Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Τεχνολογία’ Category

Ουμπεροποίηση και ουμπεράδες

Posted by sarant στο 7 Μαρτίου, 2017

Νόμιζα πως θα ήταν πρωτολογισμός, αλλά έπεσα έξω -αν τον γκουγκλίσετε, ο όρος «ουμπεροποίηση» βγάζει καμιά δεκαριά γκουγκλιές. Ο αντίστοιχος γαλλικός, uberisation, έχει αξιωθεί δικό του λήμμα στη Βικιπαίδεια, ενώ το αντίστοιχο αγγλικό λήμμα παραπέμπει στον γενικότερο όρο Sharing economy, που έχει αποδοθεί στα ελληνικά «Οικονομία του διαμοιρασμού».

Η ουμπεροποίηση αναφέρεται, βεβαίως, στην αμερικανική εταιρεία Uber που δραστηριοποιήθηκε αρχικά στον τομέα των υπηρεσιών ταξί αν και έχει στη συνέχεια επεκτείνει τις δραστηριότητές της και αλλού. Ουμπεράδες είναι οι οδηγοί που «συνεργάζονται» με την εταιρεία. Κατά γενικό κανόνα δεν είναι επαγγελματίες οδηγοί, δεν έχουν δηλαδή επαγγελματική άδεια, διαθέτουν οι ίδιοι το αυτοκίνητο με το οποίο γίνεται η μεταφορά (συνήθως είναι το ιδιωτικό τους αυτοκίνητο) και εισπράττουν κόμιστρο αρκετά χαμηλότερο από αυτό που χρεώνουν τα επίσημα ταξί στην αντίστοιχη πόλη. Συνήθως ο πελάτης δεν πληρώνει τον ταξιτζή αλλά την εταιρεία μέσω πιστωτικής κάρτας, και φυσικά η εταιρεία εισπράττει μια προμήθεια, που δεν ξέρω σε ποιο ποσοστό κυμαίνεται. Η εταιρεία έχει φτιάξει την εφαρμογή για σμαρτόφωνα, με την οποία οι πελάτες έρχονται σε επαφή με τους οδηγούς. Αυτό πουλάει. Υποτίθεται επίσης ότι ελέγχει τους οδηγούς «της», ότι εγγυάται την ευσυνειδησία τους και την ασφάλεια της μεταφοράς. Επίσης, μέσω της εφαρμογής, ο πελάτης βαθμολογεί τον οδηγό -να πάλι η αξιολόγηση, που την κουβεντιάσαμε και χτες.

Η Uber έχει συναντήσει αντιδράσεις από τον επίσημο κλάδο των ταξιτζήδων σε πολλές περιοχές του κόσμου, ιδίως στην Ευρώπη. Στη Γαλλία έχουν σημειωθεί πολλές φορές επεισόδια όπου ταξιτζήδες έχουν προκαλέσει φθορές σε αμάξια ουμπεράδων.Τους κατηγορούν για αθέμιτο ανταγωνισμό, αφού, όπως φαίνεται, οι άδειες των ταξί και εκεί είναι αντικείμενο διαπραγμάτευσης και πωλούνται ακριβά (δεν μας έλεγε αλήθεια ο Ραγκούσης το 2011 όταν ισχυριζόταν ότι μόνο στην Ελλάδα υπάρχει το φαινόμενο της άδειας ταξί).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αυτοκίνηση, Νεολογισμοί, Τεχνολογία | Με ετικέτα: , , | 198 Σχόλια »

Το ρομπότ που πήρε τη δουλειά μου

Posted by sarant στο 20 Ιανουαρίου, 2017

visuel_self2-b-1200Πριν από μερικές μέρες, οι ταμίες της αλυσίδας σουπερμάρκετ Auchan, μιας από τις μεγαλύτερες στη Γαλλία, έκαναν κινητοποίηση για να διαφωτίσουν τους πελάτες σχετικά με τους κινδύνους που διατρέχει το επάγγελμά τους από την ολοένα και μεγαλύτερη εξάπλωση των αυτόματων ταμείων, όπως λέγονται. Σύμφωνα με το συνδικάτο των εργαζομένων, μέσα στην επόμενη τριετία απειλούνται 2.000 θέσεις εργασίας, δηλ. το 20% του συνόλου των θέσεων στα ταμεία.

Στα αυτόματα ταμεία, ο πελάτης περνάει ο ίδιος ένα-ένα τα είδη που έχει αγοράσει από έναν σαρωτή ο οποίος διαβάζει τους κωδικούς. Πολλές φορές υπάρχει και ταμίας που εποπτεύει και επεμβαίνει αν κάποιος πελάτης κάνει λάθος χειρισμό και κολλήσει, αλλά αντιστοιχεί ένας εργαζόμενος σε πέντε ή οχτώ αυτόματα ταμεία. Η Amazon προχώρησε περισσότερο –πρόσφατα άνοιξε το πρώτο σουπερμάρκετ (φυσικά στο Σιάτλ) στο οποίο όχι μόνο ταμίες δεν υπάρχουν αλλά ούτε ταμεία –ο πελάτης μπαίνοντας στο κατάστημα «συνδέεται» με το σμαρτόφωνό του, και κάθε αγορά αφαιρείται από τον λογαριασμό του –με το που βγαίνει, οι αγορές του επικυρωνονται.

Τα αυτόματα συστήματα γενικώς και τα ρομπότ ειδικότερα έχουν μπει για τα καλά στον κόσμο της εργασίας. Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον το 10% των σημερινών θέσεων εργασίας θα υποκατασταθούν από κάποιο αυτόματο σύστημα, ιδίως στους ιμάντες παραγωγής, ενώ πολύ περισσότερα επαγγέλματα θα επηρεαστούν. Η επανάσταση της ρομποτικής είναι η επόμενη μεγάλη τεχνολογική επανάσταση –και έχει ήδη αρχίσει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επιστημονική φαντασία, Επικαιρότητα, Εργατικά, Ιστορίες λέξεων, Τεχνολογία | Με ετικέτα: , , , , | 312 Σχόλια »

Βαπέ και φουρφούρια

Posted by sarant στο 11 Μαΐου, 2015

Καμιά από τις δυο βασικές λέξεις του τίτλου (το «και» δεν πιάνεται) δεν περιλαμβάνεται στα δυο από τα τρία μεγάλα λεξικά μας, δηλαδή Μπαμπινιώτη και ΛΚΝ. Το Χρηστικό Λεξικό τούς βάζει τα γυαλιά, διότι έχει λήμμα «φουρφούρι» που το εξηγεί ως «ανεμιστηράκι ή γενικότερα μικρή συσκευή με πτερύγια» και το χαρακτηρίζει ως «(προφ.)ορικό», λέξη δηλαδή που περισσότερο λέγεται και λιγότερο γράφεται. Η λέξη δημιουργήθηκε, φανερά, με ονοματοποιία. Φουρφούρι είναι αυτό που κάνει φουρ-φουρ.

furfurΕίναι δηλαδή το φουρφούρι κάτι σαν το παιχνίδι της εικόνας, αλλά εδώ δεν χρησιμοποιώ τη λέξη με τη σημασία της αυτή, την, ας πούμε, κυριολεκτική ή μάλλον αρχική. Λέγοντας «φουρφούρια» εννοώ τις ανεμογεννήτριες, που μετατρέπουν την αιολική ενέργεια σε ηλεκτρική. Η λέξη χρησιμοποιείται αρκετά στα κοινωνικά μέσα (όπου, βέβαια, ο λόγος είναι προφορικός κι ας γράφεται), συνήθως από αντιπάλους των αιολικών πάρκων, αλλά και ουδέτερα. Εδώ στο ιστολόγιο, βρίσκω ότι την είχα χρησιμοποιήσει παρεμπιπτόντως σε ένα σχόλιο το καλοκαίρι του 2009 και ο φίλος Κορνήλιος αντισχολίασε ότι νόμιζε πως ήταν δική του πατέντα -δεν είχε δηλαδή συναντήσει άλλον να τη χρησιμοποιεί. Από τότε όμως, η χρήση της έχει εξαπλωθεί.

Πάντως, το slang.gr, παρόλο που ορά τα πάντα, έχει βεβαίως λήμμα «φουρφούρι«, αλλά δίνει τη σημασία του ανεμιστηρακιού ή της φτερωτής, δίνει και μερικές άλλες (π.χ. ότι φουρφούρι λέγεται ή λεγόταν η απαγορευμένη κίνηση της ανεξέλεγκτης περιστροφής των παιχτών στο ποδοσφαιράκι), αλλά όχι τη σημασία της ανεμογεννήτριας -ίσως επειδή το αρχικό λήμμα έχει γραφτεί πριν από έξι χρόνια, όταν, όπως είπαμε, η σημασία δεν ήταν τόσο διαδεδομένη. Ωστόσο, αν γκουγκλίσετε «φουρφούρια» θα βρείτε στην πρώτη σελίδα και ένα άρθρο με τίτλο «Φουρφούρια και στις ταράτσες«, όπου γίνεται αρνητική κριτική για την πρόβλεψη μικρών, οικιακών ανεμογεννητριών.

Προς το παρόν, οι εγκαταστάσεις ανεμογεννητριών που γίνονται (ή που έχουν αδειοδοτηθεί αλλά συναντούν τις αντιδράσεις των κατοίκων) δεν αφορούν, βέβαια, μεμονωμένες μικρές γεννήτριες αλλά πολλές μαζί και μεγάλες -πρόκειται για τα λεγόμενα «αιολικά πάρκα». Οι αντίπαλοι των αιολικών πάρκων χρησιμοποιούν συχνά την άλλη λέξη του τίτλου, το «βαπέ», που δεν είναι κανονική λέξη αλλά ακρώνυμο και που καλώς δεν υπάρχει στα λεξικά διότι είναι ακόμα πιο καινούργιος όρος. Είπα ότι είναι ακρώνυμο -ακριβέστερα, είναι «πειραγμένο» ακρώνυμο. Το επίσημο ακρώνυμο είναι το ΑΠΕ, που (ανάμεσα στα άλλα) σημαίνει «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας». Οι αντίπαλοι των μεγάλων αιολικών πάρκων χαρακτηρίζουν «βιομηχανικές» αυτές τις εγκαταστάσεις, και από το «βιομηχανικές Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας» έχουν πλάσει το ακρώνυμο «βΑΠΕ». Να προσεχτεί ότι σχεδόν πάντα το Β γράφεται με μικρό ή κάπως ξεχωρίζει (π.χ. εδώ το γράφουν β.Α.Π.Ε.). Ίσως αυτό το κάνουν για να δείξουν ότι αμφισβητούν ότι οι ΑΠΕ είναι πραγματικά ωφέλιμες για το περιβάλλον έτσι που υλοποιούνται -δεν είναι, γι’ αυτό βΑΠΕ, με β μικρό για να ξεχωρίζει, αφού δεν είναι τμήμα του επίσημου ακρώνυμου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Οικολογία, Τεχνολογία | Με ετικέτα: , , | 321 Σχόλια »