Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Κορονομεζεδάκια

Posted by sarant στο 21 Μαρτίου, 2020

Επόμενο είναι ο τίτλος του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου να αναφέρεται στην πανδημία που μας πολιορκεί. Και στα χτεσινά σχόλια, ο φίλος μας ο Σταύρος παρατήρησε ότι τα τρία τελευταία άρθρα είχαν μονολεκτικό τίτλο (Τηλε, Κουκούνι, Μάσκες) οπότε είπαμε να μη σπάσει το σερί, και έτσι εγεννήθησαν Κορονομεζεδάκια.

Πάντως, το σερί θα σπάσει αύριο αφού το λογοτεχνικό άρθρο που θα έχουμε δεν θα έχει μονολεκτικό τίτλο (Δεν θα βάλω την Πανούκλα του Καμύ, αλλά και να την έβαζα θα χρειαζόμουν περισσότερες λέξεις στον τίτλο).

Όσο για τη λέξη «κορονομεζεδάκια» δεν γκουγκλίζεται βεβαίως, και είναι εφήμερος σχηματισμός, αλλά δεν θα αργήσουμε να δούμε άλλες λέξεις με το κορονο- σαν πρώτο συνθετικό. Ή μάλλον ήδη είδαμε, αφού διάβασα για corona bonds, που γίνεται λόγος αν θα εκδοθούν απο την Ευρωζώνη και που εύλογα αποδόθηκαν κορονο-ομόλογα.

Oπότε, η λέξη «κορονοομόλογο» έχει 7 Ο και μόνο φωνήεν το Ο. Ακόμα κι αν την πούμε «κορονομόλογο», όπως είναι η προτίμησή μου, με 6 Ο ισοφαρίζει το ρεκόρ των μονοφθογγικών Ο, που το έχει η βυζαντινή λέξη «βρομοχνοτόστομος». (Στη νεοελληνική έχουμε μόνο λέξεις με 5 Ο, πχ προσοδοφόρος -εννοώ λέξεις που να έχουν ως μόνο φωνήεν το Ο).

* Και ξεκινάμε με ένα φρέσκο πολυμαργαριτάρι από τη σελίδα της Περιφέρειας Αττικής στο Φέισμπουκ.

Τέσσερα χοντρά λάθη σε επίσημη σελίδα, ντροπή είναι, ω χρυσοποίκιλτε περιφερειάρχη μας.

* Ένα πολύ αστείο μεταφραστικό μαργαριτάρι σε άρθρο αθλητικού ιστοτόπου.

O Γουέιν Ρούνι, που τώρα παίζει στη Ντέρμπι, αγανακτισμένος για την καθυστέρηση διακοπής των αγώνων ποδοσφαίρου στη Μεγάλη Βρετανία, δήλωσε, ανάμεσα στ’ άλλα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Πανδημικά, Τηλεοπτικά, Υγεία | Με ετικέτα: , , , , | 723 Σχόλια »

Μάσκες

Posted by sarant στο 20 Μαρτίου, 2020

Ένα από τα είδη που βρίσκονται σε έλλειψη στους καιρούς της πανδημίας, είναι και οι μάσκες -και όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά πανευρωπαϊκά.

Εξαντλήθηκαν το απολυμαντικό τζελ και οι μάσκες, πληροφορεί η επιγραφή.

Άκουγα σήμερα στο γαλλικό ραδιόφωνο επαγγελματίες της υγείας να παραπονιούνται ότι υπάρχουν πολλά προβλήματα στον εφοδιασμό τους από το κράτος -και ότι χρειάζονται εκατομμύρια κομμάτια κάθε μέρα.

Σημειώνονται μάλιστα και κλοπές -χάθηκαν, ας πούμε, 12.500 μάσκες από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Μονπελιέ.

Για τον απλό πολίτη που δεν έχει συμπτώματα, η μάσκα δεν ειναι απαραίτητη. Τη χρειάζεται όμως ο επαγγελματίας της υγείας, που έρχεται σε επαφή με δεκάδες ασθενείς. Μάσκα επίσης πρέπει να φορούν και όσοι έχουν συμπτώματα γρίπης, εφόσον δεν τους έχει γίνει τεστ για τον ιό -και εννοείται ότι πρέπει επίσης να φορούν όσοι είναι θετικοί στον ιό για να μην κολλήσουν τους γύρω τους.

Και ενώ η Ευρώπη είχε αρκετες εβδομάδες περιθώριο όσο η πανδημία βρισκόταν ακόμα στο στάδιο της επιδημίας, κι ήταν περιορισμένη στην Άπω Ανατολή, δεν το αξιοποίησε για να καλύψει τα κενά της -ούτε έδειξε, η ΕΕ εννοώ, κάποια αλληλεγγύη προς τα κράτη μέλη που είχαν πληγεί περισσότερο, ούτε κάποια προσπάθεια για συντονισμό των προμηθειών· μόνο χτες, πολύ αργά πια, κάτι σχετικό ανακοίνωσε η Κομισιόν.

Είναι περίεργο αλλά τόσες εβδομάδες που βλέπουμε το κακό να έρχεται δεν έγινε κάτι που, τουλάχιστον από μια πρώτη ματιά, φαίνεται αρκετά απλό. Να βρεθούν εργοστάσια που παράγουν άλλα είδη πχ υφάσματα αλλά έχουν τα κατάλληλα μηχανήματα, και να μετατραπούν τα μηχανήματα ώστε να παράγουν μάσκες, τις απλές τουλάχιστον. Κάτι τέτοιο έκανε η Ταϊβάν, που, όπως διαβάζω σε ένα, ασφαλώς διαφημιστικό αλλά και πάλι χρήσιμο, άρθρο, από τις αρχές Φεβρουαρίου έθεσε σε λειτουργία 60 μηχανές που μπορούν να παράγουν 1 εκατ. μάσκες την ημέρα. Εκεί, όλοι φορούσαν υποχρεωτικά μασκα. Ίσως όμως η «ελεύθερη οικονομία» μας να μην είναι συμβατή με τέτοιες επεμβασεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Υγεία | Με ετικέτα: , , , , | 259 Σχόλια »

Κουκούνι

Posted by sarant στο 19 Μαρτίου, 2020

Στο διάγγελμά του για την πανδημία του κορονοϊού, ο πρωθυπουργός, ανάμεσα στ’ άλλα, είπε:

Οι συναθροίσεις αποτελούν τις μεγαλύτερες παγίδες. Γι’ αυτό και τις απαγορεύουμε. Μένουμε, λοιπόν, σπίτι. Αυτό που άλλοτε το είπαν cocooning και έγινε τάση και μόδα για τους νέους, σήμερα είναι ανάγκη και χρέος για όλους.

Η συμβουλή είναι σωστή, βέβαια, αλλά εμείς εδώ υποτίθεται ότι λεξιλογούμε, έστω και υπό τη δαμόκλεια σπάθη του κορονοϊού, οπότε θα σταθούμε, αρχικά, όχι στο πράγμα αλλά στη λέξη, σε «αυτό που άλλοτε το είπαν cocooning».

Τι είναι το κοκούνινγκ; Οι παλιότεροι (αλλά όχι πολύ πολύ παλιοί) θα το θυμούνται, αλλά δεν ξέρω αν το ξέρουν και οι πιο νέοι, ας πούμε οι κάτω των σαράντα -θα έλεγα «κάτω των 30» αλλά πόσοι μας διαβάζουν (και σχολιάζουν) σε αυτήν την ηλικιακή κατηγορία;

Αν δεν ξέρετε τη λέξη, δεν θα βρείτε ορισμό της στα συνήθη λεξικά, αλλά το slang.gr τη λημματογραφεί και την ορίζει με αρκετό μπρίο:

Από το αγγλικό cocooning, όπου cocoon = το κουκούλι του μεταξοσκώληκα, της κάμπιας κλπ.

Κάνω κοκούνινγκ σημαίνει αποκηρύσσω για ένα διάστημα φίλους, παρέες, μπαράκια κλπ και κλείνομαι μέσα στο προστατευτικό περίβλημα του σπιτιού μου όπου έχω προηγουμένως αποθηκεύσει:

  1. ποσότητα έτοιμων φαγητών, παγωτού και σοκολάτας ικανή να αντιμετωπίσει την επαύριο πυρηνικού ολοκαυτώματος.
  2. ένα καπνοχώραφο τσιγάρα, ή/και μια φυτεία – αναλόγως
  3. τα ‘Φιλαράκια’ – την πλήρη σειρά DVD 1994-2004, δηλ. 238 επεισόδια (πιστέψτε με, το έχω ψάξει).

Για το διάστημα που διαρκεί το κοκούνινγκ απλώς σέρνομαι από το κρεβάτι στο ψυγείο και από το ψυγείο στον καναπέ μπροστά στην τηλεόραση και τούμπαλιν. Δεν απαντώ στο τηλέφωνο και φυσικά δεν βγαίνω έξω – δεν έχω λόγο να πάω καν στο περίπτερο ή στην Έβγα διότι αυτά τα έχω προβλέψει.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αργκό, Αντιδάνεια, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Παρίσι | Με ετικέτα: , , | 240 Σχόλια »

Τηλε-

Posted by sarant στο 18 Μαρτίου, 2020

Συζητούσα με έναν φίλο και μου λέει «Πάντως, δεν έχω καμιά αμφιβολία για το ποιες θα είναι οι λέξεις της χρονιάς. Ο κορονοϊός πρώτος, και «καραντίνα» και «ευπαθείς ομάδες» μετά».

Ε, τουλάχιστον για την πρώτη θέση η πρόβλεψη μοιάζει αυτονόητη, έτσι ανεξίτηλα που έχει σφραγίσει τη ζωή μας ο αφιλότιμος ο κορονοϊός, αν και για τις υπόλοιπες θέσεις της κατάταξης φοβάμαι πως είναι ακόμα πολύ νωρίς.

Από την άλλη, ένα πρόθεμα που θα ακουστεί πολύ φέτος είναι το πρόθεμα του τίτλου. Και επειδή διαγωνισμός για προθέματα δεν μπορεί να γίνει, ας του αφιερώσουμε το σημερινό άρθρο.

Το τηλε- είναι ένα πρόθεμα που ακούγεται πολύ στη σημερινή κρίση. Ο πρωθυπουργός επικοινώνησε με τηλεδιάσκεψη με τον Αλέξη Τσίπρα και τους ηγέτες των άλλων πολιτικών κομμάτων, ενώ με τηλεδιάσκεψη γίνονται και οι συνελεύσεις κάθε λογής φορέων και σωμάτων: έτσι επικοινώνησε η UEFA με τις ευρωπαϊκές ομοσπονδίες ποδοσφαίρου, έτσι οι αρχηγοί κρατών της ΕΕ, το ίδιο και η συνεδρίαση Μέρκελ-Μακρόν-Ερντογάν για το προσφυγικό (φαίνεται δεν θα ειχαν τέταρτη σύνδεση γι’ αυτό και δεν εκλήθη ο κυρίως ενδιαφερόμενος, ο Έλληνας πρωθυπουργός).

Φυσικα, τηλεδιασκέψεις γίνονταν και παλιότερα -για παράδειγμα, η συνεδρίαση του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας, στο οποίο συμμετέχω, γίνεται με τηλεδιάσκεψη από τέσσερις αίθουσες σε Αθήνα, Λευκωσία, Βρυξέλλες και Λουξεμβούργο, αφού θα ήταν απαγορευτικό το κόστος να βρεθούν τόσοι άνθρωποι στον ίδιο χώρο. Αλλά με την πανδημία το βασικό πρόβλημα δεν είναι πια το κόστος κι έτσι όλες οι συναντήσεις κορυφής, τουλάχιστο στην Ευρωπη, γίνονται εξ αποστάσεως, εξ ου και το τηλε-.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Νεολογισμοί, Ορολογία | Με ετικέτα: , , , , , , | 219 Σχόλια »

Νύχτα αγρύπνιας (διήγημα του Δημ. Σαραντάκου) – 1

Posted by sarant στο 17 Μαρτίου, 2020

Κάπως «κόντρα στην επικαιρότητα», αρχίζω από σήμερα να δημοσιεύω, όπως πάντα κάθε δεύτερη Τρίτη και σε συνέχειες, το διήγημα «Νύχτα αγρύπνιας» του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου,  το δεύτερο διήγημα από το βιβλίο του «Ο βενετσιάνικος καθρέφτης», που το είχε έτοιμο όταν αδόκητα έφυγε από τη ζωή πριν από οχτώ χρόνια και που το εκδώσαμε λίγο πριν κλείσει χρόνος από τον θάνατό του.

Ήδη δημοσιεύσαμε το πρώτο διήγημα του βιβλίου, τη νουβέλα «Χθόνια Οδύσσεια» (εδώ η τελευταία συνέχεια). Τούτο το δεύτερο διήγημα είναι μικρότερο, λογαριάζω πως θα χρειαστεί 5 συνέχειες περίπου.

Η σημερινή πρώτη συνέχεια, που είναι όλο το πρώτο κεφάλαιο, έχει έντονο αυτοβιογραφικό χρώμα -τέτοια ήταν τα επαγγελματικά ταξίδια που έκανε ο πατέρας μου με την ομάδα των «απόβλητων», των μηχανικών της Αγροτικής Τράπεζας, ενώ και τα ονόματα των δυο συναδέλφων του είναι τα πραγματικά -άλλωστε αφιερώνει το διήγημα στη μνήμη του ενός, του Γιάννη Δαλέζιου. Η δράση εκτυλίσσεται το 1985.

Το ξέρω βέβαια ότι άλλον καημό δεν είχαμε από το να διαβάζουμε για συναδελφικά καλαμπούρια και παρατσούκλια, αλλά ίσως η αφήγηση αυτή μας περισπάσει από τη ζοφερήν επικαιρότητα -που άλλωστε θα την ξαναβρούμε αμέσως μετά, και στη ζωή μας και στο ιστολόγιο.

ΝΥΧΤΑ ΑΓΡΥΠΝΙΑΣ

 Στη μνήμη του Γιάννη Δαλέζιου

1

Εμένα, τον Γιάννη και τον Ουμβέρτο, στην Τράπεζα που δουλεύαμε μας έλεγαν «απόβλητους», όχι για κανέναν υποτιμητικό λόγο, αλλά γιατί αποτελούσαμε ομάδα εργασίας για την επεξεργασία των αποβλήτων των γεωργικών βιομηχανιών. Mας άρεσε πολύ η δουλειά που κάναμε και στάθηκε αφορμή να δεθούμε με κάτι περισσότερο από συναδελφικότητα, με αληθινή φιλία, μ’ όλο που και οι τρεις μας διαφέραμε τελείως, σχεδόν σε όλα: στον χαρακτήρα, στα γούστα, στη νοοτροπία και στην πολιτική τοποθέτηση. Εκεί που ταιριάζαμε ήταν στο ενδιαφέρον που είχαμε για τη δουλειά μας, καθώς συνδύαζε την έρευνα με την εφαρμογή. Μπορούσαμε να δούμε πολύ σύντομα τα αποτελέσματα των σχεδιασμών μας και επί πλέον μας έδινε την ευκαιρία να κάνουμε πολλά ταξίδια.

Στα τρία χρόνια που είχαμε συγκροτήσει αυτή την ομάδα, αλωνίσαμε την Ελλάδα. Ένα άλλο πλεονέκτημα που είχε η δουλειά μας, και για το οποίο μας ζήλευαν οι άλλοι συνάδελφοί,  ήταν η απόλυτη ελευθερία μας στον προγραμματισμό και την οργάνωση των υπηρεσιακών μεταβάσεών μας. Αφού συνεννοούμασταν με τη Βιομηχανία ή τον Συνεταιρισμό ή την Ένωση Συνεταιρισμών, που παρουσίαζαν σχετικό πρόβλημα, είχαμε το ελεύθερο να πράξουμε ό,τι κρίναμε απαραίτητο, ενημερώνοντας απλώς τον Διευθυντή της Υπηρεσίας Τεχνικών Έργων της Τράπεζας, για το πού θα πηγαίναμε και πόσο θα λείπαμε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in παρατσούκλια, Δημήτρης Σαραντάκος, Διηγήματα, Ογδόνταζ, Πελοπόννησος | Με ετικέτα: , | 113 Σχόλια »

Εσείς αγοράσατε χαρτιά υγείας;

Posted by sarant στο 16 Μαρτίου, 2020

Η ερώτηση του τίτλου είναι λειψή. Εννοώ αν αγοράσατε χαρτί υγείας για να το αποθηκεύσετε, αν το αγοράσατε σε μεγάλες ποσότητες -ίσως όχι όσες ο κύριος (ή η κυρία, δεν φαίνεται) της φωτογραφίας, αλλά πάντως σε μεγαλύτερες ποσότητες απ’ ό,τι συνηθίζετε.

H φωτογραφία είναι αυθεντική, πάρθηκε πριν από δέκα μέρες στην Αυστραλία και από τότε κυκλοφόρησε πολύ στα κοινωνικά μέσα σε όλον τον κοσμο.

Πράγματι, το χαρτί υγείας είναι ένα από τα είδη που αγοράζονται κάθε φορά που επικρατεί καταναλωτικός πανικός και ο κόσμος συρρέει στα σουπερμάρκετ και γεμίζει τ καρότσια του, ανεξάρτητα δηλαδή από την αιτία του πανικού.

.

Τώρα με τον κορονοϊό, τελείωσαν πολύ γρήγορα τα διάφορα απολυμαντικά, το οινόπνευμα, τα σαπούνια, τα μαντιλάκια κτλ. όπως φυσικά και οι μάσκες -αλλά και το χαρτί υγείας, όπως και τα μακαρόνια. Σε προηγούμενες κρίσεις, όπου η γενεσιουργός αιτία ήταν ο φόβος πολεμικής σύγκρουσης, κανεις δεν αποθήκευε σαπούνια -αλλά στοκάριζε διατηρήσιμα τρόφιμα και χαρτι υγείας.

Πάντως, ενώ πολλοί στα ελληνικά κοινωνικά μέσα ειρωνεύτηκαν τους συμπολίτες μας που ενέδωσαν στον πανικό και γέμισαν τα καρότσια τους, πρέπει να πούμε ότι το φαινόμενο κάθε άλλο παρά ελληνική αποκλειστικότητα είναι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Παροιμίες, Υγεία | Με ετικέτα: , , , | 446 Σχόλια »

Η χολεριασμένη (διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη)

Posted by sarant στο 15 Μαρτίου, 2020

Τις Κυριακές βάζουμε λογοτεχνικό θέμα, και σήμερα αποφάσισα να βάλω κάτι επίκαιρο, σχετικό με τους καιρούς πανδημίας που περνάμε. Μου το θύμισε μια ανάρτηση του ποιητή Κώστα Κουτσουρέλη, ο οποίος αναφέρθηκε σε λογοτεχνικά έργα που έχουν γραφτεί με αφορμή επιδημίες του παρελθόντος. Ο Κουτσουρέλης μάλιστα επισήμανε ότι μια επιδημία, η επιδημία πανούκλας του 1348 στάθηκε «η γενέθλια ώρα της ευρωπαϊκής πεζογραφίας» καθώς έδωσε στον Βοκκάκιο το σκηνικό για το Δεκαήμερο.

Τον Βοκκάκιο θα τον θυμηθούμε μιαν άλλη φορά. Σήμερα θα δημοσιεύσουμε ένα διήγημα του Παπαδιαμάντη, που το είχα βάλει στον παλιό μου ιστότοπο, τη Χολεριασμένη και αφορά την επιδημία που έπληξε την Αθήνα το 1854, όπως τη διηγήθηκε στον Παπαδιαμάντη μια «σεβάσμια γερόντισσα Αθηναία».

Το διήγημα δημοσιευτηκε στο περιοδικό Παναθήναια τον Οκτώβριο του 1901. Στο ίδιο περιοδικό είχε προηγουμένως δημοσιευτεί και το συγγενικό διήγημα Το θαύμα της Καισαριανής.

Παραθέτω μονοτονισμένα (αν θέλετε πολυτονικό, εδώ).

Η ΧΟΛΕΡΙΑΣΜΕΝΗ

Την κατωτέρω διήγησιν, καθώς και την άλλην, την επιγραφομένην «Το Θαύμα της Καισαριανής», ήκουσα εκ στόματος της παθούσης, ήτις είναι η κυρα-Ρήνη Ελευθέραινα, του ποτέ Ροδίτη, σεβάσμια γερόντισσα Αθηναία.

«Με είχαν παραιτήσει όλοι οι δικοί μου, ο άνδρας μου, όπως κι ο αδερφός μου… Είχα πανδρευθεί μικρή, μ’ αυτόν τον μπάρμπα-Λευθέρη, που βλέπεις, που κοντεύει τώρα τα ογδονταπέντε. Θα ήτον ως είκοσι χρόνια μεγαλύτερος από μένα.

Τόσο μικρή και τόσο άκακη και άγνωστη ήμουν, κορίτσι δεκατριών χρονών. Εκείνος μ’ έπαιρνε στα γόνατα του, και μ’ εφίλευε καραμέλες. Θα ήτον τριαντάρης τότε. Εγώ ούτε ιδέαν είχα απ’ αυτά τα πράγματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Διηγήματα, Νομίσματα, Παπαδιαμάντης, Υγεία | Με ετικέτα: , , , , , , | 160 Σχόλια »

Μεζεδάκια του πι

Posted by sarant στο 14 Μαρτίου, 2020

Σήμερα έχουμε 14 Μαρτίου, δηλαδή 03/14 με την αμερικάνικη σημειογραφία, και γι’ αυτό η σημερινή μέρα έχει χαρακτηριστεί «μέρα του πι» (3,14159 -υπόψη, δεν τελειώνει εκεί, υπάρχουν και καναδυό ακόμα ψηφία που δεν θα θυμάμαι).

Να ονομάσουμε λοιπόν έτσι το καθιερωμένο σαββατιάτικο άρθρο μας γιατί αν τ’ονοματίζαμε από την επικαιρότητα θα έβγαινε πολύ μακάβριο.

Μοιραία όμως, η πανδημία έχει βάλει βαριά τη σφραγίδα της -κι έτσι αντί βασικό θέμα συζήτησης να είναι τι φορούσε στην ορκωμοσία της η καινούργια μας Προέδρισσα, το σημαντικό αυτό γεγονός (η ορκωμοσία, εννοώ, της Κατερίνας Σακελλαροπούλου -όχι το τι φορούσε) περνάει σε τριτοτέταρτη μοίρα.

Nα σημειώσω πάντως ότι η νέα Πρόεδρος της Δημοκρατίας ήδη επέβαλε μια μικρούλα αλλά όχι ασήμαντη αλλαγή στο πρωτόκολλο, σε ό,τι την αφορά: ζήτησε να μην την αναφέρουν «Αικατερίνη» αλλά «Κατερίνα Σακελλαροπούλου».

* Ένα άλλο χτεσινό νέο, όχι ευχάριστο αυτό, ήταν ο θάνατος του Φίλιππου Πετσάλνικου, ο οποίος, θα θυμάστε, ήταν Πρόεδρος της Βουλής στην αρχή της κρίσης και για ένα διάστημα είχε ακουστεί το όνομά του για να αναλάβει την πρωθυπουργία την περίοδο της ανατροπής του Γιώργου Παπανδρέου.

Πρόσεξα ότι το σχετικό μήνυμα του πρωθυπουργού αρχιζει ως εξής: «Η πολιτική μας ζωή στερείται μία συνετή φωνή….» και προς στιγμή σκέφτηκα ότι ο πρωθυπουργός κάνει κριτική αλλά και αυτοκριτική διαπιστώνοντας ότι λείπει μια συνετή φωνή από την πολιτική ζωή της χώρας μας, ύστερα όμως είδα ότι μιλάει για τον θάνατο του Φ. Πετσάλνικου.

Εγώ θα έβαζα «Η πολιτική μας ζωή έχασε/στερήθηκε μια συνετή φωνή…»

* Mια ακλισιά σε αθλητική είδηση: Στην εθνική Μαρόκο ο Ελ Αραμπί.

Κι όμως, το Μαρόκο από πολύ παλιά κλίνεται: το Μαρόκο του Μαρόκου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αστερίξ, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Υγεία | Με ετικέτα: , , , , | 328 Σχόλια »

Ο Μποστ για την «Αγία Αθανασία» του Αιγάλεω

Posted by sarant στο 13 Μαρτίου, 2020

Συνεχίζουμε επικαιρανεπίκαιρα στο ιστολόγιο. Πριν από δυο βδομάδες περίπου ανακοινώθηκε ο θάνατος της Αθανασίας Κρικέτου, ένα όνομα που μάλλον δεν λέει τίποτα στους νεότερους -άλλωστε και τον καιρό που ήταν πασίγνωστη, ο περισσότερος κόσμος αγνοούσε το επώνυμό της.

Άλλωστε, οι άγιοι δεν έχουν επώνυμο, και η Αθανασία Κρικέτου (1928-2020) είχε από νωρίς αποκτήσει το προσωνύμιο της Αγίας: ήταν η Αγία Αθανασία του Αιγάλεω.

Γεννημένη σε χωριό της Μανωλάδας η Αθανασία Σάμαρη έπασχε από μια σπάνια δερματική ασθένεια, τον δερμογραφισμό. Εξαιτίας της πάθησης αυτής, τα σημάδια στο δέρμα της έμεναν ορατά για πολλές ώρες ή και μέρες.

Σε ηλικία 17 ετών, η Αθανασία ισχυρίστηκε ότι, καθώς έβοσκε το κοπάδι τα πρόβατά της συνάντησε την Παναγία. Στη συνέχεια υποστήριζε ότι η Παναγία επικοινωνούσε μαζί της με γραπτά μηνύματα πάνω στο στήθος της -μηνύματα που ήταν ανορθόγραφα, διότι η πανέξυπνη Αθανασία δεν είχε βγάλει το σχολείο.

Στα επόμενα χρονια, η Αθανασία απέκτησε πολλούς πιστούς, μετακόμισε στην Αθήνα, στο Αιγάλεω, όπου προβαλλόταν ως «οραματίστρια». Άφησε τον άντρα της, πήρε λιμουζίνα με σοφέρ, αύξησε την επιρροή της και απέκτησε ισχυρές επαφές με πολιτικούς της δεξιάς.

Το καλοκαίρι του 1961 έκανε μια θεαματική κίνηση: κάλεσε στο λόφο του Αιγάλεω δημοσιογράφους αλλά και τον πρόεδρο του Αρείου Πάγου για να τους φέρει σε επαφή με την Παναγία. Κέρδισε έτσι μεγάλη δημοσιότητα. Παρά την πρόσκαιρη σύλληψή της και παρά το γεγονός ότι η Ιερά Σύνοδος την αποδοκίμασε, οι πιστοί συνέχισαν να αυξάνονται (μαζί και οι δωρεές). Βρέθηκε ένα οικόπεδο στο οποίο έχτισε εκκλησία και στα επόμενα χρόνια ίδρυσε το ίδρυμα Παναγίας Φανερωμένης, το οποίο έχτισε τεράστιο μοναστήρι στη Μάνδρα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Λαθροχειρίες, Μποστ, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 154 Σχόλια »

Ο δεκάλογος του Θ. Π. Τάσιου

Posted by sarant στο 12 Μαρτίου, 2020

Να ξεφύγουμε λίγο από τη ζοφερήν επικαιρότητα, με ένα μάλλον ανεπίκαιρο γλωσσικό άρθρο. Ανεπίκαιρο, επειδή γράφτηκε πριν απο 30 τουλάχιστον χρόνια, και πολύ περισσότερο επειδή δεν αφορά επιδημίες, πανδημίες και ιούς. Αλλά δεν παύει να αποτελεί ένα ντοκουμέντο για τις γλωσσικές συζητήσεις και το περιεχόμενό του διατηρεί το ενδιαφέρον του σε αρκετό βαθμό. Μάλιστα, έχει ενδιαφέρον να δούμε αν και πόσες από τις θέσεις του συντάκτη του, του Θ.Π.Τάσιου, διατηρούν και σήμερα την αξία τους.

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε αρχικά στην Καθημερινή με τίτλο «Τα γλωσσικά λάθη των οψιγενών δημοτικιστών» («Καθημερινή», 22-23.5.83) ενώ στη συνέχεια ο κ. Τάσιος το δημοσίευσε, ως επιστολή, στο δελτίο του Τεχνικού Επιμελητηρίου (ΤΕΕ) στο τχ. 1571, 19.6.1989. Το είχα διαβάσει τότε, φωτοτυπημένο από έναν συνάδελφο, αλλά δεν φρόντισα να το φωτοτυπήσω ή να το κρατήσω και επιπλέον είχα τη λαθεμένη εντύπωση πως ήταν δημοσιευμένο στον Οικονομικό Ταχυδρόμο. Όταν για ένα φεγγάρι ο ΔΟΛ έδινε πρόσβαση στο αρχείο του με προσιτή τιμή, είχα κάνει αναζήτηση στα τεύχη του Οικ.Ταχ. και είχα πολύ δυσαρεστηθεί που δεν το είχα βρει.

Πάντως, το άρθρο αυτό μου έδωσε το έναυσμα για να γράψω έναν δικό μου αντίλογο -όπως ο Τάσιος καυτηρίαζε τις υπερβολές των «οψιγενών δημοτικιστών», έτσι κι εγώ στον Δωδεκάλογο της νεοκαθαρεύουσας (αρχική δημοσίευση στον παλιό μου ιστότοπο, μετά στο βιβλίο μου «Γλώσσα μετ’ εμποδίων» και μετά στο ιστολόγιο) επισήμανα τις ακρότητες των νεοκαθαρευουσιάνων.

Όπως είπα, το άρθρο δημοσιευτηκε ως επιστολή. Προτάσσεται η εξής εισαγωγή από τους συντάκτες του Ενημ. Δελτίου:

Από τον καθηγητή του ΕΜ Πολυτεχνείου Θ. Τάσσιο, λάβαμε και δημο­σιεύουμε άρθρο για «τα γλωσσικά λάθη όψιμων δημοτικιστών», όπως χαρα­κτηριστικά αναφέρει. Το άρθρο, είχε δημοσιευθεί παλιότερα στην εφημερίδα «Καθημερινή». Αφορμή για την επιστολή του κ. Τάσσιου ηταν μια λεζαντα σε τεύχος του Ε.Δ., στην οποία αναφερόταν «Αποψη από την αίθουσα της Αντιπροσωπείας που έγινε το διήμερο», αντί του σωστού «όπου». Ευχαρι­στούμε θερμά τον κ. Τάσσιο για την παρατήρηση και το άρθρο. Με την ίδια χαρά θα δεχτούμε τις παρατηρήσεις και τις υποδείξεις των συναδέλφων, οι οποίες στοχεύουν στη βελτίωση του Ε.Δ.

Δημοσιεύω λοιπόν το άρθρο, παρεμβάλλοντας σε αγκύλες κάποια δικά μου σχόλια. Κρατάω την ιδιότυπη ορθογραφία του συγγραφέα -π.χ. το η στην υποτακτική.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά, Γλωσσικό ζήτημα, Δημοτικισμός | Με ετικέτα: , , | 200 Σχόλια »

School’s out!

Posted by sarant στο 11 Μαρτίου, 2020

Το ιστολόγιο δεν πολυσυμπαθεί τους ξενόγλωσσους τίτλους -ελάχιστα από τα 4000+ άρθρα που έχουμε δημοσιεύσει είναι σε άλλη γλώσσα. Θα κάνουμε όμως σήμερα μιαν εξαίρεση.

Αυτόν τον τίτλο σκέφτηκα μόλις άκουσα σήμερα την είδηση ότι ο υπουργός Υγείας κ. Κικίλιας ανακοίνωσε ότι, κατόπιν εισήγησης της επιτροπής λοιμωξιολόγων, η κυβέρνηση αποφάσισε να κλείσουν επί 14 ημέρες όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, από βρεφονηπιακούς σταθμούς έως πανεπιστήμια.

Μερικές ώρες αργότερα δόθηκε η διευκρίνιση ότι η απόφαση αφορά επίσης φροντιστήρια, κέντρα ξένων γλωσσών και άλλα εκπαιδευτήρια.

Παρόμοιες αποφάσεις έχουν παρθεί βέβαια και σε άλλες χώρες, αλλά νομίζω ότι σε επίπεδο ΕΕ μόνο στην Ιταλία έχει αποφασιστεί πανεθνικό κλείσιμο όλων των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων -δεν είναι δηλαδή μια εύκολη απόφαση.

Εύκολη απόφαση δεν είναι, αλλά θα την επικροτήσω. Στην περίπτωση του κορονοϊού, διακυβεύεται η ίδια η επιβίωση του συστήματος υγείας της χώρας, οπότε καλύτερα να λαθέψουμε παίρνοντας πολύ αυστηρά μέτρα παρά να αστοχήσουμε μην παίρνοντας μέτρα -αυτό οι Αγγλοσάξονες το λένε to err on the side of caution και δεν είναι κάτι που το ενστερνίζομαι πάντοτε.

Δεν είναι εύκολη απόφαση γιατί, ακόμα κι αν θεωρήσουμε πως η απώλεια των δύο εβδομάδων (που μπορεί να είναι και μεγαλύτερη) δεν θα επηρεάσει μακροπρόθεσμα τη μόρφωση των μαθητών και των φοιτητών, μια τόσο μακρόχρονη διακοπή της λειτουργίας όλων των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων αποτελεί παράγοντα απορρύθμισης της δημόσιας ζωής -δεν έχουν όλοι οι γονείς τη δυνατοτητα να εξασφαλίσουν με κάποιον τρόπο τη φύλαξη των παιδιών τους όσο εκείνοι βρίσκονται στη δουλειά, δεν έχουν όλοι παππού και γιαγιά μάχιμους.

Βέβαια, όσα παιδιά βρίσκονται στην τελευταία χρονιά και πρόκειται να δώσουν πανελλήνιες εξετάσεις, θα καλοδεχτούν την ανάπαυλα για να αφιερώσουν ακόμα περισσότερο χρόνο στην προετοιμασία τους. Ξέρουμε άλλωστε ότι αυτό γίνεται στην τελευταία τάξη με κάθε ευκαιρία. Μάλιστα, πριν από μερικές μέρες έμαθα την καινούργια λέξη «γριπόχαρτο».

Πράγματι, υπάρχει εγκύκλιος του Υπουργείου Παιδείας που ορίζει ότι «δεν προσμετρώνται οι απουσίες από τα μαθήματα μαθητών/τριών έως πέντε (5) εργάσιμων ημερών που οφείλονται στην έξαρση της εποχικής γρίπης, από τον Ιανουάριο 2020 έως και τον Μάρτιο 2020.» Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ξεκινήσει μια φάμπρικα με βεβαιώσεις, ώστε οι μαθητές της Γ´ Λυκείου κυρίως να καθίσουν πέντε μέρες σπίτι να διαβάσουν και να ακούγονται φράσεις όπως:

– Ούτε δέκα παιδιά δεν ήμασταν στην τάξη σήμερα. Έχουν πάρει όλοι γριπόχαρτο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκπαίδευση, Τραγούδια, Υγεία | Με ετικέτα: , , | 450 Σχόλια »

Πρέπει να ληφθούν μέτρα περιορισμού στις εκκλησίες;

Posted by sarant στο 10 Μαρτίου, 2020

Πριν από δώδεκα μέρες είχαμε τα πρώτα κρούσματα κορονοϊού στην Ελλάδα -χτες, ο αριθμός τους έφτανε τα 84, ευτυχώς χωρίς κανέναν θάνατο. Η μερίδα του λέοντος προέρχεται από ένα γκρουπ προσκυνητών στους Αγίους Τόπους, η διαχείριση του οποίου έγινε μάλλον ατελώς από τις αρμόδιες αρχές με αποτέλεσμα να εκφράζονται φόβοι ότι θα υπάρξουν πολλά δευτερογενή κρούσματα τις επόμενες μέρες.

Εξίσου ή και περισσότερο ανησυχητική είναι η είδηση ότι υπάρχουν 4 «ορφανά» κρούσματα, δηλαδή που δεν συνδέονται με κάποιο από τα ήδη γνωστά. Εντοπίστηκαν από δειγματοληπτικό έλεγχο σε ασθενείς με σοβαρό αναπνευστικό σύνδρομο.

Την ίδια στιγμή, στη γειτονική μας Ιταλία η επιδημία έχει φτάσει σε επίπεδα που ανάγκασαν τις αρχές να πάρουν πρωτοφανή μέτρα, βάζοντας σε καραντίνα το ένα τέταρτο του πληθυσμού της χώρας, ανάμεσά τους περιοχές όπως το Μιλάνο και τη Βενετία.

Τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς παίρνονται σκληρά μέτρα περιορισμού των ταξιδιών, των δημοσιων συναθροίσεων, των αθλητικών συναντήσεων, των εκδηλώσεων, των συγκεντρώσεων. Στη Γαλλία, δεν επιτρέπεται να βρεθουν περισσότερα από 1000 άτομα στον ίδιο χώρο -έτσι σε μεγάλα μουσεία, όπως στο Λούβρο, γίνονται δεκτοί με το σταγονόμετρο μόνο όσοι έχουν αγοράσει εισιτήρια από το διαδίκτυο. Ματαιώθηκαν όλες οι μεγάλες συναυλίες -ανάμεσά τους και του Θ. Κουρεντζή στη Φιλαρμονική αλλά και της Μαντόνας ενώ η Παρί Σαιν Ζερμαίν θα αντιμετωπίσει τη Ντόρτμουντ χωρίς θεατές για την πρώτη φάση νοκάουτ του Τσ.Λιγκ. Άλλοι αγώνες, όπως ο αγώνας Ιρλανδίας-Γαλλίας στο ράγκμπι μετατέθηκαν για τον… Οκτώβριο. Μια σειρά επιστημονικά συνέδρια ή εμπορικές εκθέσεις έχουν επίσης ματαιωθεί -τα συζητούσαμε και εδώ προχτές. Αλλά και οι πολιτικές συγκεντρώσεις στη Γαλλία (έχουν δημοτικές εκλογές την Κυριακή) ματαιώνονται.

Και οι θρησκευτικές τελετές δεν έμειναν αλώβητες. Στη Βηθλεέμ η εκκλησία της Γέννησης έκλεισε. Στη Ρώμη ο Πάπας Φραγκίσκος δεν θα χαιρετήσει τους πιστούς από το παράθυρο αλλά θα μεταδώσει το κήρυγμα με βιντεοζεύξη. Πολλές εκκλησίες στην Ιταλία έκλεισαν ή κάνουν λειτουργίες που μεταδίδονται από την τηλεόραση.

Στο Ισραήλ, όπου θα γιορταστεί το Πουρίμ με παραδοσιακά μεγάλες συναθροίσεις έχει μπει όριο στα 5000 άτομα, το οποίο μάλλον θα μειωθεί τις επόμενες μέρες.

Η θεοκρατούμενη Σαουδική Αραβία ανέστειλε προσωρινά το προσκύνημα στη Μέκκα και στη Μεδίνα. Στην Τεχεράνη ματαιώθηκε για πρώτη φορά η μεγάλη προσευχή της Παρασκευής.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκκλησία, Υγεία | Με ετικέτα: , , , , | 336 Σχόλια »

Η μία από τις δύο

Posted by sarant στο 9 Μαρτίου, 2020

Χτες ήταν η Μέρα των δικαιωμάτων της γυναίκας και στο γαλλικό ραδιόφωνο, που είχε αφιέρωμα στην ημέρα, άκουσα μια συνέντευξη της δημοσιογράφου Τζούλια Φόις, που μου φάνηκε ενδιαφέρουσα. Τη βρηκα και τη μεταφράζω πρόχειρα, μια και αναφέρεται σε ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα.

Η Τζούλια Φόις μόλις εξέδωσε ένα βιβλίο στον οποίο περιγράφει τον βιασμό που υπέστη σε ηλικία 23 ετών και τη δικαστική περιπέτεια που είχε -με τελικό αποτέλεσμα την απαλλαγή του κατηγορούμενου ως βιαστή της.

Το βιβλίο έχει τίτλο Je suis une sur deux, Είμαι η μία στις δύο. Ο τίτλος αποτελεί υπαινιγμό στο αποτέλεσμα έρευνας σύμφωνα με την οποία η μία στις δύο γυναίκες στη Γαλλία έχει υποστεί σεξουαλική επαφή χωρίς τη συγκατάθεσή της (rapports sexuels non consentis είναι ο γαλλικός όρος).

Το όνομά της είναι Giulia Foïs, με διαλυτικά, γι’ αυτό και προφέρεται Φόις κι όχι Φουά. Είναι άλλωστε Γαλλοϊταλίδα. Το πρωτότυπο της συνέντευξης, εδώ. Κάθε διόρθωση καλοδεχούμενη.

Μεταφράζω:

franceinfo : Αυτοπροσδιορίζεστε ως «λάθος θύμα» βιασμού, τι εννοείτε με αυτό;

Giulia Foïs : Το λάθος θύμα (mauvaise victime) βιασμού είναι το θύμα που δεν μοιάζει με την ιδέα που έχουμε σχηματίσει. Ο βιασμός είναι κάτι εντελώς αδιανόητο, δεν θέλουμε να παραδεχτούμε πως υπάρχει. Στην ανάγκη, μπορούμε να τον διανοηθούμε όταν όλα ταιριάζουν στη σωστή θέση. Αυτό που περιμένουμε από ένα θύμα, είναι να κείτεται καταγής. Και μάλιστα, να μην ξανασηκωθεί ποτέ, κυρίως αυτό.

Στο εφετείο, ο δικηγόρος μου είπε: «Θα θέλατε να είναι ακόμα πασαλειμμένη με αίμα, σπέρμα και δάκρυα;» Και στο σημείο αυτό, θα δεχτούν να σας πιστέψουν. Αν λοιπόν προσπαθήσετε να σηκωθείτε στα πόδια σας, πράγμα που έκανα εγώ διότι εκτιμούσα πως είχα δικαίωμα σε μια ζωή μετά, μια και δεν είχα κάνει τίποτα, μια και δεν ήμουν ένοχη για τίποτα, αυτό σημαίνει ένα από τα εξης δύο: ή λέτε ψέματα ή δεν ήταν και τόσο σοβαρό. Κι εγώ, θέλησα να ξανάβρω τη ζωή που ζούσα ως τότε. Κι αυτό, το πλήρωσα. Ο εισαγγελέας του εφετείου τού είπε: «Δεν μπορούμε να την κατηγορήσουμε που θέλησε να σώσει τη ζωή της εκείνο το βράδυ. Και δεν μπορούμε να την κατηγορούμε σήμερα που θελει να ζήσει καλά».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γαλλία, Δύο φύλα, Παρουσίαση βιβλίου | Με ετικέτα: , , , | 165 Σχόλια »

Νταβίντ Ντιόπ και Γουόλε Σογίνκα (συνεργασία της Αγάπης Νταϊφά)

Posted by sarant στο 8 Μαρτίου, 2020

Η φίλη μας Αγάπη Νταϊφά μετέφρασε και μου έστειλε ποιήματα Αφρικανών ποιητών. Από αυτό το υλικό διάλεξα δύο ποιητές που τους παρουσιάζω σήμερα, έναν γαλλόφωνο κι έναν αγγλόφωνο.

Η εισαγωγή είναι επίσης της Αγάπης. Πρόσθεσα φωτογραφίες.

Ο Νταβίντ Ντιοπ γεννήθηκε στο Μπορντώ τής Γαλλίας, από πατέρα Σενεγαλέζο και μητέρα Καμερουνέζα.

Μετά τον θάνατο τού πατέρα του, τον μεγάλωσε η μητέρα του. Έζησε τη ζωή  τών ξεριζωμένων μοιράζοντας τους μήνες του ανάμεσα  στη Γαλλία και τη Δυτική Αφρική. Έλαβε τη βασική εκπαίδευση στη Σενεγάλη.

Εθεωρείτο από τους πλέον ελπιδοφόρους ποιητές τής Δυτικής Αφρικής. Στη σύντομη ζωή  του βίωσε έντονα τον πόθο για την Αφρική και την αλληλεγγύη του με όσους αγωνίστηκαν ενάντια  στη γαλλική αποικιοκρατία. Το έργο του φανερώνει το μίσος του για τους καταπιεστές και την αλληλεγγύη για τους καταπιεσμένους.

Άρχισε να γράφει ποίηση όταν ήταν ακόμα στο σχολείο και πρωτοδημοσίευσε, δεκαπεντάχρονος ακόμα, στις εκδόσεις Présence Africaine που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στο κίνημα τής λεγόμενης νεγροσύνης (négritude). Αρκετά ποιήματά του κυκλοφόρησαν στη διάσημη ανθολογία  τού Λεοπόλ Σενγκόρ, που αποτέλεσε ορόσημο τής σύγχρονης αφρικανικής γραφής στα γαλλικά.

Χρησιμοποίησε  ηθελημένα αφρόντιστο και  αφηγηματικό ύφος εγκαινιάζοντας, έτσι, ένα καινούριο ύφος στην ποίηση διαμαρτυρίας.

Το 1960 ο Ντιοπ και η σύζυγός του σκοτώθηκαν σε αεροπορικό δυστύχημα επιστρέφοντας  από το Ντακάρ στο Παρίσι. Το μεγαλύτερο μέρος τού αδημοσίευτου έργου του πιστεύεται πως χάθηκε στο δυστύχημα. Τα μόνα του ποιήματα που σώζονται είναι τα είκοσι δύο που δημοσίευσε όσο ζούσε στην συλλογή Coups de Pilon  το 1956 και μεταφράστηκαν στα αγγλικά το 1971.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αφρική, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , | 132 Σχόλια »