Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Έρι Μπατασούνα’

Κυριακάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2014

Επειδή το ιστολόγιο χτες πενθούσε, τα μεζεδάκια μετατέθηκαν για σήμερα· θα μπορούσα να τα αποκαλέσω ‘ετεροχρονισμένα’, αλλ’ αυτό το επίθετο το έχω χρησιμοποιήσει άλλη φορά, όπως και το ‘αγιοπνευματικά’, οπότε ας τα πω απλώς «κυριακάτικα» να ξεμπερδεύω.

Το πρώτο από τα μεζεδάκια έχει ξεμείνει από την προηγούμενη βδομάδα, όπου δεν χώρεσε λόγω πληθώρας ύλης. Μετά τις δημοτικές εκλογές, ο Αγ. Πειραιώς εξέδωσε μακροσκελή απάντηση προς την παράταξη «Λιμάνι της αγωνίας» (που υποστηρίχτηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ), στην οποία περιέχεται η εξής θαυμάσια κατακλείδα: καταδεικνύει τό ἀποτυχημένο μαρξιστικό-λενινιστικό κοσμοείδωλό του, πού 70 χρόνια στίς χῶρες τοῦ ὑπαρκτοῦ σοσιαλισμοῦ προσέφερε γκουλάγκς, μυστικές ἀστυνομίες, ψυχιατρεῖα καί τίς περίφημες δίκες τῆς Μόσχας μέ τίς ἀλλεπάλληλες ἐκτελέσεις τῶν πρώην συντρόφων.

Να προσέξουμε αφενός ότι ο αγ. Πειραιώς κλίνει τα γκουλάγκ κατά την αγγλική γραμματική, με -ς στο τέλος, κάτι που είναι σωστό για τα αγγλικά όχι όμως για τα ελληνικά (ή για τα ρωσικά), και αφετέρου ότι, όπως ομολογεί, διετέλεσε μπολσεβίκος.

* Τα μουστάκια της εβδομάδας, σε άρθρο για τη Βραζιλία: Εκατοντάδες Βραζιλιάνοι είχαν σκοτωθεί ή είχαν βασανιστεί κατά τα χρόνια της δικτατορίας, ανάμεσα στους οποίους ήταν και η σημερινή Πρόεδρος της χώρας, Ντίλμα Ρούσεφ – τότε αριστερή αντάρτης. Μουστακάκι μάλλον διότι τουλάχιστον το επίθετο διατήρησε τη θηλυκότητά του έστω κι αν η αντάρτισσα αναγκάστηκε (ίσως και για συνωμοτικούς λόγους) να μεταμφιεστεί σε αντάρτη.

* Κατά καιρούς δημοσιεύουμε κωμικούς τίτλους του τύπου «Παιδάκι δάγκωσε σκυλάκι», δηλαδή τίτλους όπου η συνήθης σειρά υποκείμενο-ρήμα-αντικείμενο έχει αντιστραφεί για λόγους εφέ, με αποτέλεσμα να σκοντάφτει ο αναγνώστης και να αναρωτιέται ποιος δάγκωσε ποιον. Στα μεζεδάκια της περασμένης εβδομάδας είχαμε, για παράδειγμα, τον τίτλο «Κοριτσάκι 18 μηνών μετέφερε από τη Μύκονο στην Αθήνα αεροσκάφος C-130», και το αναπόφευκτο σχόλιο «χεροδύναμο το βρέφος!»

ingrΒέβαια, εδώ ο αναγνώστης απλώς κοντοστέκεται και χαμογελάει. Ωστόσο, μερικές φορές τέτοιοι αναποδογυρισμένοι τίτλοι είναι γνήσια ασαφείς. Παράδειγμα, ο τίτλος που υπήρχε σε άρθρο στο in.gr: Φοιτητές κρατούν ομήρους τζιχαντιστές αντάρτες στο Ραμάντι του Ιράκ. Ποιος κρατάει ποιον; Από τη διατύπωση, οι φοιτητές έπιασαν ομήρους τους αντάρτες. Όπως σχολιάζει και ο φίλος που μου το έστειλε: «Αυτοί είναι φοιτητές!» Όμως όχι, οι αντάρτες εισέβαλαν στο πανεπιστήμιο, οπότε το εφετζίδικο αναποδογύρισμα της φυσιολογικής σειράς λειτουργεί εντελώς παραπλανητικά -γι’ αυτό άλλωστε και ο τίτλος στο μεταξύ άλλαξε σε «Στα χέρια ανταρτών φοιτητές στο Ραμάντι του Ιράκ», όχι πριν αναπαραχθεί σε διάφορα ιστολόγια.

* Άλλο ένα πολύ διασκεδαστικό λάθος που τελικά διορθώθηκε στον αρχικό ιστότοπο αλλά αναπαράχθηκε αλλού. Σε άρθρο του tvxs.gr περί Μπακούνιν, υπήρχε η εξής πρόταση: Ενώ ο Μαρξ πίστευε ότι η επανάσταση θα ξεσπάσει στις αναπτυγμένες χώρες και το βιομηχανικό προλεταριάτο, ο Μπακούνιν, επηρεασμένος από τις  θεωρίες του Μαρκούζε και του Φανόν, πίστευε ότι η επανάσταση θα ξεκινήσει από τις υπανάπτυκτες χώρες (Ρωσία, Κίνα, Κούβα κτλ) και η βάση της θα είναι οι αγρότες, διανοούμενοι και οι «λούμπεν» προλετάριοι.

Δεδομένου ότι ο Μιχαήλ Μπακούνιν γεννήθηκε το 1814 και πέθανε το 1876, θα ήταν πολύ δύσκολο να επηρεαστεί από τον Μαρκούζε, ο οποίος γεννήθηκε το 1898 και επομένως το 1876 δεν ήταν «μουδέ σπόρος στ’ αχαμνά του πατέρα του» για να επαναλάβω τον Καρκαβίτσα. Ακόμα πιο δύσκολα είναι τα πράγματα με τον αντιλέζο Φραντς Φανόν, που γεννήθηκε το 1925.

Πώς έγινε το λάθος; Φαίνεται ότι η πηγή της πρότασης είναι η εξής:  «Fanon, like Bakunin, pinned his hopes on the great mass of unprivileged and un-Europeanized village laborers and Lumpenproletariat from the shanty towns, uprooted, impoverished, starving, and with nothing to lose (από το Bakunin on Anarchy. πρόλογος, σελ. xviii, ενώ στην ίδια σελίδα γίνεται αναφορά και στον Μαρκούζε). Χρειάστηκε βέβαια και μια καλή μηχανή του χρόνου (ή μπόλικη αμάθεια).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Εκδηλώσεις, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , | 282 Σχόλια »