Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Αθηνά’

Πώς έγινε το μάλε-βράσε;

Posted by sarant στο 20 Ιανουαρίου, 2010

 

Η φράση αυτή ταλαιπωρεί εδώ και πολλές δεκαετίες τους ετυμολόγους, μια και δεν έχει βρεθεί πειστική εξήγηση για την προέλευσή της. Η σημασία της, βέβαια, είναι ξεκάθαρη: «έγινε το μάλε-βράσε» θα πει έγινε μεγάλη φασαρία, έγινε χαμός.

Δυο είναι τα βασικά συστατικά του μάλε-βράσε, ο θόρυβος και η αταξία. Όπως έγραφε ο Γιώργος ο Ιωάννου για μια πολυσύχναστη διασταύρωση, «γίνεται από κυκλοφορία το μάλε-βράσε», συνήθως όμως η λέξη περιγράφει καβγά, χτυπήματα, μάχη, όχι αστεία πράγματα. Βέβαια, έχει επίσης χρησιμοποιηθεί η έκφραση και για άλλου είδους «ακατονόμαστες» δραστηριότητες: Αίσχη! Με μια καινούργια, που προσέλαβε ο λεβέντης. <…> Κλείστηκαν μέσ’ στο γραφείο κι έγινε το μάλε-βράσε (Μιας πεντάρας νιάτα). Αλλά δεν μας προβληματίζει το νόημα· στην ετυμολογία σκοντάφτουμε.

Τα σημερινά λεξικά μας δέχονται ότι το φραστικό σύνθετο «μάλε-βράσε» έχει την αρχή του στη φράση «βάλε βράσε», σαν πρόσταγμα, που με ανομοίωση έγινε «μάλε βράσε». Αυτά τα λέει το λεξικό Μπαμπινιώτη, τόσο το ερμηνευτικό (το μεγάλο) όσο και το Ετυμολογικό. Το ΛΚΝ περιπλέκει λίγο περισσότερο τα πράγματα, μια και καταγράφει επίσης τους μονολεκτικούς τύπους μαλιοβράσι και μαλεβράσι, και θεωρεί κύριο τύπο το μαλιοβράσι. Ωστόσο, και το ΛΚΝ την ίδια αρχή δίνει, όπως άλλωστε και το νεοελληνικό του Κριαρά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 58 Σχόλια »