Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Άρης Σπηλιωτόπουλος’

Το τέμενος και οι τεμενάδες

Posted by sarant στο 13 Μαΐου, 2014

Μπήκαμε στην τελική ευθεία πριν από τις αυτοδιοικητικές και τις ευρωπαϊκές εκλογές οπότε δεν είναι άτοπο να αφιερώσουμε το σημερινό άρθρο σε μια λέξη που ακούστηκε αρκετά κατά την προεκλογική περίοδο -θα έλεγα μάλιστα μια λέξη που δεν θα έπρεπε να ακούγεται και τόσο σε προεκλογική περίοδο: πρόκειται για τη λέξη τέμενος.

Το τέμενος είναι αρχαία λέξη, που σήμαινε τον ιερό χώρο που ήταν αφιερωμένος σε αρχαίο θεό ή ήρωα, ωστόσο στα νεότερα χρόνια η λέξη πήρε μια δεύτερη σημασία, αφού σημαίνει ειδικά τον μουσουλμανικό χώρο λατρείας, κοινώς το τζαμί, ενώ σπανιότερα έχει χρησιμοποιηθεί και για χώρους λατρείας άλλων θρησκειών εκτός της χριστιανικής. Έχει βέβαια το τέμενος και τη μεταφορική του σημασία, αφού χρησιμοποιείται επίσης για κάποιο ίδρυμα αφιερωμένο στις τέχνες και τα γράμματα (τέμενος των Μουσών, ας πούμε) -αλλά βέβαια στις δημοτικές και περιφερειακές μας εκλογές η λέξη δεν χρησιμοποιήθηκε με τη σημασία αυτή, τη μεταφορική, αλλά με την πολύ συγκεκριμένη σημασία του τζαμιού.

Και ειδικότερα, καταρχάς, του τζαμιού της Αθήνας -του μελλοντικού δηλαδή, αφού η Αθήνα, προς μεγάλη ντροπή όλων μας, παρόλο που υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες μουσουλμάνοι (από τους οποίους αρκετές χιλιάδες κατοικούν στο Λεκανοπέδιο) και πάρα πολλοί αλλοδαποί, είναι ίσως η μοναδική πρωτεύουσα που δεν διαθέτει επίσημο χώρο λατρείας, επίσημο τζαμί -απλώς έχει εξαγγελθεί η ανέγερσή του, εδώ και πολλά χρόνια, αλλά οι διαδικασίες προχωράνε με ρυθμούς χελώνας, διότι δεν πρόκειται για απολύσεις και διαθεσιμότητες να εφαρμοστεί το φαστ τρακ.

Εδώ και αρκετό καιρό, ο υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων κ. Σπηλιωτόπουλος, επίσημος υποψήφιος της ΝΔ, βλέποντας τα δημοσκοπικά ποσοστά του να κατρακυλάνε, αποφάσισε να παίξει το χαρτί της ακροδεξιάς, παρόλο που λογαριάζεται για φιλελεύθερος, κι έτσι έκανε λόγο για «δημοψήφισμα» με το ερώτημα αν θα χτιστεί το τζαμί στα όρια του Δήμου Αθηναίων. Αλλά και μόλις χτες, ο άλλος επίσημος υποψήφιος της ΝΔ για την περιφέρεια Αττικής αυτή τη φορά, ο κ. Κουμουτσάκος, ανέλαβε, λέει, πρωτοβουλία για να μη γίνει τέμενος (τζαμί δηλαδή) η Αγιασοφιά στην Πόλη.

Και με αυτόν τον στόχο δεν μπορεί κανείς να διαφωνήσει -αλλά δεν μπορεί και να μην παρατηρήσει πόσο υποκριτικό είναι να εγείρεται το θέμα αυτό στην προεκλογική περίοδο. Θα μπορούσε επίσης να παρατηρήσει κανείς ότι οι νεοδημοκράτες υποψήφιοι εμφανίζονται ανακόλουθοι: ο μεν κ. Σπηλιωτόπουλος ζητάει να αποφασίσουν οι κάτοικοι της πόλης, με την ψήφο τους, για τον χώρο λατρείας κάποιων συμπολιτών μας, αλλά ο κ. Κουμουτσάκος δεν φαίνεται να αναγνωρίζει ανάλογο δικαίωμα στους κατοίκους της Πόλης. Και βέβαια, πολύ περισσότερο ηθικό κύρος θα είχε το ελληνικό αίτημα για την Αγιασοφιά και για τη Χάλκη αν υπήρχε ήδη το αθηναϊκό τζαμί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Εκλογές, Θρησκεία, Ισλάμ | Με ετικέτα: , , , , , , | 181 Σχόλια »

Μεζεδάκια, αρειανά και άλλα

Posted by sarant στο 2 Μαρτίου, 2014

Τελευταία Κυριακή της Απόκριας σήμερα, οπότε τα μεζεδάκια μας, που εκτάκτως δημοσιεύονται κυριακάτικα διότι χτες ήταν πρωτομηνιά και μας εκτόπισε το Μηνολόγιο, θα μπορούσα να τα ονομάσω «αποκριάτικα», ονομασία που άλλες δυο φορές έχω δώσει και γι’ αυτό την απέφυγα. Αρειανά όχι από τον πλανήτη Άρη, αλλά επειδή αρκετά απ’ αυτά είναι αντλημένα από μια πλουσιότατη πιατέλα που παρέθεσε τις προάλλες ο υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων κ. Άρης Σπηλιωτόπουλος στη συνέντευξή του στον Ν. Ευαγγελάτο.

Τον παλιό καιρό, βλέπετε, ας πούμε στη μικρή Αθήνα του 19ου αιώνα, οι υποψήφιοι δήμαρχοι και βουλευτές άνοιγαν το σπίτι τους, δέχονταν όλη τη μέρα τους «πολιτικούς φίλους» τους και τους κερνούσαν αφειδώς μεζέδες, ποτά και φτηνά πούρα. Για πολλούς πολίτες, οι μέρες των εκλογών ήταν περίοδος συνεχούς ευωχίας, αφού έπαιρναν γραμμή τα σπίτια των υποψηφίων για να κεραστούν ισομερώς απ’ όλους. Καλώς ή κακώς οι καιροί εκείνοι έχουν περάσει, οπότε δεν μπορούμε παρά να χαιρετίσουμε την πρωτοβουλία του κ. Σπηλιωτόπουλου να αναβιώσει ενμέρει το παλιό εκείνο έθιμο και να προσφέρει άφθονα και νόστιμα γλωσσικά μεζεδάκια στη συνέντευξή του.

Κάποιοι ίσως έχουν αντίρρηση ως προς τον σχηματισμό του επιθέτου: αν τα μεζεδάκια είναι του Άρη Σπηλιωτόπουλου δεν μπορούμε να τα πούμε «αρειανά», διότι η λέξη αυτή είναι καπαρωμένη από άλλο διαστημικό αντικείμενο, τον πλανήτη Άρη, και εν πάση περιπτώσει ο υποψήφιος δήμαρχος δεν λέγεται Άρης αλλά Αριστόβουλος Αριστομένης, αν δεν κάνω λάθος. Πράγματι, θα μπορούσα να τα πω ‘αριστομενικά‘ ‘αριστοβουλικά’, αλλά ας μη μείνουμε εκεί. Προχωράμε στο σερβίρισμα, ξεκινώντας από τη συνέντευξη του κ. Σπηλιωτόπουλου, που μπορείτε να την ακούσετε εδώ.

Φίλος που άκουσε προσεχτικά τη συνέντευξη σταχυολόγησε τα εξής νόστιμα μεζεδάκια -αν και καναδυό από αυτά δεν τα θεωρώ και τόσο σοβαρά.

* η παραβατικότητα εγκυμονεί σε κάθε γωνιά της Αθήνας (γύρω στο 2.47 της συνέντευξης). Εδώ προφανώς ο κ. Σπηλιωτόπουλος ήθελε να πει «ελλοχεύει» ή κάτι τέτοιο. Εγκυμονεί απόλυτο δεν στέκει, εκτός αν είναι κυριολεκτικό. Το λαθάκι είναι αρκετά συχνό, συνήθως στη μορφή «οι κίνδυνοι εγκυμονούν».

* κοστοβόρος (στο 3.27) Αυτό εγώ δεν το χρεώνω στον υποψήφιο, αν και αποφεύγω τον όρο δεν τον θεωρώ μαργαριτάρι -δείτε την άποψή μου εδώ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Λογοτεχνία, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , , | 106 Σχόλια »