Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Άχθος Αρούρης’

Ζωγραφίζοντας τον αρσύρη

Posted by sarant στο 2 Δεκεμβρίου, 2010

Μια φορά, πριν από πολλά χρόνια, καθώς έψαχνα κάτι σε μια βιβλιοθήκη, είχα πέσει πάνω σ’ ένα απόσπασμα, καμιά σελίδα, που ήταν γραμμένο στα μεσαιωνικά λατινικά και που με ενδιέφερε. Επειδή δεν μπορούσα να το φωτοτυπήσω (η βιβλιοθήκη είχε μάλλον αυστηρούς κανόνες και απέκλειε από τη φωτοτύπηση όλα τα παλιά βιβλία για να μην φθαρούν), κι επειδή δεν είχα ακόμα ψηφιακή φωτογραφική μηχανή, η μόνη λύση ήταν να το αντιγράψω στο χέρι για να το δείξω αργότερα σε κάποιον λατινομαθή. Ευτυχώς, την εποχή εκείνη έγραφα ακόμα με το χέρι, όχι όπως τώρα που, εξαιτίας του πληκτρολογίου, έχω ξεμάθει, και ύστερα από πέντε λεπτά χειρόγραφης ταλαιπωρίας το χέρι μου αρνείται να με υπακούσει. Ωστόσο, και πάλι δυσκολεύτηκα, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν ήξερα τις μισές λέξεις του κειμένου κι έτσι έπρεπε να τις κοιτάζω δυο και τρεις φορές για να το αντιγράψω σωστά. Μ’ άλλα λόγια, ζωγράφιζα το κείμενο, όπως λέγαμε στα φοιτητικά μου χρόνια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αναμνήσεις, Κοτσανολόγιο, Ποίηση, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , | 39 Σχόλια »

Τα ψευδώνυμα και ο Πλάτων Χαρμίδης

Posted by sarant στο 3 Οκτωβρίου, 2010

Τον παλιό τον καιρό, ήταν αρκετά συνηθισμένο οι συγγραφείς να έχουν ψευδώνυμα, ψευδώνυμα που έμοιαζαν με κανονικά ονοματεπώνυμα βέβαια. Πολλές φορές κρατούσαν το όνομά τους και έπαιρναν ένα πιο εύηχο επώνυμο. Ο Ηλίας Μέλλος έγινε Βενέζης, ο Ευστράτιος Σταματόπουλος έγινε Στράτης Μυριβήλης, ο Δημήτρης Ροδόπουλος έγινε Μ. Καραγάτσης. Πολλές φορές το έκαναν αυτό επειδή το κανονικό τους επώνυμο ήταν πολύ κοινό. Έτσι ο Γεώργιος Παπαδόπουλος έγινε Μάρκος Αυγέρης, ενώ ο Πέτρος Αποστολίδης έγινε Παύλος Νιρβάνας και ο Δημ. Δημητριάδης Ρήγας Γκόλφης (Υπάρχει και μια σπάνια περίπτωση που λογοτέχνης με σπάνιο επώνυμο διάλεξε ένα κοινότατο για ψευδώνυμο: ο Τέος Σαλαπασίδης ξεκίνησε να δημοσιεύει ποιήματα με το ψευδώνυμο Νίκος Νικολαΐδης).  Άλλοτε, το κανονικό επώνυμο ήταν κακόηχο -όπως του Γιώργου Ιωάννου, που είχε τραβήξει τον παθών του τον τάραχο ως μαθητής με το παλιό του επώνυμο (Σορολόπης) και τελικά πήρε και με δικαστική απόφαση το Ιωάννου. Μερικοί πήραν το ψευδώνυμό τους για λίγο και μετά ξαναγύρισαν στο κανονικό τους όνομα, όπως η Γαλάτεια Καζαντζάκη (που έγραψε αρκετό καιρό σαν Πετρούλα Ψηλορείτη) ή ο Μάρκος Τσιριμώκος (Στέφανος Ραμάς). Κάποιοι το άλλαξαν ελάχιστα, όπως ο Σεφεριάδης που έγινε Σεφέρης. Μια ιδιαίτερη κατηγορία είναι τα ψευδώνυμα όπου το επώνυμο είναι θηλυκό ουσιαστικό στη γενική και το ονοματεπώνυμο σχηματίζει φράση: παράδειγμα χαρακτηριστικό, ο Άγγελος Δόξας (Ν. Δρακουλίδης) ή ο Στέφανος Δάφνης (Θρ. Ζωιόπουλος). Μερικά τέτοια ψευδώνυμα ακούγονται κωμικά σήμερα, αλλά του παππού μου (Άχθος Αρούρης) το βρίσκω πολύ πετυχημένο, όσο κι αν είμαι μεροληπτικός.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Λαπαθιώτης, Λογοτεχνία, Μεταμπλόγκειν, Παρωδίες, Ποίηση, Ψευδώνυμα | Με ετικέτα: , , , , , | 226 Σχόλια »

Αίτησις τελειοφοίτου γυμνασίου, 16 ετών

Posted by sarant στο 22 Μαΐου, 2010

Τις προάλλες έπεσε στα χέρια μου (χάρη στο ιστολόγιο, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία) κάποιο υλικό που αγνοούσα, από τον υπηρεσιακό φάκελο του παππού μου στην Εμπορική Τράπεζα, όπου δούλευε από το 1918 έως το 1934. Χωρίς να πιστεύω ότι είναι κάτι το εξαιρετικό, αντίθετα επειδή δεν είναι κάτι το εξαιρετικό, αντιγράφω εδώ την αίτηση πρόσληψης και μερικά ακόμα στοιχεία.

Στη φωτογραφία ο παππούς μου, ο Νίκος Σαραντάκος, όπως εμφανίζεται στην αίτηση που υπέβαλε για να προσληφθεί στην Εμπορική Τράπεζα, τελειώνοντας το γυμνάσιο, τον Ιούνιο του 1918. Γράφει ότι είναι 16 ετών, αλλά στην πραγματικότητα ήταν 15 χρονών και 3 μηνών (γεννημένος τον Μάρτιο του 1903).

Στο πίσω μέρος της φωτογραφίας υπάρχει η σφραγίδα «ΦΩΤΟ-ΡΑΔΙΟ Ιωάννου Γεωργαλά Οδός Σταδίου 38 Αθήναι» και δείγμα υπογραφής του παππού μου.

Η αίτηση πρόσληψης έχει ως εξής (μονοτονίζω αλλά διατηρώ την ορθογραφία, δεν διορθώνω τα 2-3 λαθάκια):

Αίτησις

του Νικολάου Δ. Σαραντάκου

τελειοφοίτου γυμνασίου κατοίκου Πειραιώς

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Προσωπικά, Τεκμήρια | Με ετικέτα: , , | 15 Σχόλια »

Ο άγνωστος ποιητής Άχθος Αρούρης

Posted by sarant στο 24 Απριλίου, 2010

Άχθος αρούρης είναι έκφραση ομηρική (Ιλιάδα Σ 104) και θα πει «βάρος της γης», παναπεί άχρηστος άνθρωπος. Είναι και το ψευδώνυμο που διάλεξε ο παππούς μου, ο Νίκος Σαραντάκος (1903-1977).  Μ’ αυτό το εξαιρετικά ευρηματικό ψευδώνυμο δημοσίευε ποιήματά του σε εφημερίδες της Μυτιλήνης και της Αθήνας προπολεμικά. Συλλογή τυπωμένη δεν αξιώθηκε να δει, ετοίμαζε μία όταν τον βρήκε ο καρκίνος και μας τον πήρε, πάνε τώρα τριάντα και πάνω χρόνια. Την τυπώσαμε μεταθανατίως κι έχει ποιήματα «Της Κατοχής και του Στρατόπεδου.»

Ο πατέρας μου, ο Δημήτρης Σαραντάκος, αξιώθηκε πριν από καμιά δεκαπενταριά χρόνια να γράψει τη μυθιστορηματική βιογραφία του παππού, ένα θαυμάσιο (αν και δεν είμαι αμερόληπτος) βιβλίο όπου μεταξύ άλλων συγκέντρωσε πολλά από τα σκόρπια αυτά ποιήματα. Το εξώφυλλο του βιβλίου παρουσιάζει μια νεανική φωτογραφία του ποιητή.

Στις σελίδες μου, πριν ανοίξω το ιστολόγιο (βέβαια συνεχίζουν να υπάρχουν αλλά σπάνια προσθέτω πια κάτι τι) είχα ανεβάσει πολύ υλικό για τον Άχθο Αρούρη, τόσο από τα δημοσιευμένα στο βιβλίο του πατέρα μου ποιήματα, όσο και από άλλα που αποδελτίωσα από τα περιοδικά Παπαρούνα (του Πωλ Νορ στην Αθήνα) και Τρίβολο (του Στρ. Παπανικόλα, στη Μυτιλήνη). Υπάρχει κι άλλο υλικό που δεν το έχω ακόμα βρει, από τον Δημοκράτη της Μυτιλήνης, αν και εκεί ο παππούς έγραφε με το ψευδώνυμο Βριάρεως (προγενέστερο του Άχθου Αρούρη).

Το υλικό αυτό έγινε γνωστό στο Διαδίκτυο και με καμάρι έχω δει να αναδημοσιεύονται εδώ κι εκεί ποιήματα του Άχθου Αρούρη, και μάλιστα κι ένα γιουτουμπάκι σε απαγγελία του Γιώργου Πήττα. Η φίλη Σοφία Κολοτούρου, που γράφει εξαιρετικά ποιήματα και μελετάει και διαδίδει την ισόμετρη ποίηση, δηλαδή την ποίηση με μέτρο και ρίμα (διατηρεί σε συνεργασία με τον Κ. Κουτσουρέλη το ιστολόγιο Παμπάλαιο νερό, δείτε όμως και το προσωπικό της ιστολόγιο) γνώρισε τα ποιήματα του Άχθου Αρούρη, της άρεσαν πολύ και έγραψε το παρακάτω άρθρο στην εφημερίδα Ο δρόμος της Αριστεράς που δημοσιεύτηκε το περασμένο Σάββατο (17.4.2010). Αν και το άρθρο υπάρχει ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα της εφημερίδας, είναι σε μορφή που δεν επιδέχεται λινκ (ή εγώ δεν μπορώ να λινκάρω) οπότε μεταφέρω εδώ το κείμενο της Σοφίας, αν και χωρίς τις φωτογραφίες. Σε αντάλλαγμα, έχω προσθέσει λινκ προς τα ποιήματα για τα οποία γίνεται λόγος στο κείμενο. Στο τέλος, προσθέτω μερικά δείγματα «έμμετρης αλληλογραφίας» του παππού μου, μια και ζητήθηκε από καλούς φίλους του ιστολογίου.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Παρουσίαση βιβλίου, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , , | 55 Σχόλια »

Το σατιρικό τραγούδι στη Μυτιλήνη στα χρόνια της Κατοχής (Ο Δημ. Σαραντάκος θυμάται και τραγουδάει)

Posted by sarant στο 27 Νοεμβρίου, 2009

Αυτό το κείμενο το είχα δώσει στον αγαπητό ιστολόγο Αλλού Φαν Μαρξ πριν από δυο χρόνια, δηλαδή μέσα Νοεμβρίου 2007. Εκείνος ανέβασε το σημείωμα  στη σελίδα του και ένα χρόνο αργότερα το έβαλα κι εγώ στον ιστότοπό μου,  σε δύο συνέχειες. Τώρα το μεταφέρω στο ιστολόγιο.

Οι ηχογραφήσεις «α καπέλα» έγιναν από τον πατέρα μου, τον Δημήτρη Σαραντάκο, εντελώς ερασιτεχνικά. Διευκρινίζω πως αφηγητής είναι ο πατέρας μου, Δημήτρης Σαραντάκος, που γεννήθηκε στη Μυτιλήνη το 1929 και που κείμενά του φιλοξενώ συχνά εδώ, ενώ μπορείτε να βρείτε άλλα κείμενα και βιβλία του, εδώ. Ο πατέρας του ο Νίκος (1903-1977), ο παππούς μου δηλαδή, γνωστός και με το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης, έγραψε μερικούς από τους σατιρικούς στίχους που θα διαβάσετε.

Ν.Σ. Νοεμβρης 2009

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δημήτρης Σαραντάκος, Εθνική αντίσταση, Πρόσφατη ιστορία, Παρωδίες, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , | 46 Σχόλια »

Ένα βροχερό ποίημα και μια απορία

Posted by sarant στο 3 Νοεμβρίου, 2009

Ακόμα δεν έχω βρει τυποποιημένη μέθοδο να υποβάλλω απορίες προς το εκλεκτό κοινό του ιστολογίου. Τούτην εδώ θα τη σερβίρω με συνοδεία ένα ποίημα εποχιακό, μια κι έξω βρέχει, ένα ποίημα χειμωνιάτικο, γραμμένο από τον παππού μου πριν από 73 χρόνια. Όμως, πρώτα η απορία ενός αγαπητού επισκέπτη.

Ακούστε το τραγούδι:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Απορίες, Ποίηση, Σατιρικά, Τραγούδια | Με ετικέτα: , | 25 Σχόλια »

Πολλά και διάφορα μιας συννεφιασμένης Κυριακής

Posted by sarant στο 1 Νοεμβρίου, 2009

Κι ενώ ο Νοέμβρης μπαίνει συννεφιασμένος,  μερικές σκόρπιες σημειώσεις κι ένα ποίημα, αλλά όχι όπως το χτεσινό παρά σατιρικό.

umbrella_rainΤο ποίημα το έγραψε ο παππούς μου ο Νίκος Σαραντάκος, με το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης, και το δημοσίευσε στη μυτιληνιά σατιρική εφημερίδα Τρίβολος πριν από 73 χρόνια και κάτι μέρες.

Εις ομβρέλλαν

… Λάβε μαγγούραν, άρμοσον μπανέλλας επ’ αυτής
και επ’ αυτών τεζάρισον πανίον.

– Με τούτο το μηχάνημα μπορείς να παιδευτείς
εις όλον τον ταλαίπωρόν σου βίον.
Ή θα την πάρεις άσκοπα και δεν θα βρέξει διόλου
και τζάμπα θα σηκώνεις το φορτίο της
ή στο καρφί θα κρέμεται το σκεύος του Διαόλου
και προ βροχής θα ευρεθείς δεινής και ατελείωτης·

ή αψηλά θα την κρατάς και θα μουσκεύεις όλος
χωρίς αυτή να σου προσφέρει κάτι
ή, χαμηλώνοντάς τηνε, θα περπατείς δυσκόλως
και θα τη χώσεις σίγουρα σε καποιανού το μάτι·

ή θα ’χει μπόρα ξαφνική κι αυτή δε θαν ανοίγει
ή απ’ αγέρα δυνατό θα σπάσει ή θα σου φύγει·
ή θα τη χάσεις κάποτε κάπου ξεχάνοντάς τη
και θα ’χεις με τη σύζυγο τσακώματα και θύελλα·

ή θα τη δώσεις δανεική και πίσω παίρνοντάς τη
λάσπες θα βρεις επάνω της και χώματα και πτύελα·
ή κάποτε εις τρυφεράν παρθένον που να βρέχεται
θα δώσεις στέγην κι ασφαλώς θα παρεξηγηθείς
από την φίλην σύζυγον και τσακωμούς θα έχετε·
ή αν μπεκιάρης λέγεσαι συντόμως θα βρεθείς
στου υμεναίου δύστυχε το βρόχιον.
Αυτά σκαρώνει το δεινόν αλεξιβρόχιον.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μεζεδάκια, Σατιρικά | Με ετικέτα: , , , , , | 20 Σχόλια »

Η κυρία Διαμαντοπούλου και η ποίηση

Posted by sarant στο 30 Σεπτεμβρίου, 2009

Τηλεόραση δεν πολυβλέπω, αλλά ένας φίλος με ειδοποίησε για το φιλολογικό μαργαριτάρι της κυρίας Διαμαντοπούλου. Ωστόσο, επειδή δεν κατάφερα να βρω βιντεάκι με τις δηλώσεις και επειδή ήδη είχαν γράψει άλλα ιστολόγια, αρχικά σκέφτηκα να μη γράψω. Άλλαξα όμως γνώμη, διότι με την υπεράσπιση των σαρδάμ του ΓΑΠ τελευταία κινδυνεύει να μου βγει το όνομα (και, το χειρότερο, κινδυνεύει να βγει αδίκως και άλλων το όνομα, αν σκεφτούμε πως ένα ιστολόγιο είχε αρχικά γράψει για κόντρα του Καργάκου με τον Γιανναρά!). Και με την ευκαιρία, παραθέτω και μερικές γενικότερες σκέψεις.

Σε περίπτωση που δεν το ξέρετε, σε χτεσινό (29.9) δελτίο ειδήσεων στον Άλτερ, η κυρία Διαμαντοπούλου θέλησε να απαγγείλει το εξής πολύ γνωστό απόσπασμα από τον Δωδεκάλογο του Γύφτου:

και μην έχοντας πιο κάτου άλλο σκαλί
να κατρακυλήσεις πιο βαθιά
στου Κακού τη σκάλα,
για τ’ ανέβασμα ξανά που σε καλεί
θα αιστανθείςνα σου φυτρώσουν, ω χαρά!
τα φτερά,
τα φτερά τα πρωτινά σου τα μεγάλα!

Όπως μου λένε, αφενός το παρέθεσε μέσες-άκρες (και πιο πολύ άκρες, παρά μέσες) και αφετέρου, το χειρότερο, είπε πως είναι… του Βιζυηνού! Προσοχή, δεν είναι κακό να μη θυμάται κανείς ακριβώς ένα ποίημα. Για να πω την αμαρτία μου, κι εγώ δεν το θυμόμουν ολόσωστα το απόσπασμα που παράθεσα. Βλέπετε, δεν έχω γαλουχηθεί με τον Δωδεκάλογο (αντιθέτως, οι παλιότεροι τα καταφέρνουν καλύτερα· ο πατέρας μου, μια φορά που βρήκε ακροατήριο με αντοχή, είχε απαγγείλει ολόκληρο ένα άσμα του 12λογου). Δεν με ενοχλεί λοιπόν που η κ. Διαμαντοπούλου λάθεψε τους στίχους. Περισσότερο με ενοχλεί που είπε ότι είναι του Βιζυηνού· διότι, όπως και να το κάνουμε, καλλιέργεια είναι αυτό που μένει όταν έχεις ξεχάσει τα πάντα (έχει πει ένας Γάλλος, δεν θυμάμαι ποιος). Και δύσκολα θα μπορέσει να βρει κανείς περισσότερο διαφορετικούς ποιητές από τον Παλαμά και τον Βιζυηνό. Να έλεγε, λογουχάρη, πως είναι του Σικελιανού, θα έλεγα εντάξει, κάποια κοινά στοιχεία έχουν. Αλλά του Βιζυηνού; Σαν να ακούς, έστω, Κουγιουμτζή και να λες πως είναι του Μαχαιρίτσα το τραγούδι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Κοτσανολόγιο, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , , | 103 Σχόλια »

Η τρίτη «Προσευχή του ταπεινού»

Posted by sarant στο 21 Μαρτίου, 2009

Ο Άχθος Αρούρης σε σκίτσο του Αντ. Πρωτοπάτση

Ο Άχθος Αρούρης σε σκίτσο του Αντ. Πρωτοπάτση

Μια και σήμερα, 21 Μαρτίου, είναι η Παγκόσμια μέρα ποίησης, ας βάλω ένα ποίημα. Όχι δικό μου, αλλά δικού μου ανθρώπου. Είναι του παππού μου, του επίσης Νίκου Δημ. Σαραντάκου, που έμεινε άγνωστος ως ποιητής με το ψευδώνυμο Άχθος Αρούρης. Περισσότερα για τον ποιητή Άχθο Αρούρη μπορείτε να διαβάσετε στις σελίδες που του έχω αφιερώσει στον ιστότοπό μου.

Το ποίημα που θα παρουσιάσω λέγεται Προσευχή του ταπεινού. Λέω ότι πρόκειται για την τρίτη «Προσευχή του ταπεινού» επειδή προϋπήρξαν άλλα δύο ποιήματα με το ίδιο όνομα.

Το πρώτο είναι το πασίγνωστο του Ζαχαρία Παπαντωνίου.

Κύριε, σαν ήρθεν η βραδιά, σου λέω την προσευχή μου.
‘Αλλη ψυχή δεν έβλαψα στον κόσμο απ’ τη δική μου.
Εκείνοι που με πλήγωσαν ήταν αγαπημένοι.
Την πίκρα μου τη βάσταξα. Μου δίνεις και την ξένη…

(το υπόλοιπο μπορείτε να το διαβάσετε εδώ)

Η Προσευχή του ταπεινού δημοσιεύτηκε στη συλλογή Θεία δώρα του Ζ. Παπαντωνίου το 1931.

Όμως υπήρξε και μια δεύτερη Προσευχή του ταπεινού, παρωδία της πρώτης. Την έγραψε ο Κώστας Βάρναλης για να στηλιτεύσει την πολυθεσία του Παπαντωνίου που είχε ευνοηθεί από το βενιζελικό καθεστώς. Δημοσιεύτηκε το 1932 (με ψευδώνυμο Καρχαρίας Παπαφαταούλας) στο αριστερό λογοτεχνικό περιοδικό «Νέοι Πρωτοπόροι» και αποτελεί έξοχη, βιτριολική παρωδία:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ποίηση | Με ετικέτα: , , , | 13 Σχόλια »