Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Τίτλοι’ Category

Ετεροχρονισμένα δεκεμβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 2 Δεκέμβριος, 2018

Ετεροχρονισμένα, διότι χτες που ήταν η κανονική τους μέρα έπεσε πρώτη του μηνός και δημοσιεύτηκε το Μηνολόγιο, με αποτέλεσμα τα μεζεδάκια να μετατεθούν για σήμερα -που σημαίνει ότι το κυριακάτικο λογοτεχνικό ή φιλολογικό μας άρθρο απλώς αναβάλλεται για την επόμενη Κυριακή. Και δεκεμβριανά επειδή χτες μπήκε ο Δεκέμβριος.

Και ξεκινάμε με ένα μεταφραστικό από το ακούραστο μηχανάκι της Ράιαν που δεν κουράζεται να παράγει κοτσάνες.

Φίλος του ιστολογίου πήρε πριν από μερικές μέρες ηλεμήνυμα για μια προσφορά της χαμηλόκοστης εταιρείας, όπου κάτω-κάτω, αν προσέξετε, θα δείτε ότι η προσφορά ισχύει για ταξίδια από «1 Ιανουάριος – 31 Ενδέχεται 2019».

Ενδέχεται; Τι ενδέχεται; Το 31 ή το 2019;

Απλώς, το μηχανάκι που έκανε τη μετάφραση μπέρδεψε τον Μάιο μήνα (May) με το ρήμα may.

Πάλι καλά που δεν μετέφραζε τίποτε άρθρα για το Μπρέξιτ, να μπει στη μέση και η Τερέζα Μέι ή Τερέζα Μαΐου ή Τερέζα Ενδέχεται (In May, Ms May may….).

Οι τακτικοί αναγνώστες θα έχουν δει ότι έχουμε κατ’ επανάληψη επισημάνει και άλλα μεταφραστικά μαργαριτάρια από το μεταφραστήρι της Ράιαν.

Και γεννάται το ερώτημα: ένας κολοσσός με τεράστιο τζίρο, όπως η Ράιαν, δεν μπορεί να πληρώνει εκατό μεταφραστές (έναν για κάθε γλώσσα) να μεταφράζουν τα διαφημιστικά της μηνύματα; Δεν ξέρω καλά τα οικονομικά των αεροπορικών εταιρειών αλλά υποθέτω πως το κόστος θα είναι αμελητέο σε σύγκριση με τον τζίρο της. Φοβάμαι μήπως η επιλογή υπαγορεύεται όχι από οικονομικούς λόγους αλλά από ιδεολογικούς.

* Συχνά επισημαίνουμε περιπτώσεις περιττών εισαγωγικών στο ιστολόγιο, αλλά αυτό το άρθρο που μου υπέδειξε φίλος του ιστολογίου, από αθλητικόν ιστότοπο, πρέπει να σπάει κάποιο ρεκόρ αφού πρόκειται για ρεσιτάλ εισαγωγικομανίας, για ομοβροντία άχρηστων εισαγωγικών:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αντισημιτισμός, Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , , | 183 Σχόλια »

Ενδεικτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Αύγουστος, 2017

Γιατί «ενδεικτικά»; Ποιος ο λόγος να τιτλοφορήσω έτσι το σημερινό μας πολυσυλλεκτικό άρθρο με τα σημεία και τα τέρατα του γραπτού και ηλεκτρονικού τύπου; Θα μπορούσα να πω για «εσθονικά μεζεδάκια» ή «μεζεδάκια των βάσεων» αν είχα πάρει τον τίτλο από την επικαιρότητα. Όμως διάλεξα να τιτλοφορήσω το άρθρο από ένα χοντρούτσικο μεταφραστικό μαργαριτάρι -που θα το σερβίρω λίγο πιο κάτω, αφού πρώτα παρουσιάσω τα ορντέβρ.

Και ξεκινάμε με τα άχρηστα εισαγωγικά της εβδομάδας, που μάλιστα σερβίρονται και σε φιλικό μου ιστότοπο. Σε είδηση που διαβάζω στο stokokkino.gr για μια σύγκρουση πλοίων υπάρχουν κάμποσα περιττά εισαγωγικά, αλλά το αποκορύφωμα είναι η φράση:

Δέκα αγνοούμενοι από το πλήρωμα του «αντιτορπιλικού» John S. McCain είναι ο απολογισμός της σύγκρουσής του, υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, στα ανοιχτά της Σιγκαπούρης, ενώ ακόμη δεν έχει κοπάσει ο θόρυβος για το «ξήλωμα» του καπετάνιου και άλλων αξιωματικών του Fitzgerald για αντίστοιχο συμβάν που στοίχισε τη ζωή σε επτά μέλη του πληρώματος.

Και καλά, ας δεχτούμε για χάρη της συζήτησης τα εισαγωγικά στο «ξήλωμα» (λες κι αν έλειπαν θα νομίζαμε ότι ο καπετάνιος παρουσιάστηκε με ξηλωμένα τα κουμπιά της στολής του), όμως, προς τι τα εισαγωγικά στο «αντιτορπιλικό»; Όπως λέει κι ο φίλος που το στέλνει, δηλαδη δεν ειναι αντιτορπιλικό; Αλλά τότε τι είναι; Μπιγκόνια; Πληκτρολόγιο; Νεσεσέρ για καλλυντικά; Ο Λεβιάθαν των βυθών;

* Στο μέιλ μου παίρνω ειδοποιήσεις για νέα άρθρα του αθλητικού περιοδικού Humbazine, και μια ειδοποίηση με έκανε να ανατριχιάσω:

Φίλες, φίλοι το καλοκαίρι χλώμιασε  με την «Antetokounmpoιάδα».

Με εξοργίζουν οι λέξεις που ανακατεύουν ελληνικό και λατινικό αλφάβητο, αλλά αυτή εδώ, που δεν είναι και σαφές πού τελειώνει το λατινικό και πού αρχίζει το ελληνικό αλφάβητο, θαρρώ ότι σπάει ρεκόρ. Τι θα άλλαζε αν έγραφε Αντετοκουνμπιάδα; Δεν θα ήταν καλύτερο; Έλληνας δεν είναι ο Γιάννης; Γιατί δεν τον γράφουμε ελληνικά; Επειδή έχει ξενικό επώνυμο; Ώρες είναι να γράψουμε τότε και Ebert ή Fuchs (Έβερτ και Φιξ, αντίστοιχα).

* Και κάτι με γλωσσικό ενδιαφέρον, χωρίς να επισημαίνω κάποιο λάθος. Η φωτογραφία που βλέπετε αριστερά τραβήχτηκε από φίλο του ιστολογίου σε μινιμάρκετ στη Γαύδο.

Ο μαγαζάτορας έχει αναρτήσει την εξής μαντινάδα:

Το μαγαζί είναι μικρό και μπρόκα δεν σηκώνει
και όποιος παίρνει προϊόν, πρέπει να το πλερώνει!!!
(διόρθωσα δυο λέξεις)

Η μπρόκα είναι η πρόκα, νομίζω, που εδώ χρησιμοποιείται με την έννοια του απλήρωτου χρέους, του φεσιού.

Ξέρει κανείς τέτοια χρήση της λέξης ώστε να επιβεβαιώσει την εικασία μου;

* Λαθάκι σε άρθρο της Νεφέλης Λυγερού για τον υπουργό Παιδείας. Γράφει:

Λόγω της πολύ πιο ενεργούς ανάμιξής του….

Δεν πάει έτσι. Δεν είναι ούτε «η *ενεργής – της *ενεργούς» ούτε «η *ενεργού – της *ενεργούς» (κατά το αλεπού). Είναι η ενεργός, άρα της ενεργού.

* Και ύστερα από τα ορντέβρ, το μεζεδάκι που κρύβεται στον τίτλο του σημερινού άρθρου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Αρχαιολογία, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 224 Σχόλια »

Η Δυναστεία των Τραγουδιών και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 29 Ιουλίου, 2017

Τυχαίνει μερικές φορές ένα από τα μεζεδάκια της πιατέλας να μου φανεί τόσο γουστόζικο ή τόσο χοντρό που να μνημονευτεί και στον τίτλο του άρθρου -και κάτι τέτοιο συμβαίνει και σήμερα.

Λογικό είναι να ξεκινήσουμε ακριβώς από αυτό το μεζεδάκι τη σημερινή μας περιήγηση στα σημεία και τα τέρατα του γραπτού και ηλεκτρονικού τύπου.

Λοιπόν, σύμφωνα με άρθρο του skai.gr, αρχαιολόγοι στην Κίνα έφεραν στο φως μια αρχαία επιγραφή από τη… Δυναστεία των Τραγουδιών.

Ποια ήταν όμως αυτή η δυναστεία και γιατί δεν την αναφέρουν τα βιβλία της ιστορίας; Να είναι τίποτα περιφημοι τραγουδιστές σαν τους Αρχιτραγουδιστές της Νυρεμβέργης; Αλλά αυτοί συντεχνία είχαν, όχι δυναστεία.

Απλώς, το αγγλικό άρθρο από το οποίο άντλησε υλικό, ας πούμε, ο δαιμόνιος συντάκτης του Σκάει (μάλλον είναι αυτό), ανέφερε: the Song Dynasty.

Και αφού στα αγγλικά song θα πει τραγούδι, δεν κάθισε ο άνθρωπος να το πολυψειρίσει, έπλασε την καινούργια δυναστεία -κι άσε τους Κινέζους να επιμένουν ότι η Δυναστεία Σονγκ διάρκεσε απο το 960 ως το 1279. (Επί των ημερών της μάλιστα εκδόθηκαν πρώτη φορά χαρτονομίσματα).

Παρακαλείται το περιοδεύον συμβούλιο του ιστολογίου να αποφασίσει αν η Δυναστεία των Τραγουδιών θα γραφτεί στα κατάστιχα της Νομανσλάνδης ή της Απωνίας.

* Διαβάζω άρθρο για την πρόσφατη συνέντευξη του Αλ. Τσίπρα στη Γκάρντιαν, όπου ο πρωθυπουργός αναφέρει μεταξύ άλλων: προχώρησα με ένα πρόγραμμα βαθέων μεταρρυθμίσεων.

Το λάθος αυτό είναι συχνό, το κάνουν πολλοί, αλλά δεν παύει να είναι λάθος. Δεν εννοώ τις… μεταρρυθμίσεις, εννοώ τη γενική πληθυντικού «των βαθέων» που δεν μπορεί να είναι θηλυκού γένους. Το θηλυκό του «βαθύς» είναι ή «βαθιά» ή, λογιότερα, «βαθεία». Στη μία περίπτωση η γενική πληθυντικού είναι «βαθιών μεταρρυθμίσεων» (το προτιμώ), στη δεύτερη περίπτωση «βαθειών μεταρρυθμίσεων» (ίσως το προφέρετε ασυνίζητο) -πάντως σε καμιά περίπτωση δεν είναι «βαθέων».

Πολύ συχνό λαθάκι της ιδιας κατηγορίας είναι το «παχέων αγελάδων» -ή «παχειών» ή «παχιών». Το παχέων μόνο σε ταύρους ταιριάζει.

* Ωστόσο, σε ποιον θα χρεώσουμε το μαργαριτάρι; Στον Τσίπρα; Μάλλον όχι, η συνέντευξη δόθηκε στα αγγλικά. Στον μεταφραστή της ΕφΣυν; Ίσως, αλλά ίδια διατύπωση βρίσκω και σε άλλες πηγές. Ίσως δόθηκε έτσι από το ΑΠΕ, ίσως από το γραφείο του πρωθυπουργού.

* Παρεμπιπτόντως, η Γκάρντιαν χαρακτηρίζει τον Τσίπρα The longest-serving Greek prime minister since the economic crisis began, τον μακροβιότερο Έλληνα πρωθυπουργό από τότε που άρχισε η κρίση. Δεν είμαι σίγουρος ότι το μετράει σωστά. Από τις 26 Ιανουαρίου 2015 μέχρι τις 23 Ιουλίου 2017 που δόθηκε η συνέντευξη έχουμε 910 μέρες, και μάλλον πρέπει να αφαιρεθούν και οι περίπου 25 ημέρες της υπηρεσιακής κυβέρνησης Θάνου τον Αύγουστο-Σεπτέμβρίο του 2015. Όμως η κυβέρνηση Σαμαρά διάρκεσε από τις 21.6.2012 έως τις 26.1.2015, που μας κάνει 950 μέρες (δεν τις μετράω μία-μία, υπάρχει σάιτ που τα λογαριάζει).

Προφανώς οι Άγγλοι ξέρουν ότι θα εξαντλήσει την τετραετία.

* Ως επιστημονικός κλάδος, οι γλωσσολόγοι δεν έχουν πολύ μεγάλο γόητρο στο ευρύ κοινό -άλλοι επιστήμονες απολαμβάνουν περισσότερο τη δημοσιότητα. Ωστόσο, πρόσφατα κυκλοφόρησε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα με τον εντυπωσιακό τίτλο «Ο γλωσσολόγος ήταν σχεδόν τέλειος»

Ο αγγλικός τίτλος, βέβαια, είναι εντελώς διαφορετικός: Double negative, ήγουν «διπλή άρνηση». Εμείς εδώ στο ιστολόγιο έχουμε ασχοληθεί αρκετά με τη διπλή άρνηση -που είναι υποχρεωτική στα νέα ελληνικά, π.χ. «δεν θέλω τίποτα» αλλά θεωρείται λάθος στα αγγλικά- και έχουμε καυτηριάσει και τον σουσουδίστικο «τρόμο της διπλής άρνησης» διάφορων δημοσιογράφων που σκέφτονται στα αγγλικά και την αποφεύγουν.

Φαίνεται ότι και ο εκδότης του βιβλίου φοβήθηκε τη διπλή αρνηση κι έτσι έβαλε τον γλαφυρό αυτόν τίτλο, ο οποίος πάντως δεν είναι ελληνική πρωτοτυπία αλλά ακριβής μετάφραση του γαλλικού τίτλου. (Η επιλογή του τίτλου είναι προνόμιο του εκδότη, όχι ευθύνη του μεταφραστή) Το βιβλίο δεν το έχω δει, αλλά αν κρίνω από το οπισθόφυλλο που δημοσιεύεται εδώ, τα ελληνικά του είναι λίγο περίεργα: Ο Τζέρεμυ Κουκ είναι η ιδιοφυΐα του Ινστιτούτου Ουόμπας, μιας ιντελιγκέντσιας γλωσσολόγων της νότιας Ιντιάνα που παρέχουν τις υπηρεσίες τους και στον προσαρτημένο παιδικό σταθμό. Ιντελιγκέντσια γλωσσολόγων; Τι θα πει αυτό;

* Δεν ξέρω αν έχει δίκιο η Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου στην αντιπαράθεσή της με τον Ν. Παππά, αλλά στα λατινικά τα θαλάσσωσε, μάνεντ είναι το σωστό και όχι το όι όι μάνεμ που έγραψε.

Και δεν μάνεντ μόνο τα σκρίπτα. Και τα τιτιβίσματα μάνεντ, και τα βλέπουμε και γελάμε.

* Στον ιστότοπο της ΕΡΤ δημοσιεύτηκε άρθρο για τις πολικές αρκούδες του ζωολογικού κήπου του Λάπλαντ, στη βόρεια Φινλανδία, οι οποίες ζεσταίνονται διότι κάνει 25 βαθμούς λέει.

Μόνο που αυτό το Λάπλαντ νομίζω πως εντώ στο Ελλάντα το λέμε Λαπωνία.

* Σε άλλη συνέντευξή του, στον Άλφα, ο Αλέξης Τσίπρας είπε, ανάμεσα στ’ άλλα, ότι «θέσαμε τα θεμέλια -σας μιλάω σαν μηχανικός».

Είδα στο Φέισμπουκ έναν γνωστό μου, αντίθετο πολιτικά με τον Τσίπρα, να ειρωνεύεται αυτή τη σύνταξη, διότι, λέει, σημαίνει ότι «μιλάει σαν να είναι μηχανικός, άρα δεν είναι».

Θα υπερασπιστώ όχι τον Τσίπρα, που έρχεται και παρέρχεται, αλλά τη νεοελληνική γλώσσα από τη μπαμπινιώτικη διαστρέβλωση που της γίνεται. Ακόμα και όσοι τηρούν τη διάκριση «σαν» και «ως» (διότι άλλοι θεωρούμε ότι ουσιαστικά έχει πάψει να υφίσταται) έχουν κατά νου ότι το «σαν» δεν εισάγει μόνο παρομοιώσεις, αλλά χρησιμοποιείται και ως αιτιολογικό.

Ήδη το 1946 ο Αχιλλέας Τζάρτζανος, στη μνημειώδη «Νεοελληνική σύνταξι» ενώ επικρίνει χρήσεις όπως «αναγνωρίστηκε η Ελλάδα σαν κράτος ανεξάρτητο» (δέχεται μόνο το ‘ως’), δέχεται το «σαν» όταν (σελ. 242 του β’ τόμου): «επέχει θέση κατηγορηματικού προσδιορισμού, προκειμένου όχι για παρομοίωση, παρά για μια πραγματική σχέση ή κατάσταση ή ιδιότητα, η οποία προβάλλεται ως αιτιολογία, για κείνο που λέγεται στην πρόταση αυτή».

Και δίνει ο Τζάρτζανος παραδείγματα αποδεκτών χρήσεων όπως:

  • να μεταλάβεις κι εσύ γιε μου, σα Χριστιανός [= σα Χριστιανός που είσαι, αφού είσαι Χριστιανός]
  • να μου δηλώσεις ορθά-κοφτά, σαν κόρη του Ζάρκα, αν θα μείνεις [σαν κόρη του Ζ. που είσαι, αφού είσαι κόρη του Ζ.]
  • να κρίνετε κι εσείς σα σπουδασμένος άνθρωπος [σα σπουδασμένος άνθρωπος που είστε, εφόσον είστε σπουδασμένος]

Ολόιδια περίπτωση είναι και το «σας μιλάω σαν μηχανικός» [που είμαι] του Τσίπρα.

* Σε ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ότι το ΕΣΡ «πρέπει να διεξάγει άμεσα» τον διαγωνισμό για τις τηλεοπτικες άδειες.

Συμφωνώ. Όμως, σύντροφοι, δεν θα τον διεξάγει πολλές φορές τον διαγωνισμό. Μία φορά θα τον διεξαγάγει. Κι αν σας ενοχλεί το -αγαγ- βάλτε άλλο ρήμα: να πραγματοποιήσει, ας πούμε. Ή να οργανώσει. Ή να δρομολογήσει.

Ή, όπως θα λέγανε οι κουμπάροι στην Κύπρο, «πρέπει να διεξάξει άμεσα». Καλύτερο το βρίσκω, παρά το λάθος «να διεξάγει».

* Tα γλωσσικά μουστάκια της εβδομάδας, σε άρθρο του αντιδήμαρχου της Χερσονήσου, με αφορμή το περιστατικό με το «αέριο γέλιου» και τη βρετανίδα τουρίστρια, και μάλιστα στην πρώτη-πρώτη πρόταση:

Σχετικά με το πρόσφατο ατυχές και θλιβερό γεγονός, με τη 18χρονη Βρετανίδα επισκέπτη μας στα Μάλια…

Γιατί «η Βρετανίδα επισκέπτης» και όχι «επισκέπτρια»;

Στο ίδιο άρθρο διαβάζουμε για το «υπάρχων μοντέλο» στα Μάλια. Έχει και άλλα σημεία προβληματικά το άρθρο, όποιος έχει όρεξη τα βρίσκει.

* Και κλείνω με μια φωτογραφία που κυκλοφορεί στη μπλογκόσφαιρα -δεν ξέρω αν είναι αυθεντική, νομίζω πως αναφέρθηκε ότι είναι από κατάλογο ζαχαροπλαστείου κάπου στη Θράκη -αλλά όπως επισημάνθηκε στα σχόλια, κατά πάσα πιθανότητα είναι από τη Βουλγαρία ο κατάλογος.

Όπως βλέπετε, η Coca Cola Light αποδόθηκε κόκα κόλα Φως. Βέβαια, είναι περίεργο να έγινε τέτοιο λάθος, διότι το λάιτ σε φαγητά και ποτά το ξέρουμε καλά, γι’ αυτό και έχω επιφυλάξεις για την αυθεντικότητα.

.

* Ή μάλλον, να κλείσουμε με ένα ποίημα, διότι το ζητάει η μέρα.

Βλέπετε, η σημερινή μέρα, 29 Ιουλίου, είναι μια από τις λίγες ημερομηνίες της χρονιάς που έχει το δικό της ποίημα, δηλαδή ποίημα με τίτλο «29 Ιουλίου».

Πρόκειται για ποίημα του Μίλτου Σαχτούρη (1919-2005), ο οποίος γεννήθηκε στις 29 Ιουλίου 1919:

29 Ιουλίου

29 Ιουλίου, αποφράδα ημέρα
της μη γεννήσεώς μου
βρίσκομαι βαθιά μες στα νερά
της θάλασσας του Πόρου
νεοφώτιστος
συντροφιά με τους φίλους μου
τα ψάρια.

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ποίηση, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , | 116 Σχόλια »

Στην Κολμάρ

Posted by sarant στο 26 Ιουλίου, 2017

Όταν είχα πάει στο Κολμάρ

Συζητούσα προχτές με μια συνάδελφο, και μου έλεγε πως το σαββατοκύριακο είχε πάει εκδρομή «στην Κολμάρ». Της απάντησα πως είχα πάει κι εγώ πέρυσι, και πως μου άρεσε πολύ το κέντρο της πόλης με τα χαρακτηριστικά αλσατικά σπίτια και με τα κανάλια. Ωστόσο, εγώ δεν πήγα στην Κολμάρ, αλλά στο Κολμάρ.

Όπως θα καταλάβατε, το σημερινό άρθρο δεν θα είναι ταξιδιωτικό αλλά θα εξετάσει ένα όχι ιδιαίτερα φλέγον πρόβλημα, το γένος των ξένων τοπωνυμίων. Η φίλη μου που είπε «στην Κολμάρ» τεκμηρίωσε την επιλογή της με το επιχείρημα ότι υπονοείται η λέξη «πόλη»: «στην (πόλη) Κολμάρ».

Το επιχείρημα αυτό δεν είναι αβάσιμο, και προσωπικά το εφαρμόζω για τους τίτλους εντύπων. Κι έτσι, γράφω:

  • η (εφημερίδα) Μοντ, η Μοντ, παρόλο που κάποιοι γράφουν «ο Μοντ» επειδή σημαίνει «κόσμος» ή επειδή στα γαλλικά είναι αρσενικού γένους (Le Monde).
  • η Τζουμχουριέτ, η Ελ Παΐς (παρόλο που το ελ είναι άρθρο και δη αρσενικό), η Ρεπούμπλικα, η Λιμπερασιόν, η Σαν, η Μπιλντ, η Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε
  • σε πιο αμφισβητούμενες περιπτώσεις, γράφω επίσης: η Τάιμς, η Γκάρντιαν, η Νιου Γιορκ Τάιμς (και όχι «ο» Γκάρντιαν ή «οι» Τάιμς)
  • το Εκόνομιστ (διότι «περιοδικό»), το Νιου Γιόρκερ (αν και πολλοί γράφουν «ο»)

Αλλά ας επιστρέψουμε στα τοπωνύμια, όπου τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γεωγραφία, Γλωσσικά ταξίδια, Ονόματα, Τίτλοι, Τοπωνύμια | Με ετικέτα: , , , | 212 Σχόλια »

Πορτογαλικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Μαΐου, 2017

Δεν θα σας σερβίρω κροκέτες μπακαλιάρου, γαρίδες, γουρουνόπουλο και παστέις ντε νάτα. Τα μεζεδάκια είναι πορτογαλικά απλώς και μόνο επειδή εγώ βρίσκομαι για λίγες μέρες στη Λισαβόνα. Ίσως ανεβάσω και κάποιο ταξιδιωτικό άρθρο από βδομάδα, αλλά δεν το υπόσχομαι. Να επισημάνω επίσης ότι τα σημερινά μεζεδάκια δημοσιεύονται μεν το Σάββατο αλλά κατά βάση έχουν γραφτεί στα μέσα της εβδομάδας, οπότε ίσως δεν έχουν τα πιο φρέσκα δείγματα, αν και μπαγιάτικα δεν τα λες.

* Και ξεκινάω με ακόμα ένα κρούσμα κακομεταφρασμένου κειμένου, που δημοσιεύτηκε απαράλλαχτο σε αρκετούς ιστότοπους προφανώς επειδή η πηγή είναι μία (ή το ΑΠΕ ή το Κέντρο Διανομής Κακών Μεταφράσεων). Εννοώ το άρθρο της Νιου Γιορκ Τάιμς για τους Έλληνες αναρχικούς, όπου ο τίτλος κιόλας έχει ένα καραμπινάτο λάθος που στρεβλώνει το νόημα. Το Anarchists Fill Services Void Left by Faltering Greek Governance αποδόθηκε (στο nooz.gr, στο thetoc.gr και σε άλλους ιστότοπους): «Οι αναρχικοί γεμίζουν το κενό των υπηρεσιών, παραβιάζοντας την ελληνική διακυβέρνηση».

Στην πραγματικότητα, ο τίτλος αποδίδεται «Οι αναρχικοί καλύπτουν το κενό υπηρεσιών που έχει αφήσει η παραπαίουσα ελληνική διακυβέρνηση». Μπορούμε να συζητήσουμε αν το governance θα το αποδώσουμε «διακυβέρνηση» ή «δημοσια διοίκηση» αλλά η παρερμηνεία-αντιστροφή νοήματος βρίσκεται στην απόδοση του faltering, που δεν συναρτάται με τους αναρχικούς αλλά με την governance.

Πιο κάτω, ένα ακόμα σοβαρό λάθος, όταν, εκεί που γίνεται λόγος για τον Ρουβίκωνα, δηλώνεται ότι στόχος της συλλογικότητας είναι ο militant unionism, «ο μαχητικός συνδικαλισμός» θα το απέδιδα εγώ. Ο… μάγος που το μετέφρασε το μεταμόρφωσε σε «σκοπός είναι να γίνει στρατιωτική (!) οργάνωση», προδίδοντας πλήρη άγνοια της λέξης militant, που δεν είναι πάντοτε εύκολο να αποδοθεί.

Αυτά τα δυο λάθη είναι τόσο χοντρά, και σε θέματα ουσίας, που δικαιολογημένα δημιουργούν υποψίες ότι η διαστρέβλωση είναι σκόπιμη, αν και βέβαια ο χρυσός κανόνας στις περιπτώσεις αυτές είναι να μην αποδίδεις σε δόλο ό,τι εύκολα εξηγείται από την ανικανότητα.

Είμαι βέβαιος ότι υπάρχουν κι άλλα λάθη, αν κοιταξουμε πιο προσεχτικά το ελληνικό κείμενο. Παρεμπιπτόντως, το πρώτο λάθος, την απόδοση του «faltering» ως «παραβιάζοντας» το κάνει και το google translate, που μεταφράζει την επίμαχη φράση: Οι αναρχικοί συμπληρώνουν τις άδειες των υπηρεσιών, παραβιάζοντας την ελληνική διακυβέρνηση.

(Το thetoc.gr έχει κατεβάσει το επίμαχο άρθρο -είναι πιο εύκολο αυτό παρά να διορθώσουν τα λάθη).

* Για να προλάβω ερώτηση ή παρατήρηση, προτιμώ να γράφω «η» Νιου Γιορκ Τάιμς και όχι «οι», όπως και «η» Μοντ ή «η» Γκάρντιαν (και όχι «ο»), αλλά και «το» Εκόνομιστ και όχι «ο». Ο λόγος είναι ότι για να γράψω στα ελληνικά δεν θα καθίσω να δω τι σημαίνει ο τίτλος του κάθε εντύπου, που μπορεί να είναι και σε γλώσσα που δεν ξέρω. Οπότε, για όλες τις εφημερίδες χρησιμοποιώ το θηλυκό (η Τάιμς, η Μοντ, η Γκάρντιαν, η Σαν) και για όλα τα περιοδικά το ουδέτερο (το Εκόνομιστ, το Σάιενς, το Πουάν).

* Η γενικομανία της εβδομάδας, από αθλητικόν, και δη οπαδικόν ιστότοπο. Ο προπονητής της ομάδας μπάσκετ της ΑΕΚ φέρεται να έχει δηλώσει ότι «δεν αντέχει κριτικής το παιχνίδι», εννοώντας την ήττα της ομάδας του από τον Παναθηναϊκό.

Όπως φαίνεται, ένοχος για τη γενικομανία είναι ο δημοσιογράφος και όχι ο προπονητής ο οποίος μάλλον είπε «δεν αντέχει κριτική» -αλλά ο συντάκτης του άρθρου θέλησε να το… ευπρεπίσει. Συνηθισμένη εδώ είναι και η εμπρόθετη σύνταξη, που εγώ συνήθως την προτιμώ: δεν αντέχει σε κριτική.

* Η ακλισιά της εβδομάδας από άρθρο για το κλείσιμο του διάσημου τσίρκου Μπάρνουμ: «Ένα από τα αρχαιότερα και διασημότερα τσίρκο του κόσμου, το Ringling Bros. and Barnum & Bailey Circus, κατέβασε για πάντα ρολά».

Όπως σχολίασε ο φίλος που το εντόπισε: Το κλείνετε, αλλά δεν το κλίνετε.

Διότι βέβαια το τσίρκο του τσίρκου, τα τσίρκα των τσίρκων, όπως και το πιάνο του πιάνου, το παλτό τα παλτά των παλτών, του πόστου, του παραπέτου κτλ.

* Η φονική επίθεση στο Μάντσεστερ αποτέλεσε την αφορμή και για κάμποσα μαργαριτάρια τηλεοπτικών σταθμών, καθώς η τσαπατσουλιά φαίνεται περισσότερο όταν υπάρχει έκτακτη είδηση. Ήδη σχολιάσαμε εδώ το «Μάντσεστερ του Λονδίνου», όπως έγραψε το σουπεράκι στην εκπομπή του Βερύκιου, και γελάσαμε αρκετά -αν και κάποιοι θα έγραφαν στα σοβαρά και χωρίς να το θεωρούν γελοίο «στο Τέτοβο των Σκοπίων».

Για το ίδιο γεγονός, ο Σκάει μας πληροφορεί ότι «Ανάμεσα στους νεκρούς πολλοί αγνοούμενοι».

Ωστόσο, αγνοούμενος είναι κάποιος που δεν ξέρουμε πού βρίσκεται, που δεν είναι γνωστή η τύχη του ή η θέση του ύστερα από ένα δυστύχημα ή σε έναν πόλεμο κτλ. Υποθέτω ότι εδώ υπάρχουν πτώματα («σοροί» κατά την καινούργια ορολογία) που δεν έχουν ταυτοποιηθεί/αναγνωριστεί, που δεν είναι γνωστή η ταυτότητά τους.

* Μια Αγγλίδα, λέει, αγόρασε από ένα παζάρι ένα φο μπιζού και τελικά αποδείχτηκε πως ήταν διαμάντι πολλών καρατίων. Στο σχετικό άρθρο υπάρχει ένας αναχρονισμός: Έναν θησαυρό στο χέρι της, δίχως να το γνωρίζει, είχε για τρεις δεκαετίας μία γυναίκα από τη Μεγάλη Βρετανία, καθώς το «φο μπιζού» το οποίο είχε αγοράσει από παζάρι πριν από 30 χρόνια, αντί 12 ευρώ, αποδείχθηκε πως ήταν τελικά διαμάντι 26,27 καρατίων.

Ο φίλος που το στέλνει, παρατηρεί: Πριν από 30 χρόνια δεν υπήρχε ευρώ και στη Μεγάλη Βρετανία δεν υπήρξε ποτέ. Ας έγραφε «οκτώ λίρες (σημερινά 12 ευρώ)». Ή είναι πολύ αυστηρός;

* Μεγάλη φάμπρικα μάς άνοιξε η είδηση με τη μελέτη των παλαιοντολόγων του πανεπιστημίου της Τυβίγγης (εντάξει, του Τύμπινγκεν) ότι ο διαχωρισμός του κλάδου των προανθρώπων από τους χιμπατζήδες ίσως να μην έγινε στην Αφρική, αλλά στη νοτιοανατολική Μεσόγειο, δηλαδή στα μέρη μας. Μοιραία, μέσα από διάφορα λογικά άλματα, αυτό διατυπώθηκε, στους μεν σοβαρότερους ιστότοπους ως «Ο πρώτος προάνθρωπος έζησε στην Ελλάδα», και στα λιγότερο σοβαρά μέσα ξεφτιλισμένα μέσα ως «ήταν Έλληνας», έστω με την επιφύλαξη «πιθανόν να ήταν Έλληνας».

Το λαθάκι που έκανε Home Sapiens, λες και είναι κανένα σύστημα οικιακής ψυχαγωγίας, τον Homo Sapiens είναι απλώς το κερασάκι στην τούρτα, το εξωφρενικό είναι αυτό το «ήταν Έλληνας», για κάτι που συνέβη πριν από 7 εκατομμύρια χρόνια. Ούτε το «έζησε στην Ελλάδα» είναι ακριβές: έζησε στη γεωγραφική περιοχή που σήμερα λέγεται Ελλάδα.

Πάντως θα μας μείνει η λέξη «Γκρεκοπίθηκος» που δεν αποκλείω να μπει και στην ψηφοφορία για τη λέξη της χρονιάς. Εκτός αν οι μανιακοί του Χελένικ θελήσουν να την πουν «ελληνοπίθηκο» -υποψιάζομαι πως δεν θα σπεύσουν.

* Την Τρίτη που μας πέρασε, στον τηλεοπτικό Σκάι, ειπώθηκε περίπου το εξής, σχετικά με την ταινία του Λάνθιμου: Oι ταινίες του Λάνθιμου είναι στο ύψος των Κιούμπρικ, Χάνεκε, …., των μεγάλων σκηνοθετών που ΣΤΙΓΜΑΤΙΣΑΝ την ιστορία του Κινηματογράφου.

Όμως, το «στιγματίζω» έχει μόνο αρνητική σημασία. Μπορείς να πεις «άφησαν το στίγμα τους», αλλά το «στιγμάτισαν» μόνο κακό μπορεί να είναι.

* Πολύ γέλιο έπεσε στο Τουίτερ και στο Φέισμπουκ με τη φωτογραφία αριστερά -που πρέπει να είναι αυθεντική.

Ο Αϊσταϊν δεν ξέρω αν είναι κάποιος Στάιν που άγιασε ή ο Αϊνστάιν που έχασε το νι του, αλλά απορώ πώς σκέφτηκε ο υπεύθυνος που έφτιαξε την ταμπέλα όταν επέλεξε να μεταγράψει το Πλ. (= Πλατεία) σε Pl. (=  Plumber?). Για το Ainstain υπάρχει τουλάχιστον το ελαφρυντικό της πιστής μεταγραφής, αν και κατά τη γνώμη μου το Einstein θα ήταν προτιμότερο.

* Φίλος στέλνει είδηση από λευκαδίτικον ιστότοπο για την εύρεση ενός πτώματος στη θάλασσα έξω από τη Λευκάδα και σημειώνει ότι, από την επίσημη ανακοίνωση του Λιμενικού επιβεβαιώνεται ότι η λέξη «σορός» έχει αλλάξει πια σημασία:

Ενημερώθηκε πρωινές ώρες σήμερα, η Λιμενική Αρχή Λευκάδας, από ιδιώτη για τον εντοπισμό σορού γυναικός να επιπλέει στη θαλάσσια περιοχή Γύρα Λευκάδας και συγκεκριμένα έμπροσθεν δεύτερου Μύλου.

Άμεσα στην περιοχή μετέβη περιπολικό όχημα Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚΤ. το πλήρωμα του οποίου ανέσυρε την ανωτέρω σορό, ηλικίας περίπου 55 ετών και φορούσε μαύρο κοντό παντελόνι (α.λ.σ.).

Στη συνέχεια η ανωτέρω σορός μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο όχημα του ΕΚΑΒ στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκάδας όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός της.

Η ανακοίνωση δίνει αρκετές λαβές για σχολιασμό, έτσι όπως αποπνέει υπηρεσιακή καθαρεύουσα, αλλά βέβαια με τις απαραίτητες ασυνταξίες (και φορούσε μαύρο παντελόνι).

Ενδιαφέρον έχει ότι «διαπιστώθηκε ο θάνατος» της σορού, ενώ το εντός παρενθέσεως «(α.λ.σ.)» ομολογώ πως δεν ξέρω τι είναι -κάθε βοήθεια δεκτή.

* Κλείνω με κάτι παλιό, με ένα βαφτιστικό όνομα που δεν θυμάμαι να το έχω ξανακούσει.

Η είδηση είναι από το 1955, για έναν κεραυνό που έπεσε στο χωριό Πύργος της Τήνου, και χτύπησε το σπίτι του κ. Φορμόζη Ξυπολυτίδη και «κατέκαυσε το ράδιον και έθραυσε και τα τζάμια της οικίας» (προσέξτε την αμήχανη καθαρεύουσα).

Φορμόζης, από το formoso = εύμορφος, όνομα που, όπως βλέπω γκουγκλίζοντας, κυρίως ως επώνυμο επιβιώνει, αλλά μάλλον ακούγεται ακόμα και ως μικρό όνομα -στην Τήνο πάντοτε. Το έχουμε ξαναπεί ότι το κάθε νησί είναι ένα ξεχωριστό και πολύτιμο γλωσσικό οικοσύστημα.

* Κι άλλο μεταφραστικό, για το μακελειό στο Μάντσεστερ. Σε άρθρο του Σκάει, που τώρα διορθώθηκε αλλά διατηρείται αναδημοσιευμένο σε πολλούς ιστότοπους, διαβάσαμε ότι «Δύο άστεγοι άνδρες αναγκάστηκαν να βγάλουν ακόμα και νύχια από τα πρόσωπα των μικρών παιδιών, με τα γυμνά τους χέρια για να σώσουν τα θύματα του Manchester Arena»

Νύχια; Μαύρα κοράκια (με νύχια γαμψά) έκαναν την επίθεση;

Όχι βέβαια, αλλά η αγγλική γλώσσα, επειδή…. είναι φτωχή, έχει την ίδια λέξη, nail, και για τα νύχια και για τα καρφιά.

Κι αυτό ήταν το τελευταίο νύχι στο κοφίνι, αν με εννοείτε.

* Και επί του πιεστηρίου, ένα μαργαριτάρι σχετικό με τη δολοφονική απόπειρα κατά του Λουκά Παπαδήμου, όπου ο δαίμων του φωτογραφείου έβαλε την ουρά του κι έτσι το ρεπορτάζ του Βήματος βρέθηκε να κοσμείται από τη φωτογραφία του Πέτρου Δούκα αντί για τον Λουκά Παπαδήμο. Μέσα στη βιασύνη, τέτοια λάθη γίνονται. Δεν ζει πια και ο Παναγιώτης Παπα-δούκας να το σχολιάσει.

Posted in Επιγραφές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ονόματα, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 189 Σχόλια »

Κατακαλοκαιρινά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 30 Ιουλίου, 2016

Αν η περίοδος από τις 15 Ιουλίου έως τις 15 Αυγούστου είναι η καρδιά του καλοκαιριού, τούτο εδώ το σαββατοκύριακο που πέφτει σχεδόν ακριβώς στο μέσο της θα είναι η καρδιά του κατακαλόκαιρου -γι’ αυτό και διάλεξα τούτον τον τίτλο.

Κι αν έχει πια αμφισβητηθεί από τα πράγματα η αλήθεια της… έκειας ρήσης (πώς θα την πούμε τη ρήση του Ουμπέρτο Έκο; ) ότι τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, δεν παύει να ισχύει ότι το κατακαλόκαιρο υπάρχουν μεν μεζεδάκια αλλά είναι λιγότερα -ίσως επειδή τόσο εγώ που τα μαζεύω όσο κι εσείς που τα στέλνετε έχουμε άλλες ασχολίες, όσοι τουλάχιστον έχουν τη δυνατότητα κι έχουν φύγει για διακοπές. Μια άλλη εκδοχή μπορεί να είναι ότι κυνηγάμε όλοι Πόκεμον και όχι μεζεδάκια 🙂

* Η κωμική πλευρά της θλιβερής είδησης του φονικού στη Στουτγάρδη ήρθε χάρη στην ευγενική φροντίδα ενός δημοσιογράφου που φρόντισε να μας πληροφορήσει ότι υπήρξαν «μία νεκρή και δυο τραυματίες από επίθεση με μανσέτα κοντά στη Στουτγάρδη».

Mακάρι να είχε επιτεθεί με μανσέτα -θα ήταν πολύ δύσκολο να έχουμε θύματα. Αν και ποτέ δεν ξέρει κανείς, οι καημένες οι μανσέτες, δαντελένιες όπως συνήθως είναι, δεν φαίνονται και τόσο επίφοβες -τι να σου κάνει ένα μανικέτι;

Όμως ματσέτα χρησιμοποίησε ο δράστης στο Ρόιτλινγκεν, machete, το μακρύ κοφτερό λατινοαμερικάνικο μαχαίρι που το χρησιμοποιούν, αν δεν κάνω λάθος, για να κόβουν τροπικά φυτά, αλλά και για φονικό όπλο.

* Στο Βήμα της περασμένης Κυριακής, ο μεταφραστής και επιμελητής Ανδρέας Παππάς δημοσίευσε ένα άρθρο για τα ογδόντα χρόνια από την έναρξη του ισπανικού εμφυλίου. Μιλώντας για τη γέννηση της έκφρασης «πέμπτη φάλαγγα» (τα έχουμε πει κι εδώ σε παλιότερο άρθρο), ο Παππάς γράφει για τους τέσσερις στρατηγούς που κινούνταν κατά της Μαδρίτης, και σημειώνει «εξ ου και το γνωστό αντιφασιστικό τραγούδι Quatre géneraux felons … nous les pendérons» (το άρθρο δεν υπάρχει ονλάιν γι’ αυτό και δεν βάζω λίκνο).

Απορώ για ποιο λόγο ο Παππάς αναφέρει τη γαλλική βερσιόν του πασίγνωστου αντιφασιστικού τραγουδιού, και όχι την αρχική ισπανική του μορφή, που είναι άλλωστε πολύ γνωστή τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς. Βέβαια, καθώς ο ισπανικός αγώνας είχε από την αρχή έντονο διεθνή χαρακτήρα, το τραγούδι για τους τέσσερις προδότες στρατηγούς μεταφράστηκε πολύ γρήγορα σε πολλές γλώσσες -αλλά δεν παύει να αναφέρεται πάντοτε με τον ισπανικό τίτλο Los cuatro generales.

Να ακούσουμε ακριβώς μια από αυτές τις εκτελέσεις, με ανάμικτους στίχους ισπανικούς και γερμανικούς, από τον Ερνστ Μπους, τον Γερμανό κομμουνιστή καλλιτέχνη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Τίτλοι, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , , | 145 Σχόλια »

Δίσεκτα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Φεβρουαρίου, 2016

Δίσεκτα τα μεζεδάκια επειδή είναι τα πιο κοντινά στην εμβόλιμη μέρα, την 29η Φεβρουαρίου, τη μέρα που κάνει το 2016 να ξεχωρίζει από το 2015 και το 2017. Αλλά δίσεκτα και με την άλλη σημασία της λέξης, καθώς οι μέρες είναι ζοφερές, φορτωμένες με απειλές.

Εμείς όμως σήμερα θα τηρήσουμε το πρωτόκολλο και, όπως η μέρα επιτάσσει, θα αρχίσουμε να σερβίρουμε μεζεδάκια από την πιατέλα.

* Σε άρθρο για τους πρόσφυγες στο Καστελόριζο πρόσεξα δύο λάθη, ένα συνηθισμένο που εντοπίζεται εύκολα κι ένα δυσδιάκριτο.

Το εύκολο είναι ο τύπος «ζάμπλουτος», λαϊκός τύπος που δεν έχει βάση, αφού η αρχαία αυτή λέξη παράγεται από το  ζα (αιολικός τύπος της πρόθεσης «διά») και τη λέξη «πλούτος». Είναι ευεξήγητη η έλξη από το «πάμπλουτος», βέβαια.

Το δυσδιάκριτο είναι η αρχαία ονομασία της τουρκικής πόλης Kas, που είναι απέναντι στο Καστελόριζο. Δεν λεγόταν «Αντίφυλλος», όπως λέει το άρθρο, αλλά «Αντίφελλος».

* Πέρα από αυτό, στο άρθρο υπάρχει πλουραλισμός στην ορθογραφία του ίδιου του Καστελόριζου, αλλού με ένα λ και αλλού με δύο. Εδώ και δεκαετίες, η επίσημη ορθογραφία της λέξης είναι με ένα λ, Καστελόριζο, όπως και το Καστέλι Κισσάμου.

* Γράμμα αναγνώστη από την Κορώνη στην Καθημερινή:

Κύριε διευθυντά
Πολλά έντυπα αναφέρονται στον δελφικό χρησμό «ήξεις, αφίξεις» και τα περισσότερα γράφουν το «αφίξεις» με ήτα. Το «ήξεις» είναι μέλλοντας του «έρχομαι», το «αφίξεις» είναι του «αφικνούμαι» και γράφεται με γιώτα. Στο λάθος περιέπεσε και το σοβαρότερο και εγκυρότερο λεξικό μας.

Λέγοντας «σοβαρότερο και εγκυρότερο λεξικό» εννοεί το λεξικό Μπαμπινιώτη, όμως δεν έχει δίκιο -και δεν εννοώ ως προς την αξιολόγηση των λεξικών. Εννοώ  ότι το «αφίξεις» δεν «είναι του ‘αφικνούμαι'», διότι αν ήταν του αφικνούμαι θα έκανε «αφίξη» (με υπογεγραμμένη στο η).

Αλλά στη φράση αυτή έχουμε αφιερώσει άρθρο, έστω και πριν από έξι χρόνια. Οπότε, σας παραπέμπω εκεί.

camer2* Είναι λίγο παλιότερο, αλλά έχει γούστο -γνωστός σχολιαστής του Τουίτερ μεταμορφώνει τον Κάμερον σε Καμερούν!

* Έχω μια ιδιοτροπία, με ενοχλεί η δημοσιογραφική «γλώσσα των τίτλων» που οδηγεί σε φράσεις αμφίσημες του τύπου «μωρό δάγκωσε λυκόσκυλο».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in πρόσφυγες, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , | 178 Σχόλια »

Ο σύντροφος Μπάρλεϊ και οι άσπονδοι φίλοι του

Posted by sarant στο 5 Νοέμβριος, 2015

Προχτές έδωσα μια ομιλία περί μετάφρασης σε ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα μεταφραστών και διερμηνέων. Έθιξα αρκετά θέματα, που πολλά από αυτά τα είχα ήδη αναφέρει και σε προηγούμενα άρθρα και τοποθετήσεις μου -όσοι μιλάμε συνεχώς για παρεμφερή θέματα είναι αναμενόμενο, αναπόφευκτο ίσως, να ανακυκλωνόμαστε. Η ομιλία ήταν μεγάλη, κράτησε πάνω από ώρα (αν προτιμάτε: πάνω από 8000 λέξεις). Διάλεξα λοιπόν ένα κομμάτι της μόνο να το βάλω εδώ, που αναφέρεται σε δύο θέματα ή ίσως τρία. Πολλά από αυτά που λέω θα είναι γνώριμα στους φίλους του ιστολογίου -μεταξύ άλλων τα είχα αναφέρει σε μια παλιότερη ομιλία μου, που την έχω παρουσιάσει εδώ, αλλά που ήταν γραμμένη στα αγγλικά, ευκαιρία τώρα να τα έχουμε και στα ελληνικά.

Προηγουμένως είχα αναφερθεί σε δάνειες λέξεις που αλλάζουν αρκετά στη μορφή κατά το ταξίδι τους, και παίρνω αφορμή από αυτό για να περάσω στο επόμενο θέμα:

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν κάποιες αγγλικές λέξεις ελληνικής καταγωγής, που δεν έχουν αλλάξει πολύ σε εμφάνιση σε σύγκριση με την αρχική ελληνική λέξη, αλλά η σημασία τους έχει γίνει σχεδόν η αντίθετη της αρχικής. Για παράδειγμα, η αγγλική λέξη sycophant. Ξέρετε τι σημαίνει; Στα αγγλικά, sycophant είναι ο κόλακας. Ωστόσο, η ελληνική λέξη, τόσο στα αρχαία ελληνικά, όσο και στα νέα, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, σημαίνει τον ψευδολόγο και τον καταδότη (στα αρχαία). (Παρεμπιπτόντως, να πούμε ότι η παραδοσιακή ετυμολόγηση που ήθελε τον συκοφάντη να σημαίνει εκείνον που κατάγγελλε όσους έκαναν παράνομη εξαγωγή σύκων από την Αττική, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί -περισσότερα σε ένα παλιό άρθρο). Η ελληνική λέξη πέρασε στα λατινικά, sycophanta, με την ίδια σημασία όπως και στα ελληνικά. Η σημασιολογική διολίσθηση από τον ‘ψευδολόγο’ στον ‘κόλακα’ συνέβη στα αγγλικά, γύρω στον 16ο αιώνα, και δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε πώς έγινε. Οι ισχυροί της εποχής περιστοιχίζονταν από γλοιώδεις κόλακες, οι οποίοι επίσης είχαν το καθήκον να διασπείρουν συκοφαντικές φήμες για τους αντιπάλους των αφεντικών τους –κι έτσι η λέξη απέκτησε νέα σημασία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μεταφραστικά, Νομανσλάνδη, Τίτλοι, Ψευδόφιλες λέξεις | Με ετικέτα: , , | 113 Σχόλια »

Ο φύλακας στη σίκαλη κι ο πιάστης

Posted by sarant στο 30 Απρίλιος, 2015

Το σημερινό άρθρο το γράφω επειδή δυο φίλοι μου ζήτησαν τη γνώμη μου για τον καινούργιο τίτλο του κλασικού «Ο φύλακας στη σίκαλη» του Σάλιντζερ, παρόλο που το βιβλίο δεν βρίσκεται στην επικαιρότητα -αν δεν κάνω λάθος η νέα έκδοση, με την ξαναδουλεμένη μετάφραση και τον αλλαγμένο τίτλο, κυκλοφόρησε, από τις εκδόσεις Γράμματα, πέρυσι τέτοιες μέρες. Δεν ξέρω αν και για ποιο λόγο ξαναέγινε επίκαιρο τώρα, ή αν απλώς και οι δυο φίλοι μου έχουν ανεπίκαιρα ενδιαφέροντα.

Και τότε ήθελα να γράψω, ιδίως μάλιστα όταν το συζητήσαμε στη Λεξιλογία (μια συζήτηση από την οποία θα αντλήσω υλικό), ήθελα όμως να βρω την καινούργια μετάφραση, να ξεθάψω την παλιά, να τις αντιπαραβάλω και να δω τι είδους είναι οι άλλες αλλαγές που έκανε στο μεταφρασμένο κείμενο η Τζένη Μαστοράκη -κι έτσι το ανάβαλα. Χαμένα όνειρα! Τέτοιες δουλειές μερακλήδικες και χρονοβόρες γινόντανε παλιά, τότε που ήταν ο ουρανός χαμηλά.

Οπότε τώρα, που με βάλανε στα αίματα οι δυο φίλοι, γράφω εντελώς απαράσκευος -κι έτσι θα περιοριστώ απλώς στο να σχολιάσω την αλλαγή του τίτλου.

Αλλά επειδή δεν είναι όλοι μυημένοι στο θέμα, καλύτερα να ξεκινήσω εξηγώντας περί τίνος πρόκειται.

Το γνωστότερο έργο του διάσημου και ιδιόρρυθμου Αμερικανού συγγραφέα Τζ.Ντ.Σάλιντζερ (J.D.Salinger, 1919-2010) είναι το μυθιστόρημα The Catcher in the Rye, που κυκλοφόρησε το 1951 και μεταφράστηκε ευρύτατα. Στην Ελλάδα, το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε το 1977 από τις εκδόσεις Επίκουρος με τίτλο «Ο φύλακας στη σίκαλη», σε μετάφραση της Τζένης Μαστοράκη, μιας από τις κορυφαίες Ελληνίδες μεταφράστριες. Όπως σωστά ειπώθηκε στη συζήτηση στη Λεξιλογία, είναι από τα βιβλία που «μεγάλωσαν γενιές», πολύ περισσότερο που το θέμα του βιβλίου είναι η εφηβεια με όλες τις συγκρούσεις και τα προβλήματά της -κι αν το βιβλίο το διαβάσεις στην εφηβεία ή τη μετεφηβεία σου, σε αγγίζει κατάβαθα -και σου μένει και ο τίτλος.

Ο τίτλος δεν φαίνεται να έχει σχέση με την υπόθεση, αλλά τον εξηγεί ο συγγραφέας σε ένα σημείο προς το τέλος του βιβλίου.  Ο ήρωας και αφηγητής, ο Χόλντεν Κόλφιλντ, γυρίζει στο σπίτι έχοντας κάνει κάποια αταξία, και συζητάει με την αδερφή του, την πανέξυπνη 14χρονη Φοίβη, μερικά χρόνια μικρότερή του. Το παραθέτω πρώτα στο πρωτότυπο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λογοτεχνία, Μεταφραστικά, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , | 184 Σχόλια »

Ο Βασιλιάς του τρακ και οι τίτλοι από την τελευταία φράση

Posted by sarant στο 19 Ιουνίου, 2014

basiliastrakΤην περασμένη Παρασκευή ήμουν στις Βρυξέλλες όπου συμμετείχα στην παρουσίαση του μυθιστορήματος Ο βασιλιάς του τρακ της Μαρίας Πετρίτση στην γκαλερί Theorema. Πολύ το χάρηκα, είδα παλιούς καλούς φίλους και γνώρισα καινούργιους, που μερικούς τους ήξερα ως περσόνες και ως αβατάρες από τη μπλογκόσφαιρα. Την εισήγησή μου μπορείτε να τη διαβάσετε στο ιστολόγιο της Μαρίας Πετρίτση, όπου θα βρείτε και φωτογραφίες από την εκδήλωση.

Ο τίτλος του βιβλίου, ο Βασιλιάς του τρακ, αναφέρεται σε έναν από τους ήρωες, που ακούει στο παράξενο υποκοριστικό Νύσης (από το Διονύσης) και πρωταγωνιστεί και στα δύο προηγούμενα βιβλία της τριλογίας η οποία κλείνει με τον Βασιλιά του τρακ. Ο Νύσης είναι το μοναδικό πρόσωπο που παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο και στα τρία βιβλία της τριλογίας, που συνδέονται μεταξύ τους αρκετά χαλαρά, όπως στις περισσότερες τριλογίες.

Στον επίλογο του βιβλίου, η συγγραφέας φέρνει τους πρωταγωνιστές στη σκηνή και δίνει στον καθένα από ένα κεφάλαιο για να κάνει τον απολογισμό, κατά κάποιο τρόπο, των όσων έχουν συμβεί. Ο μονόλογος του Νύση καταλήγει στην εξής παράγραφο:

Είμαι ένας σφιχτοδεμένος κόμπος που δεν πρόκειται να λυθεί ποτέ. Είμαι ένας σόουμαν που φοβάται να εμφανιστεί μπροστά στο κοινό του γιατί είναι σίγουρος πως δε θα καταφέρει να πει σωστά τα λόγια του και θα ξεχάσει τη σπουδαιότερη ατάκα του την πιο ακατάλληλη στιγμή. Είμαι εκείνος που φοβάται πως κανείς δε θα τον πιστέψει. Είμαι ο πανικός που τον λένε Νύση. Είμαι ο βασιλιάς του τρακ.

Θα προσέξατε ίσως ότι η τελευταία φράση του βιβλίου (Είμαι ο βασιλιάς του τρακ) περιέχει και τον τίτλο του (Ο βασιλιάς του τρακ), ή αλλιώς ότι ο τίτλος του βιβλίου είναι παρμένος από την τελευταία φράση του.

Όταν το παρατήρησα αυτό, αρχικά σκέφτηκα ότι θα είναι αρκετά συνηθισμένη περίπτωση, αλλά μετά, όταν προσπάθησα να βρω άλλα παραδείγματα βιβλίων ή έργων που ο τίτλος τους να περιέχεται στην τελευταία φράση τους, είδα ότι δεν είναι τόσο πολλά όσα νόμιζα. Συζήτησα το θέμα με το μυστικοσυμβούλιο του ιστολογίου και βρήκαμε δύο μόνο παραδείγματα, ένα ελληνικό κι ένα ξένο.

Ύστερα, θέσαμε το ερώτημα στην Quora, ένα σάιτ ερωτήσεων και απαντήσεων, και πήραμε κάμποσες ακόμα απαντήσεις, φυσικά για έργα γραμμένα στην αγγλική.

Είναι ένα θέμα όπου το γκούγκλισμα δεν βοηθάει ή βοηθάει μόνο επικουρικά, και γι’ αυτό με συναρπάζει. Δεν μπορείς να γκουγκλίσεις το ερώτημα «Ποια βιβλία έχουν τίτλο που να περιέχεται στην τελευταία φράση τους (ή να συμπίπτει με αυτήν)». Πρέπει ή να θυμάσαι ή να μαντέψεις και να ελέγξεις ή να πάρεις ένα προς ένα τα βιβλία στα ράφια σου ή στα ηλεράφια σου. Και δεν βρήκα να υπάρχει πουθενά στο Διαδίκτυο κάποιος κατάλογος με τέτοια βιβλία/έργα, οπότε σκέφτηκα να θέσω το θέμα στη συλλογική σοφία των φίλων του ιστολογίου ώστε να φτιαχτεί τέτοιος κατάλογος.

Θα μπορούσαμε να το πούμε Last Phrase Project, αλλά βλέπω ότι ο τίτλος αυτός έχει χρησιμοποιηθεί ήδη, σε ένα πρότζεκτ όπου καλλιτέχνες εμπνεύστηκαν από την τελευταία φράση 15 βιβλίων (αλλά δυστυχώς δεν τις παραθέτει ώστε να δούμε αν κάποια συμπίπτει με τον τίτλο του βιβλίου). Τέλος πάντων, ας το πούμε Τελευταία Φράση στα ελληνικά, διότι θέλω κυρίως ελληνικά βιβλία να βρούμε, ξένα έχουμε αρκετά. (Πιο κάτω, λέω «η ταύτιση της τελευταίας φράσης» ή και σκέτο «η ταύτιση»).

Για να βάλω και κάποιους κανόνες, ζητάμε μυθιστορήματα ή διηγήματα ή και θεατρικά έργα που η τελευταία τους φράση να περιέχει τον τίτλο τους. Το βιβλίο της Πετρίτση ικανοποιεί τις προδιαγραφές, αφού η τελευταία φράση («Είμαι ο βασιλιάς του τρακ») περιέχει και τον τίτλο (Ο βασιλιάς του τρακ). Με τα διηγήματα, μπορεί ο τίτλος του διηγήματος να μην είναι και τίτλος του βιβλίου, θα το δεχτούμε όμως. Ποιήματα νομίζω ότι θα είναι αρκετά, αλλά αν βρείτε θα τα δεχτούμε κι αυτά.

Το μόνο ελληνικό έργο που έχω βρει να ικανοποιεί τις προδιαγραφές είναι το διήγημα «Αρνούμαι» του Αντώνη Σαμαράκη, το οποίο τελειώνει, ακριβώς, με τη λέξη ΑΡΝΟΥΜΑΙ (έτσι, με κεφαλαία):

Καθώς μάλιστα και η συλλογή διηγημάτων στην οποία περιλαμβάνεται το «Αρνούμαι» έχει τον ίδιο τίτλο, και το συγκεκριμένο διήγημα είναι το τελευταίο της συλλογής, η ταύτιση της τελευταίας φράσης με τον τίτλο ισχύει και για ολόκληρο το βιβλίο.

Από τα ξένα βιβλία που ικανοποιούν το κριτήριο της Τελευταίας Φράσης, αναφέρουμε τα εξής:

* Τα 100 χρόνια μοναξιά του Γκάμπριελ Γκαρσία Μάρκες. Η τελευταία φράση του θαυμάσιου μυθιστορήματος τελειώνει ως εξής: porque las estirpes condenadas a cien años de soledad no tienen una segunda oportunidad sobre la tierra. Ο τίτλος στα ισπανικά είναι, βέβαια, Cien años de soledad.
Στα ελληνικά διατηρείται η ταύτιση: γιατί οι γενιές οι καταδικασμένες σε εκατό χρόνια μοναξιά δεν είχαν δεύτερη ευκαιρία πάνω στη γη.

(Αυτή είναι η μετάφραση της Κλαίτης Σωτηριάδου-Μπαράχας για τις εκδόσεις Λιβάνη. Οι παλιότεροι θα θυμούνται ότι είχε κυκλοφορήσει και άλλη μια μετάφραση, με τον τίτλο Εκατό χρόνια μοναξιάΣ, που και αυτή διατηρούσε την ταύτιση της τελευταίας φράσης: γιατί ράτσες καταδικασμένες σε εκατό χρόνια μοναξιάς….).

* Το θεατρικό έργο του Όσκαρ Ουάιλντ The Importance of Being Earnest, που βέβαια κάνει ένα θαυμάσιο λογοπαίγνιο στον τίτλο ανάμεσα στο όνομα Έρνεστ και στη λέξη earnest, τελειώνει με τη φράση: On the contrary, Aunt Augusta, I’ve now realised for the first time in my life the vital Importance of Being Earnest, άρα ικανοποιει τις προδιαγραφές μας.

Στα ελληνικά έχει μεταφραστεί πολλές φορές και με διάφορους τίτλους (ακόμα και Ο σοβαρός κύριος Ερνέστος), αλλά δυστυχώς δεν έχω καμιά έκδοση στα ράφια μου, οπότε δεν μπορώ να πω αν διατηρείται η ταύτιση της τελευταίας φράσης.

* Το μυθιστόρημα «Τα κύματα» (The waves) της Βιρτζίνιας Γουλφ τελειώνει με τη φράση: The waves broke on the shore. Η ταύτιση βέβαια δεν είναι εντυπωσιακή επειδή ο τίτλος είναι σύντομος, αλλά ικανοποιεί τις προδιαγραφές μας. Δεν έχω την ελληνική μετάφραση αλλά υποθέτω πως η ταύτιση θα διατηρείται.

* Το μυθιστόρημα Ο τελευταίος των Μοϊκανών (The Last of the Mohicans) του Τζέιμς Φένιμορ Κούπερ τελειώνει με τη φράση: «In the morning I saw the sons of Unamis happy and strong; and yet, before the night has come, have I lived to see the last warrior of the wise race of the Mohicans.»  Εδώ ο τίτλος δεν διατηρείται ολόκληρος, αλλά αφού περιέχεται στην τελευταία φράση, το δέχομαι. Αγνοώ τι συμβαίνει στην ελληνική μετάφραση.

* Το μυθιστόρημα φαντασίας I am legend του Ρίτσαρντ Μάθεσον (ή όπως αλλιώς προφέρεται) τελειώνει με τη φράση I am legend. Δεν φανταζόμουν ότι έχει μεταφραστεί στα ελληνικά, αλλά τελικά το βρίσκω (Ζωντανός θρύλος, εκδόσεις Οξύ, 2003) και μάλιστα μεταφρασμένο από γνωστόν*  μου. Ο τίτλος του βιβλίου, αναπόφευκτα, είναι ο τίτλος της ταινίας που προηγήθηκε (2001). Αναρωτιέμαι αν διατηρείται η ταύτιση τελευταίας φράσης και τίτλου, αν βλέπει ο συνονόματος ας μας πει.

* Και κλείνω με μια οριακή περίπτωση. Ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα του Σέξπιρ (Romeo and Juliet) τελειώνει ως εξής: For never was a story of more woe / Than this of Juliet and her Romeo. Δεν υπάρχει απόλυτη ταύτιση, αλλά επειδή πρόκειται για τον Σέξπιρ μπορεί και να του κάνουμε το χατίρι να το δεχτούμε.

Αυτά κατάφερα να βρω εγώ. Περιμένω από εσάς να εμπλουτίσετε τη λίστα, κυρίως των ελληνικών έργων, να μη μένει μόνος του ο Βασιλιάς του τρακ!

Posted in Βιβλία, Λογοτεχνία, Παρουσίαση βιβλίου, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 137 Σχόλια »

Η καραβίδα του Καμύ και άλλα μουντιαλικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2014

Η μερίδα σήμερα θα είναι λειψή και ελπίζω να μην παρουσιαστεί ο αστυνόμος και την τυλίξει για να πάει στο τμήμα να τη ζυγίσει. Και είναι λειψή όχι από καμιά διάθεση λούφας ή αισχροκέρδειας, αλλά επειδή τα μεζεδάκια γράφτηκαν μια μέρα νωρίτερα, και μάλλον βιαστικά, ενώ επίσης το σχετικό υλικό άρχισα να το μαζεύω μια μέρα αργότερα, αφού τα μεζεδάκια της προηγούμενης εβδομάδας είχαν δημοσιευτεί, κατ’ εξαίρεση, την Κυριακή. Θα μπορούσα να τα πω και «τσουρούτικα» μεζεδάκια, ή ίσως «ξίκικα», αλλά αφού αυτές τις μέρες άρχισε το Μουντιάλ λογικό είναι να τα πω μουντιαλικά, πολύ περισσότερο που ο μεγαλύτερος μεζές της πιατέλας, μια καραβίδα θηριωδών διαστάσεων, έχει σχέση με το ποδόσφαιρο. Όσο για την «ελλιπή μερίδα», πατσίζουμε κάποιαν άλλη φορά. (Επίσης, επειδή όλη τη μέρα θα είμαι έξω, μάλλον δεν θα μπορέσω να σχολιάσω/επιμεληθώ παρά μόνο αργά, μετά το ματς με την Κολομβία).

Κάμποσα από τα (λιγοστά, είπαμε) μεζεδάκια μας είναι όντως μουντιαλικά, όχι όμως όλα. Το πρώτο μεζεδάκι της πιατέλας, ας πούμε, προέρχεται από τον ανασχηματισμό -θα μου πείτε, όλος ο ανασχηματισμός ήταν ένα κακόγουστο αστείο, με όλες αυτές τις τηλεοπτικές περσόνες που τοποθετήθηκαν στους υπουργικούς θώκους, και θα συμφωνήσω, πάντως στον νέο υπουργό Προστασίας του Πολίτη, τον κ. Βασίλη Κικίλια ανήκει η τιμή για το πρώτο μαργαριτάρι του νέου κυβερνητικού σχήματος, αφού σε συνέντευξη που έδωσε στον Γ. Παπαδάκη κατασκεύασε μια νέα λέξη, στην προσπάθειά του ασφαλώς να πλουτίσει την ελληνική γλώσσα για να πιάσουμε τα 5 εκατομμύρια λέξεις που διαφημίζουν οι ελληνοκεντρικοί στα Λερναία.

* Λοιπόν, στο βιντεάκι εδώ ο κ. Κικίλιας, στο τέλος (στο 3.17 του στιγμιότυπου) εκφράζει την ευχή να ζουν οι αστυνομικοί και όλοι οι Έλληνες «σε μια χώρα ασφαλή, ευημερή, και να δουλεύουν όλοι με την καλύτερη ψυχολογία». Λέξη «ευημερή» δεν υπάρχει, ούτε «ευημερής» άλλωστε (οι αρχαίοι είχαν «ευήμερος»), όσο για την ευφράδεια του νέου υπουργού… αφήστε καλύτερα.

(Στο ίδιο βίντεο, γύρω στο 2.28,  ο νέος υπουργός ακούγεται να προφέρει μια ηχηρή μπαρούφα, που σχολιάστηκε πολύ, ότι «οι Έλληνες αστυνομικοί είναι γιοι μας και οι Ελληνίδες αστυνομικ* είναι κόρες μας» Καταρχάς θα ήθελα να διαχωρίσω τη θέση μου από την ακατάσχετη διάθεση τεκνοθεσίας του κ. υπουργού, ενώ να επισημάνω ότι έγραψα «αστυνομικ*» επειδή άλλοι ακούν «αστυνομικοί», άλλοι «αστυνομικές» και άλλοι «αστυνομικίνες»).

* Ένας φίλος μού έγραψε τις προάλλες για ένα μαργαριτάρι που άκουσε σε μια μετάδοση αγώνων Φόρμουλα-Ι. Ο εκφωνητής είπε: «… κι έχουν διαλύσει στα εξ ων συνετέθη τα δυο αυτοκίνητα.» Τι ανάγκη την είχε, την ελληνικούρα, με ρωτάει. Έλα ντε!

* Ένα ενδιαφέρον άρθρο στην Καθημερινή, για ένα θέμα που μας έχει απασχολήσει κι εδώ, τους μεταφρασμένους τίτλους κινηματογραφικών ταινιών. Το άρθρο το χαρακτηρίζω ενδιαφέρον επειδή έχει αρκετά στοιχεία, ιδίως τις απόψεις των ανθρώπων της δουλειάς, αλλά δεν συμμερίζομαι καθόλου την περιπαιχτική ή υποτιμητική διάθεση του συντάκτη, που αντικατοπτρίζεται και στον τετριμμένο τίτλο που διάλεξε.

Το πιο αστείο είναι ότι τουλάχιστον σε μια περίπτωση ο αρθρογράφος πιάνεται αδιάβαστος. Χαρακτηρίζει αξιοπερίεργη την απόδοση του τίτλου «The Edukators» σε «Οι μέρες της αφθονίας σας είναι μετρημένες», που θεωρεί ότι οφείλεται σε επαναστατική διάθεση. Ο σαρκασμός όμως γυρνάει μπούμεραγκ όταν δεν ξέρεις για ποιο πράγμα μιλάς. Η συγκεκριμένη ταινία είναι γερμανική-αυστριακή παραγωγή, και ο πρωτότυπος τίτλος της είναι Die fetten Jahre sind vorbei -δηλαδή ο ελληνικός τίτλος είναι αρκετά πιστή απόδοση του πρωτότυπου γερμανικού, ενώ ο αγγλικός (με τη λογική του συντάκτη, βέβαια) είναι «αξιοπερίεργος».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , | 142 Σχόλια »

Μεζεδάκια πριν από τον πρώτο γύρο

Posted by sarant στο 17 Μαΐου, 2014

Θα μπορούσα να τα πω και ‘προεκλογικά’ τα σημερινά μας μεζεδάκια, αλλά τον τίτλο αυτόν τον έχω χρησιμοποιήσει ήδη, ενώ επιπλέον ο τίτλος που διάλεξα έχει τ0 πλεονέκτημα ότι λύνει και το πρόβλημα του πώς να αποκαλέσω το άρθρο του επόμενου Σαββάτου. Βέβαια, δεν έχουν όλα τα μεζεδάκια μας σχέση με τις εκλογές που έρχονται, αυτοδιοικητικές ή ευρωπαϊκές.

Μερικά όμως έχουν. Για παράδειγμα, περιγράφοντας το προχτεσινό ντιμπέιτ ανάμεσα στους υποψήφιους για την προεδρία της Κομισιόν, το (οΘντκ) έγκριτο Βήμα μετέφερε ως εξής τα λόγια του Αλέξη Τσίπρα: Είμαι από την Ελλάδα, τη χώρα που επιλέγει ως πειραματόζωο της πιο σκληρής λιτότητας, που εύχομαι να μην ζήσει κανένας άλλος.

Βρισκόμαστε μπροστά σε ένα πολυμεζεδάκι, αφού συνδυάζει λαθροχειρία, απροσεξία και αμάθεια. Το διδακτικό είναι πως αν δεν υπήρχε η θέληση για λαθροχειρία, δεν θα φανερωνόταν η απροσεξία, ούτε η αμάθεια. Τι εννοώ; Εννοώ ότι ο Τσίπρας δεν είπε βέβαια «τη χώρα που επιλέγει ως πειραματόζωο», ούτε όμως ‘τη χώρα που επελέγη ως πειραματόζωο’. Ο Τσίπρας, όπως μπορείτε να τον ακούσετε στο βιντεάκι που υπάρχει στην ίδια σελίδα, λέει «τη χώρα που η ευρωπαϊκή ηγεσία επέλεξε ως πειραματόζωο….» Δεν είναι ακριβώς το ίδιο.

Εικάζω λοιπόν ότι ο συντάκτης του Βήματος, θέλοντας ίσως να απαλύνει τα λεγόμενα του Τσίπρα, προτίμησε το πιο ουδέτερο «χώρα που επιλέγη», μπλέκοντας τον δημοτικό τύπο (επιλέχτηκε) με τον λόγιο (επελέγη) και μετά ανέλαβε δράση ο πανίσχυρος Σπελ Τσέκερ, ο μόνος διορθωτής που έχει απομείνει στον ΨΟΛ (τέως ΔΟΛ) κι έτσι το «επιλέγη» έγινε «επιλέγει».

* Όσο για το ντιμπέιτ, δυστυχώς το είδα κονσέρβα επειδή ταξίδευα εκείνη την ώρα. Νομίζω ότι ο Τσίπρας τα πήγε πολύ καλά, αν και βρέθηκαν και κάποιοι που έγραψαν, ας πούμε: Ούτε δημοκρατία ούτε Ευρώπη ούτε Αριστερά. Αν ήμουν ευρωπαίος αριστερός, μετά το σημερινό, θα έπαιρνα δρόμο. Έπαιξε όμως μια χαρά με τα ορμέμφυτα της ελληναρίας. Αυτό το πράμα, αν υπήρχαν σοβαροί έλληνες αριστεροί, θα έπρεπε να το τελειώσουν. (Γράφτηκε στο Φέισμπουκ, από γνωστό δημοσιογράφο). Τόση χολή, πρέπει να κάνει κακό στον οργανισμό.

* Στο ίδιο θέμα, πώς σας φαίνεται ο τίτλος ενός συναφούς άρθρου του Βήματος: «Πώς ο ευρωπαϊκός τύπος αναλύει το ντιμπέιτ των Βρυξελλών»; Εγώ, σε στρωτά ελληνικά, θα έλεγα «Πώς αναλύει ο ευρωπαϊκός τύπος το ντιμπέιτ», και για να δούμε ποιος είναι ο στρωτός τρόπος ας πάρουμε μια πιο απλή φράση, ας πούμε «Πώς πήγε ο γιος σου στις εξετάσεις;» και όχι βέβαια «Πώς ο γιος σου πήγε στις εξετάσεις;» Ο τίτλος του Βήματος είναι θαρρώ μεταφορά της αγγλικής σύνταξης, ελληνικά δεν είναι. Το λάθος αυτό είναι συχνό σε μεταφράσεις, όχι τόσο σε πρωτότυπα κείμενα. Εκτός αν τους τα στέλνουν στα αγγλικά.

* Συνεχίζουμε με τίτλο άρθρου, αλλά για άλλο θέμα και από άλλο μέσο. Αναρωτιέμαι τι καταλαβαίνετε εσείς από τον εξής τίτλο: ΣτΕ: Απορρίφθηκε η αίτηση της Χ.Α. για αναστολή χρηματοδότησής της. Νομίζω ότι αυτό που καταλαβαίνει κάποιος που δεν ξέρει τα πραγματικά περιστατικά, είναι ότι η ΧΑ έκανε αίτηση για αναστολή χρηματοδότησής της, όμως το άτεγκτο Συμβούλιο της Επικρατείας την απέρριψε: Όχι, θα σε χρηματοδοτήσουμε κι ας μη θέλεις!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , | 192 Σχόλια »

Οι μνηστήρες της Κλεοπάτρας και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 10 Μαΐου, 2014

Η σημερινή σαββατιάτικη πιατέλα σερβίρεται με αυτόματο πιλότο, και το ίδιο θα ισχύσει και για το αυριανό άρθρο, αφού τούτο το σαββατοκύριακο θα λείπω σε ταξίδι και δεν αποκλείεται να μη μπορέσω καθόλου να συνδεθώ, εκτός αν βρω κανένα ξέμπαρκο γουήφι ή αν μάθω πώς να χειρίζομαι τα του ιστολογίου από το κινητό μου. Οπότε, αν το σχόλιό σας το πιάσει η σπαμοπαγίδα ίσως μείνει πολλέεεες ώρες στην καραντίνα.

* Όσο για τον τίτλο, προέρχεται από ένα ολόφρεσκο μεζεδάκι, ένα μαργαριτάρι από τη Βουλή. Στη χτεσινή συνεδρίαση, ο γνωστός (και δημοφιλής στους ευθυμογράφους) βουλευτής Τρικάλων της ΝΔ κ. Ταμήλος, θέλοντας να κλείσει την αγόρευσή του με μια ποιητική ή αρχαιοελληνική αναφορά -αλλιώς δεν δένει το γλυκό φαίνεται- είπε: «Εμείς της ΝΔ έχουμε βρει την Ιθάκη … και θα διώξουμε την τρόικα,όπως έδιωξε ο Οδυσσέας τους μνηστήρες του θρόνου που πολιορκούσαν την Κλεοπάτρα». Και για του λόγου το αληθές:

Στο τέλος του στιγμιότυπου, παρατηρούμε την κ. Άννα Μισέλ να χειροκροτάει, επιδοκιμάζοντας προφανώς. Σαν γυναίκα, ίσως συμπάσχει με το δράμα της Κλεοπάτρας, που την πολιορκούσαν οι μνηστήρες, και αναγκάστηκε να κουρέψει εκείνον τον θηριώδη μακρυμάλλη και να ζητήσει την κεφαλήν του επί πίνακι.

Πάντως, ένας φίλος στο Φέισμπουκ επιμένει ότι σωστή ήταν η αναφορά στην Κλεοπάτρα. Και εξηγεί: Η Πηνελόπη ήταν Πατρινιά. Είχε μετανιώσει που πήγε να μείνει Ιθάκη όταν έμεινε χρόνια χωρίς τον Οδυσσέα και την άκουγαν να θρηνεί σπαρακτικά: «Κλαίω, Πάτρα».
Τα παρατσούκλια ξέρετε πόσο εύκολα βγαίνουν στην επαρχία
.

* Ίσως διαβάσατε τις τελευταίες μέρες για μια υπεραιωνόβια που ζει στο Περού και η οποία επιτέλους συνταξιοδοτήθηκε από το κράτος στην τρυφερή ηλικία των 116 ετών (έτσι που πάμε, υπάρχει φόβος σε μερικά χρόνια να λέμε ‘βρε την τυχερή!’). Στο ρεπορτάζ που δημοσιεύτηκε πανομοιότυπο σε εκατοντάδες ιστοτόπους (εδώ από το skai.gr) διαβάζουμε ότι: Η Τάπιε θα έχει στο εξής δωρεάν περίθαλψη και θα λαμβάνει μηνιαίως 250 σόλες (περίπου 90 δολάρια).

Με τη διαφορά ότι η αιεθαλής κυρία ονομάζεται Φιλομένα Τάιπε, για την ακρίβεια Φιλομένα Τάιπε Μεντόσα (εδώ και η ταυτότητά της), ενώ δεν θα παίρνει ούτε σόλες ούτε δέρματα, αλλά 250 σολ, όπως είναι το νόμισμα του Περού, sol, που μπορεί να γράφεται soles στον πληθυντικό, στα ισπανικά, αλλά στα ελληνικά παραμένει ‘σολ’.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Ευπρεπισμός, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 94 Σχόλια »

Η πρώην πλάτη μου και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 22 Μαρτίου, 2014

Συνήθως, όταν ο τίτλος της σαββατιάτικης ανάρτησής μας είναι παρμένος από ένα συγκεκριμένο μεζεδάκι, δηλαδή όπως ο σημερινός, το άρθρο ξεκινάει με αυτό ακριβώς το μεζεδάκι, σήμερα όμως λέω να το αφήσω για το τέλος, οπότε ξεκινάμε την επισκόπηση των αξιοπρόσεκτων μαργαριταριών της εβδομάδας με κάτι που ακούστηκε στη μετάδοση του ματς Μάντσεστερ-Ολυμπιακού 3-0 προχτές.

* Βέβαια, εγώ το ματς δεν το είδα, αφενός επειδή δεν έχω συνδρομή στο συνδρομητικό κανάλι και αφετέρου επειδή πριν από τρεις εβδομάδες είχα δει ένα άλλο ματς του Ολυμπιακού που με κάλυψε για χρόνια. Πολλοί όμως σχολίασαν τον λαϊκό τύπο «απέκρουση» που ακούστηκε πάνω από μία φορά. Δεν ξέρω αν το είπε αθλητικογράφος ή καλεσμένος του, αν θέλετε διευκρινίζετε γιατί είδα αντικρουόμενες πληροφορίες, πάντως είχα καιρό να τον ακούσω, με γύρισε στα παιδικά μου χρόνια -νόμιζα πως είχε σταματήσει να ακούγεται. Φυσικά, πρόκειται για λάθος παραγωγή από τον αόριστο (απέκρουσε). Υπάρχει και απέκκρουση, αλλά είναι σπανιότατη: βγάζει δυο γκουγκλιές, μία από το δικό μας μπλογκ και μία που καυτηριάζει την «*απέκρουση».

* Την περασμένη Κυριακή που έγινε το δημοψήφισμα στην Κριμαία κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά μέσα μερικά γουστόζικα σχόλια για υποτιθέμενες δημοσκοπήσεις ελληνικών εταιρειών, οι οποίες έβγαζαν αποτελέσματα του τύπου: Ανεξαρτησία 22%, Παραμονή στην Ουκρανία 18%, Ποτάμι 60%, υπονοώντας ότι τα υψηλά ποσοστά που παρουσιάζει το νεοπαγές κόμμα στις δημοσκοπήσεις είναι χαλκευμένα. Εγώ όμως θα θίξω κάτι άλλο (που θα μπορούσε ίσως να αναπτυχθεί και σε χωριστό άρθρο) για το νέο κόμμα, καθαρά γλωσσικό. Επίσημα, ο τίτλος του είναι έναρθρος: Το Ποτάμι. Μοιάζει και σ’ αυτό με τίτλους εφημερίδων: Τα Νέα. Η Καθημερινή. Η Αυγή. Το Βήμα. Το Βήμα και τα Νέα έχουν μάλιστα ενσωματώσει το άρθρο στη διεύθυνση του ιστοτόπου τους: tanea.gr, tovima.gr. Ωστόσο, κανείς δεν λέει και δεν γράφει: Κάθε μέρα αγοράζω την Η Αυγή ή Διάβασα χτες στο Το Βήμα ή Ο αρθρογράφος της/των Τα Νέα είναι απαράδεκτος. Λέμε και γράφουμε: Αγοράζω την Αυγή, το διάβασα στο Βήμα, το κύριο άρθρο των Νέων είναι για τα μπάζα.

Επομένως, δεν υπάρχει κανείς απολύτως λόγος όταν αναφερόμαστε στο κόμμα του κ. Θεοδωράκη να χρησιμοποιούμε δυσκοίλιες διατυπώσεις όπως είχε ένα πρόσφατο άρθρο του skai.gr: Επίθεση στο Το Ποτάμι, χωρίς να το κατονομάσει, εξαπέλυσε τη Δευτέρα το βράδυ ο Φώτης Κουβέλης… Πολύ πιο στρωτό είναι: Επίθεση στο Ποτάμι, χωρίς να το κατονομάσει…

* Ούτε και δικαιολογείται η ακλισιά του τίτλου του νέου κόμματος, όταν είναι στη γενική πτώση, όπως σε άλλο άρθρο του skai.gr: Κοινά στοιχεία Ποτάμι – Χρυσής Αυγής. Όχι βέβαια! Στα ελληνικά: Κοινά στοιχεία Ποταμιού-Χρυσής Αυγής.

* Το επόμενο που είχα επισημάνει βλέπω ότι διορθώθηκε. Είχε γραφτεί ότι: Την ώρα που τα ελικόπτερα του ΕΚΑΒ μειώνουν αισθητά των αριθμό των πτήσεών τους για τη συγκομιδή ασθενών από νησιά λόγω των τεράστιων οικονομικών δυσκολιών, πολεμικά αεροπλάνα και ελικόπτερα βρίσκουν χρήματα και κάνουν βόλτες, από το πρωί της Δευτέρας, πάνω από τον αττικό ουρανό.

Όπως θα δείτε και στα σχόλια, η αστοχία επισημάνθηκε και διορθώθηκε σε «διακομιδή ασθενών». Η συγκομιδή είναι για τις καλλιέργειες, η αποκομιδή για τα απορρίμματα και, όπως είπε στη Λεξιλογία ο Ν. Λίγγρης, «οπωσδήποτε όχι ανακομιδή» (τη λέξη τη χρησιμοποιούμε μόνο για λείψανα αγίων και οστά νεκρών).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Περιαυτομπλογκίες, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 153 Σχόλια »