσι χτες παρενέβαλα ένα άρθρο σχετικό με πωρικά. Σήμερα λοιπόν, θα δούμε την ιστορία της λέξης γύφτος, έχοντας αφήσει πίσω μας τη μικρή Μαρία (τ. ξανθό αγγελούδι, νυν γυφτάκι) να πορεύεται τον Γολγοθά της τώρα που την έσωσε το ελληνικό κράτος. [Σήμερα είναι και τα γενέθλια του αγαπημένου μου Ναπ. Λαπαθιώτη, που γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 1888 -συνηθίζω κάθε χρόνο τέτοιες μέρες να βάζω ένα άρθρο στη μνήμη του: θα το δημοσιεύσω την Κυριακή που μας έρχεται].

Σύμφωνα με τον ορισμό που αντιγράφω από το ΛΚΝ, γύφτος είναι: 1. (μειωτ.) ο τσιγγάνος της Ελλάδας: Γύφτοι στήσανε τα τσαντίρια τους έξω από τη Λάρισα. Γέμισε ο τόπος γύφτους. Ήρθε μια γύφτισσα να μου πει τη μοίρα μου. ΦΡ τρέμει / κρυώνει σαν ~, κρυώνει πάρα πολύ. ΠAΡ Είδε ο ~ τη γενιά* του κι αναγάλλιασε η καρδιά του. Όλοι οι γύφτοι μια γενιά*. 2. (παρωχ.) α. τεχνίτης σιδηρουργός. β. οργανοπαίχτης: Φώναξαν τους γύφτους στο πανηγύρι. 3. (μτφ.) α. άνθρωπος μικροπρεπής και φιλάργυρος: Είναι μεγάλος ~, πεντάρα δεν του παίρνεις από τα χέρια του. β. αυτός που ζει σε συνθήκες βρομιάς και ακαταστασίας: Γίναμε γύφτοι. Zούμε σαν γύφτοι. γ. άνθρωπος υπερβολικά μελαχρινός. γυφτάκι το YΠΟKΟΡ. γυφτάκος ο YΠΟKΟΡ. γύφταρος ο MΕΓΕΘ.

Παρόμοιο είναι και το λήμμα του λεξικού Μπαμπινιώτη, μόνο που παραλείπει τις παρωχημένες σημασίες του σιδερά και του οργανοπαίχτη, καθώς και (περιέργως) τη σημασία 3β. για τη βρομιά και την ακαταστασία.

Η λέξη γύφτος εμφανίζεται ήδη στα μεσαιωνικά ελληνικά, και προέρχεται, όπως θα έχετε ακούσει, από το εθνωνύμιο «Αιγύπτιος». Σε λόγια κείμενα, άλλωστε, χρησιμοποιείται για τους τσιγγάνους το «Αιγύπτιος» και αναφέραμε στο προχτεσινό άρθρο ένα απόσπασμα του Μάζαρι (1416) που συγκαταλέγει τους Αιγύπτιους στα εφτά έθνη που κατοικούσαν τότε την Πελοπόννησο. Στον δημώδη Κρασοπατέρα λέγεται ότι ο πότης αναζητάει το κρασί με την ίδια λαχτάρα όπως «ο ταπεινός ο Αίγυπτος τα παλαιοκόσκινά του» -σε μιαν άλλη παραλλαγή, ο ίδιος στίχος αναφέρει «ο δε μαυροκατζίβελος το γυροκόσκινόν του».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Πολιτική ορθότητα, Ρατσισμός, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 151 Σχόλια »

Το αντιρατσιστικό που ακόμα δεν είδαμε

Posted by sarant στο 23 Μαΐου, 2013

Πολλά ακούγονται τις τελευταίες μέρες για το αντιρατσιστικό νομοσχέδιο, το οποίο επρόκειτο να κατατεθεί από το Υπουργείο Δικαιοσύνης αλλά συνάντησε την εντονότατη αντίδραση του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας, που αποτελεί τον κύριο όγκο της τρικομματικής πλειοψηφίας. Αυτή τη στιγμή το νομοσχέδιο φαίνεται πως έχει μπει στο ψυγείο, όπως είναι η καθιερωμένη έκφραση για κάθε νομοθέτημα (αλλά και γενικότερα: πρόταση, σχέδιο, επιδίωξη) που η θέσπισή του αναβάλλεται, ενδεχομένως επ’ αόριστον. Βέβαια, οι δύο ελάσσονες εταίροι της τρικομματικής συγκυβέρνησης διακηρύσσουν σε όλους τους τόνους ότι το νομοσχέδιο αποτελεί γι’ αυτούς πρώτη προτεραιότητα, αλλά επειδή έχουν κατ’ επανάληψη δηλώσει ότι η υποστήριξή τους στην κυβέρνηση είναι δεδομένη ανεξάρτητα από τις διαφωνίες τους, τα διαπραγματευτικά τους περιθώρια είναι μάλλον ισχνά -θα έλεγα ανύπαρκτα, αλλά σκέφτομαι ότι ο κ. Ρουπακιώτης, με το να έχει υψώσει μια-δυο φορές τη φωνή του, σαν ελεύθερο ηλεκτρόνιο και ανεξάρτητα από το κόμμα που τον υπέδειξε, έχει κατακτήσει κάποια ψήγματα διαπραγματευτικής ισχύος, που όμως δεν βαραίνουν πολύ στην πλάστιγγα.

Βέβαια, το νομοσχέδιο ακόμα δεν το έχουμε δει, οπότε η συζήτηση για το περιεχόμενό του γίνεται κάπως στο κενό. Υπάρχουν βέβαια οι προηγούμενες προσπάθειες, το νομοσχέδιο Καστανίδη (επί κυβερνήσεως Γ. Παπανδρέου, πριν από δύο μόλις χρόνια που φαίνονται ίσαμε οχτώ), για το οποίο εγώ προσωπικά είχα τοποθετηθεί αρνητικά, όπως υπάρχουν και κείμενα που διαρρέουν στον Τύπο, όμως δεν υπάρχει διαβεβαίωση ότι αυτό θα είναι το τελικό κείμενο, οπότε δεν έχει άδικο ο Ηλεδικηγόρος όταν λέει ότι πρόκειται για ένα «νομοσχέδιο που δεν διάβασε κανείς«, όχι επειδή δεν πρόλαβε να το διαβάσει όπως ο Χρυσοχοΐδης το μνημόνιο αλλά επειδή ακόμη δεν έχει κατατεθεί, δεν έχει δοθεί σε διαβούλευση, ακόμα δεν το είδαμε που λέω κι εγώ στον τίτλο.

Και Γιάννη το βγάλαμε; Όχι, εφόσον κάποια ιδέα για το περιεχόμενό του έχουμε, δεν είναι άτοπο να τοποθετούνται τα πολιτικά κόμματα -επειδή όμως εμείς εδώ λεξιλογούμε κυρίως παρά πολιτικολογούμε, θα διερευνήσω για λίγο τη λέξη «ρατσισμός» πριν ξαναπιάσω τα του νομοσχεδίου.

Η λέξη ρατσισμός είναι δάνειο από τα αγγλικά ή τα γαλλικά, λέω εγώ. Bέβαια αυτό μόνο εγώ το λέω. Το ετυμολογικό του Μπαμπινιώτη λέει πως είναι δάνειο από το ιταλικό razzismo. Όμως η λέξη φαίνεται να μπήκε στο ελληνικό λεξιλόγιο μετά τον πόλεμο, και μεταπολεμικά δεν έχουμε ιταλικά δάνεια εκτός αν περιγράφουν ιταλικά πράγματα, π.χ. το κατενάτσιο ή τον λίμπερο.  Πιο σωστό μου φαίνεται να πούμε ότι δανειστήκαμε την αγγλική ή τη γαλλική λέξη αλλά κατά τη μεταφορά της επέδρασε το ιταλογενές δάνειο ράτσα. Κάτι παρόμοιο ίσως υπονοεί η διατύπωση του ΛΚΝ.

Στα αγγλικά και τα γαλλικά η λέξη racism/racisme εμφανίζεται στη δεκαετία του 1930 σε σχέση με την πολιτική των Ναζιστών στη Γερμανία. Όχι όμως, απ’ όσο μπόρεσα να δω, και στα ελληνικά, όπου προτιμήθηκε, όπως φαίνεται, το μεταφραστικό δάνειο αντί για τον απευθείας δανεισμό, κι έτσι οι εφημερίδες έκαναν λόγο για «φυλετισμό» όταν μιλούσαν, όχι πάντα με αποδοκιμασία, για τις θεωρίες των ναζήδων. Έχω ανεβάσει ένα άρθρο από την εφημ. Έθνος, του 1933, όπου ο αρθρογράφος μάλλον καμαρώνει δηλώνοντας, στον υπότιτλο, ότι «Οι μόνοι που αξίζομε όσο οι Γερμανοί είμεθα οι Έλληνες, κάτι που μου φέρνει στο μυαλό εκείνους τους αξιωματικούς στο διήγημα του Χάκκα που έβρισκαν φιλέλληνα τον Χίτλερ. Αλλά πλατειάζω. Το θέμα είναι ότι μάλλον η λέξη ρατσισμός δεν εμφανίστηκε προπολεμικά, αλλά μόνο περί τη δεκαετία του 1960, όταν πέρασε στο προσκήνιο το θέμα των φυλετικών διακρίσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πάντως, ο ρατσισμός ανάγεται, έστω και έμμεσα, στη ράτσα, που φυσικά είναι δάνειο από το ιταλικό razza, και άλλωστε λέμε για τους Ιταλούς «ούνα φάτσα, ούνα ράτσα», μόνο που επειδή οι δάνειες λέξεις παθαίνουν δείνωση στα ελληνικά η λ. ράτσα δεν χρησιμοποιείται παρά μόνο δευτερευόντως για ανθρώπους, κυρίως για ποικιλίες ζώων τη λέμε. Από την ιταλική razza προήλθαν και το αγγλογαλλικό race και τα άλλα αντίστοιχα. Βέβαια, στα αγγλικά υπάρχει κι άλλο ένα race, ομόγραφο και ομόηχο, που έχει να κάνει με τους αγώνες δρόμου και ταχύτητας ανθρώπων και αυτοκινήτων, αλλά αυτά τα δυο δεν έχουν καμιά σχέση μεταξύ τους, εκείνο είναι αυτοχθόνως παλαιογερμανικό, ενώ ετούτο που μας απασχολεί, το race της ράτσας και του ιταλικού razza, έχει αβέβαιη την ετυμολογία, μάλλον όμως αραβική την προέλευση, κι ας συναντήθηκε σε αγγλικό έδαφος με το ομόγραφό του.

Αυτό το race μάς ταλαιπωρεί λιγάκι εμάς τους τρισχιλιετείς, διότι το λέμε «φυλή», αλλά «φυλή» λέμε και το tribe, και φυλετικός λέμε και το tribal και το racial, αλλά αυτά παθαίνεις όταν είσαι τρισχιλιετής και οι λόγιοί σου προτιμούν να τους βγάλουν τα νύχια με την τανάλια παρά να δεχτούν λατινογενές λόγιο δάνειο. Αλλά έτσι είναι το τρισχιλιετιλίκι, θέλει θυσίες.

Μεταπολεμικό λοιπόν παιδί ο ρατσισμός, και πολύ νεότερος ο αντιρατσισμός, όπως στο νομοσχέδιο το αντιρατσιστικό, που ακόμα δεν το είδαμε. Που δεν το είδαμε αλλά μπορεί στο τέλος να παρουσιαστεί αγνώριστο, διότι, πέρα από τη μακρά κατάψυξη, κάτι άλλο που μπορεί να συμβεί στο νομοσχέδιο είναι η αλλοίωσή του, και σ’ αυτό φαίνεται ότι προσβλέπει το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας και το έχει προαναγγείλει όταν διακηρύσσει ότι δεν πρόκειται να επιτρέψει να φιμωθούν η εκκλησία ή οι ένοπλες δυνάμεις. Όσοι αφελείς φιλελεύθεροι φίλοι μου πιστεύουν πως με το νέο νομοσχέδιο, όταν και αν γίνει νόμος, θα μπορούν άνετα να κάνουν μήνυση στον Άγιο Πειραιώς ή στον Κασιδιάρη ή σε όσους φωνάζουν «θα γδάρω Αλβανούς να φτιάξω χλαίνη» (ή κάτι ανάλογο αλλά πιο ρυθμικό), φοβούμαι πως βρίσκονται πολύ μακριά νυχτωμένοι. Πιθανότερο το βρίσκω να κάνει μήνυση σύσσωμη η Χρυσή Αυγή π.χ. στον κ. Νακρατζά ή στην κυρία Ρεπούση, διότι τάχα η φράση περί συνωστισμού τάχα συνιστά άρνηση της τάχα γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικρασίας, που υποτίθεται πως έχει αναγνωριστεί από τη Βουλή μας. Το ανάγγειλε άλλωστε ο κ. Μιχελάκης, σε ένα τραγικό άρθρο του με πολλά χοντρά λάθη (τα επισημαίνει ο Ηλεδικηγόρος), ότι είναι απαράδεκτο να «καταλήξει η Ελλάδα σε ένα νομοθέτημα που θα καταδικάζει όσους αρνούνται οποιαδήποτε άλλη γενοκτονία, αλλά ανέχεται όσους αρνούνται τις αναγνωρισμένες από τη Βουλή Γενοκτονίες των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας».

Βέβαια, αν ακολουθήσουν και άλλα κράτη τη φάμπρικα με την ποινικοποίηση της άρνησης γενοκτονιών, που την άρχισε η Γαλλία με τη γενοκτονία των Αρμενίων, θα επικρατήσει σουρεαλισμός, αφού πολύ πιθανό και η Τουρκία, για αντίποινα, θα ποινικοποιήσει την άρνηση της γενοκτονίας των Τούρκων το 1821 στον Μωριά (ή και του 1922 στα περίχωρα της Σμύρνης ή λίγο νωρίτερα στον Πόντο, διότι με τον διασταλτικό ορισμό της γενοκτονίας και το κάψιμο δέκα χωριών εκεί εμπίπτει), αλλά και η Αλβανία την άρνηση της γενοκτονίας (ή έστω της εθνοκάθαρσης) των Τσάμηδων, οπότε δεν θα τολμάει πανεπιστημιακός να ξεμυτίσει από τα σύνορα. Αν με ρωτούσαν τη γνώμη μου, θα ξεχώριζα τη μία γενοκτονία που δέχονται ομόφωνα όλα τα κράτη της Ευρώπης, και εννοώ βέβαια το Ολοκαύτωμα, κι αυτήν μόνο θα δεχόμουν να ποινικοποιηθεί η άρνησή της -κι αυτή με βαριά καρδιά, γιατί και πάλι η ελευθερία του λόγου παραβιάζεται. Βέβαια, για τις γενοκτονίες, μια ασφαλιστική δικλίδα θα ήταν να προστεθεί η μνεία ότι λαμβάνονται υπόψη μόνο όσες έχουν αναγνωριστεί από διεθνές δικαστήριο -αλλά όπως βλέπετε ο κύριος Μιχελάκης μας το είπε ήδη ότι δεν θα το ανεχτεί αυτό -και θα καταθέσει, βέβαια, τροπολογία, και με τη σημερινή κατάσταση της Βουλής, όπου τροπολογίες καταθέτονται ακόμα και στο παρά πέντε της ψηφοφορίας κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι είδους έκτρωμα θα βγει τελικά.

Κάποιοι καλόπιστοι και σοβαροί φίλοι, που είχαν ταχθεί κατά του νομοσχεδίου Καστανίδη, τώρα είναι υπέρ του νομοσχεδίου Ρουπακιώτη. Ίσως παρόμοια αλλαγή θέσης να έχει κάνει και ο Σύριζα. Όχι υποκριτικά, όπως υποστηρίζει ο ανεκδιήγητος κ. Μιχελάκης, αλλά για έναν πολύ σοβαρό, απολύτως υπαρκτό λόγο, ότι από τα 2011 ως σήμερα η κατάσταση έχει αλλάξει σε ένα τουλάχιστον πράγμα: ότι υπάρχει καταμεσίς στο δωμάτιο ένας φαιός ελέφαντας με νύχια γαμψά, η Χρυσή Αβγή. Δεν είναι επίσης αμελητέα η αντίδραση που προβάλλουν στο νομοσχέδιο οι ακραίοι εκκλησιαστικοί κύκλοι, σαν τον κ. Αμβρόσιο Λενή, που απειλεί να χτυπάει πένθιμα όλες τις καμπάνες της περιοχής δικαιοδοσίας του (εδώ χρειάζεται αντιθορυβικό νομοσχέδιο). Κατανοώ τις αντιρρήσεις των φίλων αυτών, τις σέβομαι, αλλά δεν τις συμμερίζομαι. Θέλω να πω, δεν νομίζω ότι μπορεί να βγει καλό αντιρατσιστικό νομοσχέδιο με αυτή την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, από αυτή την δήθεν τρικομματική συγκυβέρνηση, από αυτή τη Νέα Δημοκρατία. Καλός ο κύριος Ρουπακιώτης, καλές οι προθέσεις του, αλλά στο κυβερνητικό οικοδόμημα δεν είναι νοικοκύρης. Οπότε, παρόλο που η άποψή μου δεν είναι ακόμα κατασταλαγμένη, και παρόλο που είμαι ανοιχτός σε επιχειρήματα περί του αντιθέτου, μου φαίνεται πως ίσως είναι καλύτερα να μην ψηφιστεί αντιρατσιστικός νόμος τώρα. Άλλωστε και τώρα έχουμε νόμους με τους οποίους μπορούν να αθωώνονται πανηγυρικά οι Πλεύρηδες κι οι Κασιδιάρηδες.

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 180 Σχόλια »

Φράουλες με αίμα

Posted by sarant στο 19 Απρίλιος, 2013

Παραδέχομαι πως δεν επιδίωξα την πρωτοτυπία. Παρόμοιο τίτλο έχουν και πολλά άλλα άρθρα που γράφτηκαν για το επεισόδιο της Μανωλάδας, δηλαδή την επίθεση από επιστάτες που άνοιξαν πυρ πάνω σε συγκεντρωμένους μετανάστες εργάτες οι οποίοι απαιτούσαν τα δεδουλευμένα τους, με αποτέλεσμα να τραυματιστούν δεκάδες, μερικοί σοβαρά. Κοινή πηγή έμπνευσης, η κινηματογραφική ταινία «Φράουλες και αίμα«, αφιερωμένη στην εξέγερση των φοιτητών στο πανεπιστήμιο της Κολούμπια το μακρινό 1968.  Τότε, η αστυνομία είχε ανοίξει πυρ πάνω στους διαδηλωτές.  Βέβαια, στον πρωτότυπο τίτλο της ταινίας, που ήταν The Strawberry Statement, αίμα δεν υπάρχει. Ο ελληνικός τίτλος είναι μεταφορά του γαλλικού (Des fraises et du sang), αλλά ξαναλέω, η ταινία περιέγραφε μια φοιτητική εξέγερση, καμιά σχέση με μελαψούς εργάτες που δουλεύουν μέσα στην κάψα του θερμοκηπίου για 23 ευρώ μεροκάματο και κοιμούνται στοιβαγμένοι δέκα-δέκα σε παραπήγματα στα χωράφια.

Αν πιστέψουμε τους φραουλοπαραγωγούς, αυτό που έγινε προχτές ήταν ένα κατακριτέο αλλά μεμονωμένο περιστατικό. Οι ίδιοι διαμαρτύρονται πως άδικα συκοφαντείται από τα ΜΜΕ ένας ολόκληρος κλάδος, που αναπτύσσεται δυναμικά και που έχει εξαγωγικό προσανατολισμό, αφού η φράουλα Μανωλάδας κατά 90% εξάγεται -και μάλιστα, επειδή είναι προϊόν ποιοτικά ανώτερο, πιάνει τιμή καλύτερη από τις φράουλες των ανταγωνιστών, Ισπανών και Τούρκων.

Μεμονωμένο πάντως το περιστατικό δεν ήταν: η Μανωλάδα έχει έρθει στην επικαιρότητα αρκετές φορές για περιστατικά ταξικής-ρατσιστικής βίας με θύματα τους μετανάστες που δουλεύουν στις φράουλες (εδώ για ένα περσινό επεισόδιο), με σοβαρότερο ως τώρα τις επιθέσεις και τις βιαιοπραγίες κατά των μεταναστών όταν τόλμησαν να απεργήσουν το 2008 ζητώντας καλύτερα μεροκάματα.Δημοσιογράφοι που ερευνούν τις καταγγελίες έχουν δεχτεί επιθέσεις (π.χ. τραυματισμός φωτορεπόρτερ του Βήματος το 2011). Όμως θα ήταν άστοχο να θεωρήσουμε ότι οι Ηλείοι έχουν κάποια ειδικά χαρακτηριστικά που τους κάνουν κακά αφεντικά -περιστατικά ανάλογα με το προχτεσινό στη Μανωλάδα έχουν γίνει πάμπολλες φορές και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας και του κόσμου, κάποιες φορές με πολλά θύματα.

Η παρακάτω περιγραφή, που την αντέγραψα από ένα σχόλιο του φίλου Σπειροειδή Αρχιτέκτονα σε άλλο ιστολόγιο, ταιριάζει απόλυτα σε όσα έγιναν προχτές στη Μανωλάδα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εργατικά, Λογοτεχνία, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , , | 83 Σχόλια »

Χρυσαβγίτες στα νοσοκομεία

Posted by sarant στο 11 Φεβρουαρίου, 2013

[Είχα πει ότι δεν θα ανέβαζα άρθρο για τεχνικούς λόγους, αλλά τελικά το πρόβλημα ξεπεράστηκε]

Ξεκινάω με μια διευκρίνιση ορθογραφικού χαρακτήρα, κυρίως για τους περιστασιακούς επισκέπτες του ιστολογίου: εδώ και λίγο καιρό, το ιστολόγιο έχει υιοθετήσει, ύστερα από πρόταση εκλεκτού φίλου, την ορθογραφία «Χρυσαβγίτες»,  με σκοπό να αποσυνδέσει ορθογραφικά-οπτικά το ναζιστικό μόρφωμα από την όμορφη λέξη «αυγή» και να το κάνει συναφές με τα αβγά. Βέβαια, η λέξη «αυγό/αβγό» έχει διπλή ορθογραφία, το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής προτιμά «αυγό» (κι εγώ μαζί του), ο Μπαμπινιώτης υιοθετεί την γραφή «αβγό» που είχε εισηγηθεί πρώτος ο Γ. Χατζιδάκις, ενώ στα σχολικά βιβλία βρίσκει κανείς και τους δύο τύπους (με συχνότερο το ‘αυγό’). Για τον πόλεμο αυτό των αυγών αξίζει να γραφτεί άρθρο, όχι όμως σήμερα. Πάντως, η γραφή «Χρυσαβγίτες» αυτό τον σκοπό έχει.

Ας περάσουμε στο θέμα μας. Τα ξημερώματα της 6ης Φεβρουαρίου, κλιμάκιο τραμπούκων της Χρυσής Αβγής (ομάδα 30 ατόμων, λένε τα ρεπορτάζ) εισέβαλε στο Παναρκαδικό Νοσοκομείο Τρίπολης και άρχισε να κάνει έλεγχο στις συνοδούς των νοσηλευόμενων, ζητώντας τους χαρτιά που να αποδεικνύουν ότι είναι μέλη του συλλόγου αποκλειστικών νοσοκόμων ή ότι έχουν συγγενική σχέση με τον νοσηλευόμενο. Οι αυτόκλητοι ελεγκτές μάλιστα έδιωξαν από το νοσοκομείο τέσσερις γυναίκες, μάλλον αλλοδαπές, θεωρώντας ότι είναι «παράνομες» αποκλειστικές νοσοκόμες και κακώς βρίσκονται εκεί. Την άλλη μέρα, η κυρία Ελένη Σιουρούνη, διοικήτρια του Παναρκαδικού Νοσοκομείου Τρίπολης, έδωσε κοινή (!) συνέντευξη τύπου με τοπικούς εκπροσώπους της Χρυσής Αβγής, στην οποία υποστήριξε ότι κάνουν κοινό αγώνα για να απαλλαγεί το νοσοκομείο από τις παράνομα εργαζόμενες αλλοδαπές αποκλειστικές νοσοκόμες, που επιπλέον δεν πληρώνουν φόρους και δεν κόβουν αποδείξεις, ενώ υπονόησε ότι κάποιες από αυτές μπορεί να είναι φορείς ασθενειών. Στη συνέχεια, πήρε το λόγο ο εκπρόσωπος του κλιμακίου τραμπούκων που εισέβαλαν στο νοσοκομείο και εξέθεσε τη μεθοδολογία της συμμορίας. Επειδή μπορεί να μην τα μεταφέρω αντικειμενικά, μπορείτε να δείτε το βιντεάκι της συνέντευξης:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ρατσισμός, Υγεία | Με ετικέτα: , , , | 307 Σχόλια »

Αγιοδημητριάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Οκτώβριος, 2012

Όπως κάθε Σάββατο, το μενού έχει σήμερα μεζεδάκια, τα οποία, μια και σήμερα που γράφω είναι του Αγίου Δημητρίου, ταιριάζει να τα πούμε αγιοδημητριάτικα. Βέβαια, πέρα από επίθετο, τα αγιοδημητριάτικα, ως ουσιαστικό πλέον, είναι τα χρυσάνθεμα, κι αν αναλάμβανε τον τίτλο κάποιος πολύ απρόσεχτος ευπρεπιστής ή κάποιο μηχανάκι ή κάποιος σουρεαλιστής θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για «χρυσάνθεμα μεζεδάκια». Και αγιοδημητριάτικα όμως καλά είναι.

Το πρώτο μεζεδάκι μας, χτεσινό ή προχτεσινό, το έχουμε ξανασερβίρει πέρυσι, αλλά όπως φαίνεται στο in.gr δεν μας διαβάζουν ή, δεν το αποκλείω, έχουν άποψη ότι ο Γαλαξίας πρέπει ντε και καλά να λέγεται Μίλκι Ουέι, αλλά όχι, ας πούμε, Βουά Λακτέ (όπως είναι η γαλλική ονομασία του). Έτσι, προχτεσινό άρθρο του in.gr έχει τίτλο «Πανόραμα των 9 Gigapixel δείχνει την καρδιά του Μίλκι Ουέι», ενώ δείχνει απλώς την καρδιά του Γαλαξία, διότι στα αγγλικά Milky Way είναι απλώς η ονομασία του Γαλαξία, δηλαδή του γαλαξία μας, του γαλαξία στον οποίο ανήκει το ηλιακό μας σύστημα. Στο κυρίως άρθρο επικρατεί σχιζοφρένεια, διότι αλλού γίνεται αναφορά στον Γαλαξία μας, και αλλού στον δικό μας «Μίλκι Ουέι».

Τα μεζεδάκια μας θα μπορούσαμε να τα πούμε και προεκλογικά, μια και την Τρίτη που μας έρχεται έχουμε τις αμερικάνικες εκλογές. Παρόλο που ο Μιτ Ρόμνεϊ πέρασε το τεστ καταλληλότητας για ρεπουμπλικάνος πρόεδρος, αφού δήλωσε στο πρόσφατο ντιμπέιτ ότι η Συρία είναι «η δίοδοςτου Ιράν προς τη θάλασσα» (Iran’s route to the sea), ελπίζω ότι τελικά δεν θα βγει. Βέβαια, και στο θέμα της γεωγραφικής του γκάφας, το επιτελείο του θέλησε να το παρουσιάσει όχι σαν γκάφα αλλά σαν άποψη. Άλλωστε, πρώτη φορά που χρησιμοποίησε αυτή τη φράση ήταν φέτος τον Φλεβάρη, και από τότε την έχει χρησιμοποιήσει μερικές ακόμα φορές. (Και βέβαια, το Ιράν έχει ακτογραμμή 1700 χιλιομέτρων, μεταξύ άλλων στον Περσικό κόλπο).

Τις προάλλες, κεντρικός τίτλος στην ηλέκδοση του Βήματος ήταν: «Θα πεινούσε κόσμος αν δεν παίρναμε τη δόση». Διαβάζοντάς το, ένας συνάδελφος μου λέει: Ρε συ, την πήραμε και μας το κρύβουν; Δεδομένου ότι η καταβολή της δόσης είναι μελλοντικό ενδεχόμενο, η κανονική ελληνική σύνταξη θα ήταν «Θα πεινάσει ο κόσμος αν δεν πάρουμε τη δόση». Να σημειωθεί ότι αυτή είναι η διατύπωση του τίτλου, δηλαδή του υλατζή της εφημερίδας. Μέσα στο άρθρο ο Στουρνάρας έχει αλλιώς τους χρόνους, κάπως τρικυμισμένους: «Το κόστος αν δεν πάρουμε την δόση θα ήταν άπειρο. Ο κόσμος θα πεινούσε. Το κόστος της μη δόσης είναι τεράστιο». Μάλλον εδώ ο παρατατικός (αν δεν πάρουμε τη δόση το κόστος θα ΗΤΑΝ άπειρο) λειτουργεί, ξερωγώ, αποτροπαϊκά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , | 175 Σχόλια »

25% Έλληνας, 100% ρατσιστές

Posted by sarant στο 6 Οκτώβριος, 2012

25% Έλληνας (σύμφωνα με την κασιδιάρικη λογιστική)

Στο πρωτοφανές επεισόδιο που έγινε στη Βουλή χτες, ο θαυμαστής του Χίτλερ Ηλίας Κασιδιάρης αποκάλεσε «κατά 25% Έλληνα» τον πρώην πρωθυπουργό Γιώργο Α. Παπανδρέου, μια φράση που έκανε αίσθηση. Ο χιτλερικός βουλευτής το είπε αυτό σε μια παρένθεση της ομιλίας του, όταν αναφέρθηκε σε ένα, όπως το είπε, «ιστορικό παράδοξο, μια ειρωνεία της ιστορίας». Είπε λοιπόν ο θαυμαστής του Χίτλερ ότι στη μάχη του Κιλκίς, στον δεύτερο βαλκανικό πόλεμο, όταν ο ελληνικός στρατός κατέλαβε την πόλη κάνοντας έφοδο με εφόπλου λόγχη, έπεσαν ηρωικά  5.000 άνδρες, μεταξύ των οποίων και ο λοχίας πεζικού Παπανδρέου Νικόλαος.

Και λέει ο Κασιδιάρης: Ο ήρωας αυτός λοιπόν, πρέπει να γνωρίζετε, ότι ήταν κατά 25% πρόγονος του ανεκδιήγητου τέως πρωθυπουργού της χώρας μας, αυτού του κατά 25% Έλληνα, που ευθύνεται σε τεράστιο βαθμό για το σημερινό κατάντημα της Ελλάδος. Θα σταθώ σ’ αυτή τη φράση, που την έχω απομαγνητοφωνήσει προσεχτικά. Δεν βάζω βιντεάκι γιατί δεν την αποτυπώνει καλά. Εδώ μπορείτε να την ακούσετε (πρέπει να κλικάρετε στο εικονίδιο), με το επιπλέον κέρδος σε σχέση με το βιντεάκι ότι δεν βλέπετε τον θαυμαστή του Χίτλερ. Μπορείτε μάλιστα να πάτε κατευθείαν στο 2.00 που είναι το επίμαχο απόσπασμα.

Τα ποσοστά ελληνικότητας είναι φυσικά ρατσιστική λογιστική, που θυμίζει ευθέως τους χιτλερικούς νόμους της Νυρεμβέργης. Αλλά να πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Ο λοχίας Νικόλαος Παπανδρέου, που το ηρωικό του όνομα μίανε ο θαυμαστής του Χίτλερ, ήταν ο μεγαλύτερος αδελφός του Γεωργίου Παπανδρέου, του παππού του τ. πρωθυπουργού. Πέντε χρόνια μεγαλύτερος, σπούδασε φιλόλογος, διορίστηκε καθηγητής και βοηθούσε οικονομικά τις σπουδές του μικρότερου αδελφού του, πρώτα στη Νομική και μετά στη Γερμανία. Έπεσε στο Κιλκίς στα 30 του χρόνια. Άρα, ο ΓΑΠ είναι μικρανεψιός του Νικολάου Παπανδρέου (και μάλλον απο αυτόν πήρε το όνομα Νίκος ο αδελφός του).

Ομολογώ ότι την κασιδιάρικη άποψη ότι ο Νικόλαος Παπανδρέου είναι «κατά 25% πρόγονος» του Γιώργου Παπανδρέου δεν την καταλαβαίνω. Ή έχεις κάποιον πρόγονο ή δεν τον έχεις. Αυτό έλειπε να λέγαμε ότι ο πατέρας μας είναι κατά 50% πρόγονός μας και η εκ μητρός γιαγιά μας κατά 25%! Αλλά αυτό το 25% είναι μάλλον μια σαχλαμάρα που ειπώθηκε για να ταιριάζει με το άλλο, με το 25% της ρατσιστικής λογιστικής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Επικαιρότητα, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , | 223 Σχόλια »

Το ρατσιστικό τιτίβισμα και οι ναζιστικοί κρωγμοί

Posted by sarant στο 27 Ιουλίου, 2012

Χτες που έπρεπε να γράψω προτίμησα να το αποφύγω, κάποιοι από σας περιμένατε ότι θα έγραφα, μου το ζητήσατε κιόλας, οπότε γράφω σήμερα με τον κίνδυνο να είναι το άρθρο μπαγιάτικο, αφού θα έχουν πλεον όλα ειπωθεί για το θέμα του αποκλεισμού της τριπλουνίστριας Βούλας Παπαχρήστου από τους Ολυμπιακούς αγώνες του Λονδίνου, εξαιτίας του τιτιβίσματος που έστειλε (ή που αναμετάδωσε) τις προάλλες, και που θεωρήθηκε ρατσιστικό και αντίθετο με το πνεύμα των Αγώνων. Ο λόγος που δεν έγραψα χτες, ήταν πως δεν είχα αποφασίσει· και τώρα που γράφω, ακόμα διχασμένος είμαι. Όπως έλεγε εκείνη η παλιά ατάκα, «Η απάντησή μου είναι ίσως, και είναι οριστική».

Να θυμίσω τα γεγονότα είναι ίσως περιττό, αφού αυτή τη φορά δεν έχουμε ένα σκανδαλάκι της μπλογκόσφαιρας, από εκείνα που προκαλούν πανδαιμόνιο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά περνάνε απαρατήρητα απ’ όλους τους «φυσιολογικούς» (άντε, να το πω ‘παραδοσιακούς’) ανθρώπους, εκείνους που δεν ξημεροβραδιάζονται στο Διαδίκτυο αλλά ενημερώνονται από τα συμβατικά μέσα. Εδώ, το τιτίβισμα ακούστηκε μέχρι το Λονδίνο. Αλλά για να ξέρουμε ακριβώς για ποιο πράγμα μιλάμε, δείτε την εικόνα αριστερά. Χωρίς να βάζω το χέρι μου στη φωτιά, αφού το πήρα από τρίτο ή τέταρτο χέρι, η εικόνα πρέπει να δείχνει το αρχικό τιτίβισμα.

Είναι ρατσιστικό το μήνυμα που διαβάσατε; Μπορούμε να το συζητήσουμε. Για μένα είναι οριακά ρατσιστικό. Οριακά, αλλά είναι. Εκφράζεται υποτιμητικά, έστω και έμμεσα, για τους Αφρικανούς. Και ρατσιστικό να μην είναι, ασφαλώς δεν προωθεί την ιδέα της συναδέλφωσης των λαών, άρα αντίκειται στο Ολυμπιακό ιδεώδες. Βέβαια, συμφωνώ ότι κάθε μέρα ακούγονται πολύ χειρότερα, και όχι μόνο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και σε τηλεοπτικές εκπομπές μεγάλων καναλιών. Αυτό όμως δεν σημαίνει και πολλά από τη στιγμή που οι άλλοι που λένε τα χειρότερα δεν πρόκειται να αγωνιστούν στους Ολυμπιακούς. Το (οριακά) ρατσιστικό τιτίβισμα της τριπλουνίστριας δεν είναι ποινικά κολάσιμη πράξη (αν πιστεύετε ότι είναι ή ότι θα έπρεπε να είναι πείτε το, αλλά θα διαφωνήσουμε), είναι όμως πράξη που αντίκειται στις αξίες του Ολυμπισμού (για τις αξίες αυτές θα πούμε περισσότερα παρακάτω). Το γεγονός ότι στην Ελλάδα έχουμε μια κουλτούρα υπερανεκτικότητας στο ρατσισμό και στη γαϊδουριά δεν κάνει λιγότερο επιλήψιμες τις ρατσιστικές (και τις γαϊδουρινές) πράξεις, αν και υπό προϋποθέσεις αποτελεί ελαφρυντικό. Στο κάτω-κάτω, μια κοινωνία που όχι απλώς ανέχεται αλλά επιδοκιμάζει π.χ. τον Σεραφείμ Πειραιώς όταν βρίζει τους ομοφυλόφιλους συμπολίτες μας ή όλες τις άλλες θρησκείες ή τον Άδωνη όταν προβάλλει στην εκπομπή του τα βιβλία του Πλεύρη ή… (ο κατάλογος θα μπορούσε να συνεχιστεί για πολύ) λογικό είναι να σοκάρεται όταν τιμωρείται μια νεαρή αθλήτρια επειδή αναμετάδωσε ένα χαζό ανέκδοτο έστω και οριακά ρατσιστικό.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθλήματα, Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , | 239 Σχόλια »

Η εχθροπάθεια, το μίσος κι ένα επικίνδυνο νομοσχέδιο

Posted by sarant στο 3 Μαρτίου, 2011

Μια προειδοποίηση: ακολουθεί σεντόνι. Προς  στιγμή σκέφτηκα να βάλω μόνο το πρώτο μισό, και το υπόλοιπο άλλη μέρα, αλλά θα ήταν αναπόφευκτο η συζήτηση να μην περιοριστεί εκεί, οπότε τελικά το έβαλα όλο. Δεύτερη προειδοποίηση: περισσότερο σκέψεις κάνω, έχω κι εγώ αμφιβολίες για κάποια από αυτά που λέω. Αν όμως διαφωνείτε, παρακαλώ να το πείτε ευθαρσώς, πάλι φίλοι θα είμαστε.

Η εχθροπάθεια μπήκε ορμητικά στη ζωή μας με το νέο νομοσχέδιο για την ποινική καταπολέμηση του ρατσισμού, που ετοιμάζει το Υπουργείο Δικαιοσύνης· αν δείτε τα σχόλια στη σχετική συζήτηση στον ιστότοπο opengov, ή και αλλού, θα προσέξετε ότι πολύς κόσμος θεωρεί πως πρόκειται για νεολογισμό, για λέξη που κατασκευάστηκε επί τούτου, ίσως και με πονηρό σκοπό. Ομολογώ ότι κι εγώ, μέχρι πρόσφατα, την αγνοούσα: πρώτη φορά διάβασα γι’ αυτήν στο εξαιρετικό σημείωμα της Λεξιλογίας, και ύστερα, σε κείμενο ειδικού, αλλά όχι απρόσιτο για τον αμύητο, στο σημείωμα του Ηλεδικηγόρου (εννοώ τον e-lawyer).

Η εχθροπάθεια λοιπόν, δεν είναι ανύπαρκτη λέξη. Την έχουν όλα τα μεγάλα λεξικά μας εκτός από ένα, το πιο διαδεδομένο, το λεξικό Μπαμπινιώτη. Σύμφωνα με τον Κουμανούδη, που συμπεριέλαβε τη λέξη στη Συναγωγή νεολογισμών του, το 1900, πρώτος φαίνεται να τη χρησιμοποίησε ο Ευγένιος Βούλγαρις, το 1817. Ο Κουμανούδης καταγράφει μερικές ανευρέσεις της λέξης τον 19ο αιώνα και μάλιστα ψέγει τον Βηλαρά ο οποίος, σε ένα ποίημά του, την μετέτρεψε σε οχτροπαθιά (πάντως δεν το έκανε από μαλλιαρικό avant la lettre φανατισμό, αλλά για να του βγει το μέτρο, βλ. εδώ Βατραχομυομαχία, στίχο 204).

Υπάρχει λοιπόν η εχθροπάθεια, αλλά τι σημαίνει; Σύμφωνα με το ΛΚΝ, που την χαρακτηρίζει «σπάνια», σημαίνει «πάθος εναντίον του εχθρού». Κατά το λεξικό του Παπύρου, εχθροπάθεια είναι «εχθρικό πάθος, εχθρική διάθεση εναντίον κάποιου, ισχυρή ή έμμονη έχθρα, μίσος». Τα ίδια περίπου (ή ακριβώς) με τον Πάπυρο λένε και τα παλιότερα λεξικά του Σταματάκου και του Δημητράκου. Ο ορισμός που δίνεται από το νομοσχέδιο δεν ξέρω αν βοηθάει και πολύ: Στον παρόντα νόμο, ο όρος «εχθροπάθεια» θα πρέπει να νοηθεί ως αναφερόμενος τόσο στην καλλιέργεια όσο και στην εξωτερίκευση αισθημάτων μίσους και αντιπαλότητας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ελευθερία του λόγου, Ρατσισμός | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 476 Σχόλια »