Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Ακρώνυμα’

Πανστρατιά, εκστρατεία και άλλες λέξεις με συνεχόμενα σύμφωνα

Posted by sarant στο 21 Ιουλίου, 2016

Διάβαζα τις προάλλες κάποιο σύγγραμμα που είχε τη συντομογραφία «πρβλ.» που θα πει «παράβαλε», με την έννοια της προστακτικής του παραβάλλω κι όχι του αορίστου του παραβάζω (όπως θα ήταν το «παράβαλε η μάνα σου αλάτι στο φαγητό και δεν τρώγεται»), και πρόσεξα τα τέσσερα συνεχόμενα σύμφωνα.

Αναρωτήθηκα λοιπόν, πόσες λέξεις έχουμε στα ελληνικά με τέσσερα ή περισσότερα συνεχόμενα σύμφωνα. Βέβαια, οι συντομογραφίες δεν είναι λέξεις κανονικές και δεν έχουμε την απαίτηση να προφέρονται, οπότε στην αναζήτησή μας θα κοιτάξουμε πρώτα τις κανονικές λέξεις και ύστερα θα στραφούμε σε συντομογραφίες και αρκτικόλεξα.

Επίσης, και να το πούμε και από την αρχή, πρέπει να κάνουμε διάκριση ανάμεσα σε σύμφωνα-γράμματα και σε σύμφωνα-φθόγγους. Για παράδειγμα, στη λέξη «ευχή» έχουμε ένα σύμφωνο-γράμμα αλλά δύο φθόγγους (φ,χ) ενώ στη λέξη «μπήκε» έχουμε δύο φθόγγους αλλά τρία γράμματα. Για ευκολία, θα αναφέρομαι σε σύμφωνα εννοώντας γράμματα, αλλά όπου υπάρχει διαφορά θα το επισημαίνω.

Λέξεις με τρία συνεχόμενα σύμφωνα είναι πάρα πολλές στα ελληνικά, αν και τα επιτρεπτά συμφωνικά συμπλέγματα δεν είναι πάρα πολλά.

Αντίθετα, οι νεοελληνικές λέξεις με τέσσερα συνεχόμενα σύμφωνα είναι μετρημένες στα δάχτυλα. Σχεδόν πάντοτε, είναι λέξεις σύνθετες, με πρώτο συνθετικό μια πρόθεση ή ένα πρόθημα και δεύτερο συνθετικό μια λέξη που αρχίζει από τρία σύμφωνα.

Μια πρώτη λέξη που έρχεται στο μυαλό, η συχνότερη απ’ όλες με τέσσερα συνεχόμενα σύμφωνα, είναι η εκστρατεία. Θα ήταν βαρετό να εξετάσουμε και τις λέξεις της ίδιας οικογένειας (εκστρατεύω, εκστρατευτικός κτλ.) οπότε θα αγνοήσουμε τις… παραφυάδες αυτές.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αλφάβητο, Γλωσσικά ευτράπελα, Συγκριτικά γλωσσικά | Με ετικέτα: , , | 216 Σχόλια »

ΜΗΣΥΦΑ ή ΜΥΣΥΦΑ, το ακρώνυμο της εβδομάδας

Posted by sarant στο 12 Ιουνίου, 2015

Κλειστά έμειναν χτες τα φαρμακεία της χώρας, επειδή οι φαρμακοποιοί διαμαρτύρονται για την πρόθεση της κυβέρνησης να επιτρέψει να πωλούνται από τα σουπερμάρκετ τα ΜΗΣΥΦΑ ή ΜΥΣΥΦΑ, κι έτσι αυτό το δίκροκο ακρώνυμο ακούστηκε πολύ τις τελευταίες μέρες -άλλωστε οι δυο παραλλαγές είναι ομόηχες, κι έτσι ακούγονται το ίδιο.

Συχνότερα πάντως βλέπει κανείς την παραλλαγή ΜΗΣΥΦΑ: Μη Συνταγογραφούμενα Φάρμακα, με το ακρώνυμο να συνθέτεται από τα δύο αρχικά γράμματα των τριών λέξεων και με μια ιδιομορφία, ότι στο ακρώνυμο η πρώτη λέξη συμμετέχει ολόκληρη, κάτι που δεν ξέρω αν έχει προηγούμενο στον κυκεώνα των ελληνικών ακρωνύμων (εγώ τουλάχιστον δεν βρήκα). Αν βάζαμε τελείες στα συστατικά μέρη του ακρώνυμου (π.χ. ΠΑ.ΣΟ.Κ.) στο «ΜΗ» δεν θα έπρεπε να βάλουμε.

Η άλλη εκδοχή, ΜΥΣΥΦΑ, αντιστοιχεί σε τέσσερις λέξεις: Μη Υποχρεωτικώς Συνταγογραφούμενα Φάρμακα. Την παραλλαγή αυτή πρόσφατα μόνο την αντιλήφθηκα να κυκλοφορεί, και βγάζει κάπως λιγότερες γκουγκλιές από τη ΜΗΣΥΦΑ.

Και οι δυο παραλλαγές βέβαια εννοούν το ίδιο πράγμα: τα απλά και πολύ διαδεδομένα εκείνα φάρμακα, που τα προμηθεύεται κανείς χωρίς συνταγή και δεν αποζημιώνονται από τα ασφαλιστικά ταμεία, όπως το Depon για το κρυολόγημα ή το Trachisan για τον πονόλαιμο ή το Simeco για το στομάχι. Ο κατάλογος των φαρμάκων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο αποφασίζεται κάθε φορά από το Υπουργείο Υγείας -στο τέλος αυτού του αξιόλογου άρθρου βλέπετε παραδείγματα φαρμάκων και κατηγοριών.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ιστορίες λέξεων, Υγεία | Με ετικέτα: , , | 182 Σχόλια »

Φανταρώνυμα, τα σατιρικά δήθεν ακρώνυμα του στρατού

Posted by sarant στο 8 Ιουλίου, 2010

Για το θέμα των σατιρικών ακρώνυμων, γενικά και του στρατού ειδικά, είχα γράψει παλιότερα, όταν σας κάλεσα να προτείνετε ένα μπατιρώνυμο, παναπεί σατιρικό ακρώνυμο, για το ΔΝΤ -από τις πολλές προτάσεις που έγιναν, ψηφίσατε και διαλέξατε καλύτερη το Διεθνής Νόμιμος Τοκογλύφος. Στο σημερινό σημείωμα, όπου επαναλαμβάνω κομμάτια από το προηγούμενο άρθρο, παρουσιάζω όσα φανταρίστικα ακρώνυμα (= φανταρώνυμα) έχω μαζέψει.

Ο στρατός, όπως και κάθε άλλη μακρόβια γραφειοκρατία, είναι γεμάτος με ακρώνυμα που είναι απροσπέλαστα για τον αμύητο. Θα έλεγα μάλιστα ότι ο στρατός έχει περισσότερα ακρώνυμα από άλλους ισομεγέθεις γραφειοκρατικούς οργανισμούς, αν μη τι άλλο επειδή διαθέτει εξαιρετικά πολυσχιδή δομή με μεγάλη ανάλυση σε πλάτος και βάθος. Αυτό δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο του ελληνικού στρατού· τα ακρώνυμα ευδοκιμούν στους στρατούς όλων των χωρών του κόσμου, φυσικά.

Οι φαντάροι από ανάγκη γνωρίζονται με τον λαβύρινθο των επίσημων στρατιωτικών ακρωνύμων. Στο (σχετικά σύντομο πλέον) πέρασμά τους από τον ελληνικό στρατό θα ακούσουν εκατοντάδες από δαύτα, αλλά με μερικά θα αποκτήσουν ιδιαίτερη σχέση. Καθώς ο άνθρωπος είναι φύσει φιλέρευνο ζώο, ο φαντάρος ρωτάει και μαθαίνει τι θα πει ΣΕΑΠ, ΜΤΠ, ΛΥΒ και όλα τα άλλα που ακούει ή βλέπει γύρω του. Και αμέσως μόλις μάθει τη σημασία, εφευρίσκει μια νέα, δικιά του, περιπαιχτική ή κατά τη γνώμη του αληθινότερη.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευτράπελα, Λαογραφία, Στρατός | Με ετικέτα: | 80 Σχόλια »

ΔΝΤ: Ψηφίστε το καλύτερο μπατιρώνυμο

Posted by sarant στο 29 Απριλίου, 2010

Στο προχτεσινό μας νήμα, σας είχα καλέσει να προτείνετε ταιριαστά σατιρικά ακρώνυμα για το ΔΝΤ. Έγιναν σχεδόν 200 σχόλια και στα περισσότερα από αυτά προτάθηκαν μία ή περισσότερες λύσεις. Θα ήταν πολύ δύσκολο να διαλέξω 10 από αυτά για να κάνω μια κανονική σφυγμομέτρηση (poll) διότι μόνο δέκα επιλογές επιτρέπει το τζαμπέ πρόγραμμα που βρήκα (και με το οποίο είχα κάνει μια προηγούμενη σφυγμομέτρηση). Οπότε, τα παραθέτω όλα, με τη σειρά που έγιναν και αριθμημένα. Εσείς στα σχόλια ψηφίζετε, ένα ή περισσότερα, αλλά όχι πάνω από δέκα, αναφέροντας είτε το μπατιρώνυμο είτε τον αριθμό του.

Ενημέρωση, κάλλιο αργά παρά ποτέ: Ο φίλος Στάζιμπος, που έπρεπε να τον ρωτήσω από τα πριν, έκατσε κι έφτιαξε μια πολύ βολική φόρμα, οπότε είναι καλύτερο να μπαίνετε και να ψηφίζετε εκεί διότι αθροίζει απευθείας τα αποτελέσματα. Θα τη βρείτε αν κλικάρετε εδώ. Ξαναλέω, ψηφίζετε στη φόρμα, όχι πια στα σχόλια.

Όσοι έχουν ήδη ψηφίσει δεν πρέπει να ξαναψηφίσουν, οι απαντήσεις τους έχουν ήδη περαστεί.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευτράπελα, Σφυγμομετρήσεις, Uncategorized | Με ετικέτα: , | 151 Σχόλια »

Ένα μπατιρώνυμο για το Δ.Ν.Τ.

Posted by sarant στο 26 Απριλίου, 2010

Φωτοσοπιά κλεμμένη από το Διαδίκτυο

Οι φαντάροι αρέσκονται να παραποιούν τα ακρώνυμα των μονάδων στις οποίες υπηρετούν, ώστε να σατιρίσουν τις συνθήκες της διαβίωσής τους -έτσι, η ΣΕΑΠ αντί για Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών Πεζικού γίνεται Σήμερα Έρχεσαι Αύριο Πεθαίνεις, τα ΛΥΒ αντί για Λόχος Υποψηφίων Βαθμοφόρων γίνονται Λιώνω Υποφέρω Βασανίζομαι, το ΚΕΒΟΠ (Κέντρο Εκπαιδεύσεως Βαρέων Όπλων Πεζικού γίνεται Κάπου Έξω Βρίσκεται Ο Παράδεισος), ενώ το ΚΕΥΠ, επειδή το ΣΥΠ θεωρείται χαλαρό και βυσματικό σώμα, αντί για Κέντρο Εκπαιδεύσεως Υλικού Πολέμου παραλλάσσεται σε Κέντρο Εκπαιδεύσεως Υψηλών Προσώπων. Τέτοια σατιρικά ακρώνυμα τα έχω ονομάσει «φανταρώνυμα» και μπορείτε να βρείτε άφθονα στο Διαδίκτυο αν γκουγκλίσετε κάποιο από τα παραπάνω.

Υπάρχουν όμως και πολιτικά, μη στρατιωτικά εννοώ, σατιρικά ακρώνυμα, όπως το περίφημο τρίπτυχο ΔΕΗ/ΟΤΕ/ΕΟΤ, ήγουν Δεν Έχουμε Ηλεκτρισμό – Ούτε Τηλέφωνο Έχουμε – Έχουμε Όμως Τουρισμό, που το θυμάμαι από τη δεκαετία του 1970 και πιθανώς είναι παλιότερο, όπως παλιότερο μπορεί να είναι και το Όλοι Υποφέρουν Λόγω Ελλείψεως Νερού για την Ούλεν (καταχρηστικά βέβαια, αφού το όνομα του προγόνου της Εταιρείας Υδάτων και της ΕΥΔΑΠ δεν ήταν ακρώνυμο). Ασφαλώς θα υπάρχουν κι άλλα (μου φαίνεται αδύνατο να μην έχουν βγει για τον ΟΣΕ και τα λεωφορεία), αλλά δεν τα θυμάμαι τώρα. Το μόνο άλλο πολιτικό «σατιρώνυμο» που θυμάμαι είναι για το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο (ΕΜΠ) που το λέγαμε, όποτε ζόριζε το διάβασμα, Έφταιξες Μαλάκα, Πλήρωνε.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ευτράπελα, Λαογραφία, Στρατός, Uncategorized | Με ετικέτα: , | 200 Σχόλια »