Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Η βουλεύτρια στο Τουίτερ

Posted by sarant στο 8 Αύγουστος, 2019

Το ιστολόγιο, θα το έχετε καταλάβει, ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για τους έμφυλους τύπους των επαγγελματικών θηλυκών, ένα θέμα που με απασχολούσε μάλιστα πριν ακόμα αρχίσω να γράφω εδώ (στο βιβλίο μου Γλώσσα μετ’ εμποδίων, του 2007, υπάρχει σχετικό κεφάλαιο).

Σε σχέση ειδικότερα με τον θηλυκό τύπο του ουσιαστικού «ο βουλευτής», έχω επανειλημμένα γράψει ότι θεωρώ προβληματικό τον επίκοινο τύπο «η βουλευτής» και αντ’ αυτού προτεινω είτε τον τύπο «η βουλευτίνα» είτε τον τύπο «η βουλεύτρια». Ο πρώτος είναι καταλληλότερος για πιο ανεπίσημες χρήσεις, ο δεύτερος για επισημότερο ύφος.

Ο τύπος «η βουλεύτρια» ενοχλεί έντονα ορισμένους. Στο θέμα αυτό είχα αφιερώσει πέρυσι το άρθρο «Οι βουλεύτριες που ενοχλούν«. Εκεί θα βρείτε όλα τα επιχειρήματα υπέρ και κατά της χρήσης αυτού του τύπου, όπως και του τύπου «η βουλευτίνα». Δεν θα τα επαναλάβω εδώ.

Θα λέγαμε ότι, από λεξιλογική άποψη, η δεκαετία που διανύουμε είναι… η δεκαετία της βουλεύτριας. Τι εννοώ; Ότι μέσα στη δεκαετία μας γνωρίζει ορμητική ανάπτυξη η χρήση του όρου. Επειδή κάνω αναζητήσεις στον Ιστό συνεχώς, μπορώ να σας διαβεβαιώσω (αν και δεν μπορώ να το αποδείξω, βέβαια) ότι το 2009 οι ανευρέσεις (γκουγκλιές) του  «βουλεύτριας» μετριούνταν στα δάχτυλα, ενώ σήμερα είναι χιλιάδες.

Μια έμμεση απόδειξη για τούτο είναι και το ότι στην εργασία της Άννας Ιορδανίδου και της Ελένης Μαντζάρη για τα θηλυκά επαγγελματικά ουσιαστικά, του 2005, η βουλεύτρια απουσιάζει ενώ παρατίθενται άλλοι ελάχιστα διαδεδομένοι έμφυλοι τύποι όπως δικάστρια ή ειρηνοδίκισσα. Αντίθετα, στη νεότερη εργασία της Ντενίζ Σαρρή-Χασάν (2018) για το ίδιο θέμα, η βουλεύτρια αναφέρεται κανονικά.

Λεξικογραφικά, ο τύπος «βουλεύτρια» είναι παραγνωρισμένος. Κι αν είναι εύλογη η απουσία του από το ΛΚΝ, το εντελώς πρόσφατο ΜΗΛΝΕΓ, που βέβαια βρίσκεται σε έκδοση beta ακόμα, θα έπρεπε να αναφέρει τον τύπο. Προς το παρόν, μόνο το Βικιλεξικό τον αναφέρει, όπως βέβαια, όλο και περισσότερο, τα σώματα κειμένων.

Και λέγοντας «σώματα κειμένων» έρχομαι στο σημερινό άρθρο. Πριν από μερικές μέρες, έκανα ένα ενδιαφέρον πείραμα στο Τουίτερ. Έκανα αναζήτηση με τον όρο «βουλεύτρια», από τη μέρα εκείνη και πήγα προς τα πίσω ως τις εκλογές του Μαΐου. Κατέγραψα όλες τις αντιδράσεις που συναντούσα στη χρήση του όρου, καθώς και τα δευτερογενή σχόλια, όχι όμως και τις απλές, ουδέτερες χρήσεις, του τύπου «η υποψήφια βουλεύτρια τάδε θα μιλήσει στην εκδήλωση τάδε». Καθώς βρισκόμασταν σε προεκλογική περίοδο, αρκετές υποψήφιες χρησιμοποίησαν τον όρο «βουλεύτρια».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Επαγγελματικά θηλυκά, Θηλυκό γένος | Με ετικέτα: , , | 162 Σχόλια »

Οι The Three Mooges και η φίμωση στον καιρό του Διαδικτύου

Posted by sarant στο 7 Αύγουστος, 2019

Όσοι έχουν έντονη παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ξέρουν ότι πότε-πότε κάποιοι λογαριασμοί χρηστών χάνονται, γίνονται απροσπέλαστοι, απενεργοποιούνται -όχι από πρωτοβουλία του ιδιοκτήτη τους αλλά ως τιμωρία επειδή ο ιδιοκτήτης του λογαριασμού «παραβίασε τους όρους της κοινότητας».

Αυτό στην αργκό του Φέισμπουκ λέγεται «του έριξαν το προφίλ», ή πιο απλά «έριξαν τον τάδε» (ή την τάδε). Ποιοι τον έριξαν; Τον έριξαν κάποιοι που κατήγγειλαν, οργανωμένα, ότι μια του δημοσίευση «παραβίαζε τους όρους» επειδή περιείχε γυμνό ή επειδή χρησιμοποιούσε εκφράσεις μίσους ή παραβίαζε κάποιον άλλον από τους κανόνες. Το Φέισμπουκ δέχεται καταγγελίες για τέτοιες «ανάρμοστες» δημοσιεύσεις, τις εξετάζει και στην αρχή επιβαλλει μια ποινή προσωρινού αποκλεισμού, ο οποίος σε περίπτωση υποτροπής μπορεί να γίνει μόνιμος.

Αυτή είναι η γενική περιγραφή αλλά τα πράγματα στην πράξη δεν είναι τόσο αθώα. Φαίνεται ότι παίζει κάποιο ρόλο όχι τόσο ή όχι μονο η βασιμότητα της καταγγελίας αλλά και ο αριθμός των καταγγελιών κι έτσι μια οργανωμένη ομάδα μπορεί, αν βάλει στο στόχαστρο κάποιον λογαριασμό, να τον «ρίξει» και μόνο με το πλήθος των καταγγελιών. Φαίνεται επίσης πως όταν κάποιος τιμωρηθεί προσωρινά, τότε αρκεί να βρεθούν μια ή δυο ακόμα παλιές ανάρμοστες δημοσιεύσεις του για να θεωρηθεί υπότροπος.

Έχω έναν φίλο, πολύ αξιόλογο στον επιστημονικό του τομέα, που έχει γίνει στόχος κάποιων ομάδων (είναι γκέι, ειναι και αντιεθνικιστής, και εκφράζει ανοιχτά τις προτιμήσεις του) κι έτσι κάθε τόσο του ρίχνουν το προφίλ. Στις περιπτώσεις αυτές, έχεις έτοιμο ένα δεύτερο εφεδρικό προφίλ που το χρησιμοποιείς όσο είναι τιμωρημένο το πρώτο. Αλλά η λύση αυτή δεν ειναι τόσο πρακτική διότι στο εφεδρικό προφίλ δεν έχεις όλους τους φίλους σου.

Ακόμα πιο σοβαρά είναι τα πράγματα όταν παύει η δημοσίευση «σελίδων» του Φέισμπουκ. Σε αντίθεση με τα ατομικά προφίλ, οι σελίδες δεν έχουν όριο «φίλων» και συνήθως διευθυνονται όχι από ένα αλλά από περισσότερα άτομα. Ακριβώς επειδή μια σελίδα μπορεί να έχει δεκάδες χιλιάδες φίλους και εκατοντάδες δημοσιεύσεις, η απενεργοποίησή της είναι πιο σημαντικό γεγονός.

Σήμερα θα παρουσιάσω το ιστορικό της αναστολής δημοσίευσης μιας τέτοιας σελίδας του Φέισμπουκ, της σελίδας The Three Mooges, η οποία είχε πολύχρονη παρουσία και χιλιάδες αναγνώστες. Περιστασιακά την παρακολουθούσα: είχε σατιρικό περιεχόμενο αλλά και έντονη δράση σε πρωτοβουλίες αλληλεγγύης σε μετανάστες και πρόσφυγες. Επειδή όμως δεν έχω πλήρη εποπτεία του περιεχομένου που είχε, δεν αποκλείω να δημοσίευε και πράγματα κατακριτέα -αλλά ακόμα κι αυτό το υποθετικό θα δικαιολογούσε τάχα τη φίμωση;

Πριν όμως παρουσιάσω την ανάρτηση του ιδρυτή της σελίδας The Three Mooges, θέλω να αναφερθώ επιτροχάδην σε ένα όχι εντελώς άσχετο θέμα -άλλωστε, για τον λόγο αυτό με προσέγγισαν φίλοι της σελίδας Three Mooges, απορώντας μήπως τα Ελληνικά Χόαξες μπορούσαν να έχουν κάποια ανάμιξη στην τιμωρία της σελίδας τους.

Πράγματι, πριν από 2-3 εβδομάδες δημοσίευσα στο Φέισμπουκ μια δήλωση με την οποία γνωστοποίησα την αποχώρησή μου από την ομάδα επιστημονικών συμβούλων των Ellinika Hoaxes (ΕΗ), επειδή θεώρησα ότι ορισμένες δημόσιες τοποθετήσεις του αρχισυντάκτη των ΕΗ ήταν έντονα κομματικές και έτσι στερούσαν την έξωθεν καλή μαρτυρία -σαν να βλέπεις τον επικεφαλής του οργάνου αξιολόγησης διαιτητών ποδοσφαίρου να πετάει μπουκάλια από την κερκίδα των φανατικών.

Περισσότερα για την ιστορία αυτή μπορείτε να διαβάσετε σε μια συνέντευξη που έδωσα, στην οποία, πέρα από την προσωπική μου ανάμιξη, θέτω και το γενικότερο ζήτημα της αδιαφάνειας με την οποία λειτουργούν οι οργανισμοί εξακρίβωσης στοιχείων. Δεν θέλησα να αφιερώσω άρθρο του ιστολογίου στο ζήτημα, διότι δεν μου αρέσει να ανακατεύω το ιστολόγιο με τις μη συγγραφικές προσωπικές μου ασχολίες.

Ωστόσο, όπως είπα, η συνεργασία μου με τα ΕΗ ήταν ο λόγος για τον οποίο με προσεγγισαν κάποιοι φίλοι των Three Mooges. Πράγματι, τα ΕΗ συνεργάζονται με το Φέισμπουκ ως οργανισμός εξακρίβωσης στοιχείων (fact-checking) και στο πλαίσιο αυτό, αν έχω καταλάβει καλά, επιβάλλουν «ποινές» σε ιστοτόπους που εντοπίζονται να διαδίδουν φέικ. Δεν ξέρω αν έχουν τη δυνατότητα να προτείνουν και τη διακοπή της δημοσίευσης μιας σελίδας στο ΦΒ.

Ωστόσο, επειδή οι Three Mooges ηταν σατιρική σελίδα και όχι ενημερωτική, δεν νομίζω ότι έχουν τα ΕΗ ανάμιξη στη συγκεκριμένη υπόθεση. Η αδιαφάνεια της λειτουργίας τους παραμένει και είναι σοβαρό πρόβλημα δημοκρατίας, αλλά στην περίπτωση των Mooges η αίσθησή μου είναι ότι έπεσαν θύμα οργανωμένης στοχοποίησης από ομάδες με μαζικά ριπόρτ, πράγμα που θέτει επί τάπητος τον τρόπο με τον οποίο επιβάλλονται αυτές οι ποινές στο Φέισμπουκ.

threemoogesΚλείνω παραθέτοντας την επιστολή του Skouliki Tom, του διαχειριστή των Three Mooges:

Καλημέρα σε όλους.

Σας γράφει To Skouliki Tom, ο δημιουργός και μοναδικός διαχειριστής της σελίδας The Three Mooges εδώ και 7 χρόνια. Αυτό που ακολουθεί είναι ένας απολογισμός, το στερνό αντίο των επτά αυτών ετών.

Ξεκινήσαμε τις Μούτζες 3 παιδιά την Πρωτοχρονιά του 2013, εγώ παρέα με την Will I Am και τον One Eyed Bert, σύντομα όμως προσωπικές υποχρεώσεις δεν τους επέτρεψαν να ασχοληθούν με τη σελίδα και το μπλογκ, οπότε η διαχείριση έμεινε αποκλειστικά σε εμένα.

Αυτή ήταν λοιπόν η συντακτική oμάδα των The Three Mooges, που τα έπαιρνε από παντού και ήταν στο payroll όλων των κομμάτων και των επιχειρηματιών. Ένας άνθρωπος.

Αυτά τα 7 χρόνια μετράω συνολικά 540 μέρες ban στο προσωπικό μου προφίλ από τις χιλιάδες αναφορές που είχε δεχτεί η σελίδα, κυρίως από φασίστες αλλά όχι μόνο. Έχω δεχτεί μηνύσεις, απειλές και ύβρεις κάθε είδους, έχω διαβάσει για το πρόσωπό μου – τρόπος του λέγειν – οτιδήποτε μπορείτε να φανταστείτε από χρυσαυγίτες, νεοδημοκράτες, συριζαίους, κκέδες, βάζελους, γαύρους, αεκτζήδες, βίγκαν, φεμινιστές, χριστιανόπληκτους, άθεους, αναρχικούς, ό,τι κυκλοφορεί και δεν κυκλοφορεί εκεί έξω.

Ήμουν πάντα της λογικής η σελίδα να μην ρίχνει bans, να μην κλειστεί σε μια φούσκα όπου θα τα λέμε όσοι συμφωνούμε μεταξύ μας, εκτός αν τα σχόλια ήταν ρατσιστικά ή χυδαία.

Αυτά τα 7 χρόνια, κάναμε δεκάδες ραδιοφωνικές εκπομπές – το The Three Mooges Radio Show – παρέα με την One Eyed Bert, τον Jorge, τον NuKuSu και τη Lydia Bgr μέχρι το 2016, διατηρήσαμε ένα μπλογκ με χιλιάδες κείμενα το οποίο σταμάτησα να ανανεώνω το 2017 στο ζενίθ της επισκεψιμότητάς του κι έτσι έμεινε μόνο η σελίδα την οποία και διαχειριζόμουν μέχρι πρόσφατα με μικρή βοήθεια από τον NuKuSu.

Ξεκίνησα τη σελίδα στα 26 και σήμερα είμαι στα 33 μου. Μεγάλωσα μαζί της και μεγάλωσε μαζί μου. Ό,τι έχω κάνει αυτά τα 7 χρόνια συνδέεται με τις Three Mooges. Ήμουν περισσότερο To Skouliki Tom και λιγότερο ο εαυτός μου.

Προσπάθησα πάντα να τα βάζω με την εξουσία, όποια κι αν ήταν αυτή, να είμαι κοντά στους αδύναμους, να βοηθάω άλλες σελίδες και να αναδεικνύω ευαίσθητα ζητήματα και θέματα που θάβονταν από τα κυρίαρχα μέσα, να γκρινιάζω επί παντός επιστητού, να στηλιτεύω τα κακώς κέιμενα, χωρίς να στοχοποιώ κανέναν απλό χρήστη, χωρίς να κάνω τη σελίδα pop, χωρίς να της αλλάξω χαρακτήρα και να την κάνω εμπορική και χωρίς να βγάλω ποτέ ούτε μισό ευρώ.

Κλείσαμε με περισσότερους από 121.000 followers και μηνιαία απήχηση που ξεπερνούσε τα 2 εκατομμύρια ανθρώπους.

Αρνήθηκα να μπω σε κόμματα και να γράψω σε έντυπα που μου προτάθηκαν, πράγμα που δεν μετανιώνω ούτε στιγμή και νιώθω δικαιωμένος κρίνοντας από την εξέλιξη και των κομμάτων και των εντύπων αυτών.

Δεν ήξερα κανέναν και δεν με ήξερε κανένας όταν ξεκίνησα. Φρόντισα να μην με ξέρει ούτε τώρα. Στην πορεία γνώρισα πάρα πολύ κόσμο, είτε που διατηρούσε σελίδες, είτε φεησμπουκοπερσόνες, μπλόγκερς, όλο αυτό το συνάφι που δραστηριοποιείται εδώ μέσα. Τους γνώρισα όλους. Θα κρατήσω τους λίγους αξιόλογους από αυτούς και θα πετάξω τη συντριπτική πλειοψηφία που είναι εντελώς για τα σκουπίδια, κάτι ξεπουλημένα τομάρια που μόνο όταν εξαφανιστούν τα προφίλ τους θα καταλάβουν πόσο πουθενάδες και ανύπαρκτοι είναι.

Αν λυπάμαι που έκλεισαν οι Μούτζες; Καθόλου. Όταν οικειοθελώς είσαι «υπάλληλος», αμισθί μάλιστα μιας πολυεθνικής που βγάζει εκατομμύρια από τη δωρεάν παρουσία σου στην πλατφόρμα της, δεν μπορείς να έχεις απαιτήσεις. Ξέρεις ότι παίζεις στο παιχνίδι της από το οποίο σε πετάει όποτε γουστάρει, όπως κι έγινε.

Στην εποχή του άκρατου θετικισμού, ήταν φυσικό όλη αυτή η υστερία της πολιτικής κορεκτίλας, για την οποία έχουν μερίδιο ευθύνης και οι χρήστες – και για την οποία φωνάζαμε εμείς και άλλοι εδώ και χρόνια -, να γυρίσει μπούμερανγκ, σε σημείο που είναι πια αδύνατο να γράψεις το οτιδήποτε ξεφεύγει από τα αποστειρωμένα guidelines της πλατφόρμας, τα οποία εννοείται ότι εξυπηρετούν τα δικά της επιχειρηματικά συμφέροντα και γίνονται συνεχώς αυστηρότερα και πιο συντηρητικά.

Σε ένα περιβάλλον λοιπόν, όπου θα επιτρέπονται μόνο τα σκυλάκια, τα γατάκια, οι χαζοχαρούμενες ειδήσεις και το merchandise, χώρος για σελίδες όπως η δική μας δεν υπήρχε.

Όλες οι αναφορές που δεχτήκαμε ήταν παραπλανητικές, εκμεταλλευόμενες τον αστείο αλγόριθμο του facebook που κρίνει λέξεις και εικόνες out of context. Ό,τι ανέβαζα γινόταν αναφορά για αυτό ακριβώς που στηλίτευε. Μέχρι που οι αναρτήσεις που έπεσαν ήταν δεκάδες πια και το οριστικό ban αναπόφευκτο. 60.000 αναρτήσεις είναι σαν μην έγιναν ποτέ. 7 χρόνια εξαφανίστηκαν μέσα σε μια στιγμή.

Αυτό που δεν χάθηκε όμως είναι αυτό ακριβώς που προσπαθούσε να θυμίζει η σελίδα. Ο λόγος για τον οποίο υπήρχε. Για να θυμίζει καθημερινά ότι αυτό που ζούμε δεν είναι η κανονικότητα και ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός.

Αν πέτυχε κάτι πραγματικά ουσιαστικό η σελίδα; Πιστεύω πως ναι, πέρα από τον χαρακτήρα της αντιπληροφόρησης που είχε.

Πρώτον, κατάφερε σε συνεργασία με το Omnia TV (facebook.com/omniawebtv/) να διοργανώσει σειρά προβολών και ανοιχτών δημόσιων ενημερωτικών συζητήσεων σχετικά με τη Δίκη της Χρυσής Αυγής, σε μια εποχή που δεν ασχολιόταν με τη Δίκη κανείς και για αυτό ευχαριστώ προσωπικά τα παιδιά του Omnia και τους δικηγόρους της Πολιτικής Αγωγής για την εμπιστοσύνη που μου έδειξαν.

Δεύτερον, μέσα από τη σελίδα δημιουργήθηκε η Mano Aperta, η μεγαλύτερη κοινωνική κουζίνα στην Ελλάδα, μια απίστευτη ομάδα ανθρώπων, που λειτουργεί αθόρυβα εδώ και 3,5 χρόνια έχοντας προσφέρει περισσότερες από 250.000 μερίδες δωρεάν φαγητού σε όλα τα Εξάρχεια, στον Πειραιά, στη Βαρβάκειο, στη Μάνδρα, στο Μάτι και όπου αλλού έχει χρειαστεί.

Χωρίς τις Μούτζες που ήταν το βασικό παράθυρό της στον ψηφιακό κόσμο, θα χρειαστεί τη βοήθειά σας για να συνεχίσει το έργο της και παρακαλώ να τη στηρίξετε.

Για το τέλος, θα ήθελα να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλες τις σελίδες, σε όλους τους ανθρώπους από τους οποίους δανείστηκα περιεχόμενο για τη σελίδα – προσπαθούσα πάντα να τους κάνω mention – και ιδιαίτερα στο Luben για τη συνεχή στήριξη στην κουζίνα μας.

Παράλληλα, ένα εξίσου μεγάλο συγγνώμη για τα λάθη και τις αστοχίες μου σε περιεχόμενο σαν διαχειριστής των Three Mooges. Ξέρω ότι μέσα σε 7 χρόνια ήταν πολλά, ελπίζω λιγότερα από τα σωστά και τα εύστοχα

Έγραψα τα παραπάνω κάπως σκόρπια και αυθόρμητα, όπως μου έρχονταν στο μυαλό. Δεν θέλω να κουράσω άλλο, οπότε κάπου εδώ σας αφήνω.

Αγαπημένε μοναδικέ αναγνώστη, ο αληθινός αγώνας δίνεται στον πραγματικό κόσμο και εκεί είναι το μεγάλο στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί, όχι εδώ μέσα.

Καλή αντάμωση στους δρόμους, λοιπόν.

Με αγάπη,

To Skouliki Tom

(Ανήθικο δίδαγμα: Στις πρόσφατες εκλογές δεν πήγα να ψηφίσω. Δεν θα πάω ούτε στις επόμενες, ούτε στις εκλογές μετά από αυτές, ούτε ποτέ ξανά μέχρι να αλλάξει κάτι ριζικά, μέχρι να σταματήσουμε να παίζουμε με τους δικούς τους κανόνες σε ένα παιχνίδι εκ προοιμίου χαμένο, όπου ο δημόσιος διάλογος είναι ανύπαρκτος, οι πράξεις δεν έχουν καμία σημασία, οι έννοιες διαστρεβλώνονται, η φωνή των πολλών φιμώνεται και τα μόνα που επικρατούν είναι η λογική της αισθητικής και των fake news. Μέχρι την τελική νίκη!)

Posted in Διαδίκτυο, Ελευθερία του λόγου, Μεταμπλόγκειν, Φέικ νιουζ | Με ετικέτα: , , | 139 Σχόλια »

Χαράλαμπος Κανόνης (Δημ. Σαραντάκος) 9 – Στην Ελεύθερη Λέσβο

Posted by sarant στο 6 Αύγουστος, 2019

Εδώ και λίγο καιρό άρχισα να δημοσιεύω, σε συνέχειες, το βιβλίο του πατέρα μου «Χαράλαμπος Κανόνης. Η ζωή και ο θάνατος ενός Ανθρώπου», το πρώτο μη επιστημονικό βιβλίο του.

Ο Κανόνης ήταν Μυτιληνιός, γεωπόνος, υπάλληλος της ΑΤΕ, συνάδελφος και επιστήθιος φίλος του παππού μου, στέλεχος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Βρήκε μαρτυρικό θάνατο τον Μάρτιο του 1948 στη Χίο, στον εμφύλιο.

Κανονικά οι δημοσιεύσεις γίνονται κάθε δεύτερη Τρίτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Στη σημερινή ένατη συνέχεια βρισκόμαστε στο τρίτο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους του βιβλίου, στην Κατοχή, με τον Κανόνη να περνάει στο απελευθερωμένο κομμάτι του νησιού.

Στο κείμενο παρεμβάλλεται ένα αφηγημα του συγγραφέα Προκόπη Πανταζή που περιγράφει το μοίρασμα ενός τσιφλικιού στους ακτήμονες. Στο αφήγημα αυτό υπάρχουν λέξεις ιδιωματικές, που δεν προλαβαίνω να τις αναζητήσω, ενώ έχω και μερικές πραγματολογικές απορίες π.χ. για τα ‘αντιαεροπορικά’ που χρησιμοποιούνταν στο πότισμα. Κάθε βοήθεια καλοδεχούμενη.

Τον Ιούνιο του 1944, ο Κανόνης ένοιωσε τα πρώτα συμπτώματα της φυματίωσης. Μια ακτινογραφία επιβεβαίωσε τους φόβους του. Ζήτησε από την Τράπεζα δίμηνη αναρρωτική άδεια και από την Οργάνωση να τον στείλει στο βουνό. Τουλάχιστον εκεί θάταν πιο καλά, παρά κλεισμένος μέσα στην πόλη και κυκλοφορώντας κρυφά. Να βγει στο βουνό ζήτησε κι ο Σαραντάκος, που πήρε από την Τράπεζα τις κανονικές άδειες των τριών τελευταίων χρόνων που δεν τις είχε χρησιμοποιήσει. Έτσι μια νύχτα στις αρχές Ιουλίου οι δυο φίλοι έφυγαν κρυφά από τη Μυτιλήνη και πήγαν στην Αγιά Παρασκευή, κωμόπολη στο κέντρο του νησιού, όπου είχε εγκατασταθεί το αρχηγείο του ΕLΑΣ.

Ο Κανόνης στα δυο χρόνια που πέρασαν από τότε που εντάχθηκε στην Αντίσταση είχε εξελιχθεί σε στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος. Έτσι φτάνοντας στην Αγία Παρασκευή ανέλαβε την καθοδήγηση των κομματικών οργανώσεων που είχαν στηθεί σ’ ολόκληρη την επαρχία Μηθύμνης, δηλαδή στο δυτικό τμήμα του νησιού. Ο Κανόνης ανάλαβε το πόστο αυτό σε μια πολύ κρίσιμη στιγμή. Λίγες βδομάδες πιο μπροστά οι αγρότες του πλούσιου κάμπου της Καλλονής συγκρότησαν διαδήλωση στην πλατεία της κωμόπολης, διαμαρτυρόμενοι για την απόπειρα να γίνει από τις κατοχικές αρχές αναγκαστική συγκέντρωση της σοδιάς. Η χωροφυλακή, που είχε ενισχυθεί την προηγούμενη με απόσπασμα, που έφτασε εκεί από τη Μυτιλήνη, με επικεφαλής το μοίραρχο Γεωργόπουλο, πυροβόλησε τον κόσμο στο ψαχνό, σκότωσε έναν και τραυμάτισε αρκετούς διαδηλωτές. Ο μητροπολίτης Διονύσιος διαμαρτυρήθηκε γι ’ αυτό το έγκλημα στο σταθμάρχη Καλλονής και την άλλη μέρα το απόσπασμα της Χωροφυλακής γύρισε στη Μυτιλήνη.

Λίγες μέρες αργότερα με απόφαση της Οργάνωσης του ΕΑΜ αφοπλίστηκαν από τον ΕΑΑΣ οι χωροφύλακες σ’ όλα τα χωριά του νησιού, εκτός από το Μόλυβο, το Πλωμάρι και το Σίγρι, όπου υπήρχαν γερμανικά φυλάκια. Την τήρηση της τάξης σ’ ολόκληρη την ύπαιθρο ανέλαβε η Εθνική Πολιτοφυλακή. Άλλοι χωροφύλακες μείναν στα χωριά όπου υπηρετούσαν, ιδιωτεύοντας, άλλοι, που είχαν προηγούμενα με τον πληθυσμό, πήγανε στη Μυτιλήνη και μερικοί κατατάχτηκαν στον ΕΛΑΣ. Ο μοίραρχος Γεωργόπουλος πιάστηκε τον Ιούλιο, πέρασε από ανταρτοδικείο και εκτελέστηκε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιογραφίες, Δημήτρης Σαραντάκος, Εθνική αντίσταση, Κατοχή, Μυτιλήνη | Με ετικέτα: , , , , | 73 Σχόλια »

Φαρμακεία και αποθήκες

Posted by sarant στο 5 Αύγουστος, 2019

Στα ταξίδια που κάνω προς και από την Ελλάδα περνάω συχνά απ’ το αεροδρόμιο της Ζυρίχης. Εκεί υπάρχει κι ένα φαρμακείο, που έχει μια πινακίδα πολύγλωσση. Μια και έχουμε την πετριά με τις γλώσσες, την τελευταία φορά που πέρασα απ’τη Ζυρίχη φωτογράφισα την πινακίδα, έχοντας κατά νου να γράψω κάποτε ένα άρθρο για τις λέξεις που εμφανίζονται πάνω της.

Κατά σύμπτωση, πριν από δέκα μέρες ένας φίλος του ιστολογίου ρώτησε για την ιστορία της λέξης «φαρμακείο», επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει στα αρχαία ελληνικά -κι εγώ του απάντησα ότι θα γράψω κάτι, και να περιμένει καμιά βδομάδα. Χτες είδα ξανά εκείνη τη συζήτηση, θυμήθηκα λοιπόν τη χρωστούμενη υπόσχεση και σπεύδω τώρα να την εκπληρώσω.

Στην πραγματικότητα, το σημερινό άρθρο είναι εύκολο για μένα, διότι κατά ένα μεγάλο μέρος αποτελεί συρραφή υλικού από δύο παλιότερα άρθρα (και τα δύο του 2013). Αυτό είναι το καλό άμα έχεις ήδη ένα σώμα από παλιά άρθρα, μπορείς να αναδιευθετείς και να ξαναδουλεύεις το υλικό σου (να το ανακυκλώνεις, θα έλεγαν κάποιοι).

Να δούμε τις λέξεις της πινακίδας:

Apotheke (γερμανικά) – Pharmacie (γαλλικά)

Farmacia (ιταλικά) – Apoteca (ραιτορωμανικά, η 4η επίσημη γλώσσα της Ελβετίας)

Pharmacy (αγγλικά) – Farmacia (ισπανικά)

Farmácia (πορτογαλικά) – Apotheek (ολλανδικά)

Apotek (δανέζικα) – Apotek (νορβηγικά)

Apotek (σουηδικά) – Apteekki (φινλανδικά)

Gyógyszertár (ουγγρικά) – Lékárna (τσέχικα)

Apoteka (κροατικά) – Farmaci (αλβανικά)

Eczane (τουρκικά) – Аптека (ρωσικά)

φαρμακείο (ελληνικά) – …. (ταμίλ)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Γλωσσικά δάνεια, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Συγκριτικά γλωσσικά | Με ετικέτα: , , | 149 Σχόλια »

Ανήμποροι σαρκασμοί για την 4η Αυγούστου

Posted by sarant στο 4 Αύγουστος, 2019

Κυριακή σημερα, μέρα με λογοτεχνική ύλη. Μια και σήμερα είναι η επέτειος της ανακηρυξης της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά το 1936, διάλεξα να βάλω σχετικό λογοτεχνικό υλικό -συγκεκριμένα, μια ομάδα σατιρικών ποιημάτων που τα έγραψε το 1938, λίγο πριν πεθάνει, ο καλός ποιητής Μάρκος Τσιριμώκος (1872-1939, γνωστός και με το ψευδώνυμο Στέφανος Ραμάς) χωρίς βέβαια να τα κυκλοφορήσει -έμεναν να διαβάζονται σε κύκλους φίλων και δημοσιεύτηκαν μετά την κατοχή, στο περιοδικό «Ελεύθερα Γράμματα» (τεύχος 7, 23.6.1945).

Αδελφός του πολιτικού Γιάννου Τσιριμώκου, που το όνομά του έχει συνδεθεί με τη γλωσσική και εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1917, ο Μ. Τσιριμώκος, αξιωματικός του ναυτικού, ήταν μαχόμενος δημοτικιστής από τα πρώτα χρόνια, με τη μερίδα των εθνικιστών και όχι των σοσιαλιστών. Τα χρόνια της κυριαρχίας των βενιζελικών ανέλαβε και νομάρχης. Από τα ποιήματά του υπάρχει τουλάχιστον ένα που το ξέρουν πολλοί χωρίς να ξέρουν πως είναι δικό του: Τ’όμορφο νησί, που το μελοποίησε ο Βασίλης Τενίδης και το τραγούδησε ο Γιώργος Ζωγράφος. Έψαξα λίγο να βρω φωτογραφία του, αλλά δεν βρήκα.

Πολλοί έχουν ασχοληθεί, και θ’ άξιζε κάποτε να αναφερθούμε στο ιστολόγιο, με την ανοχή που έδειξαν πολλοί λογοτέχνες στο καθεστώς της 4ης Αυγούστου, με την έννοια ότι συνεργάστηκαν με έντυπα του καθεστώτος ή συμμετείχαν σε επίσημες εκδηλώσεις. Φυσικά, υπήρχε καταστολή και, ειδικά στον χώρο της τέχνης, λογοκρισία, που θύματά της ήταν κυρίως οι κομμουνιστές (ο Βάρναλης, ας πούμε, δεν δημοσίευσε τίποτα με το όνομά του) ή οι περιθωριακοί όπως ο Λαπαθιώτης. Αλλά οι πολλοί άνθρωποι του πνεύματος έδειξαν ευμενή ουδετερότητα, κι αυτό είναι που έκανε τον Τσιριμώκο να γράψει τους σαρκασμούς του, με ψυχικό σπαραγμό όπως λέει.

Δυστυχώς, ο ποιητής δίνει μία μόνο υποσημείωση για πρόσωπα και πράγματα της εποχής, οπότε κάποια σημεία είναι δύσκολο να τα κατανοήσουμε ολότελα, αν και είναι εύκολο να υποθέσουμε τι αφορούν. Βάζω κι εγώ κάποια σχόλια. Μονοτονίζω αλλά κρατάω την ιδιότυπη ορθογραφία του Τσιριμώκου, που αποφεύγει τα διπλά σύμφωνα.

Υστερογραφικά σημειώνω πως, παρόλο που η σημερινή μέρα είναι αποφράδα για τη χώρα, αφού είναι η επέτειος μιας δικτατορίας, για μένα προσωπικά είναι σημαντική, αφού μια τέτοια μέρα γνωρίστηκαν οι γονείς μου.

 ΣΑΡΚΑΣΜΟΙ

 Σημείωμα του ποιητή   Οι στίχοι αυτοί γράφτηκαν από την ανάγκη να ξεθυμαίνω πού και πού. Γιατί τους έγραφα παρακολουθώντας με ψυχικό σπαραγμό από το Νοέμβρη του 1938 την πολιτική και κοινωνική κατάντια της Ελλάδας. Τέλος τους αντέγραψα προσεχτικά στο τετράδιο τούτο με την ελπίδα πως κάποτε θα δημοσιευθούν είτε από μένα τον ίδιο, είτε – αν εγώ δεν υπάρχω πια – από κάποιον φίλο μου. Όπου είναι απαραίτητες ιστορικές πληροφορίες, για να δημιουργηθεί η κατάλληλη ατμόσφαιρα για την κατανόηση του στιχουργήματος, τις δίνω σε υποσημείωμα.

  

                   ΛΕΥΘΕΡΙΑ

Ήμουνα με τον εαυτό μου αντάμα,
κι απ’ το παράθυρό μου τ’ ανοιχτό,
στα χίλια κ’ ενιακόσια τριάντα οχτώ,
είδα μεγάλο στην Αθήνα θάμα.

Με πράσινα πουκάμισα ντυμένοι
και παντελόνια κίτρινο χακί,
σαν παλικάρια πούφαγαν φακή,
στεκόντουσαν ορθοί και κορδωμένοι

νιοι και κοπέλες κάμποσες χιλιάδες,
κοιτάζοντας με βλέματ’ απαθή,
τη Λευθεριά, με ξύλινο σπαθί,
δεξά-ζερβά να κάνει τεμενάδες.

 

                 ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ

Εμπρός! για νέα εξόρμηση παιδιά,
πάμε στα πράσιν’ άλογα καβάλα,
πράσινα να φυτέψουμε κλαδιά
και δέντρα πράσινα μικρά-μεγάλα.

Το πράσινο! το πράσινο! παιδιά
του νέου μας Κράτους σύμβολο να γίνει.
Και πράσο-πράσο η πράσινη καρδιά
στον κόσμο θα χαρίσει τη γαλήνη.

Πρέπει ο καθείς ελιά ή κι απιδιά,
χαμόδεντρο ή και πεύκο να φυτέψει,
αλλ’ όχι και συκιά, γιατί παιδιά
το φύλο της στο νου φέρνει τη σκέψη

του ξεπεσμού και της ντροπής,
του πειρασμού θυμίζει τα τερτίπια,
κι άλλο πούναι αμαρτία να τα πεις
γιατί γεννούν στα στήθια καρδιοχτύπια…

Εμπρός! στη νέα εξόρμηση, παιδιά,
πάμε στα πράσιν’ άλογα καβάλα
τα πράσα-πράσα- πράσινα κλαδιά
θάναι απ’ τα έργα μου τα πιο μεγάλα.

Σχόλιο δικό μου: Στη ρητορική και στις εκδηλώσεις της ΕΟΝ κατείχαν εξέχουσα θέση οι εκστρατείες για το πράσινο και τα δάση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημοτικισμός, Επετειακά, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , , | 83 Σχόλια »

Τριταυγουστιανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 3 Αύγουστος, 2019

Αύριο είναι η επέτειος της δικτατορίας της 4ης Αυγούστου, ενός απεχθούς καθεστώτος όσο κι αν τελευταία μερικοί φιλελεύθεροι μαζί με τους χρυσαβγίτες πασχίζουν να αποκαταστήσουν τον δικτάτορα. Η ημερομηνία της 4ης Αυγούστου είναι από τις λίγες που έχουν δική τους λέξη στη γλώσσα μας, και την έχω χρησιμοποιήσει και σε τίτλο σαββατιάτικου άρθρου που έπεφτε τέτοια μέρα. Σήμερα κάνω επέκταση, κι έτσι πλουτίζω και την τρισχιλιετή μας με μία ακόμα λέξη, ώστε το 2021 που θα συμπληρώνουμε τα 200 χρόνια από την εθνεγερσία να έχουμε φτάσει και τα 5 εκατομμύρια λέξεις (Ωχ, δίνω ιδέες).

* Στέλνει ένας φίλος ένα λινκ προς σελίδα με ορθοπεδικά προϊόντα, όπου διαβάζουμε: Κατασκευή από κράμμα σιλικόνης και πολυμερούς υλικού, υψηλής ποιότητας και αντοχής με αντιαλλεργική, αντιεφιδρωτική δράση. Διαθέτουν εξωτερική υφασμάτινη αντιολισθητική επένδυση.

Να μη σταθούμε στο ορθογραφικό λαθάκι. Το κράμμα γράφεται κράμα, αλλά το θέμα είναι πως, με βάση το λεξικό, το κράμα είναι ομογενές μίγμα μετάλλων (μετ’ άλλων μετάλλων, που έλεγε το λογοπαίγνιο) ή μετάλλου και άλλης ουσίας. Όμως εδώ η σιλικόνη, που δεν είναι σιλικόνη, υποθέτω, αλλά πυρίτιο, δεν είναι μέταλλο -οπότε δεν έχουμε κράμα, έτσι δεν είναι;

* Το πέπλο της αμάθειας. Σε μια συνέντευξη που έδωσα για τα Ελληνικά Χόαξες (θα το συζητήσουμε κι αυτό εν καιρώ) ανέφερα την έκφραση «καλύπτεται από πέπλο αδιαφάνειας».

Βλέπει ο άλλος την έκφραση «πέπλο αδιαφάνειας», που δεν την ξέρει, και βγάζει το συμπέρασμα ότι είναι «μη ορθή συριζοέκφραση», όπως είχαν κάνει και με την απεύθυνση παλιά ή την πληθυντική αριστερά πιο πρόσφατα.

Στην πραγματικότητα είναι κλισέ πολύ διαδεδομένο και το έχουν χρησιμοποιήσει ομιλητές και συντάκτες όλων των παρατάξεων πχ Β. Βενιζέλος, Χ. Θεοχάρης, Φάνη Πάλλη.

Φαίνεται όμως πως μπορούμε να αντιπαρέλθουμε την άγνοιά μας βαφτίζοντας «μη ορθές» τις λέξεις και τις εκφράσεις.

* Παραπονιέται φίλος διότι στις ειδήσεις της ΕΡΤ η παρουσιάστρια είπε «Οι πληροφορίες των αυτόπτων μαρτυρών«.

Το δεύτερο είναι ολοφάνερο σαρδάμ, αλλά στο επίθετο έχω δει κι άλλους ν’ αμφιταλαντεύονται για τον τονισμό. Κανονικά είναι «των αυτοπτών μαρτύρων».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γκας Πορτοκάλος, Ετυμολογικά, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 195 Σχόλια »

Το Έθνος που έκλεισε

Posted by sarant στο 2 Αύγουστος, 2019

Το γράφω με κεφαλαίο, οπότε εννοώ την εφημερίδα, όχι τίποτα ευρύτερο. Θα μου πείτε ότι υπερβάλλω, και από μια άποψη ίσως έχετε δίκιο, διότι στους ψηφιακούς καιρούς μας οι εφημερίδες έχουν και ηλεπαρουσία, και εξάλλου η κυριακάτικη έκδοση θα συνεχίσει προς το παρόν, το γεγονός όμως είναι ότι από τις 30 Ιουλίου η καθημερινή έκδοση της εφημερίδας Έθνος σταμάτησε να εκδίδεται. Το τελευταίο πρωτοσέλιδο, της 30.7.2019, το βλέπετε εδώ ή στο 2ο σχόλιο.

Κι επειδή το Έθνος είναι μια από τις λιγοστές αιωνόβιες εφημερίδες που έχουμε, έστω και χωρίς αδιάλειπτη παρουσία, κι επειδή το ιστολόγιο είναι παλαιάς κοπής και έχει γαλουχηθεί με το διάβασμα εφημερίδων, αφιερώνουμε το σημερινό άρθρο, μνημόσυνο πες, στο Έθνος που έκλεισε.

(Αλήθεια, ποιες είναι οι άλλες αιωνόβιες εφημερίδες μας; Η Εστία, που άρχισε να εκδίδεται τον προηγούμενο αιώνα, και ο Ριζοσπάστης, ίσως όχι από το 1908 αλλά σίγουρα από το 1917, έστω και με μεγάλα διαστήματα παράνομης έκδοσης, ενώ η Καθημερινή θα μπει στο κλαμπ στις 15 Σεπτεμβρίου φέτος και το Βήμα το 2022. Αν ξεχνάω κάποιαν πείτε μου, αλλά δεν θα υπολογίσω την Ακρόπολη, η οποία υποτίθεται πως κυκλοφορεί, σκέλεθρο εφημερίδας).

Το Έθνος κυκλοφόρησε στις 26 Οκτωβρίου 1913, μέρα σημαδιακή, την επέτειο ενός έτους από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Στον ιστότοπο της Βιβλιοθήκης της Βουλής βρήκα, σκισμένο βέβαια, το πρωτοσέλιδο του πρώτου φύλλου, αλλά αν πιστέψω την «Ιστορία του ελληνικού τύπου» του Κώστα Μάγερ το πρώτο εκείνο πρωτοσέλιδο είχε τετράστηλο έγχρωμο κλισέ με τον βασιλιά Κωνσταντίνο έφιππο, το οποίο δεν φαίνεται να διασώθηκε στο σώμα της βιβλιοθήκης. Το Έθνος το εξέδιδε ο δημοσιογράφος Σπύρος Νικολόπουλος, από το 1938 που πέθανε ο αδελφός του Ιωάννης και στη συνέχεια οι ανιψιοί τους Κώστας Κυριαζής και Κώστας Νικολόπουλος.

Η εφημερίδα εξαρχής τάχθηκε με τον Ελευθέριο Βενιζέλο στον κεντρώο-φιλελεύθερο χώρο αν και όχι με τόση οξύτητα οσο άλλες βενιζελικές εφημερίδες -ωστόσο αναγκάστηκε να κλείσει για μερικούς μήνες, από τον Νοέμβριο του 1916 ως τον Μάρτιο του 1917 τον καιρό της μοναρχικής τρομοκρατίας των επιστράτων, όπως επίσης και για ενάμισι μήνα μετά το αποτυχημένο κίνημα του Μαρτίου 1935.

Την πρώτη περίοδο συνεργάστηκαν με το Έθνος διάφοροι γνωστοί δημοσιογράφοι (Μπάμπης Άννινος, Μ. Λιδωρίκης, Σπ. Μελάς, Τιμ. Σταθόπουλος, Τ. Μωραϊτίνης, Νικ. Λάσκαρης κτλ.). Ο Δημήτρης Ταγκόπουλος έγραφε χρονογράφημα («Ιερεμίας»), ο Γρηγ. Ξενόπουλος έδινε «αθηναϊκό μυθιστόρημα» σε συνέχειες ενώ ο Κων. Τρικογλίδης μετέφραζε ποίηση και λογοτεχνία της Ανατολής. Την περίοδο 1919-1920 και 1923-24 συνεργάστηκε με το Έθνος ο αγαπημένος μου Ναπολέων Λαπαθιώτης, δημοσιεύοντας μεταφράσεις πεζών ποιημάτων (στις οποίες συνήθιζε να παρεμβάλλει και δικά του κείμενα, τάχα γραμμένα από τον ανύπαρκτο Γάλλο Montfonon!).

Με την είσοδό τους στην Αθήνα το 1941 οι Γερμανοί έκλεισαν το Έθνος και χρησιμοποίησαν το τυπογραφείο του για την εκδοση γερμανικών εντύπων. Η εφημερίδα επανεκδόθηκε στις 29.1.1945, σε γραμμή εθνικόφρονα-αντικομμουνιστική. Υποστήριξε τον Παπάγο, αλλά στη συνέχεια επέστρεψε στο Κεντρο και από το 1958 που ανέλαβε αρχισυντάκτης ο Γιάννης Καψής είχε έντονο αντιδεξιό προσανατολισμό και την περίοδο 1965-67 στήριζε τον Ανδρέα Παπανδρέου. Στη δεκαετία του 1950-60 αξιοσημείωτη είναι η καθημερινή λογοτεχνική στήλη του με τον Αχιλλέα Μαμάκη.

Στη δικτατορία του 1967 το Έθνος συνέχισε να εκδίδεται με προσεκτική αλλά τολμηρή για τα δεδομένα της δικτατορίας αντιπολίτευση στο καθεστώς. Στο φύλλο της 24.3.1970 (βάζω εδώ το πρωτοσέλιδο, αλλά είναι λίγο βαρύ) δημοσιεύτηκε δήλωση του Ιω. Ζίγδη με κριτική για το Κυπριακό και υπέρ της συγκρότησης κυβέρνησης εθνικής ενότητας.

Το καθεστώς αντέδρασε αμέσως. Συνελήφθησαν οι εκδότες Κώστας Νικολόπουλος και Κώστας Κυριαζής, ο διευθυντής σύνταξης Κ. Οικονομίδης και ο αρχισυντάκτης Ιωάννης Καψής, καθώς και ο Ιω. Ζίγδης, και λίγες μέρες αργότερα καταδικάστηκαν σε φυλάκιση 1-5 ετών. Επιβλήθηκε επίσης στέρηση ατέλειας χάρτου στην εφημερίδα, με αποτέλεσμα στις 4 Απριλίου το Έθνος να αναστείλει την έκδοση του.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Λαπαθιώτης, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , , , | 138 Σχόλια »

Μηνολόγιον Αυγούστου έτους 2019

Posted by sarant στο 1 Αύγουστος, 2019

Το Μηνολόγιο, που το δημοσιεύω εδώ στις αρχές κάθε μήνα (συνήθως την πρώτη του μηνός), ήταν ιδέα του πατέρα μου, του αξέχαστου Δημήτρη Σαραντάκου, ο οποίος αρχικά το δημοσίευε στο περιοδικό Φιστίκι, που έβγαζε επί πολλά χρόνια στην Αίγινα. Στο εδώ ιστολόγιο, το Μηνολόγιο άρχισε να δημοσιεύεται τον Οκτώβρη του 2010 και βέβαια μέσα σε 12 μήνες έκλεισε τον κύκλο. Τότε, αποφάσισα να εξακολουθήσω να το δημοσιεύω στις αρχές κάθε μήνα, επειδή έχει γίνει το σταθερό σημείο αναφοράς για τα γεγονότα του μήνα, που ενημερώνεται συνεχώς με δικά σας σχόλια μέσα στη διάρκεια του μήνα, σχόλια που συνήθως αφορούν επισήμανση ημερομηνιών, αν και κυρίως είναι αγγελτήρια θανάτων.

Οπότε, συνεχίζω τις δημοσιεύσεις όσο θα υπάρχει ενδιαφέρον, προσθέτοντας πάντοτε δικές σας προτάσεις από πέρυσι. Πάντως, σε κάποιες περιπτώσεις η επέτειος έχει εσκεμμένα μετατεθεί κατά μία ημέρα.

Πε  1

Αυτοκτονία Νίκου Ζαχαριάδη στο Σουργκούτ της Σιβηρίας

Πα  2

† Ερρίκου Καρούζο

Σα  3

Κοίμησις Ιωάννου Παπαϊωάννου του μελωδού και Ανδρέου Εμπειρίκου του υπερρεαλιστού

Κυ 4

† Ιωάννου Χριστιανού Άντερσεν, του μυθοποιού

Δε 5

 Κοίμησις Μέριλυν Μονρόε, Ρίτσαρντ Μπάρτον, σερ Άλεκ Γκίνες. Και γενέσιον Άννης-Σίλιας της διαδικτυακής φίλης. Και του ενός εκ των δύο αριστουργημάτων που εποίησε ο Νικοκύρης.

Τρ 6

Γενέσιον Αλεξάνδρου Φλέμιγκ, του ευεργέτου της ανθρωπότητος. Και των εν Χιροσίμα αμάχων.

Τε 7

Ηρακλείτου, του Εφεσίου φιλοσόφου

Πε 8

Του Ινδού διανοητού Ραμπιτρανάθ Ταγκόρ

Πα 9

Ανάληψις Απολλωνίου του Τυανέως εκ του ιερού της Δικτύννης. Και των νεκρών στο Ναγκασάκι.

Σα 10

† Κωνσταντίνου Χριστοφορίδη, πατρός της αλβανικής φιλολογίας

Κυ 11

† Θανή Ιωάννου Ουνιάδου και Λεωνίκου γενέσιον

Δε 12

Παγκόσμια Ημέρα Νεολαίας

Τρ 13

Των εν Μαραθώνι, Ελλήνων προμαχούντων Αθηναίων και Παγκόσμια Ημέρα των Αριστεροχείρων. Και γενέσιον Φιδέλ του Κουβανού επαναστάτη.

Τε 14

Κοίμησις Βερτόλδου Μπρεχτ, του δραματοποιού

Πε 15

Θουκυδίδου Ολόρου Αλιμουσίου

Πα 16

Πρώτη εγγραφή εις δίσκον της ανθρωπίνης φωνής υπό Θωμά Έδισον

Σα 17

Γενέσιον Πέτρου Φερμά, του μαθηματικού

Κυ 18

† Θανή Ονωρίου Μπαλζακ

Δε 19

Εκτέλεσις του ποιητού Φρειδερίκου Γκαρθία Λόρκα

Τρ 20

Των εν Θερμοπύλαις πεσόντων Σπαρτιατών και Θεσπιέων

Τε 21

Ιωάννου Κωνσταντινίδη-Κώστα Γιαννίδη, του γλυκυτάτου μουσουργού

Πε 22

Γενέσιον Δημητρίου Γληνού, του μεγάλου διδασκάλου

Πα 23

Διεθνής ημέρα κατά του δουλεμπορίου

Σα 24

Μαρτύριον Κοσμά του Αιτωλού και γενέσιον Λέο Φερρέ

Κυ 25

Αλκιδάμαντος του ρήτορος

Δε 26

Κομφουκίου του φιλοσόφου
Τρ 27 Διακήρυξις των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη. Και κοίμησις Σωτηρίας Μπέλλου.
Τε 28 Γενέσιον Ιωάννου Γκαίτε
Πε 29 † Κοίμησις Αττίκ (κατά κόσμον Κλέωνος Τριανταφύλλου) και Γεωργίου Κοτζιούλα, του κατατρεγμένου ποιητού.
Πα 30 Ρογήρου Βάκωνος

Σα 31

Πλινίου του πρεσβυτέρου

Ο Αύγουστος είναι ο δεύτερος μήνας του χρόνου που πήρε τ΄όνομά του από ιστορικό πρόσωπο -ο άλλος είναι ο Ιούλιος. Προηγουμένως ονομαζόταν Sextilis, έκτος μήνας δηλαδή στο παλιό ρωμαϊκό ημερολόγιο. Η ονομασία δεν άλλαξε όταν προστέθηκαν ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος στην αρχή, κι έτσι ο Sextilis ήταν πια όγδοος μήνας. Αρχικά ο Σεξτίλις είχε 29 μέρες, όταν όμως ο Ιούλιος Καίσαρας έκανε τη μεταρρύθμιση του ημερολογίου (που από τότε ονομάστηκε Ιουλιανό), του πρόσθεσε δυο μέρες. Ο Σεξτίλις ονομάστηκε Αύγουστος (Augustus) προς τιμή του αυτοκράτορα Αύγουστου, πράγμα που έγινε το 8 π.Χ. δηλαδή ενώ ζούσε ο αυτοκράτορας. Ωστόσο, δεν είναι αλήθεια αυτό που λέγεται, ότι τότε ο αυτοκράτορας Αύγουστος πρόσθεσε μια μέρα στον μήνα “του”, που την πήρε από τον Φλεβάρη, για να μην υστερεί ο μήνας “του” από τον Ιούλιο. Όπως είπα, την επιμήκυνση του μήνα την είχε κάνει ο Ιούλιος Καίσαρας.

Να πούμε εδώ ότι στα λατινικά το επίθετο augustus σήμαινε μεγαλοπρεπής, λέξη που έχει περάσει στις νεότερες γλώσσες. Μάλιστα στα αγγλικά το august, που σημαίνει «επιβλητικός, μεγαλοπρεπής, σεβάσμιος» (π.χ. an august figure) συμπίπτει με το όνομα του μήνα (August) ενώ στα γαλλικά το αντίστοιχο επίθετο είναι auguste αλλά το όνομα του μήνα έχει περάσει από κάμποσα κύματα κι έχει γίνει Août.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Επετειακά, Λαογραφία, Μηνολόγιο, Ονόματα, Παροιμίες, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , | 265 Σχόλια »

Τα όρια της γλώσσας και τα όρια του κόσμου μας (άρθρο του Φοίβου Παναγιωτίδη)

Posted by sarant στο 31 Ιουλίου, 2019

Θα έχετε πολλές φορές ακούσει το ρητό του Βιτγκενστάιν ότι «τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου». Το βλέπουμε πολύ συχνά σε άρθρα για τη γλώσσα να χρησιμοποιείται για να στηρίξει κάθε λογής απόψεις, ακόμα και ότι π.χ. δεν πρέπει να γράφουμε με γκρίκλις.

Από την άλλη, είναι φανερό πως υπάρχουν πράγματα και καταστάσεις που δεν επιδέχονται περιγραφή με λέξεις -αλλά, ας πούμε, με τη μουσική («η μουσική μπορεί να πει τα πάντα χωρίς να λέει τίποτα», δεν θυμάμαι αν το είπε ο Έρενμπουργκ) και είναι σαφές πως η γλώσσα μόνο δεν επαρκεί για την περιγραφή του κόσμου. Και ο ίδιος ο Βιτγκενστάιν άλλωστε έχει γράψει ότι η ηθική δεν μπορεί να περιγραφτεί με λόγια -Es ist klar, daß sich die Ethik nicht aussprechen läßt. Die Ethik ist transcendental).

Οπότε, όταν είδα το άρθρο του φίλου Φοίβου Παναγιωτίδη, που πραγματεύεται αυτό ακριβώς το θέμα, του ζήτησα την άδεια να το αναδημοσιεύσω στο ιστολόγιο. Είναι λίγο δύσκολο για καλοκαιρινό ανάγνωσμα, αλλά νομίζω πως αξίζει τον κόπο.

Τα όρια της γλώσσας και τα όρια του κόσμου μας

Σχετικά με τη σχέση γλώσσας και νόησης, ένα τσιτάτο που παρατίθεται συχνά είναι το εξής: «Τα όρια της γλώσσας μου είναι τα όρια του κόσμου μου». Η ιδέα που εγκιβωτίζεται μέσα σε αυτό το εδάφιο του Λούντβιχ Βιτγκενστάιν είναι περίπου ότι η γλώσσα ταυτίζεται με τη σκέψη και τη νόηση. Με άλλα λόγια, ο ισχυρισμός είναι ότι η σκέψη μας φτάνει μέχρι εκεί όπου φτάνει η γλώσσα μας, και δεν μπορεί να πάει παραπέρα.

Η ιδέα αυτή είναι διαδεδομένη και δημοφιλής, ενώ παράλληλα είναι εντελώς λανθασμένη. Αυτό εύκολα το αντιλαμβανόμαστε όσοι έχουμε συναισθήματα, τα οποία είναι κατεξοχήν δύσκολο να περιγραφούν ή και να διατυπωθούν με την απλή χρήση της γλώσσας: είναι πάντοτε δύσκολο να μιλήσουμε για αυτά που νιώθουμε. Επιπλέον, την πλάνη ότι γλώσσα και σκέψη ταυτίζονται την αντιλαμβανόμαστε όσοι από εμάς σκέφτονται με διαγράμματα (π.χ. οι μηχανικοί) ή με μελωδίες ή με εικόνες ή, για να θυμηθούμε και πάλι τον Βιτγκενστάιν, με νοητικά βιντεάκια – π.χ. όταν ανακαλούμε μια αλληλουχία γεγονότων. Υπάρχει ένα πολυποίκιλο σύμπαν νόησης που βρίσκεται πέρα από γλωσσικές διατυπώσεις.

Αν πάντως τα όρια της γλώσσας μου ήταν όντως τα όρια του κόσμου μου, τότε κολοβώνοντας τη γλώσσα μου θα μου φαλκίδευαν την ικανότητά μου για (κριτική) σκέψη. Η ιδέα αυτή αποτελεί ένα από τα θέματα του μυθιστορήματος 1984 του Τζωρτζ Όργουελ, στο οποίο ένα από τα τρία ολοκληρωτικά καθεστώτα που κυβερνούν τον κόσμο έχει καταφέρει να κολοβώσει, να τιθασεύσει και τελικά να ποδηγετήσει την ανθρώπινη σκέψη περιορίζοντας τη σημασία κάποιων λέξεων και, κυρίως, καταργώντας τις περισσότερες λέξεις. Με αφορμή το 1984, πολλοί έχουν αναρωτηθεί αν ένας τέτοιος κίνδυνος είναι υπαρκτός, δηλαδή αν ένα περιορισμένο λεξιλόγιο όντως αντιστοιχεί σε περιορισμένη σκέψη, καθώς και αν μαζί με κάθε λέξη που χάνεται χάνεται και η έννοια που η λέξη αυτή καταδηλώνει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναδημοσιεύσεις, Γενικά γλωσσικά | Με ετικέτα: , , , , | 147 Σχόλια »

Με τόση ζέστη πώς να δουλέψεις;

Posted by sarant στο 30 Ιουλίου, 2019

Δεν το λέω εγώ αυτό, μεταξύ άλλων επειδή έχω την τύχη να βρίσκομαι σε διακοπές κι επειδή ακόμα η ζέστη δεν έχει φτάσει σε ανυπόφορα επίπεδα, αν και χτες τα πλησιάσαμε, τουλάχιστον εδώ που βρίσκομαι. Θα μπορούσα όμως να πω: με τόση ζέστη πώς να γράψεις καινούργιο άρθρο; Εκμεταλλεύομαι λοιπόν την ευκαιρία και αναδημοσιεύω σήμερα ένα παλιότερο άρθρο του 2014, (που κι αυτό επανάληψη ήταν), ανασυσκευασμένο όμως και με άλλον τίτλο και με προσθήκη ορισμένων καινούργιων στοιχείων.

Εκεί που ο καύσωνας έπιασε ιστορικά ρεκόρ, ήταν στην ως πρόσφατα ασυνήθιστη σε τέτοια Δυτική Ευρώπη. Την Πέμπτη που μας πέρασε έσπασαν ρεκόρ θερμοκρασίας στη Γερμανία, στο Βέλγιο, στο Λουξεμβούργο. Στο Παρίσι ο υδράργυρος (που λέει το κλισέ, διότι τώρα πια τα θερμόμετρα χρησιμοποιούν άλλες ουσίες) ξεπέρασε τους 42 βαθμούς ενώ από τότε που τηρούνται στοιχεία μία μόνο φορά είχε ξεπεράσει τους 40, το 1947. Ωστόσο, στη Γαλλία γενικά δεν έγινε ρεκόρ αυτή τη φορά. Βλέπετε, δεν ξεπεράστηκε το ρεκόρ των 45.9 (ή 46) βαθμών που είχε σημειωθεί στη νότια Γαλλία πριν από ένα μήνα, στις 28 Ιουνίου, στο προηγούμενο κύμα καύσωνα που βασάνισε τη Δυτική Ευρώπη.

Τούτη τη φορά όμως, ευτυχώς οι αρχές ήταν προετοιμασμένες κι έτσι τα θύματα του καύσωνα ήταν λιγοστά. Στον μεγάλο καύσωνα του 2003, που είχε κρατήσει και πολύ περισσότερες μέρες, στη Γαλλία υπήρχαν χιλιάδες θύματα (κατά τις εκτιμήσεις, ακόμα και 20.000). Ο αντίστοιχος δικός μας καύσωνας είχε συμβεί το 1987, κατά σύμπτωση τέτοιες μέρες, τέλη Ιουλίου, και είχε στοιχίσει περίπου 1500 νεκρούς.

Οι Γάλλοι τον καύσωνα τον λένε canicule. Εμείς λέμε για καύσωνα ενώ, για να θυμηθούμε τα δημοσιογραφικά κλισέ, μπορούμε επίσης να πούμε: η Αθήνα έγινε καμίνι, ο ήλιος σκάει την πέτρα, η άσφαλτος βράζει, ο υδράργυρος σκαρφαλώνει σε νέα ύψη. Κάποιος πιο παλιομοδίτης μπορεί να χρησιμοποιήσει την έκφραση «κυνικά καύματα».

Το ακούμε κάθε τόσο κι αυτό το κλισέ όταν σφίγγουν οι ζέστες. Και γεννιέται εύλογα η απορία: μόνο οι σκύλοι ζεσταίνονται; Όμως η έκφραση αυτή γεννήθηκε όχι από τη ζωολογία αλλά απ’ την αστρονομία. Το τελευταίο δεκαήμερο του Ιούλη, ο Σείριος, το πιο λαμπρό αστέρι του αστερισμού του Μεγάλου Κυνός, που λεγόταν στην αρχαιότητα και κύναστρος ή κύναστρον, ανέτελλε και έδυε περίπου ταυτόχρονα με τον Ήλιο, κι επειδή τότε ακριβώς παρατηρούνται συνήθως οι πιο ζεστές μέρες του χρόνου, οι αρχαίοι είχαν ονομάσει «κυνάδες ημέρες» τις μέρες τούτες που περνάμε, και «κυνικά καύματα» τις μεγάλες ζέστες που μας ταλαιπωρούν.

 

Αλλά και στα λατινικά, ο Σείριος ειπώθηκε canicula, κατά λέξη «σκυλίτσα», οι κυνάδες ημέρες dies caniculares (απ’ όπου και το γαλλικό canicule που λέγαμε), ενώ στα αγγλικά, που είναι γλώσσα πιο δημοκρατική, λένε απλώς dog days, σκυλίσιες μέρες, αν και έχουν και το επίθετο canicular.

Τα κυνικά καύματα δεν τα έχουμε μεταφέρει στη δημοτική, αν και ο Σεφέρης είχε γράψει για τα «σκυλόδοντα του καλοκαιριού», ενώ ο Δ. Λιαντίνης έγραψε: Όσο και να την κρεουργούν οι άνεμοι, όσο και να τη δαγκώνουν οι λυσσάρικοι σκύλοι του Ιουλίου, ο μικρός πίσω από το μέγα Κύνα την εποχή των κυνικών καυμάτων, στους dies caniculares, τη θάλασσα ποτέ δεν την ξεδίψασε η βροχή. Και ποτέ δε λιποθύμησε μέσα στα αναφιλητά και τον ιδρώτα της. Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Γλωσσικά δάνεια, Επαναλήψεις, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Καλοκαιρινά, Ρεκόρ | Με ετικέτα: , , , , | 182 Σχόλια »

Από πού βγαίνει το καρπούζι; (Μια συνεργασία του Νίκου Νικολάου)

Posted by sarant στο 29 Ιουλίου, 2019

Εδώ και κάμποσο καιρό έχουμε αρχίσει να δημοσιεύουμε συνεργασίες του φίλου γλωσσολόγου Νίκου Νικολάου. Το σημερινό άρθρο είναι το δέκατο αυτής της συνεργασίας. Στο τέλος θα βρείτε ευρετήριο των προηγούμενων άρθρων.

Στο σημερινό άρθρο, ο Νίκος Νικολάου ασχολείται με ένα φρούτο της εποχής, το καρπούζι, αλλά από ετυμολογική άποψη -και συνομιλεί με παλιότερα άρθρα του ιστολογίου.

Αρχική μορφή εδώ.

Η συμβολή μου εδώ παίρνει τη μορφή κονσέρβας: αναδημοσιεύω άρθρα που είχα γράψει στην Κβόρα, το 2016 και 2017, εμπλουτισμένα και μεταφρασμένα.

Το συγκεκριμένο άρθρο συγγενεύει με άρθρο που έχει ήδη δυο φορές εμφανιστεί εδώ κονσέρβα από τον ίδιο το Νίκο το Σαραντάκο: Το ελληνικό πεπόνι με τα πολλά ονόματα (ύστατη μορφή: Ο βασιλιάς του καλοκαιριού;)

Το άρθρο του Νίκου για το καρπούζι αναφέρει:

Εμείς βέβαια το λέμε καρπούζι, το οποίο είναι τουρκικό δάνειο (karpuz), αν και δεν είναι σαφές από πού το πήραν οι Τούρκοι. Και οι Ρώσοι, που το λένε Αρμπούζ, από τα τούρκικα πρέπει να το έχουν πάρει.

[…]

Το ήξεραν οι αρχαίοι το καρπούζι; Οι γνώμες διίστανται. Είναι μάλλον βέβαιο πως η κοιτίδα του καρπουζιού είναι η τροπική Αφρική, οι δε Αιγύπτιοι σαφώς το γνώριζαν –το έβαζαν και στους τάφους των Φαραώ, βρίσκω κάπου· στου Τουταγχαμών τον τάφο έχουν βρεθεί σπόρια καρπουζιού. Ο Γεννάδιος υποστηρίζει λοιπόν ότι είναι αδύνατο οι αρχαίοι Έλληνες, που είχαν διαρκή επικοινωνία από πολύ παλιά με τους Αιγυπτίους, να μη γνώριζαν το καρπούζι.

Σε ανύποπτο χρόνο, ανέφερα στην Κβόρα την πρόταση του Νικόλαου του Κονεμένου να αντικαταστήσει το τουρκικό καρπούζι με το χειμωνικό. (Αγγλόγλωσσος ιστότοπος γενικού ενδιαφέροντος είναι η Κβόρα, αλλά έλεγα και γω τα δικά μου.)

Οπότε ο τούρκος Κβορανός Ali Berat απόρησε, και με ρώτησε.

Μα δεν είναι ελληνικό το karpuz; Κοίταξα στο ετυμολογικό λεξικό, και μου είπε πως βγαίνει από το καρπόω

(Όπως είπε ο Νίκος: «δεν είναι σαφές από πού το πήραν οι Τούρκοι».)

Η πρώτη μου σκέψη ήταν πως, το να παράγεται το καρπούζι από το καρπός αποτελεί μια ιδέα τόσο κουφή, που μόνο στην πλάκα αναφέρεται. Όπως μάλιστα είχα αναφέρει, προκύπτει στον ελληνόγλωσσο ιστό μόνο στο σατιρικό Καινούργιες λέξεις III («Πρόκειται για γνησία αρχαία ελληνική οπώρα, η οποία έθελξε και τους τουρκεστανούς εισβολείς, εξού και το τουρκοπρεπές γλωσσικό ένδυμα.» Το παράγει μάλιστα από το σκοπίμως ασυνάρτητο υποκοριστικό καρπός-διον.) Α, προκύπτει και σε διστακτικό σχόλιο που έχει γίνει εδώ το 2010, στην πρώτη ανάρτηση: «Αποκλείεται η λέξη καρπουζ να είναι αντιδάνειο; Από τους «καρπούς»; Λέμε τώρα.»

Οπότε η απορία του Αλί Μπεράτ, και το ενδεχόμενο να αποτελεί αντιδάνειο το καρπούζι, με ξαπόστειλε σε πέντε ετυμολογικά άρθρα, και κίνησε και μένα και τη φίλη μου τη Δήμητρα Τριανταφυλλίδου να ψάξουμε την προϊστορία του καρπουζιού.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in τούρκικα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Συνεργασίες, Φρούτα εποχής | Με ετικέτα: , , , , , | 158 Σχόλια »

Η Τζένη παραθερίζει (διήγημα του Στέφανου Δάφνη)

Posted by sarant στο 28 Ιουλίου, 2019

Στην καρδιά του καλοκαιριού βρισκόμαστε, οπότε σκέφτηκα να δημοσιεύσω σήμερα, που είναι Κυριακή και βάζουμε λογοτεχνική ύλη, ένα καλοκαιρινο διήγημα, ανάλαφρο, δροσερό και παλιομοδίτικο.

Συγγραφέας είναι ο Στέφανος Δάφνης (1882-1947) λογοτέχνης από το Ναύπλιο με σημαντική παρουσία στα γράμματα προπολεμικά. Λεγόταν κανονικά Θρασύβουλος Ζωιόπουλος, αλλά υιοθέτησε λογοτεχνικό ψευδώνυμο και μάλιστα εκείνου του τύπου που ήταν πολύ της μόδας στον μεσοπόλεμο: όνομα και επώνυμο σχηματίζουν μια φράση, με το επώνυμο να είναι θηλυκό ουσιαστικό σε γενική πτώση.

Το «Στέφανος Δάφνης» είναι από τα πιο πετυχημένα παραδείγματα, ενώ πολύ καλό είναι και το Άγγελος Δόξας (Νικ. Δρακουλίδης) καθώς και, διατί να το κρύψομεν, το Άχθος Αρούρης του παππού μου. Μάλιστα, στην περίπτωση του Στ. Δάφνη το ψευδώνυμο το χρησιμοποίησε και η σύζυγός του, η Αιμιλία Δάφνη (Αιμιλία Κούρτελη) που είχε επίσης παρουσία στα γράμματα. Δεν θυμάμαι άλλες περιπτώσεις ζευγαριού με ψευδώνυμο, αν και θα υπάρχουν.

Το διήγημα που θα διαβάσετε δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μπουκέτο το 1934. Περιγράφει ένα εφηβικό ειδύλλιο σε μια «ηλεκτροφωτισμένη λουτρόπολη» -τότε που ακόμα ήταν καινοτομία ο ηλεκτροφωτισμός στην επαρχία· ένα ειδύλλιο ανάμεσα σε μια έφηβη παραθερίστρια, από πλούσια οικογένεια της Αθήνας, και έναν ντόπιο νεαρό, αγωγιάτη. Το μοτίβο της αρχόντισσας και του αλήτη έχει χρησιμοποιηθεί πάρα πολλές φορές σε λογοτεχνία και κινηματογράφο. Μια ιδιαίτερη πινελιά του διηγήματος, που μας ενδιαφέρει διότι είμαστε γλωσσικό ιστολόγιο, είναι ότι εκτυλίσσεται σε αρβανιτοχώρι και ο νεαρός μιλάει (και) αρβανίτικα -ακούγονται και επεξηγούνται μερικές λέξεις.

Ευχαριστώ τον φίλο Γιάννη Π. για την πληκτρολόγηση και την όλη επιμέλεια.

Η ΤΖΕΝΗ ΠΑΡΑΘΕΡΙΖΕΙ

Κείνο το καλοκαίρι, στην ηλεκτροφώτιστη λουτρόπολη, η μικρούλα Τζένη έφερνε την ομορφιά των δεκάξι της χρόνων, την πρώιμη κοκεταρία της, τ’ ασημένιο της γέλιο. Έφερε όμως και τη δασκάλα της, που ήταν, όπως όλες οι Εγγλέζες μίσσες, ψηλή, ξεραγκιανή και σεμνότυφη σαν ξουρισμένος πάστορας. Λουτρά θα έκαναν μόνο η μαμά της, η κυρία Χατζηγιάννη και η θεία της―άλλη γεροντοκόρη αυτή― που είχαν πιαστεί από την τανάλια της αρθρίτιδας. Η Τζένη και η μις Γουότσον θα έκαναν μόνο εκδρομές στα γύρω, θα ψάρευαν σπάρους με το καλαμίδι και θα διάβαζαν τους τόμους του «Τιτ-Μπιτς» και άλλων περιοδικών, που τους φύλαγαν από τον περασμένο χειμώνα.

Η οικογένεια Χατζηγιάννη επήρε τα καλύτερα δωμάτια του ξενοδοχείου, στο πρώτο πάτωμα, με τη βεράντα ανοιχτή στη θάλασσα. Εκεί η Τζένη, ξαπλωμένη σε μια σεζ-λογκ, άκουγε τη δασκάλα της να διαβάζει και να εξηγεί την ατέλειωτη «Ιστορία της Αγγλίας». Τη στιγμή που ήταν έτοιμη να χασμουρηθεί, άκουσε μια φωνή από κάτω, από το δρόμο:

― Αγωγιάτη θέλετε, κυρίες;… Έχουμε ζα καλά, βασταγερά… ξέρουμε όλα τα κατατόπια…

Η Τζένη σηκώθηκε κι ήρθε στη ράμπα. Κείνος που μιλούσε ήταν ένας νέος χωριάτης, έφηβος ακόμη, ντυμένος με τη ντρίλινη φορεσιά του τόπου. Έστεκε ταπεινά, κρατώντας με το ‘να χέρι το κασκέτο του και με τ’ άλλο το σκοινί ενός γαϊδάρου. Κοιτάζοντας επάνω, περίμενε την απάντηση. Ήταν όμορφο αγόρι, μελαχρινό, με μάτια σα μαύρα κεράσια και μαλλιά σγουρά… Στο μυαλό της Τζένης άστραψε μια ιδέα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διηγήματα, Καλοκαιρινά, Λογοτεχνία, Μεσοπόλεμος, Ψευδώνυμα | Με ετικέτα: , , , , , | 117 Σχόλια »

Μητροπολιτικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 27 Ιουλίου, 2019

Ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου είναι αφιερωμένος στον μητροπολίτη Μόρφου, τον Νεόφυτο, ο οποίος κατάφερε να γίνει ιότροπος (βάιραλ ελληνιστί) στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για κάτι που είπε -μπορεί να το είπε παλιότερα, αλλά τώρα αναδύθηκε στη διαδικτυακήν επικαιρότητα.

Επειδή όμως μας διαβάζουν και παιδιά και η ιότροπη ρήση του αγ. Μόρφου είναι ακατάλληλη για ανηλίκους, σκέφτηκα να αφησω το μητροπολιτικό πιάτο για το τέλος -όταν θα έχουν κοιμηθεί τα παιδιά.

* Και ξεκιναω με έναν αστείο τίτλο:

Ανθρωποκυνηγητό για ένα άλογο που τρέχει ελεύθερο στη Θεσσαλονίκη!

Μα, ανθρωποκυνηγητό για άλογο; Το βρίσκω εντελώς απάνθρωπο αλλά και παρ-άλογο.

Το θέμα προσφέρεται για λογοπαίγνια και το έθεσα (σε πρόγευση) χτες στο Φέισμπουκ και το Τουίτερ, απ’ όπου σταχυολογώ μερικά έξυπνα που γράφτηκαν, όπως ότι:

– είναι ιπποκριτικό
– αν ήταν Κένταυρος το άλογο, ο τίτλος δικαιολογείται
– τι ανθρωποκυνηγητό και πράσινα άλογα;
– κάποιος αναρωτήθηκε μήπως πρόκειται για κανέναν Βουκεφάλα που ξέμεινε απο τα συλλαλητήρια, ενώ
– μόνο ιππάνθρωποι θα εξαπολύανε ανθρωποκυνηγητό για άλογο!

* Επειδή όμως η ζωή ξεπερνάει τη σάτιρα, ιδού φρέσκια είδηση με ταύρο να περιφέρεται στο κέντρο της Λαμίας. «Παμπλόνα σας το κάναμε!» περηφανεύτηκε ο δήμαρχος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Επιγραφές, Κύπρος, Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 387 Σχόλια »

Θα πληρώνατε συνδρομή σε έναν ιστότοπο;

Posted by sarant στο 26 Ιουλίου, 2019

Αφορμή για το σημερινό άρθρο είναι μια πρόσφατη πρωτοβουλία του ενημερωτικού ιστότοπου tvxs, ο οποίος απεύθυνε ερωτηματολόγιο στους αναγνώστες του, στο οποίο διερευνά κατά πόσο θα ήταν πρόθυμοι να συμβάλουν με μια μικρή μηνιαία συνδρομή στον ιστότοπο, σε ποιον τομέα θα ήθελαν να διοχετευτούν τα χρήματά τους και ποιες επιπλέον παροχές θα προτιμούσαν να δοθούν στους συνδρομητές, σε διάκριση με τους απλούς αναγνώστες.

Πρόκειται για ένα θέμα που το έχουμε συζητήσει με τη μια ή την άλλη ευκαιρία και άλλες φορές στο ιστολόγιο. Ποιο είναι, δηλαδή, το επιχειρηματικό μοντέλο που μπορεί να υιοθετηθεί από τους ενημερωτικούς ιστότοπους μιας μικρής χώρας και σχετικά λίγο διαδεδομένης γλώσσας (διότι για τα αγγλόφωνα μέσα τα δεδομένα είναι εντελώς διαφορετικά) ώστε να μπορούν να ισοσκελίζουν τον προϋπολογισμό τους και να βιοπορίζονται.

Tο πρόβλημα βέβαια δεν το έχουν μόνο οι ανεξάρτητοι ενημερωτικοί ιστότοποι. Το αντιμετωπίζουν και τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, οι εφημερίδες ας πούμε, ακόμα και οι μεγάλες, οι κολοσσοί του χώρου -και ούτε αυτές έχουν παρουσιάσει μια πειστική λύση άντλησης ικανοποιητικών εσόδων από την διαδικτυακή τους παρουσία, εκτός εξαιρέσεων.

Αλλά ας γυρίσουμε στον ανεξάρτητο ενημερωτικό ιστότοπο -όπως είναι, στην Ελλάδα, το tvxs ή το PressProject -και άλλοι που τους ξεχνάω τώρα. Από πού θα αντλήσει έσοδα ένας τέτοιος ιστότοπος;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Διαφημίσεις, Διαδίκτυο, Μεταμπλόγκειν | Με ετικέτα: , , , | 198 Σχόλια »