Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Άμφισσα’

Επονίτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 23 Φεβρουαρίου, 2019

Σαν σήμερα πριν από 76 χρόνια, στις 23 Φεβρουαρίου 1943, ιδρύθηκε η Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων, η ΕΠΟΝ. Προς τιμήν αυτής της επετείου, τα σημερινά μεζεδάκια τα τιτλοφόρησα επονίτικα, αν και βέβαια στην ύλη του σημερινού πολυσυλλεκτικού μας άρθρου δεν υπάρχει τίποτε που να αναφέρεται στην Αντίσταση ή στην ΕΠΟΝ.

Ή μάλλον, για να υπάρχει και κάτι, θυμίζω ένα παλιότερο άρθρο του ιστολογίου με αναμνήσεις του πατέρα μου από τα χρόνια του στην ΕΠΟΝ στη Μυτιλήνη.

* Βέβαια, η σημερινή μέρα αναμένεται να γραφτεί με χρυσά γράμματα στις δέλτους της ελληνικής λογοτεχνίας (και λίγα λέω) αφού σήμερα θα παρουσιαστεί το βιβλίο του Ντάνου, κατά κόσμον Γιώργου Αγγελόπουλου.

Όπως εκμυστηρεύεται στο βιντεάκι ο συγγραφέας, το βιβλίο θα έχει 160 σελίδες, κάθε κεφάλαιο αρχίζει με μια φωτογραφία σχετική με το αντικείμενο του κεφαλαίου, και, όπως λέει, δεν περίμενε να είναι τόσο καλό το βιβλίο του. Πάντως, παραδέχεται πως δεν κατάφερε να το διαβάσει μονοκοπανιάς το βιβλίο του. Αφού διατύπωσε το λαπαλισικό αξίωμα ότι «Οι άσχημες κριτικές είναι το αντίθετο από τις καλές κριτικές», αναγνώρισε πως δεν είναι του χώρου των βιβλίων, αφού έχει διαβάσει ίσαμε τώρα στη ζωή του 8 βιβλία -χωρίς να διευκρινίσει αν συνυπολογίζει και το δικό του. Αυτό μου θύμισε το ανέκδοτο που είχε βγει όταν ήταν πρόεδρος των ΗΠΑ ο Τζέρι Φορντ, ότι «Κάηκε η βιβλιοθήκη του προέδρου, με αποτέλεσμα να καούν και τα τρία βιβλία της. Ευτυχώς όμως ο Πρόεδρος είχε προλάβει να τα μπογιατίσει». Αλλά ο Ντάνος αποδεικνύεται βιβλιοφάγος μπροστά στον πρόεδρο Φορντ.

Όπως γράφει και το σχετικό ρεπορτάζ, η Χρυσηίδα Δημουλίδου θα αισθάνεται τον θρόνο της να τρίζει.

* Από άρθρο του Δ. Νανούρη στην ΕφΣυν για την πολακιάδα, ξεσηκώνω μια φράση, στην αρχή-αρχή:

Στις εποχές της γενικευμένης παρακμής, άτινας μας έριξε η άπονη μοίρα, τα δημόσια πρόσωπα που σέβονται το νόημα αμφοτέρων των λέξεων του χαρακτηρισμού….

Αυτό το «άτινας» δεν στέκει με τίποτα ή μάλλον δεν υπάρχει καν, διότι για να σταθεί συντακτικά ένας τύπος πρέπει να είναι υπαρκτός, και το «άτινας» δεν είναι. Υπάρχει ή ακριβέστερα υπήρχε στα αρχαία οίτινες στο αρσενικό, αίτινες στο θηλυκό με αιτιατική άστινας, και άτινα στο ουδέτερο. Εδώ θα ταίριαζε το «εις άστινας», ενδεχομένως, αλλά αν θέλουμε να μιλήσουμε του μπαμπά μας τη γλώσσα θα πούμε «όπου» ή «στις οποίες».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Κοτσανολόγιο, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μακεδονικό, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , | 243 Σχόλια »

Κώλυμα στο κόλλημα ή κόλλημα στο κώλυμα;

Posted by sarant στο 30 Ιανουαρίου, 2010

Ότι αυτές οι δύο ομόηχες λέξεις συχνά μπερδεύονται και ότι εξίσου συχνά γίνονται λογοπαίγνια με δαύτες, αυτό θα το ξέρετε. Σε κάποιο παλιό διήγημά μου, εκεί που διηγιόμουν τους καβγάδες για τις αφισοκολλήσεις, τότε στα φοιτητικά μου χρόνια, είχα υποκύψει στον πειρασμό του εύκολου λογοπαιγνίου και είχα γράψει ότι «δεν υπάρχει κώλυμα στο κόλλημα».

Μάλιστα, στο στρατό, ο συνδυασμός των δυο αυτών ομόηχων έχει δώσει και καινούργια λέξη, διότι στη στρατιωτική ορολογία υπάρχουν κωλυόμενοι, υπάρχουν όμως και στρατιώτες προσκολλημένοι σε άλλη μονάδα, κι έτσι αυτά τα δύο γίνονται ένα ωραίο χαρμάνι και παράγεται η υβριδική λέξη «προσκωλυόμενος», που σημαίνει συνήθως τον προσκολλημένο αλλά μπορεί καμιά φορά και τον κωλυόμενο (ή ίσως αυτόν που είναι κωλυόμενος επειδή είναι προσκολλημένος αλλού). Έχει κάμποσες γκουγκλιές, π.χ. «Ήμουν 1ο Τάγμα 1ο Λόχο στο ΚΕΔΒ (επί θρυλικού Κασίμη λοχαγού) και μετά προσκωλυόμενος στο λόχο διοικήσεως μέχρι λίγο μετά το σεισμό του ’99», αν και οι πιο πολλές απ’ αυτές προέρχονται από ένα λαθολόγιο που αναδημοσιεύεται εδώ κι εκεί και που συμβουλεύει να λέμε προσκεκολλημένος, διότι στον κασιδιάρη, εκτός από τη μαργαριταρένια σκούφια, λείπει και ο αναδιπλασιασμός. Να σημειωθεί πάντως ότι, πέρα από αυτή την επικρατούσα ορθογραφία, η «λέξη» εμφανίζεται με ένα σωρό διαφορετικές παραλλαγές (συνδυάστε διάφορα ι/η/υ και ο/ω να δείτε) και έχει φτάσει να σημαίνει και τσιράκι ή παράσιτος, όπως π.χ. εδώ: «δεν είμαι προσκολυώμενος σε κανέναν, δεν έχω βλέψεις για τίποτε» ή «Ένα μάτσο προσκωλυόμενοι της εξουσίας είναι που κλαίγονται…»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Λογοπαίγνια | Με ετικέτα: , , | 58 Σχόλια »