Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Άννων’

Σχίζοντας τις γραμμές των οριζόντων (Δημ. Σαραντάκος) 5 – Οι εξερευνήσεις των Καρχηδονίων

Posted by sarant στο 25 Σεπτεμβρίου, 2018

Εδώ και λίγο καιρό ξεκίνησα να δημοσιεύω αποσπάσματα από το βιβλίο του πατέρα μου, του Δημήτρη Σαραντάκου, Σχίζοντας τις γραμμές των οριζόντων, μια ιστορία των εξερευνητών και των εξερευνήσεων του αρχαίου κόσμου. Η σημερινή συνέχεια είναι η πέμπτη. Η προηγούμενη συνέχεια βρίσκεται εδώ. Βρισκόμαστε στο 2ο κεφάλαιο που εξετάζει τις πρώτες καταγραμμένες εξερευνήσεις.

Οι εξερευνήσεις των Καρχηδονίων

Η Καρχηδόνα, φοινικική αποικία στη σημερινή Τυνησία, αναδείχθηκε κατά τον 5ον αιώνα στο ισχυρότερο κράτος της Δυτικής Μεσογείου. Είχε επεκτείνει την κυριαρχία της όχι μόνο στις γειτονικές αφρικανικές παραθαλάσσιες περιοχές, αλλά και στην απέναντί της Σικελία, όπως επίσης στη Σαρδώ (Σαρδηνία), την Κύρνο (Κορσική) και στις νότιες και ανατολικές ακτές της Ιβηρίας. Με τη μάχη της Αλαλίας (540 π.Χ.), οι Καρχηδόνιοι σε συμμαχία με τους Ετρούσκους, σταμάτησαν την προώθηση των Ελλήνων στη δυτική Μεσόγειο. Αργότερα δε εξαφάνισαν από προσώπου γης την Ταρτησσό. Μολονότι νικήθηκαν από τους Έλληνες, το 480 π.Χ., στη μάχη της Ιμέρας (η οποία, κατά σύμπτωση, έγινε την ίδια ημέρα με τη ναυμαχία της Σαλαμίνας!),  παρέμειναν οριστικά στο δυτικό τμήμα της Σικελίας.

Έχοντας εξασφαλίσει τον έλεγχο του Στενού του Γιβραλτάρ, οι Καρχηδόνιοι επιχείρησαν την εξερεύνηση των θαλασσών και των χωρών που υπήρχαν πέρα από αυτό.

Η εξερεύνηση του Άννωνα

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γεωγραφία, Δημήτρης Σαραντάκος, Εξερευνήσεις | Με ετικέτα: , , , , , | 180 Σχόλια »

Εορταστικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 6 Δεκεμβρίου, 2014

Το ιστολόγιο γιορτάζει σήμερα, του Αγίου Νικολάου, αλλά η μέρα κάθε άλλο παρά ευφρόσυνη προοιωνίζεται -και όχι σε προσωπικό επίπεδο: εννοώ τον Ρωμανό που συνεχίζει τη δική του μάχη στην κόψη του ξυραφιού, την ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, τις διάφορες φήμες. Και το κακό είναι πως αυτή η άγιορτη γιορτή πέφτει Σάββατο, μέρα που έχει καθιερωθεί να ανεβαίνει άρθρο με μεζεδάκια, δηλαδή εξ ορισμού άρθρο ευτράπελο.

antenaΒέβαια, κάποια από τα σημερινά θέματα έχουν σχέση με την υπόθεση Ρωμανού. Και μερικά δεν είναι για γέλια, αλλά για να εξοργίζεσαι. Παράδειγμα, το δελτίο ειδήσεων του Αντένα προχτές το βράδυ, που, όπως γράφτηκε, μετέδωσε την είδηση για την κατάληψη των γραφείων της ΓΣΕΕ συνοδεύοντάς την με πλάνα αρχείου που έδειχναν εκτεταμένα επεισόδια, φωτιές και δακρυγόνα, ενώ στην πραγματικότητα δεν είχε κουνηθεί φύλλο. Ντροπή και στην κεντρική παρουσιάστρια Μαρία Χούκλη, που, όπως γράφτηκε, δεν διαχώρισε τη θέση της, αναφέροντας έστω ότι προβάλλονται πλάνα αρχείου.

* Ένας άλλος τρόπος παραμόρφωσης της πραγματικότητας, αλλά στο Διαδίκτυο και όχι στην τηλεόραση, είναι να ανασύρονται παλιές ειδήσεις, είτε από λάθος είτε κακόπιστα. Τις τελευταίες δυο-τρεις μέρες, έχω δει πολλούς να αναρτούν στο Φέισμπουκ ένα ρεπορτάζ της Ελευθεροτυπίας, με τίτλο «Αποφυλάκιση για Κορκονέα, Σαραλιώτη«. Αν βέβαια το κλικάρει κανείς, βλέπει ότι το άρθρο είναι παλιό, του Ιουνίου 2010 (!) όταν οι δυο ήταν ακόμα υπόδικοι -αλλά οι περισσότεροι δεν κλικάρουν, και εξεγείρονται για την αποφυλάκιση του δολοφόνου ενώ δεν δίνεται εκπαιδευτική άδεια στον Ρωμανό. Ο Κορκονέας βεβαίως βρίσκεται στη φυλακή, αν και ο Σαραλιώτης έχει όντως αποφυλακιστεί αφού εξέτισε το προβλεπόμενο ποσοστό της ποινής του. (Και η Ελευθεροτυπία δεν βγαίνει αυτές τις μέρες έτσι κι αλλιώς).

* Και πάλι για την υπόθεση Ρωμανού, ποδαρικό στα μεζεδάκια από τον νεότευκτο ιστότοπο huffingtonpost.gr, που έβαλε τον εξής τίτλο στο άρθρο σχετικά με την επιστολή του Ρωμανού: Εμπόριο ελπίδας πουλά ο ΣΥΡΙΖΑ. Προσέξτε πόσα δημοσιογραφικά ατοπήματα υπάρχουν στο άρθρο αυτό: α) Δεν παρατίθεται ολόκληρη η επιστολή του Ρωμανού, αλλά μόνο ελάχιστα επιλεγμένα αποσπάσματα. β) Ο τίτλος του άρθρου είναι αντλημένος από… το υστερόγραφο της επιστολής Ρωμανού, δηλαδή δεν εκφράζει την ουσία του γράμματός του. και, γ) (αν και είναι παρωνυχίδα) ο τίτλος έχει σολοικισμό, διότι βέβαια ή κάνει εμπόριο ελπίδας ο ΣΥΡΙΖΑ ή πουλαει ελπίδες. Να πουλάει εμπόριο, δύσκολο. Όντως, ο νέος ιστότοπος ξεκίνησε με τις καλύτερες προϋποθέσεις για να αποτελέσει έναν από τους στυλοβάτες του σημερινού ειδησεογραφικού τοπίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 347 Σχόλια »

Γορίλας, ο συκοφαντημένος

Posted by sarant στο 6 Νοεμβρίου, 2009

GorillaΠριν από μερικές μέρες είδαμε και ακούσαμε τους «εφτά γορίλες», δηλαδή εφτά μεταφράσεις του Le gorille του Μπρασένς. Γράφοντας το κείμενο, πρόσεξα ότι στον δίσκο του Θηβαίου η λέξη γράφεται με δύο λάμδα, γορίλλας, ενώ στο βιβλίο του Βαρβέρη (εκδόσεις Ύψιλον 1983) με ένα, γορίλας. Το ορθογραφικό λεξικό Μπαμπινιώτη λημματογραφεί τη λέξη απλουστευμένα, γορίλας, αλλά σε σημείωμα επισημαίνει πως «κανονικά, θα έπρεπε» να γράφεται γορίλλας, όμως η σχολική ορθογραφία απλοποιεί τα ελληνιστικά δάνεια.

Αν όμως η λέξη είναι ελληνιστικό δάνειο, καλά θα κάνουμε να εξετάσουμε την ιστορία της λέξης. Και δεν είναι μικρή. Η λέξη γορίλλας, ή πιο σωστά η λέξη αι Γόριλλαι, απαντά μία και μοναδική φορά στην αρχαία ελληνική γραμματεία, στην ελληνική μετάφραση του Περίπλου του Άννωνα. Κατά σύμπτωση, για το θέμα αυτό έχει γράψει και ο πατέρας μου, Δημήτρης Σαραντάκος, στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του «Η συνάντηση του παλιού με τον νέο κόσμο», το οποίο δεν μπορείτε δυστυχώς να το βρείτε πουθενά γιατί προς το παρόν παραμένει ανέκδοτο. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα:

Ο Άννων το 470 π.Χ. ξεκινώντας από την Καρχηδόνα πέρασε τις Στήλες, βγήκε στον Ατλαντικό, περιέπλευσε τις ακτές της Αφρικής και έφτασε ως τον μυχό του κόλπου της Γουινέας. Αποβιβάστηκε σε ένα νησί (πολλοί πιστεύουν πως πρόκειται για το νησί Φερνάντο Πο, που βρίσκεται και αυτό στον μυχό του κόλπου της Γουινέας), στο κέντρο του οποίου υπήρχε λίμνη. Στο νησί δεν κατοικούσαν άνθρωποι αλλά γορίλες, οι οποίοι μάλιστα προβάλανε σθεναρή άμυνα στους Καρχηδόνιους, πετροβολώντας τους συνεχώς. Τελικά ο Άννων έφυγε από το νησί, παίρνοντας μαζί του τρεις θηλυκούς γορίλες, οι οποίοι όμως έγιναν τόσο ανυπόφοροι στο πλήρωμα του πλοίου, που τους σκότωσαν και τους έγδαραν. Ακολουθώντας τον ίδιο επέστρεψε μερικούς μήνες αργότερα στην Καρχηδόνα. Εκεί αφιέρωσε τα δέρματα των γοριλών στο ναό της Τανάτ ενώ τα αποτελέσματα της εξερεύνησής του τα κατέγραψε σε χάλκινη πινακίδα, που εντοίχισε στο ναό του Βάαλ στην Καρχηδόνα. Ένας Έλληνας που επισκέφθηκε το ναό, μεταξύ 1ου και 2ου καρχηδονιακού πολέμου, αντέγραψε και μετάφρασε στα ελληνικά την επιγραφή, που έτσι έφτασε ως εμάς.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αντιδάνεια, Ιστορίες λέξεων, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , | 126 Σχόλια »