Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Αδόλφος Χίτλερ’

Ο Χίτλερ δεν βγήκε με εκλογές

Posted by sarant στο 25 Αυγούστου, 2014

heartfield

Εκατομμύρια στέκονται πίσω μου. Φωτομοντάζ του πρωτοπόρου Τζον Χάρτφιλντ (Γερμανός ήταν) που σατιρίζει το προεκλογικό συνθημα των Ναζί.

Συχνά συμβαίνει όταν συζητάμε στα κοινωνικά μέσα, να σου πει ο συνομιλητής σου ότι «και ο Χίτλερ με εκλογές βγήκε». Τη φράση αυτή, που έχει εξελιχτεί σε κλισέ, τη βρίσκουμε επίσης και σε τίτλους άρθρων, ενώ το επιχείρημα ακούγεται συχνά και σε σχέση με ηγέτες και κόμματα που έχουν μεν την εντολή του λαού της χώρας τους αλλά που μας είναι δυσάρεστα -θυμάμαι ότι είχε κατά κόρον ακουστεί την εποχή της ανατροπής του προέδρου Μόρσι στην Αίγυπτο.

Κατά τη γνώμη μου, η φράση αυτή αποτυπώνει μονάχα τη μισήν αλήθεια, και μάλιστα θα έλεγα πως βρίσκεται πιο κοντά στο ψέμα, στην άρνησή της, παρά στην αλήθεια -γι’ αυτό και ο τίτλος που έβαλα. Θα επιχειρήσω να εξηγήσω τη θέση μου.

Υποστηρίζω ότι ο Χίτλερ δεν βγήκε με εκλογές, εννοώντας ότι δεν συγκέντρωσε ποτέ την πλειοψηφία (του λαού ή των εδρών) σε δίκαιες και ελεύθερες εκλογές. Δεν αρνούμαι βέβαια ότι το ναζιστικό κόμμα παρουσίασε στις αρχές της δεκαετίας του 1930 αλματώδη άνοδο της επιρροής του, αλλά ποτέ δεν έφτασε να αντιπροσωπεύει πλειοψηφικό μερίδιο -και μάλιστα, η ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι ο Χίτλερ έγινε καγκελάριος ύστερα από εκλογική ήττα του κόμματός του ή τουλάχιστον αισθητή υποχώρηση της δύναμής του.

Πράγματι, το Εθνικοσοσιαλιστικό Γερμανικό Εργατικό Κόμμα, όπως θα αποδώσουμε το Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (NSDAP τα αρχικά του) μέσα στην οικονομική κρίση της εποχής (διπλή σε ένταση στη Γερμανία) εκτινάχτηκε στις εκλογές του Σεπτεμβρίου 1930 στη δεύτερη θέση, συγκεντρώνοντας το 18,3% των ψήφων, ενώ στις αμέσως προηγούμενες εκλογές, του 1928, δεν είχε παρά 2,6% (αν και το 1924 είχε φτάσει το 6%). Πρώτο ήταν το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα με 24,5% και τρίτο το ΚΚΓερμανίας με 13,1% (πλήρη στοιχεία εδώ). Ωστόσο, δεν σχημάτισαν κυβέρνηση οι σοσιαλδημοκράτες, αλλά οι Κεντρώοι, με πρωθυπουργό τον Μπρύνινγκ, μια κυβέρνηση που δεν είχε πλειοψηφία στη Βουλή και κυβερνούσε σε μεγάλο βαθμό μέσα από προεδρικά διατάγματα.

Τον Μάιο του 1932 έγιναν προεδρικές εκλογές, στις οποίες οι Σοσιαλδημοκράτες και τα κεντρώα κόμματα υποστήριξαν τον απερχόμενο πρόεδρο Χίντενμπουργκ ως αντίβαρο απέναντι στον Χίτλερ, ενώ οι κομμουνιστές κατέβασαν τον πρόεδρό τους, τον Τέλμαν. Ο Χίντενμπουργκ συγκέντρωσε ποσοστό 49,6% στον πρώτο γύρο, χάνοντας για λίγες ψήφους την άμεση εκλογή. Ο Χίτλερ πήρε 30% και ο Τέλμαν 13%. Στον δεύτερο γύρο, ο Χίντενμπουργκ εξελέγη με 53% αλλά μετά την εκλογή του ακολούθησε πολιτική ολοένα και πιο φιλική προς τους Ναζί.

Στις βουλευτικές εκλογές του Ιουλίου 1932, οι Ναζί σχεδόν διπλασίασαν τη δύναμή τους, και πήραν την πρώτη θέση με 37% και 230 έδρες (η αύξηση της δύναμής τους έγινε κυρίως σε βάρος μικρών δεξιών κομμάτων). Δεύτεροι ήρθαν οι Σοσιαλδημοκράτες με 21,5% και τρίτοι οι κομμουνιστές με 14,3% (πλήρη στοιχεία εδώ).  Οι εκλογές του Ιουλίου έγιναν μέσα σε συνθήκες βίας, καθώς ο πρόεδρος Χίντενμπουργκ είχε άρει την απαγόρευση των SA, των παραστρατιωτικών ομάδων των Ναζί και είχε ορίσει πρωθυπουργό (Καγκελάριο) τον φον Πάπεν. Επίσης είχε μόλις απομακρυνθεί, με προεδρικό πραξικόπημα, η σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Πρωσίας, του μεγαλύτερου ομόσπονδου κράτους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Πρόσφατη ιστορία, Πολιτική | Με ετικέτα: , , , , , | 169 Σχόλια »

Κυριακάτικα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Ιουνίου, 2014

Επειδή το ιστολόγιο χτες πενθούσε, τα μεζεδάκια μετατέθηκαν για σήμερα· θα μπορούσα να τα αποκαλέσω ‘ετεροχρονισμένα’, αλλ’ αυτό το επίθετο το έχω χρησιμοποιήσει άλλη φορά, όπως και το ‘αγιοπνευματικά’, οπότε ας τα πω απλώς «κυριακάτικα» να ξεμπερδεύω.

Το πρώτο από τα μεζεδάκια έχει ξεμείνει από την προηγούμενη βδομάδα, όπου δεν χώρεσε λόγω πληθώρας ύλης. Μετά τις δημοτικές εκλογές, ο Αγ. Πειραιώς εξέδωσε μακροσκελή απάντηση προς την παράταξη «Λιμάνι της αγωνίας» (που υποστηρίχτηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ), στην οποία περιέχεται η εξής θαυμάσια κατακλείδα: καταδεικνύει τό ἀποτυχημένο μαρξιστικό-λενινιστικό κοσμοείδωλό του, πού 70 χρόνια στίς χῶρες τοῦ ὑπαρκτοῦ σοσιαλισμοῦ προσέφερε γκουλάγκς, μυστικές ἀστυνομίες, ψυχιατρεῖα καί τίς περίφημες δίκες τῆς Μόσχας μέ τίς ἀλλεπάλληλες ἐκτελέσεις τῶν πρώην συντρόφων.

Να προσέξουμε αφενός ότι ο αγ. Πειραιώς κλίνει τα γκουλάγκ κατά την αγγλική γραμματική, με -ς στο τέλος, κάτι που είναι σωστό για τα αγγλικά όχι όμως για τα ελληνικά (ή για τα ρωσικά), και αφετέρου ότι, όπως ομολογεί, διετέλεσε μπολσεβίκος.

* Τα μουστάκια της εβδομάδας, σε άρθρο για τη Βραζιλία: Εκατοντάδες Βραζιλιάνοι είχαν σκοτωθεί ή είχαν βασανιστεί κατά τα χρόνια της δικτατορίας, ανάμεσα στους οποίους ήταν και η σημερινή Πρόεδρος της χώρας, Ντίλμα Ρούσεφ – τότε αριστερή αντάρτης. Μουστακάκι μάλλον διότι τουλάχιστον το επίθετο διατήρησε τη θηλυκότητά του έστω κι αν η αντάρτισσα αναγκάστηκε (ίσως και για συνωμοτικούς λόγους) να μεταμφιεστεί σε αντάρτη.

* Κατά καιρούς δημοσιεύουμε κωμικούς τίτλους του τύπου «Παιδάκι δάγκωσε σκυλάκι», δηλαδή τίτλους όπου η συνήθης σειρά υποκείμενο-ρήμα-αντικείμενο έχει αντιστραφεί για λόγους εφέ, με αποτέλεσμα να σκοντάφτει ο αναγνώστης και να αναρωτιέται ποιος δάγκωσε ποιον. Στα μεζεδάκια της περασμένης εβδομάδας είχαμε, για παράδειγμα, τον τίτλο «Κοριτσάκι 18 μηνών μετέφερε από τη Μύκονο στην Αθήνα αεροσκάφος C-130», και το αναπόφευκτο σχόλιο «χεροδύναμο το βρέφος!»

ingrΒέβαια, εδώ ο αναγνώστης απλώς κοντοστέκεται και χαμογελάει. Ωστόσο, μερικές φορές τέτοιοι αναποδογυρισμένοι τίτλοι είναι γνήσια ασαφείς. Παράδειγμα, ο τίτλος που υπήρχε σε άρθρο στο in.gr: Φοιτητές κρατούν ομήρους τζιχαντιστές αντάρτες στο Ραμάντι του Ιράκ. Ποιος κρατάει ποιον; Από τη διατύπωση, οι φοιτητές έπιασαν ομήρους τους αντάρτες. Όπως σχολιάζει και ο φίλος που μου το έστειλε: «Αυτοί είναι φοιτητές!» Όμως όχι, οι αντάρτες εισέβαλαν στο πανεπιστήμιο, οπότε το εφετζίδικο αναποδογύρισμα της φυσιολογικής σειράς λειτουργεί εντελώς παραπλανητικά -γι’ αυτό άλλωστε και ο τίτλος στο μεταξύ άλλαξε σε «Στα χέρια ανταρτών φοιτητές στο Ραμάντι του Ιράκ», όχι πριν αναπαραχθεί σε διάφορα ιστολόγια.

* Άλλο ένα πολύ διασκεδαστικό λάθος που τελικά διορθώθηκε στον αρχικό ιστότοπο αλλά αναπαράχθηκε αλλού. Σε άρθρο του tvxs.gr περί Μπακούνιν, υπήρχε η εξής πρόταση: Ενώ ο Μαρξ πίστευε ότι η επανάσταση θα ξεσπάσει στις αναπτυγμένες χώρες και το βιομηχανικό προλεταριάτο, ο Μπακούνιν, επηρεασμένος από τις  θεωρίες του Μαρκούζε και του Φανόν, πίστευε ότι η επανάσταση θα ξεκινήσει από τις υπανάπτυκτες χώρες (Ρωσία, Κίνα, Κούβα κτλ) και η βάση της θα είναι οι αγρότες, διανοούμενοι και οι «λούμπεν» προλετάριοι.

Δεδομένου ότι ο Μιχαήλ Μπακούνιν γεννήθηκε το 1814 και πέθανε το 1876, θα ήταν πολύ δύσκολο να επηρεαστεί από τον Μαρκούζε, ο οποίος γεννήθηκε το 1898 και επομένως το 1876 δεν ήταν «μουδέ σπόρος στ’ αχαμνά του πατέρα του» για να επαναλάβω τον Καρκαβίτσα. Ακόμα πιο δύσκολα είναι τα πράγματα με τον αντιλέζο Φραντς Φανόν, που γεννήθηκε το 1925.

Πώς έγινε το λάθος; Φαίνεται ότι η πηγή της πρότασης είναι η εξής:  «Fanon, like Bakunin, pinned his hopes on the great mass of unprivileged and un-Europeanized village laborers and Lumpenproletariat from the shanty towns, uprooted, impoverished, starving, and with nothing to lose (από το Bakunin on Anarchy. πρόλογος, σελ. xviii, ενώ στην ίδια σελίδα γίνεται αναφορά και στον Μαρκούζε). Χρειάστηκε βέβαια και μια καλή μηχανή του χρόνου (ή μπόλικη αμάθεια).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ακλισιά, Εκδηλώσεις, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μουστάκια της Τζοκόντας, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , , | 282 Σχόλια »