Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ακλισία’

Μεζεδάκια λίγο πριν κλειδώσει το πακέτο

Posted by sarant στο 29 Σεπτεμβρίου, 2012

Σάββατο σήμερα και το μενού γράφει μεζεδάκια, ενώ περιμένουμε από μέρα σε μέρα να οριστικοποιηθεί το πακέτο των 11,8 ή 13,5 ή 15 δισεκατομμυρίων, ή μάλλον να «κλειδώσει» όπως είναι η αγαπημένη έκφραση των δημοσιογράφων (πρέπει κάποτε να γράψω γι’ αυτή τη σημασία του «κλειδώνω»). Φαίνεται όμως ότι το πακέτο δεν κλείνει, τα νούμερα δεν βγαίνουν, κι όλο διαρρέουν ειδήσεις για μέτρα, το ένα πιο ανατριχιαστικό από το άλλο, που θα έλεγες πως το κάνουν επίτηδες για να δοκιμάσουν τις αντοχές μας, και πότε ακούμε για κεφαλικό φόρο, πότε για κατάργηση επιδομάτων σε νεφροπαθείς και ΑμΕΑ, ενώ το τελευταίο που ακούστηκε είναι πως θα καταργηθεί το επιπρόσθετο αφορολόγητο για όσες οικογένειες έχουν παιδιά -ώρες είναι, σκέφτομαι, οι συνήθεις εμβριθείς αναλυτές να αλλάξουν τροπάρι και αντί για τους άχρηστους δημοσίους υπαλλήλους να αρχίσουν να μας λένε πόσο επιβαρύνουν την οικονομία οι οικογένειες με παιδιά.

Αλλά ας περάσουμε στα μεζεδάκια της εβδομάδας. Και ξεκινάω από ένα άρθρο ενός παλιού γνώριμου του ιστολογίου, που όταν είχε καθημερινή στήλη σε εφημερίδα μας έδινε συχνά υλικό για άρθρα -εννοώ τον Χρίστο Μιχαηλίδη, ο οποίος έγραψε στο protagon ένα πολύ καλό και αισιόδοξο, ανεβαστικό θα έλεγε κανείς (αν υπάρχει αυτή η λέξη) άρθρο, στο οποίο διηγείται πώς, παρά την κρίση και την οικονομική στενότητα, αποφάσισε να αρχίσει μαθήματα πιάνου. Στο καλό αυτό άρθρο υπάρχει κι ένα λαθάκι, και ελπίζω να μη θεωρηθει άχαρο που το επισημαίνω -είναι μάλιστα αρκετά συχνό.  Λέει ο Χ.Μ. ότι αποφάσισε να μάθει πιάνο «τώρα που μπήκε στην πέμπτη δεκαετία της ζωής του». Φοβάμαι όμως πως δεν είναι π.χ. 42 χρονών, αλλά λίγο πάνω από πενήντα, άρα μάλλον στην έκτη δεκαετία έχει μπει. Διότι, βέβαια, όταν είμαστε 11 χρονών έχουμε μόλις μπει στη δεύτερη δεκαετία της ζωής μας, στα 21 μας μόλις μπήκαμε στην τρίτη δεκαετία της ζωής μας, στα 31 μας μπαίνουμε στην τέταρτη και ούτω καθεξής. Εκτός βέβαια αν ο αγαπητός Χ.Μ. είναι όντως στην πέμπτη δεκαετία του, οπότε του ζητώ ταπεινά συγνώμη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 128 Σχόλια »

Τα τσίρκο των τσίρκων

Posted by sarant στο 15 Μαΐου, 2009

Όπως στέκομαι στην ουρά στο ταχυδρομείο να πληρώσω κάτι λογαριασμούς, διαβάζω στην εφημερίδα (Ελευθεροτυπία, 15.5.2009, σελ. 19) τον εξής τίτλο:

Κόβονται τα τσίρκο άγριων ζώων;

Ξεροκαταπίνω και διαβάζω το άρθρο, το οποίο ξεκινάει ως εξής:

Θα απαγορευτεί η λειτουργία τσίρκων με άγρια ζώα στην Ελλάδα.

Σκέφτομαι λοιπόν πως ο συντάκτης που έγραψε το άρθρο μιλούσε του μπαμπά του τη γλώσσα, και έτσι φυσικά έγραψε, όπως θα έγραφα κι εγώ, «η λειτουργία τσίρκων», κι έβαλε και στον τίτλο «Κόβονται τα τσίρκα με άγρια ζώα;» αλλά ο επιμελητής, ο υλατζής, που δουλειά του είναι να ευπρεπίζει, επέβαλε άνωθεν την ακλισιά, «τα τσίρκο», με το (έωλο βέβαια) επιχείρημα πως είναι, λέει, ξένη λέξη.

Κάτι ανάλογο είχε γίνει πριν από μερικά χρόνια και στη μετάφραση πασίγνωστου βιβλίου, όταν η μεν (γνωστή και καλή) μεταφράστρια έγραψε «στοίβες από παλτά, φουστάνια και παπούτσια», ο δε επιμελητής το «ευπρέπισε» σε «στοίβες από παλτό, φουστάνια και παπούτσια» -με αποτέλεσμα ο αναγνώστης, αν δεν έχει διαβάσει το συγκεκριμένο σημείωμα, να χρεώνει την ακλισιά στην (γνωστή και καλή) μεταφράστρια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο | Με ετικέτα: , , | 205 Σχόλια »

Όλες είναι άκλιτες εκτός απ’ τη μαμά!

Posted by sarant στο 13 Μαρτίου, 2009

Διαβάζω στην Αυγή της περασμένης Κυριακής την παρουσίαση ενός βιβλίου του Γ. Μαρκαντωνάτου, έναν οδηγό ορθής γραφής που αξίζει ίσως και ευρύτερη συζήτηση, αλλά προς το παρόν στέκομαι στην παρουσίαση, και σ’ ένα σημείο όπου η συντάκτρια του κειμένου γράφει:

το best seller των Ίνα Αναγνωστοπούλου και Λία Μπουσούνη – Γκέσουρα

Και ρωτάω, αν είχε δυο άντρες συγγραφείς, θα έλεγε ποτέ, ξερωγώ,
το βιβλίο των Άγγελος Τερζάκης και Ηλίας Βενέζης; Όχι φυσικά.
Αν είχε μία, θα έλεγε: το βιβλίο της Λία Μπουσούνη-Γκέσουρα; Πάλι μάλλον όχι, αν και όχι σίγουρα.
Αν απέφευγε το «των», θα ηταν θαρρώ πιθανότερο να αποφύγει και την ακλισιά. Το βιβλίο της Ίνας Αναγνωστοπούλου και της Λίας Μπουσούνη-Γκέσουρα. Αλλά ίσως το διπλό «της» επειδή είναι βατό και προφορικό να θεωρείται μπασκλάς και προς αποφυγή.

Και μη μου πείτε πως αυτά οφείλονται στην αμορφωσιά των δημοσιογράφων, διότι η κυρία που υπογράφει διδάσκει σε περιφερειακό πανεπιστήμιο.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά | Με ετικέτα: , | 25 Σχόλια »

Αποπλάνηση ενηλίκου;

Posted by sarant στο 10 Μαρτίου, 2009

Αποπλάνησε, ξελόγιασε ή απέσπασε με δόλο;

Αποπλάνησε, ξελόγιασε ή απέσπασε με δόλο;

Μια παράγραφος από τη στήλη του Χρ. Μιχαηλίδη στη σημερινή Ελευθεροτυπία έχει κατά τη γνώμη μου αρκετό γλωσσικό ενδιαφέρον. Ίσως τα όσα επισημαίνω πιο κάτω να είναι παρωνυχίδες, έχουν όμως λιγάκι ψωμί. Να δούμε την παράγραφο.

ΧΕΛΓΚ ΣΓΚΑΡΜΠΙ, 44 ετών, επονομαζόμενος από τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης ως «Ελβετός ζιγκολό», καταδικάστηκε χθες από δικαστήριο στο Μόναχο σε ποινή φυλάκισης 6 ετών, έχοντας ο ίδιος παραδεχτεί την ενοχή του για την αποπλάνηση πολλών πλούσιων γυναικών, όλες μεγαλύτερης από αυτόν ηλικίας, με σκοπό να τους αποσπάσει μεγάλα χρηματικά ποσά.

Τα σχόλιά μου:

α) Το «επονομαζόμενος … ως», όπως και το «θεωρείται … ως» και το «χαρακτηρίζεται … ως», θεωρούνται αγγλισμοί (και όχι ως αγγλισμοί!!) και όχι άδικα. Ωστόσο, παραδέχομαι ότι όταν το ‘ως’ είναι μακριά από το ρήμα, καμιά φορά, αισθανόμαστε κάτι να λείπει. Έτσι, εδώ, ίσως να μην  αρέσει το «επονομαζόμενος από τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης ‘Ελβετός ζιγκολό'». Υπάρχει όμως καλύτερη λύση: «επονομαζόμενος «Ελβετός ζιγκολό» από τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης».

β) «έχοντας ο ίδιος παραδεχτεί την ενοχή του». Δεν είναι πλεονασμός αυτό; Αν γράφαμε «έχοντας παραδεχτεί την ενοχή του» θα άλλαζε κάτι; Μπορεί να «παραδεχτεί» την ενοχή άλλου;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γενικά γλωσσικά | Με ετικέτα: , , , | 34 Σχόλια »