Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Το φονικό μοιραίο βόλι

 Ο Θεόδωρος Λασκαρίδης (1896-1921) γεννήθηκε στην Αγχίαλο (σήμερα Πομόριε) της Βουλγαρίας. Το 1916, ενώ σπούδαζε στην Πόλη, συνελήφθη από τις αρχές και στάλθηκε στη Βουλγαρία, όπου επιστρατεύθηκε στο μακεδονικό μέτωπο. Πολέμησε εναντίον των Σέρβων στις πολύνεκρες μάχες του Καϊμακτσαλάν, αυτομόλησε στους Σέρβους και κλείστηκε σε στρατόπεδο αιχμαλώτων στην Μπάνιτσα (σήμερα Βεύη). Από εκεί δραπέτευσε, κατέβηκε στην Αθήνα, συνδέθηκε με νέους σοσιαλιστές και έπιασε δουλειά, την άνοιξη του 1918, ως συντάκτης στον Ριζοσπάστη του Γιάννη Πετσόπουλου.

Όμως, οι ταλαιπωρίες του πολέμου στοίχισαν στον Λασκαρίδη βαριά νευρασθένεια. Σύμφωνα με μαρτυρίες όσων τον γνώρισαν, περιστασιακά πάθαινε κρίσεις και η αυτοκτονία τού είχε γίνει έμμονη ιδέα· μάλιστα κουβαλούσε πάντοτε μαζί του μια επιστολή προς τις αρχές για να μην ενοχοποιηθεί άλλος για τον θάνατό του. Στις 22 Μαΐου 1919, το βράδυ, μέσα στα γραφεία του Ριζοσπάστη, αυτοπυροβολείται με περίστροφο στον κρόταφο. Θα επιζήσει, αλλά θα του μείνει μια βαθιά ουλή στο κεφάλι.

Τον Απρίλιο του 1920 γίνεται αρχισυντάκτης του Ριζοσπάστη και συμμετέχει ενεργά στις προσπάθειες συσπείρωσης των νέων λογοτεχνών μέσα από την Καλλιτεχνική Συντροφιά. Τον Νοέμβριο του 1920 αρχίζει να δημοσιεύει στον Ριζοσπάστη αντιπολεμικά και άλλα διηγήματά του, τα οποία στην αρχή αποδίδει στον Βούλγαρο συγγραφέα Π. Σλαβέικοφ, ενώ ο ίδιος δήθεν είναι απλός μεταφραστής τους, τέχνασμα το οποίο αποκαλύπτει στον Νουμά τον Γενάρη του 1921. Τον Ιούνιο του 1921 αντικαθίσταται από αρχισυντάκτης του Ριζοσπάστη, αλλά παραμένει συντάκτης. Την ίδια περίοδο αναλαμβάνει αρχισυντάκτης στην εφημερίδα Χρονικά. Αναγγέλλει την έκδοση των διηγημάτων του. Το βράδυ της 19ης Δεκεμβρίου 1921, αυτοπυροβολείται μέσα στο γραφείο του στα Χρονικά. Την επόμενη μέρα πεθαίνει. Τα διηγήματά του δεν εκδόθηκαν ποτέ –μέχρι σήμερα.

Για τον Θεόδωρο Λασκαρίδη ελάχιστα στοιχεία υπήρχαν. Για να συγκεντρώσω, ψηφίδα-ψηφίδα, τα στοιχεία της βιογραφίας του, χρειάστηκε να αναδιφήσω χιλιάδες σελίδες παλιών εφημερίδων. Στο βιβλίο που κυκλοφορεί έχω συγκεντρώσει 27 διηγήματα του Λασκαρίδη και 6 αποσπάσματα από το (χαμένο) μυθιστόρημά του Ώς το μεγάλο φως. Χώρισα  τα διηγήματα σε τρία μέρη: πολεμικά, ταξικά και κοινωνικά-αισθηματικά, και στο καθένα από αυτά πρόταξα μια εισαγωγή, αντίστοιχα για το μακεδονικό μέτωπο, για τα πρώτα χρόνια του Ριζοσπάστη και τη θητεία του Λασκαρίδη, για την εφημερίδα Χρονικά και τα κείμενα του Λασκαρίδη σ’ αυτήν.

Ακόμα, το βιβλίο περιλαμβάνει θεωρητικά και φιλολογικά κείμενα του Λασκαρίδη και αποσπάσματα από κριτικές του, καθώς και στοιχεία για την Καλλιτεχνική Συντροφιά, την προσπάθεια συσπείρωσης των νέων λογοτεχνών το 1920 στην οποία συμμετείχε ενεργά ο Λασκαρίδης. Σε ένα τελευταίο μέρος του βιβλίου παρουσιάζω τα περιστατικά της αυτοκτονίας του Λασκαρίδη, που έγινε με κινηματογραφικό τρόπο ενώπιον μαρτύρων, με βάση τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής, καθώς και τις ελάχιστες μαρτυρίες για τον Λασκαρίδη που μπόρεσα να βρω.

Το βιβλίο μπορείτε να το προμηθευτείτε από τα κεντρικά βιβλιοπωλεία Αθήνας και Θεσσαλονίκης και ηλεκτρονικά, π.χ. από την Πρωτοπορία.

Σταδιακά στη σελίδα αυτή θα προσθέσω και άλλο υλικό για τον Θ. Λασκαρίδη και το βιβλίο.

Κριτική της Ηρώς Διαμαντούρου, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ηλιαία (τεύχος 72, Νοέμβριος 2011)

Παρουσίαση του Πάνου Μανάφη στο actualitas (Ιούλιος 2012)

Κριτική του Ηρακλή Κακαβάνη (Διάστιχο, Φεβρουάριος 2014)

Προηγούμενα άρθρα για τον Θ. Λασκαρίδη στο ιστολόγιο:

Για τη φιλία του Λασκαρίδη με τον Λαπαθιώτη και την προσέγγιση του τελευταίου με το ΣΕΚΕ

Για τον ανύπαρκτο Π. Σλαβέικοφ και άλλα παραδείγματα παρόμοιων φιλολογικών τεχνασμάτων

Advertisements

3 Σχόλια to “Το φονικό μοιραίο βόλι”

  1. Καλησπέρα.

    Γιατί μόνον από τα κεντρικά ή τα ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία,αγαπητέ;
    Τα μικρά,κανονικά βιβλιοπωλεία στις γειτονιές-των οποίων οι ιδιοκτήτες πχ είναι οι ίδιοι βιβλιόφιλοι και παλεύουν μονάχοι να σταθούν όρθιοι και δεν χρωστάνε-να σου φέρω ένα πρόχειρο παράδειγμα-μισθούς στους εργαζομένους τους,αν έχουν δηλαδή και φυσικά δεν νταραβερίζονται με κανένα επώνυμο,άπλυτο,πολιτικό καθίκι για να κουκουλώσουν τα,όποια, κρυφά τους από δάνεια και επιδοτήσεις και επιχειρήσεις κοπανιστού αέρα,γιατί τα αποκλείεις;Κι αν δεν έχουν ένα βιβλίο,ξέρεις, μπορεί κάποιος να το παραγγείλει και αυθημερόν να το πάρει!
    Με συγχωρείς κιόλας για το ύφος,έχεις και την λύπη σου από την απώλεια του γονιού σου….
    Αλλά μας έχετε διαλύσει!
    Κάτι με το βιβλιομάνι,πάκα με προϊόντα και τίποτα περισσότερο,που ντανιάζουν στα σουπερμάρκετ(!) οι εκδότες-αυτοί ντε, που απολύουν σωρηδόν κι εκδίδουν σκουπιδόν αλλά είναι πρώτοι στις μεγαλόσχημες δηλώσεις ότι παράγουν λογοτεχνία-κάτι με την νοοτροπία όλων σας,ως φαίνεται,περί κεντρικών,πολυμάγαζων
    και μεγαλομεγάλων με τις μόστρες και τις ποσότητες και τα συναφή, εμείς που στην πραγματικότητα ανοίγουμε και κανένα βιβλίο και δεν τα έχουμε ως μισόκιλα από τελεμέ στα ράφια μας και έτσι συνεισφέρουμε,λέω, ένα τόσο δα ψιχουλάκι στην υπόθεση του βιβλίου,τι θα κάνουμε;Θα βάλουμε λουκέτο μιαν ώρα αρχύτερα και μετά θα συμπάσχετε.Και πάλι να με συμπαθάς για την ώρα και την στιγμή αλλά ….

    Με εκτίμηση
    Βιβή Γεωργαντοπούλου
    Λέσχη ανάγνωσης Degas

  2. sarant said

    Αγαπητή φίλη, να με συμπαθάτε που δεν απάντησα νωρίτερα αλλά είχα τα δικά μου. Να ευχηθώ καλές γιορτές.
    Σας ευχαριστώ για τα καλά λόγια που γράψατε για τη δουλειά μου και κυρίως για τον Λασκαρίδη. Το θέμα που θίξατε, για τα βιβλιοπωλεία και τα προβλήματά τους, αξίζει πιστεύω να συζητηθεί ξεχωριστά, ίσως την επόμενη εβδομάδα -κι αν αξιωθώ να γράψω, θα περιμένω να συμβάλετε κι εσείς με τις απόψεις σας στη συζήτηση.

    Αξίζει να μεταφέρω εδώ όσα γράψατε για το βιβλίο του Λασκαρίδη (και όχι μόνο) στο ιστολόγιό σας:
    Από τις εκδόσεις Διάπυρον και με την στοχαστική φροντίδα του Νίκου Σαραντάκου-να΄ναι καλά ο άνθρωπος,που καταπιάνεται με όλα αυτά τα σημαντικά-έρχεται ένα ακόμη πολύ ιδιαίτερο βιβλίο να προστεθεί σε αυτά που κατά καιρούς σας προτείνω α ν ε π ι φ ύ λ α κ τ α. Το ανακάλυψε φίλη που παρακολουθεί μανιωδώς το ψαγμένο και πολύ ενδιαφέρον μπλογκ του Σαραντάκου-εμένα να πω την μαύρη αλήθεια ο λιγοστός χρόνος,που διαθέτω δεν με φτάνει πια για ενδελεχή ψαξίματα στην μπλογκόσφαιρα,άσε που συχνά πυκνά με νευριάζουν πολλές παρόλες που πετάνε οι πάντες για τα πάντα-και αφού τα διάβασα ένα προς ένα συμφωνώ ότι και τα 27 διηγήματα του αυτόχειρα Θεόδωρου Λασκαρίδη γραμμένα ως το 1921 αλλά και τα αποσπάσματα από το χαμένο του μυθιστόρημα που επίσης περιλαμβάνει η έκδοση είναι αυτό που λέμε διαμαντάκια. Διαμαντάκια σε όλα τα επίπεδα-γραφής και περιεχομένου-που λάμπουν δυνατά και ξεχωρίζουν στην σκουπιδοχαρτοκαταιγίδα που λυσσάει γύρω μας .Δεν μας φτάνει , βλέπετε,η κακοκατασκευασμένη κρισάρα τους,που μας οδηγεί εμάς στο οικονομικό και εργασιακό τίποτα κι αυτούς στο ατελείωτο χρήμα,έχουμε κι ένα σκασμό άθλιων κι αχρείαστων εκδόσεων που μας πάνε κι αυτές σε ένα αναγνωστικό και πνευματικό τίποτα με μπόλικο καθόλου!Βιώνουμε -απροετοίμαστοι για να το διαχειριστούμε επιθετικά,αντιθέτως αλλοτριωμένοι ως το μεδούλι,έτοιμοι ,εκπαιδευμένοι να κάτσουμε μπροστά σε μια οθόνη τηλεόρασης – ένα σιχαμερό δράμα που παίζεται χωρισμένο σε άπειρες πράξεις, με θλιβερές παροτρύνσεις και προπαγάνδες ως ατάκες από τα ξεπουλημένα μμε-έντυπα,τηλεοπτικά και διαδικτυακά πλέον-να εισχωρούν στα ψεκασμένα μυαλά μας ως ριπές πολυβόλου που δεν σταματάει λεπτό και σαν να μην έφτανε αυτό έχουμε και τον κάθε πικραμένο που την έχει δει συγγραφέας,άσε δε αυτούς που την έχουν δει εκδότες και σακατεύουν ανερυθρίαστα κάθε απόπειρα να παραχθεί Λογοτεχνία πλασσάροντας από τα επιτελικά τους πόστα αυτοί τα λογής σκουπίδια τους … Αντιγράφω από το μπλογκ του Νίκου Σαραντάκου τις παρακάτω χρησιμότατες πληροφορίες για να μπείτε στο όλο κλίμα:[Ο Θεόδωρος Λασκαρίδης (1896-1921) γεννήθηκε στην Αγχίαλο (σήμερα Πομόριε) της Βουλγαρίας. Το 1916, ενώ σπούδαζε στην Πόλη, συνελήφθη από τις αρχές και στάλθηκε στη Βουλγαρία, όπου επιστρατεύθηκε στο μακεδονικό μέτωπο. Πολέμησε εναντίον των Σέρβων στις πολύνεκρες μάχες του Καϊμακτσαλάν, αυτομόλησε στους Σέρβους και κλείστηκε σε στρατόπεδο αιχμαλώτων στην Μπάνιτσα (σήμερα Βεύη). Από εκεί δραπέτευσε, κατέβηκε στην Αθήνα, συνδέθηκε με νέους σοσιαλιστές και έπιασε δουλειά, την άνοιξη του 1918, ως συντάκτης στον Ριζοσπάστη του Γιάννη Πετσόπουλου. Όμως, οι ταλαιπωρίες του πολέμου στοίχισαν στον Λασκαρίδη βαριά νευρασθένεια. Σύμφωνα με μαρτυρίες όσων τον γνώρισαν, περιστασιακά πάθαινε κρίσεις και η αυτοκτονία τού είχε γίνει έμμονη ιδέα· μάλιστα κουβαλούσε πάντοτε μαζί του μια επιστολή προς τις αρχές για να μην ενοχοποιηθεί άλλος για τον θάνατό του. Στις 22 Μαΐου 1919, το βράδυ, μέσα στα γραφεία του Ριζοσπάστη, αυτοπυροβολείται με περίστροφο στον κρόταφο. Θα επιζήσει, αλλά θα του μείνει μια βαθιά ουλή στο κεφάλι. Τον Απρίλιο του 1920 γίνεται αρχισυντάκτης του Ριζοσπάστη και συμμετέχει ενεργά στις προσπάθειες συσπείρωσης των νέων λογοτεχνών μέσα από την Καλλιτεχνική Συντροφιά. Τον Νοέμβριο του 1920 αρχίζει να δημοσιεύει στον Ριζοσπάστη αντιπολεμικά και άλλα διηγήματά του, τα οποία στην αρχή αποδίδει στον Βούλγαρο συγγραφέα Π. Σλαβέικοφ, ενώ ο ίδιος δήθεν είναι απλός μεταφραστής τους, τέχνασμα το οποίο αποκαλύπτει στον Νουμά τον Γενάρη του 1921. Τον Ιούνιο του 1921 αντικαθίσταται από αρχισυντάκτης του Ριζοσπάστη, αλλά παραμένει συντάκτης. Την ίδια περίοδο αναλαμβάνει αρχισυντάκτης στην εφημερίδα Χρονικά. Αναγγέλλει την έκδοση των διηγημάτων του. Το βράδυ της 19ης Δεκεμβρίου 1921, αυτοπυροβολείται μέσα στο γραφείο του στα Χρονικά. Την επόμενη μέρα πεθαίνει. Τα διηγήματά του δεν εκδόθηκαν ποτέ –μέχρι σήμερα. Για τον Θεόδωρο Λασκαρίδη ελάχιστα στοιχεία υπήρχαν. Για να συγκεντρώσω, ψηφίδα-ψηφίδα, τα στοιχεία της βιογραφίας του, χρειάστηκε να αναδιφήσω χιλιάδες σελίδες παλιών εφημερίδων. Στο βιβλίο που κυκλοφορεί έχω συγκεντρώσει 27 διηγήματα του Λασκαρίδη και 6 αποσπάσματα από το (χαμένο) μυθιστόρημά του Ώς το μεγάλο φως. Χώρισα τα διηγήματα σε τρία μέρη: πολεμικά, ταξικά και κοινωνικά-αισθηματικά, και στο καθένα από αυτά πρόταξα μια εισαγωγή, αντίστοιχα για το μακεδονικό μέτωπο, για τα πρώτα χρόνια του Ριζοσπάστη και τη θητεία του Λασκαρίδη, για την εφημερίδα Χρονικά και τα κείμενα του Λασκαρίδη σ’ αυτήν. Ακόμα, το βιβλίο περιλαμβάνει θεωρητικά και φιλολογικά κείμενα του Λασκαρίδη και αποσπάσματα από κριτικές του, καθώς και στοιχεία για την Καλλιτεχνική Συντροφιά, την προσπάθεια συσπείρωσης των νέων λογοτεχνών το 1920 στην οποία συμμετείχε ενεργά ο Λασκαρίδης. Σε ένα τελευταίο μέρος του βιβλίου παρουσιάζω τα περιστατικά της αυτοκτονίας του Λασκαρίδη, που έγινε με κινηματογραφικό τρόπο ενώπιον μαρτύρων, με βάση τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής, καθώς και τις ελάχιστες μαρτυρίες για τον Λασκαρίδη που μπόρεσα να βρω.] Αναζητείστε την συλλογή απευθυνόμενοι στο βιβλιοπωλείο της περιοχής σας και αν δεν το έχει,που είναι και το πιο πιθανό,να είστε σίγουροι ότι θα σας το φέρει κι αν δεν το ξέρει ή δεν ενδιαφέρεται- διότι είναι άσχετος,μπακάλικο ήθελε να ανοίξει κι όχι βιβλιοπωλείο- πηγαίνετε σε άλλον,όλο και κάποιος βιβλιόφιλος βιβλιοπώλης που παλεύει να επιβιώσει θα υπάρχει στην γειτονιά,μην αφήνετε την υπόθεση του βιβλίου στα σουπερμάρκετ και στα απρόσωπα πολυμάγαζα με τους κακοπληρωμένους ή και απλήρωτους, βαριεστημένους υπαλλήλους. Ο Λασκαρίδης έγραψε περιεκτικά,πυκνά,αληθινά,δεν ωραιοποίησε τίποτα,δεν μαύρισε τίποτα για να φανεί τάχαμου πιο πειστικός και σπαραξικάρδιος,δεν έβγαλε μίσος, είχε πίκρα αλλά δεν… αμπελοφιλοσόφησε.Έγραψε έχοντας για μελάνι το αίμα του στα πεδία των μαχών και για χαρτί την ίδια την ψυχή του. Πρέπει να πω ότι συνολικά το βιβλίο το διάβασα αποκόπτοντας τα διηγήματα από όλα τα εισαγωγικά και τις πληροφορίες και μάλιστα ξεκίνησα από αυτά,τα διηγήματα εννοώ και κατόπιν πήγα στα υπόλοιπα,έτσι δεν επηρεάστηκα από την θετική αντιμετώπιση και την ενθουσιώδη υποδοχή που τους είχε επιφυλάξει και δικαίως βέβαια ο Σαραντάκος,όμως αν σας βάζω σε παρόμοιο πειρασμό κατ΄αρχάς για τα ίδια τα διηγήματα,μην παραλείψετε και τα υπόλοιπα,είναι το κερασάκι στην τούρτα,θα σας διαφωτίσουν απολύτως σε σχέση με την ατμόσφαιρα μιας πολύ ταραγμένης εποχής για την οποία δεν έχουμε ιδέα,πιστέψτε με.

  3. Τοσο αντιπολεμικὀ οσο Η ζωἠ εν τω τἀφω του Μιριβἠλη. Προκαλεἰ ανατρικἰλα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: