Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Άλκης Στέας’

Κονφερανσιέ σε μια κακή παράσταση

Posted by sarant στο 9 Φεβρουαρίου, 2012

Τέλη δεκ. 1960, ο Γ. Καρατζαφέρης παρουσιάζει τη Ρίτα Παβόνε (από το εξαιρετικό Δισκορυχείο, http://diskoryxeion.blogspot.com)

Η ατάκα του Αλέξη Τσίπρα, που χαρακτήρισε «κονφερανσιέ» της τρόικας τον Γ. Καρατζαφέρη μου φαίνεται πετυχημένη, και βλέπω να την έχουν ήδη υιοθετήσει αρκετοί• θα πρόβλεπα μάλιστα ότι ο αρχηγός του ΛΑΟΣ θα αποκτήσει ένα ακόμα παρατσούκλι. Όμως εδώ λεξιλογούμε, ως γνωστόν, οπότε θα μιλήσουμε, στην αρχή τουλάχιστον, για τη λέξη αυτή, τον κονφερανσιέ ή κονφερασιέ (όπως προφέρουμε οι περισσότεροι).
Σύμφωνα με τα λεξικά, ο κονφερανσιέ είναι «ο παρουσιαστής ψυχαγωγικού επιθεωρησιακού προγράμματος, ο οποίος παρεμβάλλεται ανάμεσα στα διάφορα νούμερα, λέγοντας ανέκδοτα και κάνοντας έναν υποτυπώδη διάλογο με το κοινό» (ο ορισμός από το ΛΚΝ, παρόμοιον έχει και το λεξικό Μπαμπινιώτη).
Αν και λίγο φλύαρος, ο ορισμός είναι εύστοχος• ή ίσως ήταν εύστοχος, γιατί νομίζω πως η λέξη έχει παλιώσει και έχει πάρει μιαν ελαφρώς υποτιμητική χροιά. Στα διάφορα γκλαμουράτα τηλεοπτικά προγράμματα δεν χρησιμοποιείται η λέξη «κονφερανσιέ» π.χ. για τον Σάκη Ρουβά ή τη Ζέτα Μακρυπούλια, παρόλο που κάνουν σε γενικές γραμμές την ίδια δουλειά που έκανε, έστω, ο Άλκης Στέας στις τηλεοπτικές του εκπομπές ή στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Σήμερα λέμε «παρουσιαστής» και μάλιστα κάπου διάβασα ότι ο τάδε παρουσιαστής προσπαθούσε μάταια να φέρει το κέφι κάνοντας κόλπα με τη φωνή του «σαν παλιός κονφερανσιέ». Θα έλεγα δηλαδή πως η λέξη «κονφερανσιέ» ακούγεται λίγο παλιωμένη, αλλά εσείς θα μου πείτε αν έχω δίκιο.
Ο κονφερανσιέ είναι δάνειο από τα γαλλικά, conférencier. Η γαλλική λέξη ανάγεται στο λατινικό ρήμα conferro, το οποίο ferro είναι συγγενικό με το δικό μας «φέρω», ανάγονται στην ίδια ινδοευρωπαϊκή ρίζα. Η γαλλική λέξη όμως, η λέξη conférencier εννοώ, δεν σημαίνει τον παρουσιαστή ψυχαγωγικών εκπομπών, επομένως με τη σημερινή του σημασία ο κονφερανσιέ είναι δάνειο «τύπου καλοριφέρ», μια και έχει πάρει σημασία που δεν υπάρχει στην γλώσσα προέλευσης (όπως και το καλοριφέρ, που στα γαλλικά λέγεται radiateur). Πράγματι, στα γαλλικά ο κονφερανσιέ λέγεται, μάλλον, animateur, τουλάχιστον στην τηλεόραση (ενώ στα αγγλικά: host).
Τι σημαίνει το γαλλικό conférencier; Σημαίνει «αυτόν που κάνει διάλεξη» όπως λέει το ΛΚΝ για να μας θυμίσει ότι στη γλώσσα μας, παρόλο που είναι η τελειότερη του κόσμου και παρόλο που οι αγγέλοι μιλάνε ελληνικά, δεν έχουμε μονολεκτικόν όρο για αυτόν που κάνει μια διάλεξη (χρησιμοποιούμε τη λ. ομιλητής, που είναι ευρύτερη έννοια). Είχε βέβαια χρησιμοποιηθεί σποραδικά ο όρος «διαλέκτης», για αυτόν που έδινε διάλεξη, αλλά δεν έπιασε, τουλάχιστον τόσο ώστε να λεξικογραφηθεί στα σημερινά λεξικά. Πάντως βρίσκω πως ο διαλέκτης χρησιμοποιείται σπανίως και σήμερα π.χ. στις σχολές της Αστυνομίας, υποθέτω για το διδακτικό προσωπικό που κάνει διαλέξεις και σεμινάρια χωρίς να είναι μόνιμοι καθηγητές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων | Με ετικέτα: , , , , , | 257 Σχόλια »