Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Archive for the ‘Υπότιτλοι’ Category

Μεσοδεκεμβριάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Δεκεμβρίου, 2013

Ακριβώς στη μέση του μήνα δεν πέφτουν, πολύ περισσότερο που ο Δεκέμβρης έχει 31 μέρες, αλλά και η 14η του μηνός καλή είναι νομίζω για να ονοματίσει τα μεζεδάκια τούτου του Σαββάτου. Δεν έχουμε και πάρα πολλά αυτή τη φορά, επειδή είχα ταξίδι χτες-προχτές, κι όπως λέει η παροιμία, πέτρα που κυλάει μεζεδάκια δεν μαζεύει. Ευτυχώς δηλαδή που στείλατε κι εσείς μερικά.

Και μια και χτες σας κάλεσα να ψηφίσετε τη Λέξη της χρονιάς, ψηφοφορία που συνεχίζεται ως τις 30 Δεκεμβρίου, αφού ανανεώσω την πρόσκλησή μου σε όσους δεν έχουν ακόμα ψηφίσει, θα σας παρουσιάσω το πρώτο μεζεδάκι του σημερινού άρθρου που αφορά μια καινούργια λέξη. Θυμίζω ότι τα μεζεδάκια είναι συνήθως μαργαριτάρια, αλλά όχι πάντοτε, μπορεί να είναι απλώς μικρές επισημάνσεις που κρίνω ότι έχει ενδιαφέρον. Ένας φίλος μού επισήμανε τον τίτλο άρθρου στην Αυγή: Αυξάνονται οι πληθυσμοί που ζουν σε συνθήκες αστεγίας, εκφράζοντας την απορία του για τη λέξη «αστεγία», αν είναι δόκιμη. Δόκιμη μπορεί να μην έχει ακόμη γίνει (αφού ξενίζει), ωστόσο χρήσιμη τη βρίσκω (ίσως όχι στον συγκεκριμένο τίτλο) -ένα ουσιαστικό που δεν έχουμε. Πάντως, δεν είναι λεξικογραφημένη (αν δεν κάνω λάθος) και μακάρι να μην χρειαζόταν ποτέ να λεξικογραφηθεί.

* Το επόμενο μεζεδάκι μού το στέλνει άλλος φίλος -δεν υπάρχει ονλάιν, απ’ όσο ξέρω, είναι από το τελευταίο τεύχος του The Books’ Journal, άρθρο του κ. Δημ. Σκάλκου, πολιτικού επιστήμονα: “…εμπλουτίζοντας τα νεοκλασικά οικονομικά με νέα θεωρητικά εργαλεία από τις “πειθαρχίες” της πολιτικής επιστήμης, της κοινωνιολογίας, της νομικής επιστήμης και της κοινωνικής ανθρωπολογίας.”  Φυσικά, πρόκειται για απόδοση του αγγλικού disciplines. Δεν είναι μεταφραστικό λάθος άγνοιας, είναι (κάκιστη, κατά τη γνώμη μου) συνειδητή μεταφραστική επιλογή, να αποδίδεται «πειθαρχία» αυτό που ο κοινός θνητός θα το απέδιδε «επιστήμη» ή «επιστημονικό κλάδο». Πώς αλλιώς θα ξεχωρίσουμε από την πλέμπα; Δείτε σχετική συζήτηση στη Λεξιλογία πριν από δυο-τρία χρόνια.

* Τίτλος στο Βήμα: Πέθανε ο σκηνοθέτης του «Κλουβιού με τις τρελές» του Εντουάρ Μολιναρό. Εντάξει, δεν είναι σοβαρό, μια παραπανίσια λέξη μόνο, αλλά μού θύμισε το παλιό «αίνιγμα» για τα παιδιά του Ζεβεδαίου.

* Ένα υποτιτλιστικό μεζεδάκι από την «Οικογένεια Άνταμς» που πρόβαλε τις προάλλες το Αντέννα. Σε ένα πάρτι, ο πατέρας Άνταμς, καθώς έρχεται η τούρτα, αναφωνεί (στα αγγλικά) And now, la pièce de résistance. Πρόκειται για γαλλισμό (με λίγο μπερδεμένη ιστορία πάντως), ο οποίος στα ελληνικά αποδίδεται «το αποκορύφωμα», «το κλου της βραδιάς», «και τώρα το καλύτερο», «τώρα κάτι το σπέσιαλ», όρεξη να έχεις και φαντασία. Πάντως δεν αποδίδεται «και τώρα το κομμάτι της αντίστασης», όπως το απέδωσε ο υποτιτλιστής του Αντένα!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λεξικογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νεολογισμοί, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , | 115 Σχόλια »

Ώστε γι’ αυτό πιάσατε τον σμηνίτη;

Posted by sarant στο 8 Οκτωβρίου, 2011

Όπως ίσως θα διαβάσατε, η υπηρεσία οικονομικής αστυνομίας, σε συνεργασία με τη δίωξη ηλεκτρονικού εγκλήματος, συνέλαβαν και παρέπεμψαν στο αυτόφωρο, για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, έναν σμηνίτη της πολεμικής αεροπορίας επειδή μετέφραζε υπότιτλους κινηματογραφικών ταινιών και τηλεοπτικών σειρών και τους διέθετε στο Διαδίκτυο. Σύμφωνα με την αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία που κίνησε τη διαδικασία, η οικονομική ζημία που προκλήθηκε από τη δράση του στις δικαιούχες εταιρείες εκτιμάται στα 500.000 ευρώ.

Μισό εκατομμύριο ευρώ ζημιά… από υποτίτλους; Είμαι περίεργος να δω πώς προέκυψε αυτή η αποτίμηση, αφού οι υπότιτλοι δεν είναι αυτοτελές έργο. Αναρωτιέμαι,  η ζημιά από την παράνομη διάθεση υποτίτλων είναι ίση με το σύνολο του διαφυγόντος κέρδους ή με ένα κλάσμα του; Διότι, για να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας, οι υπότιτλοι καθαυτοί ελάχιστη αξία έχουν -αποκτούν αξία όταν συνδυαστούν με την ήδη κατεβασμένη (παράνομα, συνήθως) ταινία. Και βέβαια ο υποτιτλιστής δεν έχει καμιάν ευθύνη για το αν άλλοι, σε άλλους ιστότοπους, προσφέρουν ταινίες για κατέβασμα παραβιάζοντας τις διατάεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Πνευματικά δικαιώματα, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , | 305 Σχόλια »

Δυο-τρία κυριακάτικα

Posted by sarant στο 18 Σεπτεμβρίου, 2011

Έλεγα να μη γράψω σήμερα, αλλά έχουν μαζευτεί δυο-τρία μεζεδάκια που θα μπαγιατέψουν, οπότε τα σερβίρω λίγο πρόχειρα, και μην σας κακοφανεί αν δεν πρόλαβα να στρώσω το καλό τραπεζομάντιλο.

Ξεκινάμε με ένα μικρούλι, για ορντέβρ. Από κείμενο του ΑΠΕ, τις προάλλες, που αναδημοσιεύτηκε, φυσικά, σε πολλούς έγκυρους (βάλτε όσα εισαγωγικά θέλετε) ιστότοπους, π.χ. εδώ στα Νέα, όπου ένας αξιωματούχος της ΕΕ φερεται να δηλώνει ότι:  Η πίεση στην Ελλάδα έχει αυξηθεί από όλες τις πλευρές επειδή επανειλημμένα απέτυχε να πετύχει όσα υποσχέθηκε. Ίσως το αγγλικό να έλεγε failed to deliver, πάντως το «απέτυχε να πετύχει» θα παραδεχτείτε ότι δεν στέκει -και πώς να είναι τάχα το αντίθετό του; Πέτυχε να πετύχει;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 103 Σχόλια »

Κακοποίηση στη νήσο Χενς

Posted by sarant στο 17 Αυγούστου, 2011

 

Ακόμα δεν πέρασε το καλοκαίρι, οπότε τα άρθρα του ιστολογίου είναι πιο αραιά, πιο μικρά και πιο ελαφριά. Μεζεδάκια τις πιο πολλές φορές, και μάλιστα σε μικρό πιατάκι, όχι σε πιατέλα.

Το πρώτο μεζεδάκι δεν θα το ανέφερα καν αν δεν ήταν στον τίτλο. Είδηση στο ηλεΒήμα, τίτλος: Αναπαράσταση στο νησί Ουτόγια με τον Μπρέιβικ παρών. Πιο ενδιαφέρον βρίσκω ότι καταμεσίς στο εορταστικό τριήμερο του Δεκαπενταύγουστου βρέθηκαν τέσσερις αναγνώστες να σχολιάσουν το λαθάκι και, ακόμα πιο ενδιαφέρον, ότι βρέθηκε υπεύθυνος στο ηλεΒήμα που έκανε τον κόπο να το διορθώσει, και μπράβο του, κι έτσι τώρα γράφει «με τον Μπρέιβικ παρόντα» -βέβαια, το λάθος έχει αναπαραχθεί σε δεκάδες άλλους ιστότοπους, όπως συμβαίνει πάντα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , | 35 Σχόλια »

Η γιαγιά και το μελίσσι

Posted by sarant στο 25 Απριλίου, 2011

Δυο μικρά προπασχαλινά μεζεδάκια για αυτό το άρθρο, το πρώτο  μετά το Πάσχα. Ο τίτλος παραπλανητικός, συνδυάζει δυο χαρακτηριστικές λέξεις, μία  από κάθε θέμα. Να πω ότι το κείμενο το γράφω μερικές μέρες νωρίτερα κι έχω προγραμματίσει να το ανεβάσω με αυτόματο πιλότο, οπότε αν έχει συμβεί κάτι κοσμοϊστορικό τις αμέσως προηγούμενες μέρες να με συμπαθάτε που δεν το πήρα υπόψη μου. 

Η γιαγιά του τίτλου αναφέρεται σε ένα γουστόζικο μαργαριτάρι, που το ψάρεψε σε μια ταινία που παίζεται τώρα στις αίθουσες ένας φίλος του ιστολογίου και μου το έστειλε. Πρόκειται για την  ταινία «Chico y Rita», κινούμενα σχέδια για μεγάλους, με θέμα ένα ζευγάρι κουβανών μουσικών. Σε κάποιο πλάνο, ο «πρωταγωνιστής» βρίσκεται στο διαμέρισμά του στην Αβάνα, επί Ειδικής Περιόδου, όταν ξαφνικά κόβεται το ρεύμα. Αρχίζουν να ακούγονται φωνές από τον ακάλυπτο του κτιρίου, τον φωταγωγό, ποιος ξέρει, και εκτυλίσσεται ο εξής διάλογος (στο περίπου):

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Επικαιρότητα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Ποίηση, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , | 21 Σχόλια »

Το χρονικό της Νομανσλάνδης (ανακεφαλαίωση για τη Στρατιά των Ανύπαρχτων)

Posted by sarant στο 15 Ιανουαρίου, 2011

Μια και σε πρόσφατο άρθρο (και στα εξαιρετικά σχόλια που ακολούθησαν!) αναζωπυρώθηκε το ενδιαφέρον για τη Στρατιά των Ανύπαρχτων, σκέφτηκα να συγκεντρώσω εδώ όλους τους ανύπαρκτους ήρωες, εκείνους που έχουν γεννηθεί όχι από μάνα και πατέρα, αλλά από μεταφραστική ατζαμοσύνη, ώστε να μην είμαστε αναγκασμένοι να τρέχουμε εδώ κι εκεί για να βρούμε ποιοι κατοικούν τη θρυλική Νομανσλάνδη. Βέβαια, θα είμαι επιγραμματικός, αλλά σε κάθε περίπτωση υπάρχει σύνδεσμος για όποιον θέλει να εμβαθύνει στην ιστορία.

Συγκεντρώνω εδώ όσους Ανύπαρχτους έχουν αναφερθεί στο ιστολόγιο ή σε άρθρα στον παλιό μου ιστότοπο. Αν κάποιος μου ξέφυγε, συμπληρώστε τον στα σχόλια, παρακαλώ. Κι αν βρεθεί και κανείς άλλος, ας προστεθεί.

Λοιπόν, η χώρα των Ανύπαρχτων είναι η Νομανσλάνδη. Βρίσκεται κάπου στην Ευρώπη, μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για τη μαργαριταρένια απόδοση του No man’s land (νεκρή ζώνη), όπως δημοσιεύτηκε σε ελληνική εφημερίδα στις αρχές του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, το 1939 και όπως αλιεύτηκε από τον αείμνηστο λόγιο και αλιέα μαργαριταριών Θαν. Φωτιάδη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , | 437 Σχόλια »

Ο αδελφός του παππού του και το βραβείο Τσαπατσούλιτζερ

Posted by sarant στο 14 Δεκεμβρίου, 2010

Ξεκινάω με μια εξομολόγηση: Το βραβείο Τσαπατσούλιτζερ, που υποτίθεται πως απονέμεται σε δημοσιογράφους για τις επιδόσεις του στο ευγενές άθλημα της γονατογραφίας, δεν είναι δικό μου εύρημα, αλλά του εκλεκτού φίλου του ιστολογίου που ακούει στο ψευδώνυμο π2. Το έχουμε επανειλημμένα αναφέρει σε συζητήσεις, οπότε τώρα το βάζω και στον τίτλο να γίνει ευρύτερα γνωστό, αν και παραδέχομαι ότι τα μεζεδάκια που θα σας παρουσιάσω σήμερα δεν είναι όλα κατάλληλα για βραβείο γραφείο Τσαπατσούλιτζερ.

Ας πούμε, το πρώτο δείγμα που θα σας παρουσιάσω είναι ένα κρούσμα μανιακής σχιζολεξίας, της νεοκαθαρευουσιάνικης εκείνης αρρώστιας που μας κάνει να διαμελίζουμε άσπλαχνα τις λέξεις, αναζητώντας τα υποτιθέμενα πραγματικά τους έτυμα, και για την οποία έχουμε ήδη γράψει.

Άλλο όμως είναι να εμφανίζονται κρούσματα σχιζολεξίας στη βιτρίνα ενός συνοικιακού μαγαζιού και άλλο είναι να τα βλέπεις φάτσα-κάρτα στην ηλέκδοση μιας μεγάλης εφημερίδας, που υποτίθεται μάλιστα πως από τον επόμενο Γενάρη θα φέρει την επανάσταση στο ελληνικό ειδησεογραφικό Διαδίκτυο. Διότι ακριβώς στο ηλεΒήμα εμφανίστηκε προχτές το φριχτά διαμελισμένο «διαδικασία του κατ’ επείγοντος», και μάλιστα όχι μόνο στον τίτλο (οπότε θα ρίχναμε το φταίξιμο στον υλατζή) αλλά και στο καθαυτό άρθρο. Όμως δίνω τον λόγο στον φίλο που μου το έστειλε, γιατί τα λέει πολύ ωραία:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 75 Σχόλια »

Μαργαριτάρια στον Βερύκιο Πορθμό

Posted by sarant στο 13 Αυγούστου, 2010

Ζέστη, δεκαπενταύγουστος, άδειες, αραλίκι, δεν περιμένατε βέβαια κάποιο εμβριθές άρθρο (τέτοια δεν γράφω ούτε καταχείμωνο). Κάτι για να γελάσουμε θα ανεβάσω, και μάλιστα με το περισσότερο υλικό δανεισμένο. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε μπει σ’ αυτό που οι αγγλοσάξονες δημοσιογράφοι ονομάζουν silly season, παναπεί τη χαζή εποχή, επειδή –τάχα- τον Αύγουστο δεν υπάρχουν ειδήσεις, κάτι που νομίζω πως το πρωτοείπε ο Ουμπέρτο Έκο, και που κάθε χρόνο επαναλαμβάνεται και συνήθως διαψεύδεται από τα πράγματα –δείτε και τους καημένους τους Ρώσους.

Είναι όμως αλήθεια ότι τον μήνα Αύγουστο η τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα ατονεί κι έτσι, στις ελληνικές τουλάχιστον εφημερίδες, αλλά και στα δελτία ειδήσεων, δίνεται χώρος σε ρεπορτάζ και θέματα που άλλην εποχή ίσως δεν θα δημοσιεύονταν. Λογουχάρη, χτες, σε μεγάλη καθημερινή εφημερίδα διάβασα μεγαλούτσικο άρθρο (με φωτογραφία) για μια έκθεση ζωγραφικής που επρόκειτο να γίνει εδώ στην Αίγινα. Πήγα στο Λαογραφικό Μουσείο για να δω, μια μέρα πριν από τα εγκαίνια, την έκθεση, αλλά εκεί είδα ότι ο ζωγράφος την είχε ματαιώσει, προφανώς εξαιτίας της πρόσφατης φασαρίας με τις διακοπές ρεύματος (ίσως οι πίνακες ήταν φρέσκοι και θα χαλούσαν εκτός ψυγείου).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Λαθολογία, Μαργαριτάρια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , | 134 Σχόλια »

Ούτε μπάλα ξέρει -και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 16 Νοεμβρίου, 2009

* Περιμένει εδώ και μέρες το Λάος, να σημειωθούν τα προαναγγελθέντα «έκτροπα» για να σπεκουλάρει. Και ο μεγάλος επιτελικός νους του, ο μπαρουτοκαπνισμένος Κ. Αϊβαλιώτης, δήλωσε:

«Στο ποδόσφαιρο όταν κάποιος ‘ανοίγεται’ είναι ευκαιρία να ‘βγάλει’ γκολ. Τώρα που ‘ανοίγονται’ οι αντιεξουσιαστές λόγω των ημερών, η οργανωμένη Πολιτεία πρέπει να εκμεταλλευθεί την ευκαιρία και να τους αποκλείσει, άπαξ και δια παντός, απ’ τη κοινωνική ειρήνη«.

Όπου αποδεικνύεται ότι ο πολέμαρχος Αϊβαλιώτης ούτε μπάλα ξέρει. Διότι βέβαια, όταν κάποιος ανοίγεται είναι ευκαιρία να δεχτεί γκολ, όχι να βγάλει ή να βάλει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , , , | 86 Σχόλια »