Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Άγιος Παντελεήμονας’

Ο Ιός φεύγει, οι χρυσαυγίτες έρχονται…

Posted by sarant στο 9 Νοέμβριος, 2010

Συχνό κλισέ των δημοσιογράφων, όταν πεθαίνει («φεύγει») κάποιος άνθρωπος των γραμμάτων και των τεχνών, είναι να ξεκινούν τα ρεπορτάζ τους με τη φράση «Από σήμερα, ο (αντίστοιχος τομέας π.χ. κινηματογράφος, ποίηση, θέατρο) είναι φτωχότερος». Κλισέ είναι βέβαια η φράση και μάλιστα από τα πιο πολυφορεμένα, αλλά, όσο κι αν προσπαθώ να αποφεύγω τα κλισέ, νιώθω υποχρεωμένος να το χρησιμοποιήσω, και να γράψω πως από τις 7 Νοεμβρίου 2010 η ελληνική μαχητική, ερευνητική, αξιόπιστη δημοσιογραφία είναι απελπιστικά φτωχότερη. Φτωχότερη επειδή ύστερα από 20 χρόνια παρουσίας, σταμάτησε η σελίδα του Ιού από την σαββατιάτικη και την κυριακάτικη Ελευθεροτυπία.

Μπορεί να μη συμφωνούσα πάντοτε με τα άρθρα της ομάδας του Ιού, ωστόσο πιστεύω ότι αποτελούσαν κόσμημα για τον ελληνικό Τύπο. Εκτιμούσα τη μεθοδικότητα των ερευνών τους, τη σχολαστική τεκμηρίωση, το θάρρος τους να πηγαίνουν κόντρα στο ρεύμα. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ιός δεν είχε μόνο πολλούς πιστούς φίλους (κάποιοι αγόραζαν την εφημερίδα μόνο και μόνο για τον Ιό), αλλά και εξίσου πολλούς ορκισμένους εχθρούς, που τώρα ασφαλώς θα πανηγυρίζουν.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Επικαιρότητα, Εφημεριδογραφικά, Εκλογές | Με ετικέτα: , , , , | 331 Σχόλια »

Ο Άγιος Ντοπιελεήμονας δεν φοράει παντελόνια

Posted by sarant στο 20 Ιουλίου, 2009

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 5 Ιουλίου. Επειδή τότε έλειπα, δεν το έβαλα αμέσως.

Ο Πανταλόνε της Κομέντια ντελ Άρτε

Ο Πανταλόνε της Κομέντια ντελ Άρτε

Το ευφυέστατο λογοπαίγνιο «Ντοπιελεήμονας» δεν είναι δικό μου εύρημα, το οφείλω στον Γ. Κυρίτση, που το έγραψε πριν από τρεις περίπου εβδομάδες εδώ στην Αυγή, σατιρίζοντας έτσι την σπέκουλα των ακροδεξιών πάνω σε υπαρκτά προβλήματα με τους μετανάστες σ’ αυτή τη γειτονιά της Αθήνας, που ίσως το πιο τρανταχτό παράδειγμα να είναι το λουκέτο που παράνομα έβαλαν κάποιοι στην παιδική χαρά κρατώντας την κλειστή με το έτσι θέλω για να μη χαρούν λίγο τα μεταναστόπουλα και να μην ανακατευτούν με τα δικά μας παιδιά τα ντόπια.

Ντοπιελεήμονας λοιπόν αυτός, διότι ο άλλος, ο αυθεντικός άγιος, ελεούσε τους πάντες, όπως λέει και το όνομά του. Ήταν ένας από τους Αγίους Αναργύρους, που ονομάστηκαν έτσι επειδή γιάτρευαν τον κοσμάκη χωρίς να παίρνουν χρήματα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που υπάρχουν, ονομαζόταν Πανταλέων ή Παντολέων, ήταν διακεκριμένος γιατρός και μαρτύρησε επί Διοκλητιανού στη Βιθυνία το 303. Στη Δύση τον λένε Pantaleon, αλλά στην ανατολική εκκλησία ονομάστηκε Παντελεήμων, όνομα που το πήρε την ώρα του μαρτυρίου του, όπως λέει ο συναξαριστής: Mετά δε ταύτα έλαβεν ο Άγιος την του θανάτου απόφασιν. Όθεν επροσευχήθη, και τελειωθείσης της προσευχής, ήλθε θεία φωνή ονομάζουσα αυτόν αντί Παντολέοντος Παντελεήμονα.

Ο άγιος Παντελεήμονας είναι ιαματικός άγιος και στα πανηγύρια του τον παλιό καιρό προσέρχονταν κάθε λογής ανάπηροι, άρρωστοι και άλλοι αναξιοπαθούντες –από εκεί βγήκε και η παροιμία «κουτσοί στραβοί στον άγιο Παντελεήμονα» που τη λέμε όταν συρρέει πλήθος ετερόκλιτο σ’ ένα μέρος, ιδίως για να επωφεληθούν από κάτι. Στην κοινή χρήση, το όνομα το συγκόπτουμε σε Παντελής –και υπάρχει η παροιμιακή φράση «Τα ίδια Παντελάκη μου, τα ίδια Παντελή μου» για καταστάσεις που επαναλαμβάνονται μονότονα, που δεν αλλάζουν, δεν βελτιώνονται. Γιατί διαλέχτηκε ο Παντελής μέσα στα τόσα ονόματα, δεν το ξέρω· μάλλον ταιριάζει καλύτερα στο μέτρο.

Στη Δύση, είπαμε, τον άγιο τον ξέρουν Pantaleon. Στη Βενετία ο San Pantaleon ήταν από τους πιο αγαπημένους αγίους και η εκκλησία του μαρτυρείται από το έτος 1000. Το όνομα Pantaleone (στη βενετσιάνικη μορφή του, Pantalon) ήταν πολύ συχνό στα λαϊκά στρώματα των κατοίκων της Γαληνοτάτης και επειδή ήταν σχετικά παράξενο έφτασε να χρησιμοποιείται το Pantalone ως συλλογικό παρατσούκλι των Βενετσιάνων, όπως ας πούμε σήμερα λέγεται το Τσαμπίκος για τους Ρόδιους. Στην κομέντια ντελ’ άρτε, ο Pantalone ήταν ο γέρος έμπορος, που μιλούσε χαρακτηριστική βενετσιάνικη διάλεκτο, και παρά την προχωρημένη ηλικία του επέμενε συνέχεια να στήνει δαιμόνιες επιχειρηματικές κομπίνες και να μπλέκει σε ερωτοδουλειές που ποτέ δεν είχαν αίσιο τέλος. Ο Πανταλόνε φορούσε μακριές βενετσιάνικες βράκες σε μια εποχή που οι άντρες της καλής κοινωνίας φορούσαν κυλότες μέχρι το γόνατο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , | 30 Σχόλια »