Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ακλισιά’

Σεπτεμβριανά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 5 Σεπτεμβρίου, 2015

Τούτα εδώ είναι τα πρώτα μεζεδάκια του φετινού εκλογικού Σεπτέμβρη, οπότε λογικό είναι να τα αποκαλέσω «σεπτεμβριανά», ιδίως αφού δεν έχω χρησιμοποιήσει άλλη φορά αυτόν τον τίτλο τα προηγούμενα χρόνια. Σεπτεμβριανά λέγονται βέβαια και τα αιματηρά γεγονότα στην Πόλη τον Σεπτέμβρη του 1955, και καθώς φέτος κλείνουν εξήντα χρόνια από το πογκρόμ εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης, που έδρασε καταλυτικά στον ξεριζωμό των Ρωμιών από την Πόλη. Αν κάποιος έχει να συστήσει ένα λογοτεχνικό έργο, είτε από Τούρκο συγγραφέα είτε από Έλληνα, που να πραγματεύεται τα Σεπτεμβριανά μακριά από εθνικισμούς και στερεότυπα, ας το αναφέρει στα σχόλια.

Και ξεκινάμε τα μεζεδάκια μας. Καθώς βρισκόμαστε σε προεκλογική περίοδο, λογικό είναι να κυριαρχούν οι δημοσκοπήσεις, και μια από τις παραμέτρους που ενδιαφέρει είναι η δημοτικότητα των πολιτικών αρχηγών. Μάλιστα, σε μια πρόσφατη δημοσκόπηση εμφανίστηκε καινούργιος πολιτικός αρχηγός, ο Γεννημαράκης, που έρχεται τέταρτος στον σχετικό πίνακα -θα είναι επικεφαλής του Νομανσλανδιανού Εθνικού Κόμματος. Στο ίδιο άρθρο διαβάζουμε ότι τα ποσοστά «κατακρεμνίζονται» (δυο φορές μάλιστα).

* Καταπληκτικό μεταφραστικό μαργαριτάρι από το Πρώτο Θέμα. Σε ρεπορτάζ για τη δολοφονία των δημοσιογράφων του NBC, διαβάζω μαρτυρίες γειτόνων του φερόμενου ως δολοφόνου:

Γείτονες του Φλάναγκαν σχολιάζουν πως ήταν συχνά «καλός» με τις γυναίκες που έμεναν στα διπλανά σπίτια, αλλά αντίθετα ιδιαίτερα εχθρικός με τους άντρες: «Πέταγε τις ακαθαρσίες της γάτας στα μπαλκόνια τους», λένε όσοι τον ήξεραν καλά. «Είχε συνέχεια υφάκι», παρατηρεί ένας άλλος μιλώντας στο αμερικανικό δίκτυο NBC και θυμάται πως «περπατούσε συχνά μ’ ένα τσεκούρι στον ώμο του»!

Τσεκούρι στον ώμο του; Και δεν τον συλλάβανε ως δημόσιο κίνδυνο; Ο φίλος που εντόπισε το μαργαριτάρι έκανε τον κόπο να αναζητήσει την αρχική πηγή του δημοσιεύματος. Και πράγματι, η πηγή πρέπει να είναι εδώ, από το αμερικάνικο Daily News, που συναγωνίζεται σε σοβαρότητα το Πρώτο Θέμα:  “He had attitude all the time,” one unidentified resident told NBC News, adding that Flanagan «walked around with a chip on his shoulder. Φυσικά είναι η γνωστή Αγγλική έκφραση που εμείς θα την μεταφράζαμε «έχει το ζωνάρι λυμένο για καβγά» ή κάπως έτσι (διακατέχεται από την πικρία του παραγνωρισμένου, λέει ένα λεξικό).

Αλλά και πάλι, πώς εξηγείται το «τσεκούρι στον ώμο»; Αν δεν ξέρει κάποιος τη μεταφορική σημασία της έκφρ. to have a chip on one’s shoulder, θα περιμέναμε να επιχειρήσει να τη μεταφράσει κατά λέξη, αλλά το chip δεν έχει τη σημασία «τσεκούρι», αλλά πελεκούδι, ροκανίδι, τσιπάκι. Τι να πω, ίσως ο μεταφρατζής να είδε πελεκούδια και να σκέφτηκε το τσεκούρι.

* Αξίζει να διαβάσετε το άρθρο της Καθημερινής για τους εθελοντές των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και τη συγκινητική ανυστερόβουλη προσφορά τους για τη διάσωση προσφύγων.

Ας σημειώσουμε πάντως το συχνό λαθάκι «εγκυμονούν πολλοί κίνδυνοι». Όχι. Ή θα πεις «ελλοχεύουν πολλοί κίνδυνοι» ή «η κατάσταση εγκυμονεί κινδύνους».

* Σε ένα προηγούμενο άρθρο είχαμε δημοσιεύσει μια εξαιρετικά ανορθόγραφη ταμπέλα καταστήματος και σκεφτήκαμε ότι μάλλον ήταν διαφημιστικό κόλπο. Τώρα, φίλος από Θεσσαλονίκη μου λέει ότι πρόσεξε σε κεντρικό περίπτερο της πόλης (στην Τσιμισκή) πινακίδα που έγραφε:

ΝΕΡΟ
ACOUA
0,40 minutes

newchinaΔυστυχώς δεν είχε μαζί του το κινητό του. Αν πάντως είναι εσκεμμένο, είναι πολύ προχωρημένο.

* Αντίθετα, η εκλεκτή φίλη από το Ηράκλειο Κρήτης είχε μαζί της κινητό και στέλνει την φωτογραφία αριστερά, που δείχνει, όπως λέει, ότι το google translate έχει φτάσει και στις αφίσες -η συγκεκριμένη αφίσα φωτογραφήθηκε στην πλατεία Κορνάρου.

Το χειρότερο είναι πως το google translate δίνει καλύτερα αποτελέσματα, αφού όταν του δίνω new china shop μεταφράζει «νέα υαλοπωλείο»!

* Συνηθισμένο λαθάκι σε αφρόντιστα κείμενα είναι αυτό που αποκαλώ «παρενθετική ακλισιά», όταν αναφέρονται, σαν να έμπαιναν σε παρένθεση, ιδιότητες ενός προσώπου ή ενός πράγματος, σε ονομαστική πτώση, ενώ το πρόσωπο ή πράγμα είναι σε γενική ή αιτιατική. Κι ένα πρόσφατο παράδειγμα, όπου ο συντάκτης ξεκίνησε σωστά, αλλά χάθηκε στο δρόμο:

Πρόκειται για την παραίτηση του Θοδωρή Κόλλια, στενού συνεργάτη του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ, μέλους της ομάδας των λογογράφων του και σύμβουλος στη γενική γραμματεία του πρωθυπουργού τους τελευταίους μήνες, μετά την εκλογική νίκη του Γενάρη.

Σωστά μπαίνει η πρώτη γενική (στενού συνεργάτη), σωστά η δεύτερη (μέλους της ομάδας), αλλά στην τρίτη μας τα χαλάει!

* Φίλος ο Νίκος Βούτσης, συχνό το λάθος και το έχουν κάνει κι άλλοι, αλλά δεν παύει να είναι λάθος. Σε δηλώσεις για το ενδεχόμενο συνεργασιών μετά τις εκλογές, το στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ δήλωσε ότι » Από εκεί και πέρα, με το αποτέλεσμα των εκλογών, θα ενσκήψουμε όλοι, για να το εξετάσουμε, διότι σε άλλες εκλογές δεν πρόκειται να πάμε».

Όμως, τουλάχιστον σύμφωνα με τα λεξικά, ενσκήπτουν οι θύελλες, η κακοκαιρία, οι επιδημίες και άλλες συμφορές. Οι πολιτικοί που εξετάζουν ένα πρόβλημα «εγκύπτουν». Πιο απλά, στου μπαμπά τους τη γλώσσα, σκύβουν πάνω στο πρόβλημα, σύντροφε!

* Συχνά είναι τα αστεία επεισόδια με τους λογαριασμούς στα κοινωνικά μέσα, και ιδίως στο Τουίτερ, που παρωδούν λογαριασμούς πολιτικών ή γενικά δημόσιων προσώπων. Τελευταίο κρούσμα, το ψευτοτιτίβισμα από τον χρήστη με το όνομα «Διονύσης Τσακής», δήθεν Τσακνής, σχετικά με τη ματαίωση της μετάδοσης της συνέντευξης τύπου της ΠτΒ. Η Ραχήλ Μακρή δεν πρόσεξε τη μικρή διαφορά στο όνομα, ούτε την ένδειξη Parody account, και έκανε ολόκληρη φασαρία. Θα επιληφθεί, διάβασα, η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος -και όχι η Υπηρεσία Αναγνωστικής Επάρκειας.

* Όσο για την ΠτΒ, από την προχτεσινή τρίτη εκτενή προσωπική συνέντευξή της στον Σκάι (μιλάμε για ανελέητο χτύπημα από τα συστημικά ΜΜΕ!) πρόσεξα μια αρκετά σπάνια ελληνικούρα: «ουτινοσδήποτε άλλου». Σωστό είναι: πρόκειται για το «οποιουδήποτε άλλου» στα βαθιά δικηγορίστικα, και το χρησιμοποιούμε για να εντυπωσιάζουμε τους αφελείς.

* Δυο μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της επαγγελματικής ένωσης των δημοσιογράφων θεώρησαν σκόπιμο να διαμαρτυρηθούν επειδή η ΕΣΗΕΑ παραχώρησε στη Ζωή Κωνσταντοπούλου την αίθουσά της (έναντι αμοιβής). Αναρωτιέμαι σε ποια εφημερίδα εργάζονται οι κύριοι Κοτταρίδης και Μαζανίτης, και αν κάνουν και εκεί τρανταχτά λάθη όπως «επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Προεδρεύων του Διοικητικού Συμβουλίου» ή κωμικοτραγικές διατυπώσεις όπως «αιτούμενος του ‘παγώματος'».

* Το ΚΙΔΗΣΟ του Γιώργου Παπανδρέου δεν πρόκειται να πάρει μέρος στις εκλογές και στο σχετικό ρεπορτάζ ο Σκάι (ίσως και άλλα κανάλια) επανέλαβε το γνωστό λάθος ότι «για πρώτη φορά ύστερα από 92 χρόνια η Βουλή μένει χωρίς Παπανδρέου». Καταρχάς, ούτε τον Γενάρη είχε εκλεγεί ο Παπανδρέου. Έπειτα, όπως έχουμε ξαναπεί, ο παππούς του, ο Γεώργιος Παπανδρέου, είχε μείνει εκτός Βουλής και το 1935 (όταν τα βενιζελικά κόμματα απείχαν από τις εκλογές) αλλά και το 1950 (όταν απέτυχε να εκλεγεί). Ίσως είναι η πρώτη φορά που δεν συμμετέχει στις εκλογές μέλος της οικογένειας Παπανδρέου για λόγους υποκειμενικής αδυναμίας (ώστε να καλύψουμε και την αποχή του 1935).

* Κι άλλο κρούσμα κωμικού τίτλου, της κατηγορίας «Μωρό δάγκωσε σκυλί», από τη Lifo: Μετανάστες από Σάμο και Μυτιλήνη μεταφέρουν δυο πλοία με προορισμό τον Πειραιά.

Πρέπει να είναι πολύ χεροδύναμοι αυτοί οι μετανάστες, να σέρνουν κοτζάμ πλοία!

* Σε ένα άρθρο που με βρίσκει σύμφωνο σε όσα καταμαρτυρεί σε ορισμένα πρώην στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ που ακολουθούσαν προσωπική πολιτική, διαβάζω: «Όχι από τον πρωθυπουργό, από ψηλότερα ήρθε η εντολή. Αν ατενίσετε τον ουρανό, μπορεί να διακρίνετε τον εντολοδόχο».

Όχι όμως τον εντολοδόχο, φίλε Ανανδρανιστάκη. Τον εντολοδότη.

* Μια σωστή παρατήρηση σε ηλεμήνυμα φίλου:

Έχει γεμίσει ο δικτυακός τόπος με αιτούντες ασύλου. (ένα απλό γουγλάρισμα αρκεί για επιβεβαίωση). Αν δεν κάνω λάθος μπορεί να υπάρχουν χιλιάδες αιτούμενοι ασύλου, αλλά οι αιτούντες αιτούν άσυλο.

* Δεν είμαι φίλος του νεοπαγούς κόμματος Λαϊκή Ενότητα, το αντίθετο μάλιστα, αλλά συμφωνώ απόλυτα με όσα μου γράφει ένας καλός φίλος, που εκνευρίστηκε διαβάζοντας το πρόσφατο άρθρο του Πάσχου Μανδραβέλη στην Καθημερινή, στο οποίο επιτίθεται στο κόμμα του Π. Λαφαζάνη.

Το αστείο μεζεδάκι είναι στο τέλος, όπου ο Πάσχος αναφέρεται στην «απάντησή του [Κώστα Λαπαβίτσα] στο περιοδικό Jacobin (3.12.2015) ότι ‘θα χρειαστεί επιβολή δελτίου’». Για την ακρίβεια ο Λαπαβίτσας δεν είπε αυτό που βάζει μέσα σε εισαγωγικά ο Πάσχος, και άρα δεν θα έπρεπε να βάλει τα εισαγωγικά. Είπε όμως κατά λέξη «Yes, we’re talking about a process of rationing» που είναι το ίδιο πράγμα.

Όμως, μήπως ο Πάσχος βλέπει στο μέλλον και διαβάζει συνέντευξη του Λαπαβίτσα που ακόμη δεν έχει δοθεί; Πώς αλλιώς να εξηγήσουμε ότι η συνέντευξη αυτή έχει ημερομηνία (μέσα σε παρένθεση) που διαβάζεται «3 Δεκεμβρίου 2015»; Γνωρίζουμε τις μεγάλες διανοητικές ικανότητες του Πάσχου, αλλά να βλέπει και στο μέλλον; Φευ, όχι. Το περιοδικό Jacobin είναι αμερικάνικο. Η συνέντευξη του Λαπαβίτσα δημοσιεύτηκε 12 Μαρτίου 2015 (12.3.2015 ,για μας τους Ευρωπαίους). Στο (αμερικάνικο) σάιτ του περιοδικού, όμως, η ημερομηνία αυτή είναι γραμμένη με τον αμερικάνικο τρόπο (δηλαδή, «ανάποδα» για μας) κι ο Πάσχος την μετέφερε όπως την είδε, χωρίς να κάνει τον κόπο να την προσαρμόσει στο δικό μας τρόπο γραφής της ημερομηνίας.

Ίσως βέβαια ο Π. Μανδραβέλης να θεώρησε ασέβεια να μετατρέψει την αμερικανότροπη ημερομηνία. Τέλος πάντων, καλό Σαββατοκύριακο!

ΥΓ Επί του πιεστηρίου: Μεγάλη φιλολογική ανακάλυψη! Ήρθε στην επιφάνεια νέο άγνωστο μέχρι σήμερα έργο του Λογγίνου, «Περί ύφους». Τη βαρυσήμαντη ανακοίνωση την έκανε, σε προεκλογικό πάνελ του Μέγκα, ο έγκριτος φιλόλογος Άδωνης Γεωργιάδης, προφέσορας Ημιμαθείας και Προγονοκαπηλίας. Απαντώντας στον Νίκο Ξυδάκη, ο οποίος είχε αναφερθεί στη γνωστή ρήση του Μπυφόν ότι «το ύφος είναι ο άνθρωπος, για να μην υστερήσει ο Άδωνης επικαλέστηκε το έργο του Λογγίνου «Περί ύφους».

Βέβαια, ως τώρα ξέραμε ότι το σημαντικό αυτό έργο έχει τίτλο «Περί ύΨους», αλλά οι έρευνες του χαλκέντερου μελετητή (οΘντκ) μας έβγαλαν από την πλάνη μας.

Advertisements

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , | 70 Σχόλια »

Πλαστικά καλούπια και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Αύγουστος, 2015

Μπαίνουμε στην περίοδο γύρω από τον δεκαπενταύγουστο, που παραδοσιακά αραιώνει η κίνηση στα ιστολόγια, καθώς όλοι φεύγουν για διακοπές. Από τη Δευτέρα, και μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, το ιστολόγιο θα προσπαθήσει μεν να κρατήσει τον ρυθμό του ενός άρθρου την ημέρα (χωρίς να το υπόσχεται) αλλά θα καταφύγει σε επαναλήψεις, αναδημοσιεύσεις ή μικρότερα άρθρα, που πάντως θα εναλλάσσονται με άρθρα μεγαλύτερου μεγέθους.

Ξεκινάμε λοιπόν τα μεζεδάκια μας -και θα αναρωτιέστε ποια είναι τα πλαστικά καλούπια, που κατάφεραν να μπουν και στον τίτλο, κάτι που δεν γίνεται και πολύ συχνά.

kaloupiaΠρόκειται για ένα «μικρό αριστούργημα» όπως το χαρακτήρισε ο Νίκος Λίγγρης, που το παρουσίασε στη Λεξιλογία, απ’ όπου και το έκλεψα μια και δεν έπρεπε να το στερηθείτε. Σε δελτίο ειδήσεων του Σταρ, γινόταν λόγος για ένα άρθρο του Μπλούμπεργκ, και διαβάστηκε το εξής απόσπασμα (που το βλέπετε και αριστερά): Στην πεινασμένη, από μετρητά, Ελλάδα, τα πλαστικά καλούπια φωτίζουν τη σκιώδη οικονομία.

Τι να είναι τάχα τα πλαστικά καλούπια; Και πώς φωτίζουν την οικονομία;

Πλαστικά καλούπια δεν υπάρχουν, είναι μεταφραστικό δημιούργημα. Το πρωτότυπο άρθρο έχει τίτλο In Cash-Starved Greece, Plastic Casts Light Into Shadow Economy. Ο μεταφρατζής αγνοούσε την έκφραση «casts light» που σημαίνει ρίχνω φως, κι επειδή το cast είναι και ουσιαστικό εκτός από ρήμα, και πράγματι σημαίνει «καλούπι», εφεύρε πλαστικά καλούπια, ενώ ο τίτλος λέει ότι «στην πεινασμένη για μετρητά Ελλάδα, το πλαστικό [χρήμα] ρίχνει φως στη σκιώδη οικονομία».

Ο φίλος Νίκος Λίγγρης στη Λεξιλογία θεώρησε ότι ο ελληνικός τίτλος βγήκε από μηχανάκι (γκουγκλομετάφραση). Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται σαφώς για μετάφραση από άνθρωπο -αν το ελέγξετε, το μηχανάκι βρίσκει σωστά το «φωτίζει» ως απόδοση του casts light, αλλά τα χαλάει στο shadow economy.

* Φρέσκο από τις χτεσινές βραδινές ειδήσεις του skai.gr, όπου η εκπρόσωπος της Κομισιόν εμφανίζεται να λέει «δεν μπορώ να πω πότε θα ενεχειρισθεί το κείμενο» -καινοφανές μαργαριτάρι, τύπος ενεστώτα που φτιάχτηκε (κακώς, βέβαια) από τον αόριστο «ενεχειρίσθη» του ενεστώτα «εγχειρίζω».

* Μου έστειλαν την προκήρυξη ενός μεταπτυχιακού στην Δημόσια Ελεγκτική. Διαβάζοντας ότι το πρόγραμμα θα είναι «μερικούς φοίτησης», ελπίζω τα οικονομικά τους να είναι καλύτερα από τα ελληνικά τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταγραφή ξένων ονομάτων, Μεζεδάκια, Νομανσλάνδη | Με ετικέτα: , , , | 158 Σχόλια »

Μεζεδάκια της Παρασκευής

Posted by sarant στο 31 Ιουλίου, 2015

Το σημερινό άρθρο αποτελεί παραφωνία, από μια άποψη: ενώ τα μεζεδάκια έχει καθιερωθεί εδώ και χρόνια να δημοσιεύονται κάθε Σάββατο, σήμερα τα δημοσιεύουμε Παρασκευή, μία μέρα νωρίτερα. Ωστόσο, επειδή το σαββατοκύριακο είναι πρώτη του μηνός, μέρα που δημοσιεύουμε το Μηνολόγιο, κι επειδή το σαββατοκύριακο μπορεί να λείπω, είπα να επισπεύσω τα μεζεδάκια τούτης της εβδομάδας. Καθώς είχα στη διάθεσή μου μια μέρα λιγότερη, το σημερινό πιάτο δεν είναι τόσο φορτωμένο όσο συνήθως, αλλά το καλοκαίρι δεν κάνει να τρώμε βαριά.

* Και ξεκινάω με μια ιδιότυπη περίπτωση γλωσσικών μουστακιών. Σε άρθρο του in.gr για το ενδεχόμενο να διεξαχθεί και δεύτερο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας, διαβάζουμε ότι ο Άλεξ Σάλμοντ ήταν ο πρώην Πρώτος Υπουργός της Σκωτίας, ενώ η Νίκολα Στέρτζον είναι νυν Πρώτος Υπουργός.

Καταρχάς, το ασυνήθιστο «Πρώτος Υπουργός» είναι απόδοση του First Minister, μια και αυτός είναι ο επίσημος τίτλος του εκάστοτε πολιτικού ηγέτη της (αυτόνομης και όχι ανεξάρτητης) Σκωτίας, και επίτηδες διαφέρει από το καθιερωμένο Prime Minister που χρησιμοποιείται για τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου (και των άλλων κυρίαρχων κρατών). Πετυχημένη η ελληνική απόδοση, και την ίδια διάκριση την κάνουν και άλλες γλώσσες π.χ. στα γερμανικά ο πρωθυπουργός είναι Premierminister ενώ ο σκωτσέζικος τίτλος είναι Erster Minister. (Στα γαλλικά ωστόσο βλέπω ότι χρησιμοποιείται ο ίδιος όρος: premier ministre).

Ωστόσο, αφού τώρα το αξίωμα το κατέχει γυναίκα, πρέπει να πούμε «η πρώτη υπουργός», όπως επίσης λέμε «η αναπληρώτρια πρόεδρος» ή «η γενική γραμματέας», δηλαδή όταν έχουμε δίλεκτο όρο όπου ο πρώτος όρος κλίνεται έμφυλα ενώ ο δεύτερος είναι επίκοινος.

* Γουστόζικο τυπογραφικό λάθος σε τίτλο, που ακόμα δεν το έχουν διορθώσει:

«Σαφάρι» κατά της φοροδιαφυγής στα νησιά του Αιγαίου και του Ιουνίου

Αχ, τα όμορφα, πλην εφήμερα, νησιά του Ιουνίου…

* Συνηθισμένο ορθογραφικό λάθος, αλλά κι η επανάληψη δεν βλάφτει. Σε άρθρο για τη νέα Βαρουφακιάδα, διαβάζουμε για αντιδράσεις «σαφώς πιο συγκρατημένες, αν και δεικτικές«.

Όχι όμως. Οι δεικτικές δείχνουν, εκείνες που (μεταφορικά) δαγκώνουν είναι οι δηκτικές αντιδράσεις. Άλλα τα δείγματα κι άλλα τα δήγματα, άλλα τα υποδείγματα κι άλλα τα (μποστικά; ) ιπποδήγματα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αίγινα, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά, Το είπε/δεν το είπε, Υπότιτλοι | Με ετικέτα: , , , , | 182 Σχόλια »

Φωτογραφικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 26 Ιουλίου, 2014

Εντάξει,  δεν είναι όλα τα μεζεδάκια μας φωτογραφικά, αλλά κάμποσα συνοδεύονται από φωτογραφίες, οπότε είπα να βάλω αυτόν τον τίτλο (Πριν από λίγο καιρό είχα δημοσιεύσει ένα άρθρο που βασιζόταν αποκλειστικά σε φωτογραφίες γλωσσικού ενδιαφέροντος).

* Το πρώτο μας μεζεδάκι είναι μεν φωτογραφικό, αλλά δεν συνοδεύεται από φωτογραφία -και θα έλεγε κανείς ότι δεν είναι καν άξιο για μεζεδάκι, μια και αφορά ένα κοινότατο ορθογραφικό λάθος. Αλλά έχω τον λόγο μου που το παραθέτω.

Το μεζεδάκι είναι φωτογραφικό επειδή αφορά μια φωτογραφία που ίσως θα την είδατε: μια φωτογραφία με δυο αθλήτριες που τραβάνε μια σέλφη (είπα να εξελληνίσω τον όρο: η σέλφη, της σέλφης) και από πίσω ποζάρει (ή απλώς γελάει) η βασίλισσα Ελισάβετ.

Στη σχετική είδηση στο in.gr διαβάζουμε ότι: Ούτε η ίδια η βασίλισσα Ελισάβετ δεν μπόρεσε να αντισταθεί στην μόδα του photo bombing. Όταν δύο αθλήτριες του χόκεϊ τράβηξαν τη selfie τους, η βασίλισσα… εισέβαλλε στο πλάνο με παιχνιδιάρικο τρόπο.
Δεν «εισέβαλλε» βέβαια, δεν έμπαινε διαρκώς στο πλάνο των κοριτσιών, «εισέβαλε», μπήκε μόνο μια φορά. Το λάθος είναι κοινότατο και θα έπρεπε να είναι πολύ εύκολο να το αποφύγουμε, αφού αν βάλουμε ένα συνώνυμο ρήμα στη θέση του «εισβάλλω», π.χ. «μπαίνω» βλέπουμε καθαρά πως θα λέγαμε «μπήκε στο πλάνο».

Παρατηρώ πάντως ότι συχνότερα εμφανίζεται το λάθος με τα παραπανίσια λ, παρά το λάθος με τα λειψά λ, δηλαδή συχνότερα βλέπουμε, π.χ., «*έχει εισβάλλει» (που είναι πάντα λάθος), παρά «*αυτός εισβάλει» (που επίσης είναι πάντα λάθος). Ίσως να είναι εντύπωσή μου. Ίσως πάλι να υπάρχει κάποιος υποσυνείδητος ψυχολογικός μηχανισμός σε πολλούς, που να λέει ότι το να βάλεις ένα λ ενώ χρειάζονται δύο είναι περισσότερο στιγματισμένο, είναι λάθος αμορφωσιάς, ενώ το να βάλεις ένα παραπανίσιο λ είναι λιγότερο σοβαρό λάθος, για να μην πούμε ότι είναι και απλώς κιμπαριλίκι -το πολύ ποτέ δεν έβλαψε, σου λέει ο άλλος και γράφει «έχει υποβάλλει».

fotom3 Η πρώτη φωτογραφία μας, από δελτίο ειδήσεων του Αντένα. Κυκλοφόρησε αρκετά στο Φέισμπουκ, αλλά αν δεν συχνάζετε ίσως δεν την έχετε δει.

Ο μπασκετμπολίστας Κουφός είχε υποσχεθεί ότι θα παίξει με την Εθνική, αλλά τελικά άλλαξε γνώμη και θα λείψει (αν δεν κάνω λάθος, από το Μουντιάλ του μπάσκετ). Άλλαξε γνώμη, έκανε πίσω, ανέκρουσε πρύμναν, πολλές εκφράσεις θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε. Ο δημοσιογράφος του Αντένα θέλησε να χρησιμοποιήσει μιαν άλλη, την «έκανε στροφή 180 μοιρών» -πράγματι, αν κάνετε στροφή 180 μοιρών θα κάνετε μεταβολή. Όμως, ο συντάκτης θέλησε να… υπερθεματίσει, ίσως πικαρισμένος από την άρνηση του Κουφού κι έτσι διπλασίασε τις μοίρες, πιστεύοντας ίσως πως έτσι διπλασάζεται η ασυνέπεια.

Το κακό είναι πως αν κάνεις στροφή 360 μοιρών κλείνεις πλήρη κύκλο και βρίσκεσαι στο ίδιο σημείο με πριν, κοιτάζοντας προς τα εκεί που κοίταζες. Και δυστυχώς ο Κουφός δεν… δεσμεύεται από το μαργαριτάρι κι έτσι δεν θα παίξει με την Εθνική!

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ποδόσφαιρο, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Πορτοκαλισμοί, Φρασεολογικά, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , | 176 Σχόλια »

Μετεκλογικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 31 Μαΐου, 2014

Πέρασε κι η δεύτερη Κυριακή των εκλογών, τα συζητήσαμε και εδώ και αλλού τα αποτελέσματα, βγάλαμε τα συμπεράσματά μας, όμως σήμερα ήρθε το μετεκλογικό Σάββατο, οπότε το μενού γράφει «ποικιλίαι» και το κατάστημα σερβίρει μεζεδάκια. Μεζεδάκια μετεκλογικά, λοιπόν.

* Και ξεκινάμε με ένα που αναφέρεται στις ίδιες τις εκλογές, και εννοώ τη φωτογραφία που κυκλοφόρησε πολύ στο Διαδίκτυο και που δείχνει τον Ευάγγελο Βενιζέλο να ψηφίζει σε κάποιο εκλογικό τμήμα σχολείου, ενώ στον τοίχο, πίσω από το παραβάν, εμφανίζεται η φράση «Το ψέμα που αγαπώ». Δεν ξέρω αν η φωτογραφία είναι αυθεντική, αν και έτσι φαίνεται. Αν πάντως είναι, πρόκειται για πολύ γουστόζικη σύμπτωση.

Λοιπόν, το άρθρο σχετικά με τη φωτογραφία αυτή, ξεκινάει ως εξής: Το γύρω του διαδικτύου κάνουν δυο φωτογραφίες του προέδρου του ΠΑΣΟΚ… Τώρα τελευταία διαβάζω αρκετά συχνά αυτό το «κάνει το γύρω», που βέβαια είναι λάθος, αφού εδώ δεν έχουμε το επίρρημα «γύρω» αλλά το ουσιαστικό «γύρος»: «κάνει τον γύρο» και όχι «κάνει το γύρω» (τι το κάνει;). Να που χρειάζεται και κάπου το τελικό νι, θα έλεγα σε έναν νιφοβικό φίλο μου (που με κατηγορεί για νιμανία).

Ο φίλος που μου έστειλε το λινκ κάνει και το εξής σχόλιο:
Γύρω-γύρω όλοι, στη μέση ο Βαγγέ-ελης!
Χέρια-πόδια στη γραμμή! Κι όλοι κάθονται στη γη! Κι ο Βαγγέλης στο σκαμνί!

* Μιλώντας για τον Βενιζέλο, στο φύλλο του Ριζοσπάστη της περασμένης Κυριακής, που κυκλοφόρησε Σάββατο όπως και οι άλλες εφημερίδες, ο ποιητής Γιώργος Κακουλίδης έγραψε στην τακτική του επιφυλλίδα: «Ο Σκακιστής παίζει με τον Βενιζέλο. Ο Ευάγγελος, που δεν γνώρισε ποτέ στη ζωή του τι εστί ένδεια, ξεκίνησε την πολιτική του καριέρα αλλάζοντας πρώτα το επώνυμό του με ένα ένδοξο. Αμετροέπεια, αλλά δικαίωμα. Στη βιασύνη του να εμφανιστεί ως φωστήρας και να μας συνετίσει, θρυμμάτισε μόνος του εικόνα και νέο επώνυμο». Ο Σκακιστής υποθέτω ότι είναι το αλτερέγκο του επιφυλλιδογράφου, και ενώ η κριτική είναι βάσιμη, την υπονομεύει ο ίδιος υιοθετώντας και αναπαράγοντας τον μύθο για το δήθεν επώνυμο που άλλαξε ο Βενιζέλος. Όταν κάποιος είναι ήδη ο αντιπαθέστερος Έλληνας πολιτικός της γενιάς του, δεν έχει νόημα να τον επικρίνεις χρησιμοποιώντας ψεύδη, διότι αυτό γυρνάει μπούμεραγκ. Απορώ πώς το, συνήθως προσεχτικό σε αυτά τα θέματα, ΚΚΕ άφησε να δημοσιευτεί τέτοια πατάτα στην εφημερίδα του -αλλά ίσως δεν έχει μείνει και κανένας δημοσιογράφος εκεί.

* Τίτλος είδησης στο skai.gr: Κοριτσάκι 18 μηνών μετέφερε από τη Μύκονο στην Αθήνα αεροσκάφος C-130.

Χεροδύναμο το βρέφος!
(Πρόκειται φυσικά για νέο κρούσμα του φαινομένου των αμφίσημων τίτλων τύπου «Μωρό δάγκωσε σκυλάκι»).

* Για να μην λέτε ότι κρύβω τα μαργαριτάρια των συριζαίων, ένα γουστόζικο διπλό μαργαριτάρι από τον Γ. Ανανδρανιστάκη (που μου αρέσει και τον διαβάζω) σε πρόσφατο φύλλο της Αυγής:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκλογές, Λαθροχειρίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μηχανική μετάφραση | Με ετικέτα: , , , , , | 256 Σχόλια »

Κλεψίτυπα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 8 Φεβρουαρίου, 2014

Θα αναρωτηθείτε γιατί διάλεξα αυτόν τον τίτλο. Κλεψίτυπο ονομάζεται, σύμφωνα με το λεξικό, το έντυπο ή το βιβλίο που έχει εκδοθεί ή ανατυπωθεί χωρίς την έγκριση του συγγραφέα ή του εκδότη. Τα μεζεδάκια κλεψίτυπα δεν είναι, αφού η παράθεση σύντομων αποσπασμάτων από διάφορα ΜΜΕ δεν απαγορεύεται, αλλά θέλησα με τον τίτλο αυτό να επισημάνω μια καταγγελία για κατάφωρη περιφρόνηση των δικαιωμάτων δημιουργού. Οπότε, ξεκινάμε με αυτή την περίπτωση.

clopy 1508615_10151968995739353_358986553_nΠολλά άρθρα στον ιστότοπο του Βήματος και των Νέων, των εφημερίδων του ΔΟΛ, είναι κλειδωμένα. Για να τα διαβάσετε, πρέπει ή να αγοράσετε την εφημερίδα ή να γραφτείτε συνδρομητές στην ηλεκτρονική έκδοση. Κανείς δεν έχει αντίρρηση σ’ αυτό, οι πάροχοι περιεχομένου και οι δημιουργοί πρέπει  να αμείβονται.

Ωστόσο, τι κάνει το ίδιο το Βήμα; Όπως μου λένε, στην έκδοση της περασμένης Κυριακής (2.2.2014), τόσο την ηλεκτρονική όσο και την έντυπη, δημοσιεύτηκε μια κριτική του Β. Χατζηβασιλείου για το τελευταίο βιβλίο του Γιώργου Χουλιάρα, συνοδευόμενη από φωτογραφία του συγγραφέα. Αρκετές μέρες νωρίτερα, στις 21.1.2014, η εφημερίδα Αυγή είχε δημοσιεύσει ρεπορτάζ για μια ποιητική εκδήλωση στο Γαλλικό Ινστιτούτο, στην οποία γνωστοί ποιητές διάβασαν ποιήματά τους, ανάμεσά τους και ο Γ. Χουλιάρας. Το άρθρο συνοδευόταν από φωτογραφίες των ποιητών, την ώρα που απαγγέλλουν, έργα της φωτογράφου Μαρίας Αλβανού.

Τι έκανε δηλαδή το Βήμα όταν χρειάστηκε μια φωτογραφία του Γ. Χουλιάρα για να συνοδεύσει το άρθρο του; ‘Οπως φαίνεται, κάποιος συντάκτης έψαξε στο Διαδίκτυο, βρήκε μια φωτογραφία του ποιητή, την πετσόκοψε έτσι που να μη φαίνεται η ένδειξη του κοπιράιτ και το όνομα του δημιουργού, και τη δημοσίεψε, χωρίς φυσικά να πληρώσει ούτε δεκάρα τον δημιουργό για το έργο του και τον κόπο του -με την ίδια αμεριμνησία που ο κ. Λιάπης σκάρωσε αυτοσχέδιες πινακίδες για το τζιπ του. Αυτά, από ένα ιστορικό δημοσιογραφικό συγκρότημα που πρωταγωνιστεί σχεδόν έναν αιώνα στη ζωή της χώρας…

* Προχωράμε όμως. Ένας τίτλος που μοιάζει σαν ήρθε από τα παλιά, σε κουτσομπολίστικον ιστότοπο μας πληροφορεί ότι Έληξε η κόντρα Βανδής και Βίσση! Καθοριστικό ειρηνοποιό ρόλο έπαιξε, διαβάζω, ο Αντώνης Πέμος.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Μικρές αγγελίες, Χαρτοπαίγνιο | Με ετικέτα: , , , | 187 Σχόλια »

Μεζεδάκια της Παπαντής

Posted by sarant στο 2 Φεβρουαρίου, 2014

Κανονικά τα μεζεδάκια θα τα σερβίραμε χτες, που είναι Σάββατο, χτες όμως ήταν πρωτομηνιά, οπότε είχαμε το καθιερωμένο μηνολόγιο, κι έτσι το μηνολόγιο εκτόπισε τα μεζεδάκια και τα μεζεδάκια μπαίνουν σήμερα και εκτοπίζουν το φιλολογικό-λογοτεχνικό άρθρο που έχουμε συνήθως τις Κυριακές. Κι επειδή το 2014 δεν είναι δίσεκτο, κάτι ανάλογο θα έχουμε και τον Μάρτη, αφού η πρωτομηνιά πέφτει πάλι Σάββατο. Οπότε τα μεζεδάκια δημοσιεύονται κατ΄εξαίρεση σήμερα, 2 του μηνός, που είναι της Υπαπαντής του Κυρίου, ή αλλιώς, στα λαϊκά, της Παπαντής ή και Παναγιάς της Παπαντής.

* Το πρώτο μεζεδάκι μας είναι λίγο παλιότερο, αλλά την προηγούμενη βδομάδα, που έπρεπε να το σερβίρω, το ξέχασα στο ψυγείο. Σε άρθρο της στο bookpress.gr, η Σώτη Τριανταφύλλου απολογείται που άργησε να ανακαλύψει τον Στ. Ράμφο και εξηγεί ότι γι’ αυτό έφταιγαν οι προκαταλήψεις της, μεταξύ των οποίων ήταν και η αντιπάθειά της για «εκείνη την επιτηδευμένη του βαρεία στο ρο». Ο Ράμφος βέβαια τυπώνει τα έργα του σε πολυτονικό, αλλά βαρεία πάνω στο ρο δεν νομίζω να βάζει: η βαρεία, σε γενικές γραμμές, μπαίνει σε φωνήεντα, και μάλιστα μόνο όταν βρίσκονται στη λήγουσα της λέξης. Η αγαπητή Σώτη εννοεί τη δασεία, η οποία στα αρχαία κείμενα και στο χάρντκορ πολυτονικό μπαίνει στο αρκτικό ρο (), δηλαδή όταν το ρο βρίσκεται στην αρχή των λέξεων, επειδή στα πολύ παλιά χρόνια το ρο στην αρχή της λέξης προφερόταν, φαίνεται, με μια δασύτητα, και γι’ αυτό σε μερικές ξένες γλώσσες βλέπουμε τα ελληνικά δάνεια που αρχίζουν από ρο να γράφονται με rh (rhythm, ας πούμε).

antirrΌταν το ρο βρισκόταν στη μέση της λέξης δεν έπαιρνε δασεία, εκτός αν τύχαινε διπλό ρο, οπότε το πρώτο από τα δύο έπαιρνε ψιλή και το άλλο δασεία, όπως στην εικόνα (παρμένη από ένα βιβλίο του 1850), αλλά σήμερα αυτό το στολίδι μόνο οι εντελώς χάρντκορ πολυτονιστές το χρησιμοποιούν (απορώ πάντως πώς θα το περιέγραφε αυτό η Σώτη!)

* Ένα μικρό από τα Νέα, στο ρεπορτάζ για την κλήρωση των προκριματικών του ευρωπαϊκού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου: Πρωτοεμφανιζόμενη στη διοργάνωση θα είναι η εθνική ομάδα του Γιβραλτάρ για την οποία υπάρχει περιορισμός να κληρωθεί με την Ισπανία. Το ίδιο ισχύει για το Αζερμπαϊτζάν με την Αρμενία. Υπάρχει περιορισμός να κληρωθεί σημαίνει ότι πρέπει, καλά και σώνει, να κληρωθεί μαζί της, κάτι που ασφαλώς δεν ισχύει αν δούμε ότι «το ίδιο ισχύει» για Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν. Ασφαλώς, αυτό που εννοούν είναι ότι υπάρχει ο περιορισμός να μην κληρωθούν στον ίδιο όμιλο οι δυο ομάδες. Παναπεί, το πραγματικό νόημα αντιστρέφεται -αλλά θα μου πείτε, αυτό το κάνουν τα Νέα και στην ειδησεογραφία τους.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Κοτσανολόγιο, Μύθοι, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 131 Σχόλια »

Εκατοστά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 18 Ιανουαρίου, 2014

Το σημερινό είναι το εκατοστό άρθρο με μεζεδάκια από τότε που άρχισα να τους δίνω το όνομα αρχείου meze (πριν από δυο χρόνια, τον Γενάρη του 2012) -στην πραγματικότητα, τα μεζεδοάρθρα είναι αρκετά περισσότερα, αλλά από τότε άρχισα να τα αριθμώ. Οπότε, σήμερα έχουμε στρογγυλό αριθμό, κι αν τα μεζεδοάρθρα μας ήταν περιοδικό θα κυκλοφορούσαμε σήμερα με πανηγυρικό τεύχος, έκτακτη ύλη, ιλουστρασιόν σελίδες, ίσως και κάποια προσφορά. Προσφορά θα έχουμε, αλλά την άλλη βδομάδα, σε ειδικό άρθρο, θα είναι μετεξέλιξη της σπαμακόπιτας την οποία προς το παρόν χαίρεται ο φίλτατος Στάζιμπος, που πέτυχε προχτές το υπ’ αρ. 200.000 σχόλιο από καταβολής ιστολογίου. Προς το παρόν, το σημερινό άρθρο έχει απλώς λίγο περισσότερη ύλη από τα συνηθισμένα, αλλά αυτό δεν το επιδίωξα, ήρθε μόνο του.

* Η πρώτη ακλισιά της εβδομάδας από άρθρο σε κουτσομπολίστικον ιστότοπο, σε τίτλο: Λιάγκας κατά Πάολα. Θα μου πείτε, εδώ άλλοι δεν κλίνουν Άννες και Μαρίες, θα κολλήσουν στην ακλισιά της Πάολας, η οποία, όσο και να πεις, έχει ένα ξενικό άρωμα; Και η δεύτερη, από το Βήμα, σε άρθρο για τον Πρόεδρο της Ουγκάντας, ο οποίος αρνήθηκε να υπογράψει, κι έτσι να του προσδώσει ισχύ νόμου, ένα νομοσχέδιο που είχε εγκρίνει η Βουλή και που απαγόρευε την ομοφυλοφιλία. Όλα καλά, αλλά, τόσο στον τίτλο όσο και στο κυρίως άρθρο, το όνομα της χώρας μένει άκλιτο: «της Ουγκάντα». Τα συζητούσαμε και τις προάλλες, τα ονόματα χωρών που προσαρμόζονται στο ελληνικό τυπικό δεν υπάρχει κανένας λόγος να μένουν άκλιτα. Κάποιοι φίλοι είχαν εκφράσει ενστάσεις για ορισμένα θηλυκά τοπωνύμια με ασυνήθιστες για το ελληνικό αυτί καταλήξεις (π.χ. Νικαράγουα) που δεν τις συμμερίζομαι αλλά τις καταλαβαίνω -αλλά για την Ουγκάντα τέτοιο πρόβλημα δεν μπαίνει (έχουμε τσάντα, τιράντα, Μιράντα κτλ.)

* Εφτάψυχη γάτα, διαβάζω στο in.gr, έμεινε εγκλωβισμένη τρεις μέρες μέσα σε σωλήνα, «σε θερμοκρασίες υπό του μηδενός«. Συνηθισμένο το λάθος, αν και δεν θυμάμαι να το έχουμε ξανασυζητήσει εδώ. «Υπό το μηδέν», βέβαια, πάντοτε. Και «υπέρ το δέον», όχι το φριχτό «υπέρ του δέοντος» που λένε αρκετοί. Αυτά τα απολιθώματα, αν είναι να τα χρησιμοποιούμε, να τα χρησιμοποιούμε σωστά.

* Διαβάζω άρθρο στο Έθνος για τα νυχτοπερπατήματα του Φρανσουά Ολάντ στη Γαλλία: «Ο αρχηγός του κράτους φορώντας κράνος και οδηγώντας σκούτερ συναντά την κωμικό στο διαμέρισμά της, όπου ο πρόεδρος έχει αποκτήσει τη συνήθεια να περνά τη νύχτα». Ωστόσο, η Ζυλί Γκαγιέ δεν παίζει κωμικούς ρόλους, είναι ηθοποιός -όπως άλλωστε την αποκαλεί το άρθρο σε άλλα σημεία. Προφανώς, στο συγκεκριμένο απόσπασμα το γαλλικό πρωτότυπο χρησιμοποιούσε τη λέξη comédienne (και πράγματι πρέπει να είναι η φράση: «Autour du jour de l’An, le chef de l’État, casque sur la tête, rejoint à scooter la comédienne dans son pied-à-terre où le président a pris l’habitude de passer la nuit»), αλλά στα γαλλικά το comédienne και το actrice χρησιμοποιούνται λίγο-πολύ σαν συνώνυμα, και τα δυο σημαίνουν απλώς «ηθοποιός».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εφημεριδογραφικά, Εκπαίδευση, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , , , | 241 Σχόλια »