Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Άρειος Πάγος’

Κλεψίτυπα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Φεβρουαρίου, 2014

Θα αναρωτηθείτε γιατί διάλεξα αυτόν τον τίτλο. Κλεψίτυπο ονομάζεται, σύμφωνα με το λεξικό, το έντυπο ή το βιβλίο που έχει εκδοθεί ή ανατυπωθεί χωρίς την έγκριση του συγγραφέα ή του εκδότη. Τα μεζεδάκια κλεψίτυπα δεν είναι, αφού η παράθεση σύντομων αποσπασμάτων από διάφορα ΜΜΕ δεν απαγορεύεται, αλλά θέλησα με τον τίτλο αυτό να επισημάνω μια καταγγελία για κατάφωρη περιφρόνηση των δικαιωμάτων δημιουργού. Οπότε, ξεκινάμε με αυτή την περίπτωση.

clopy 1508615_10151968995739353_358986553_nΠολλά άρθρα στον ιστότοπο του Βήματος και των Νέων, των εφημερίδων του ΔΟΛ, είναι κλειδωμένα. Για να τα διαβάσετε, πρέπει ή να αγοράσετε την εφημερίδα ή να γραφτείτε συνδρομητές στην ηλεκτρονική έκδοση. Κανείς δεν έχει αντίρρηση σ’ αυτό, οι πάροχοι περιεχομένου και οι δημιουργοί πρέπει  να αμείβονται.

Ωστόσο, τι κάνει το ίδιο το Βήμα; Όπως μου λένε, στην έκδοση της περασμένης Κυριακής (2.2.2014), τόσο την ηλεκτρονική όσο και την έντυπη, δημοσιεύτηκε μια κριτική του Β. Χατζηβασιλείου για το τελευταίο βιβλίο του Γιώργου Χουλιάρα, συνοδευόμενη από φωτογραφία του συγγραφέα. Αρκετές μέρες νωρίτερα, στις 21.1.2014, η εφημερίδα Αυγή είχε δημοσιεύσει ρεπορτάζ για μια ποιητική εκδήλωση στο Γαλλικό Ινστιτούτο, στην οποία γνωστοί ποιητές διάβασαν ποιήματά τους, ανάμεσά τους και ο Γ. Χουλιάρας. Το άρθρο συνοδευόταν από φωτογραφίες των ποιητών, την ώρα που απαγγέλλουν, έργα της φωτογράφου Μαρίας Αλβανού.

Τι έκανε δηλαδή το Βήμα όταν χρειάστηκε μια φωτογραφία του Γ. Χουλιάρα για να συνοδεύσει το άρθρο του; ‘Οπως φαίνεται, κάποιος συντάκτης έψαξε στο Διαδίκτυο, βρήκε μια φωτογραφία του ποιητή, την πετσόκοψε έτσι που να μη φαίνεται η ένδειξη του κοπιράιτ και το όνομα του δημιουργού, και τη δημοσίεψε, χωρίς φυσικά να πληρώσει ούτε δεκάρα τον δημιουργό για το έργο του και τον κόπο του -με την ίδια αμεριμνησία που ο κ. Λιάπης σκάρωσε αυτοσχέδιες πινακίδες για το τζιπ του. Αυτά, από ένα ιστορικό δημοσιογραφικό συγκρότημα που πρωταγωνιστεί σχεδόν έναν αιώνα στη ζωή της χώρας…

* Προχωράμε όμως. Ένας τίτλος που μοιάζει σαν ήρθε από τα παλιά, σε κουτσομπολίστικον ιστότοπο μας πληροφορεί ότι Έληξε η κόντρα Βανδής και Βίσση! Καθοριστικό ειρηνοποιό ρόλο έπαιξε, διαβάζω, ο Αντώνης Πέμος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μικρές αγγελίες, Χαρτοπαίγνιο | Με ετικέτα: , , , | 187 Σχόλια »

Το ρετσινόλαδο (Θ.Δ.Φραγκόπουλος)

Posted by sarant στο 18 Νοέμβριος, 2012

 

Πριν από ένα μήνα περίπου είχα παρουσιάσει στο τακτικό κυριακάτικο λογοτεχνικό μας άρθρο ένα διήγημα του Θ.Δ.Φραγκόπουλου (1923-1998) για τον εξάδελφό του Θεόφιλο Φραγκόπουλο (1917-1969), τον πανεπιστήμονα επιμελητή της Γεωπονικής που αυτοκτόνησε όταν έγινε στόχος του δικτατορικού καθεστώτος. Σήμερα παρουσιάζω ένα ακόμα «επίκαιρο» (έτσι τα ονόμαζε) διήγημα του Φραγκόπουλου, γραμμένο για τη δίκη των Έξι. Η ιδέα ήταν του φίλου Βαγγέλη Δαρδαντάκη, ο οποίος πληκτρολόγησε το κείμενο και μου επισήμανε ότι την Πέμπτη που μας πέρασε (στις 15 Νοεμβρίου) συμπληρώθηκαν 90 χρόνια από την ολοκλήρωση της δίκης και την εκτέλεση των Έξι, των πολιτικών και στρατιωτικών ηγετών που θεωρήθηκαν υπαίτιοι για τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η εκτέλεση έγινε λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της απόφασης, πιθανώς προκειμένου να μην προλάβει να φτάσει το αγγλικό τελεσίγραφο που απαιτούσε ματαίωση της εκτέλεσης.

Η εκτέλεση των Έξι ήταν μια απαραίτητη αγριότητα που επέφερε την κάθαρση που ζητούσε η ελληνική κοινωνία μετά μιαν ανυπολόγιστη συμφορά. Τον Οκτώβριο του 2010, ύστερα από προσφυγή του εγγονού του Μ. Πρωτοπαπαδάκη, ο Άρειος Πάγος ακύρωσε την απόφαση του Επαναστατικού Δικαστηρίου και την καταδίκη των Έξι και έπαυσε την ποινική δίωξη λόγω… παραγραφής. Αν διαβάζω σωστά την απόφαση, ο Άρειος Πάγος δεν «αθώωσε» επί της ουσίας τους Έξι, αλλά αυτό θα περιμένω να το πουν ειδημονέστεροι στα νομικά από μένα. Η δικαστική απόφαση βέβαια δεν αλλάζει την κρίση της ιστορίας, μάλλον υπογραμμίζει (όχι πως χρειαζόταν) τον ταξικό χαρακτήρα της δικαιοσύνης.

Αλλά ας γυρίσουμε στο διήγημα. Ο Θ.Δ.Φραγκόπουλος γράφει για κάτι που δεν το έζησε (γεννήθηκε έναν χρόνο μετά τα γεγονότα που περιγράφει) αλλά που θα το ήξερε πολύ καλά από διηγήσεις. Κατά πάσα πιθανότητα, μεταφέρει με απόλυτη πιστότητα τις διηγήσεις αυτές, επιλέγοντας βέβαια σε ποια σημεία θα εστιάσει τον φακό, καθώς περιγράφει πώς ο διχασμός του 1916 επηρέασε μια μεγαλοαστική οικογένεια που έτυχε να μην συνταχθούν όλα της τα μέλη με την ίδια παράταξη. Ο Φιλάκος που αναφέρεται στη διήγηση είναι ο εξάδελφος Θεόφιλος Φραγκόπουλος στον οποίο ήταν αφιερωμένο το προηγούμενο διήγημα. Ο Νικολάι είναι ο Νικ. Θεοτόκης, ένας από τους έξι εκτελεσθέντες, υπουργός δικαιοσύνης και στρατιωτικών στις κυβερνήσεις Γούναρη και Στράτου.

Έχω μονοτονίσει το διήγημα και έκανα ελάχιστες ορθογραφικές επεμβάσεις. Μπορεί να έχουν ξεφύγει λάθη τονισμού από το οσιάρ. Το «Γουδί» είναι ορθογραφία που την είχε και ο Φραγκόπουλος, διότι έτσι έγραφε επί δεκαετίες όλος ο κόσμος το τοπωνύμιο αυτό, τόσο την αθηναϊκή γειτονιά όσο και τον τόπο της εκτέλεσης των Έξι και γενικώς των «προδοτών» (που δεν συμπίπτει με τη γειτονιά Γουδί) πριν ο Δήμος Αθηναίων υιοθετήσει (αντιστάσεως μη ούσης) το δήθεν σωστότερο «Γουδή», προτιμώντας να τιμήσει μια οικογένεια μεγαλοκτηματιών και να περιφρονήσει κατάμουτρα (ο δήμος) το γλωσσικό αισθητήριο εκατοντάδων χιλιάδων Αθηναίων. Αλλά αυτό είναι θέμα για άλλο άρθρο.

 

ΤΟ ΡΕΤΣΙΝΟΛΑΔΟ

Πολλοί μελετητές της ιστορίας της Δίκης των Εξ, που κατέληξε στον τυφεκισμό των πρωταιτίων τής Μικρασιατικής καταστροφής, στο Γουδί, έχουν εκφράσει την απορία τους, για ποιόν άραγε λόγο ο στρατοδίκης πλοίαρχος (Π.Ν.) Κωνσταντίνος Φραγκόπουλος, που τόσο ενεργό μέρος έλαβε στην πολύμηνη διαδικασία, δεν παρευρέθηκε στην τελική συνεδρίαση, εκείνην που απήγγειλε τις ποινές. Μερικοί μάλιστα είδαν αυτή την απουσία σαν μια πολιτική πράξη, ένα είδος σιωπηλής αποδοκιμασίας προς τον Πρόεδρο, στρατηγό Οθωναίο, προς την ίδια την Επανάσταση ή τον Πλαστήρα. Άλλοι θέλησαν να δουν τούτη την πράξη σαν μια απόδειξη ενός πνεύματος καιροσκοπισμού. Οι εχθροί του πλοίαρχου Φραγκόπουλου δεν δίστασαν μάλιστα να τον κατηγορήσουν για λιγοψυχία. Η αλήθεια ωστόσο είναι εντελώς διαφορετική. Χαίρομαι που τώρα μου δίνεται η ευκαιρία να αποκαταστήσω την υστεροφημία του γενναίου αυτού δημοκράτη μαχητή.

Ο Κωνσταντίνος ήταν ο υστερότοκος γιος του Θεόφιλου Φραγκόπουλου, εφέτη στη δίκη του Χαρίλαου Τρικούπη για τα άρθρα του «Τις Πταίει;», που πλήρωσε τη δικαστική του ευσυνειδησία να αθωώσει τον Τρικούπη, με δυσμενείς μεταθέσεις, χαλκευμένες κατηγορίες και διώξεις, που καταπίκραναν την ευγενικιά ζακυνθινή ψυχή του καί τον οδήγησαν, μετά τήν αποκατάσταση του Τρικούπη στα πράγματα, στήν παραίτηση. Ο πατέρας μου, Δημήτριος, ήταν ο πρωτότοκος, και ανάμεσα στους δυο υπήρχε ο Σπυρίδων, που σκοτώθηκε στον Μακεδονικό Αγώνα, υπολοχαγός. Στον διχασμό του 16, ο πατέρας μου έγινε βασιλικός και ο Κωνσταντίνος βενιζελικός. Ο πατέρας μου ήταν δικαστικός και ο θείος μου αξιωματικός του Ναυτικού· ίσως η εξήγηση να βρίσκεται εκεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθηναιογραφία, Λογοτεχνία, Μικρασιατική καταστροφή, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , , , , | 43 Σχόλια »