Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Υποσημειώσεις’ Category

Μεζεδάκια στην ταράτσα

Posted by sarant στο 21 Δεκεμβρίου, 2019

Αστειεύομαι βεβαια. Ποιος θα τολμήσει να ανέβει στην ταράτσα του ύστερα από το χουνέρι που έπαθε ο σκηνοθέτης Δημήτρης Ινδαρές, που ανέβηκε στην ταράτσα του όταν άκουσε ποδοβολητά αστυνομικών και κατέληξε δαρμένος και με χειροπέδες να διανυκτερεύσει στο κρατητήριο και να του φορτώσουν μετά τον μισό Ποινικό Κώδικα; Η ταράτσα άλλωστε, όπως γνωμάτευσε ο συνταγματολόγος κ. Μπαλάσκας ειναι «δημόσιος χώρος».

Αλλά αυτός φταίει, διότι όπως γνωμάτευσε ο έτερος συνταγματολόγος Άδωνης Γεωργιάδης, ναι μεν η οικογένεια είχε δικαίωμα να αρνηθει την είσοδο των αστυνομικών στο σπίτι της, όπως το Συνταγμα προβλέπει, αλλά το γεγονός ότι άσκησαν  το δικαίωμα αυτό σημαίνει ότι δεν είναι νομοταγείς.

Επειδή είμαι πεπεισμένος ότι, ανεξάρτητα από τα όσα συνέβησαν στη διπλανή κατάληψη, στην ταράτσα της οδού Ματρόζου στο Κουκάκι τα πράγματα συνέβησαν μάλλον όπως τα εκθέτει η οικογενεια Ινδαρέ και όχι όπως τα παρουσιάζει η Αστυνομία, υπέγραψα ένα κείμενο διαμαρτυρίας, ανάμεσα στα άλλα για να διαμαρτυρηθώ για τη λάσπη που άρχισε να εκτοξεύεται από επώνυμους (Τάκης Θεοδωρόπουλος, ας πούμε) και ανώνυμους σε δελτία ειδήσεων, άρθρα εφημερίδων και στο Διαδίκτυο εναντίον του σκηνοθέτη Δημήτρη Ινδαρέ και της οικογένειάς του. Θέλησα να διαμαρτυρηθώ για την προσπάθεια ηθικής εξόντωσης ενός φιλήσυχου και ειρηνικού μεσήλικου πολίτη, που παρουσιάστηκε σαν Ράμπο που επιχειρεί να αφοπλίσει ειδικευμένους αστυνομικούς των ΜΑΤ.

Ο παροξυσμός των τρολ εναντιον του Δ. Ινδαρέ έφτασε σε καινούργια ρεκόρ σκατοψυχιάς, αλλά είχε και κωμικές πτυχές, όπως σε αυτό το τουίτ όπου το ευφυές τρολ, σπιλώνοντας εκ του ασφαλούς την οικογενεια, αναρωτιέται για ποιο λόγο βρίσκονταν στις 6.30 το πρωί στα κρεβάτια τους οι άνθρωποι.

Και φυσικά δεν λείπει και ο υπαινιγμός για το αν είναι ελληνικό το όνομα.

Ελληνικό είναι βέβαια το σπάνιο επώνυμο Ινδαρές, τόσο όσο και το Καραμανλής. Πολυ σπάνιο, ειπαμε, αν και υπήρξε αγωνιστής του 1821 με το όνομα Δημητράκης Ινταρές ή Ινδαρές. Έχει προταθεί για αρχή του ονόματος η τουρκική λέξη idare (διοίκηση), και φαίνεται προφανής η προέλευση, αλλά δεν είναι τοσο απλό το θέμα διότι ο διοικητής στα τουρκικά είναι (από την ίδια ρίζα) müdür, που έχει δώσει το επώνυμο Μουδούρης.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση, Ορθογραφικά, Υποσημειώσεις | Με ετικέτα: , , , , | 364 Σχόλια »

Το Φύλλο μηδέν του Ουμπέρτο Έκο

Posted by sarant στο 20 Αυγούστου, 2015

eko-fillo-midenΤον περασμένο μήνα, στο άρθρο μου για τα «βιβλία για το καλοκαίρι», είχα αναφερθεί στο τελευταίο βιβλίο του  Ουμπέρτο Έκο Φύλλο μηδέν.  Στα σχόλια, ο φίλος μας ο Pedis με κάλεσε να πω τη γνώμη μου για το βιβλίο, ενώ ένας άλλος φίλος σχολίασε ότι δεν είναι βιβλίο «για το καλοκαίρι», αφού μπορείς να το βγάλεις σε μια καθισιά, σ’ ένα απόγευμα. Ο Pedis, πρέπει να πω, σε ένα παλιότερο σχόλιό του είχε κάνει μια εκτενή, αν και όχι πολύ επαινετική, αναφορά στο βιβλίο του Έκο.

Και οι δυο έχουν δίκιο: και ο φίλος που είπε ότι μπορείς να το τελειώσεις γρήγορα, και ο Pedis που δεν ενθουσιάστηκε. Το «Φύλλο μηδέν» δεν είναι σαν τα μυθιστορήματα του Έκο που διαβάσαμε με ενδιαφέρον ή και με απληστία, έργα ογκώδη και πλούσια από το Όνομα του Ρόδου ίσαμε το πιο πρόσφατο Κοιμητήριο της Πράγας (που το παρουσιάσαμε κι εδώ), περνώντας από τον Μπαουντολίνο ή το Εκκρεμές του Φουκώ. Είναι πιο μικρό, από πολλές απόψεις, πιο ρηχό, αν και πιο ευκολοδιάβαστο, τουλάχιστον σε σύγκριση με κάποια παλιότερα, μια και δεν είναι καθόλου μπερδεμένο.

Βέβαια, το βιβλίο εκδόθηκε στα ελληνικά (και, υποθέτω σε άλλες γλώσσες) με πολλές τυμπανοκρουσίες, και, όπως διαφημίστηκε, σε τιράζ 50.000 αντιτύπων -δεν είναι η πρώτη φορά που το αναξιόλογο έργο ενός ηλικιωμένου μεγάλου συγγραφέα προβάλλεται δυσανάλογα και δέχεται κριτικούς επαίνους που ουσιαστικά αντανακλούν την εκτίμηση προς το σύνολο του έργου του δημιουργού του.

Ο τίτλος εννοεί το δοκιμαστικό φύλλο μιας εφημερίδας, που έχει καθιερωθεί να παίρνει τον αριθμό μηδέν -έτσι ονομάζονται τα φύλλα που ετοιμάζουν οι συντάκτες μιας υπό έκδοση εφημερίδας για να πάρουν το κολάι της δουλειάς, να ρονταριστούν σαν ομάδα, να δουν τι τεχνικά και άλλα προβλήματα υπάρχουν, φύλλα που δεν κυκλοφορούν στα περίπτερα και δεν τα βλέπει το μάτι του αναγνώστη.

Στο μυθιστόρημα, ο κεντρικός ήρωας είναι ένας αποτυχημένος γραφιάς, ο Κολόνα, που τον πλησιάζει ένας γνωστός του δημοσιογράφος, ο Σιμέι, και του προτείνει να συμμετάσχει στο επιτελείο μιας καινούργιας εφημερίδας, που θα βγάλει κάμποσα δοκιμαστικά φύλλα, όχι όμως σαν προετοιμασία για την κανονική της έκδοση αλλά για να τα χρησιμοποιήσει ο ανώνυμος χρηματοδότης για να εκβιάσει υψηλά ιστάμενους και να πετύχει άλλους επιχειρηματικούς σκοπούς του: εφημερίδα δεν πρόκειται να βγει, και αυτό το μυστικό δεν το ξέρουν οι άλλοι δημοσιογράφοι, που όλοι τους είναι τρίτης και τέταρτης διαλογής. Ο Κολόνα τυπικά θα έχει το ρόλο του συμβούλου σε θέματα σωστού χειρισμού της γλώσσας, αλλά στην πραγματικότητα δουλειά του θα είναι να συγγράψει για λογαριασμό του Σιμέι ένα μυθιστόρημα στο οποίο θα αφηγείται την ιστορία της έκδοσης (που πρόκειται να ματαιωθεί) -ο Κολόνα θα πληρωθεί για να το γράψει, αλλά ο Σιμέι θα το υπογράψει.

Από τους υπόλοιπους συντάκτες ξεχωρίζουν η Μάια, μια νεαρή παραλίγο φιλόλογος, που τα φτιάχνει με τον Κολόνα, και ο Μπραγκαντότσο, που συνεχώς ερευνά θεωρίες συνωμοσίας και παρουσιάζει κομματιαστά στον Κολόνα μια φοβερή αποκάλυψη: ο Ντούτσε δεν είχε εκτελεστεί από παρτιζάνους τις τελευταίες μέρες της κατάρρευσης του Άξονα, ένας σωσίας πήρε τη θέση του -ο αληθινός Μουσολίνι φυγαδεύτηκε στο εξωτερικό, οι δε ακροδεξιοί προετοίμαζαν μεθοδικά την επάνοδό του. Ωστόσο, πριν ο Μπραγκαντότσο αποφασίσει πώς θα χειριστεί το φοβερό του εύρημα, πέφτει θύμα δολοφονίας -με αποτέλεσμα ο ανώνυμος χρηματοδότης να φοβηθεί και να διακόψει την (υποτιθέμενη) έκδοση κι έτσι να ματαιωθεί και το βιβλίο που θα έγραφε ο Κολόνα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κριτική βιβλίου, Κριτική μεταφράσεων, Μεταφραστικά, Υποσημειώσεις | Με ετικέτα: , , , | 110 Σχόλια »