Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Ομιλία της Άννας Ιορδανίδου στον Ιανό, 15.5.2010

Η σύνοψη της ομιλίας της Άννας Ιορδανίδου έχει ως εξής:

Νίκου Σαραντάκου, Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2009

παρουσίαση Άννας Ιορδανίδου

  • Το θέμα του βιβλίου είναι συναρπαστικό: λέξεις και φράσεις που έχουν αποτελέσει αντικείμενο ιδιωτικών και δημόσιων συζητήσεων – με αιχμή την ιστορική εξέλιξη της σημασίας τους και τη σημερινή τους χρήση.
  • Ιδιαίτερα θα ήθελα να τονίσω τη «διαδραστικότητα» της  παρουσίασης, με τη μορφή σχολίων και ερωταποκρίσεων, που παραπέμπουν σε υποθετικούς ή πραγματικούς διαλόγους με αναγνώστες, που μπορεί να είναι από απλοί χρήστες της γλώσσας έως ειδικοί γλωσσολόγοι και λεξικογράφοι. Οι πηγές πληροφόρησης και η επιχειρηματολογική στήριξη παρέχονται με πλήρη διαφάνεια, και έτσι μπορεί ο αναγνώστης να κρίνει, να πάρει θέση, να αμφισβητήσει, να προτείνει διορθώσεις, να υποβάλει ενστάσεις.
  • Κεντρικό ζήτημα του βιβλίου είναι η επιδίωξη ισορροπίας μεταξύ περιγραφής του γλωσσικού συστήματος και περιγραφής των γλωσσικών χρήσεων. Σε κάποια σημεία φαίνεται να υπερτονίζεται η διάσταση μεταξύ λεξικογραφικής περιγραφής και γλωσσικής χρήσης, όπως στις σ. 74-76, όπου παρατίθεται ειρωνικό σχόλιο για λεξικογραφική απαγόρευση του πληθυντικού «χάη», που εμφανίζεται σε ποιητικά κείμενα. Η υποσημείωση της σ. 76 για αποκλίνουσα λογοτεχνική χρήση κινείται στη σωστή, νομίζω,  κατεύθυνση.
  • Η ιδεολογική άποψη συνοψίζεται εύστοχα στον Πρόλογο (σ. 12) όπου τα αντιδάνεια χαρακτηρίζονται «γοητευτικό γλωσσικό αλισβερίσι» που «μπορεί κανείς να το επιλέξει να το δει σαν μια εξιστόρηση του πανανθρώπινου πολιτισμού ή μπορεί να συμπεριφερθεί σαν εξηνταβελόνης δανειστής που έρχεται να ζητήσει από τους κουτόφραγκους τα χρωστούμενα». Θεωρώ σπουδαία τη συμβολή παρόμοιων μελετών για την κατάρριψη των εθνικιστικών μύθων.
  • Ως προς τη γλωσσική μορφή, παρατηρώ κάποιες αποκλίσεις από ρυθμίσεις της Γραμματικής Τριανταφυλλίδη (π.χ. χρήση ενωτικού στις φράσεις δύο-τρεις, σιγά-σιγά, ορθογραφία λέξεων όπως αντρίκιο αντί για αντρίκειο), ιδιόμορφη χρήση του τελικού -ν, π.χ. το χρυσόν αιώνα, αδιαφανείς κανόνες για τη γραφή με μία ή δύο λέξεις (υπόψη αλλά κατ’ εξοχήν), για τη χρήση του κεφαλαίου (Έλληνες αλλά τουρκαλάδες) και για τη χρήση του κόμματος (αλλού χωρισμός Υ από Ρ, π.χ. αυτά που γράφω πιο κάτω, να έχουν επηρεαστεί…, σ. 28, αλλού όχι, αλλού κόμμα μετά το αλλά, π.χ. αλλά, ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά, σ. 43, αλλού όχι, αλλού διάκριση αναφορικής προσδιοριστικής [χωρίς κόμμα] από μη προσδιοριστική [με κόμμα], αλλού όχι). Ως προς υφολογικά θέματα, παρατηρείται συχνά μείξη ανεπίσημων και επίσημων μορφολογικών τύπων, ακόμα και στην ίδια σελίδα, π.χ. σ. 20: «μπήκε» και «είχε εισαχθεί».

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: