Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Αλέξης Σταμάτης’

Πανελλαδικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 20 Ιουνίου, 2020

Και ονομάζουμε έτσι το σαββατιάτικο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο, όχι μόνο επειδή η βδομάδα που μας πέρασε ήταν η πρώτη των πανελλαδικών εξετάσεων, που φέτος άρχισαν αργότερα από το συνηθισμένο εξαιτίας της πανδημίας, αλλά και επειδή κάποια από τα (μεγαλύτερα) κομμάτια της πιατέλας αναφέρονται, άμεσα ή έμμεσα, στις εξετάσεις αυτές.

Πριν συνεχίσω, να ευχηθώ σε όσους φίλους του ιστολογίου έχουν παιδιά που συμμετέχουν στις εξετάσεις, κάθε επιτυχία! (Δεν τρέφω την ελπίδα ότι μας διαβάζουν, τουλάχιστον ταχτικά, παιδιά που συμμετέχουν στις εξετάσεις).

Ήδη το προχτεσινό μας άρθρο είχε τον τίτλο «Λογοκλοπή στις πανελλήνιες εξετάσεις;» -αν και το σωστό είναι πανελλαδικές- και ήταν αφιερωμένο στις εξετάσεις στη Γλώσσα όπου στους υποψήφιους του παλαιού συστήματος δόθηκε ένα κείμενο βασισμένο σε άρθρο του συγγραφέα κ. Αλέξη Σταμάτη στο Βήμα, μεγάλα κομμάτια του οποίου ήταν παρμένα σχεδόν αυτολεξεί από διάφορα αγγλικά άρθρα και βιβλία, σε (όχι καλή) μετάφραση του κ. Σταμάτη.

Παρόλο που δεν πρόκειται για διδακτορική διατριβή αλλά άρθρο εφημερίδας, το να δανείζεσαι αυτούσιες παραγράφους χωρίς να αναφέρεις πηγές είναι λογοκλοπή. Βαριά κουβέντα αλλά φοβάμαι ακριβής.

Όμως το θέμα είχε και συνέχεια, που τη βάζω εδώ για να υπάρχει.

Προχτές δημοσιεύτηκε στο Βήμα άρθρο του κ. Σταμάτη περί τηλεργασίας. Σε κάποιο σημείο φίλοι εντόπισαν άκομψους όρους όπως «εκτελεστική σουίτα» και «σπίτια καταμέτρησης» -κι αυτο, χτύπησε καμπανάκι. Και πράγματι, ύστερα από λίγη έρευνα αποδείχτηε ότι και στο χτεσινό άρθρο του κ. Σταμάτη ολόκληρες παράγραφοι έχουν παρθεί από αγγλικό κείμενο!

Προσέξτε τις εξής παραγράφους του ελληνικού άρθρου :

Στα μέσα του 19ου αιώνα, ειδικά στην Αμερική, οι γραφιάδες, οι κλητήρες αυτοί, οι σημερινοί υπάλληλοι – μια λέξη που προκύπτει από την πυραμίδα της εργασίας, από τη συγχώνευση της φράσης ὑπ’ ἀλλήλους -, δούλευαν σε μικρούς χώρους που ονομάζονταν «σπίτια καταμέτρησης». Ολα φυσικά ήταν ανδροκρατούμενα. Οι άνθρωποι αυτοί θεωρούνταν περίεργοι τύποι οι οποίοι δεν έκαναν «πραγματική δουλειά». Αλλά η οικονομική ανάπτυξη είχε άλλα σχέδια: Οι μεγάλες ιστορικές μετατοπίσεις από τις γεωργικές στις βιομηχανικές οικονομίες και στη συνέχεια από τις βιομηχανίες στις οικονομίες της πληροφορίας, αλλά και η οργάνωση του χώρου εργασίας, ευνόησαν το συγκεκριμένο σύστημα δουλειάς και οι υπάλληλοι άρχισαν να κυριαρχούν στο εργατικό σώμα. Τα κτίρια γραφείων εξελίχθηκαν σε χώρους με ορθολογική κατάτμηση, σχεδιασμένα τόσο για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όσο και για την ενίσχυση της παραγωγικότητας των εργαζομένων. Οταν επιτράπηκαν και οι γυναίκες στο γραφείο, οι αλλαγές έγιναν επαναστατικές. Οι πόλεις γέμισαν ψηλά κτίρια και ουρανοξύστες αποκλειστικά με χώρους γραφείων.
(….) Ετσι, από την εκτελεστική σουίτα με την ξύλινη επένδυση έως τα «γραφεία ανοιχτού τύπου», όπου το 60% των Αμερικανών εργάζονται μέχρι και σήμερα (με το 93% να τα απεχθάνεται), με τη βοήθεια της τεχνολογίας, σε ένα όχι τόσο μακρινό μέλλον, θα περνούσαμε σε ένα σύστημα όπου θα μπορούσαμε να εργαστούμε οπουδήποτε οποιαδήποτε στιγμή.

Με εξαίρεση τη μικρή προσθήκη για την ετυμολογία της λέξης υπάλληλος, όλο το άλλο κείμενο μοιάζει εκπληκτικά με το εξής, που είναι παρμένο από το κείμενο παρουσίασης του βιβλίου Cubed, του Αμερικανού συγγραφέα (και πολιτικού) Nikil Saval:

In the mid-nineteenth century clerks worked in small, dank spaces called “counting-houses.” These were all-male enclaves, where work was just paperwork. Most Americans considered clerks to be questionable dandies, who didn’t do “real work.” But the joke was on them: as the great historical shifts from agricultural to industrial economies took place, and then from industrial to information economies, the organization of the workplace evolved along with them—and the clerks took over. Offices became rationalized, designed for both greater efficiency in the accomplishments of clerical work and the enhancement of worker productivity. Women entered the office by the millions, and revolutionized the social world from within. Skyscrapers filled with office space came to tower over cities everywhere. Cubed opens our eyes to what is a truly «secret history» of changes so obvious and ubiquitous that we’ve hardly noticed them. From the wood-paneled executive suite to the advent of the cubicles where 60% of Americans now work (and 93% of them dislike it) to a not-too-distant future where we might work anywhere at any time (and perhaps all the time).

Δεν ερεύνησα αν κι άλλα κομμάτια του άρθρου είναι δανεικά από την ίδια ή άλλη πηγή. Αλλά το ξέρει άραγε ο κ. Σαβάλ ότι ο κ. Σταμάτης πήρε τα αποσπάσματα από το βιβλίο του; Το ξερουν στο Βήμα ότι ο κ. Σταμάτης χρησιμοποίησε εκτενές απόσπασμα από άλλο βιβλίο χωρίς να αναφέρει την πηγή; Πληρώθηκαν άραγε δικαιώματα από το Βήμα για τη χρήση του αποσπάσματος; Ρωτάω παράλογα πράγματα, ε;

Και όχι, δεν έχω σκοπό να μετατραπώ σε Παρατηρητήριο Δανείων Αλεξη Σταμάτη, αλλά η σύμπτωση της επανεμφάνισης του λογοκλεπτικού φαινομένου ήταν τόσο σατανική που δεν μπόρεσα να αντισταθώ στον πειρασμό!

* Μια και μιλάμε για εξετάσεις, σε κάποιον ιστότοπο είδα και την εξής εικονογραφημένη κοινοτοπία, που υποτίθεται ότι δίνει θάρρος στους υποψηφίους -στην πραγματικότητα στους γονείς τους.

Να γίνω βαρετός; Θα πω ότι η απόστροφος μετά το «εξ» είναι περιττή -είναι λάθος, αν θέλετε.

Να γίνω και κακός; Τα τρία θαυμαστικά σε ένα κείμενο είναι σχεδόν άσφαλτος δείκτης ότι το κείμενο δεν αξίζει τίποτα. Ως τώρα δεν έχω βρει διάψευση του θεωρήματος αυτού, αλλά αφήνω περιθώριο γι’ αυτό και είπα «σχεδόν».

* Η δράστις ξαναχτυπά.

Σε άρθρο για την επίθεση με βιτριόλι, διαβάζουμε:

Τα βίντεο άλλωστε από την παραμονή της επίθεσης με βιτριόλι πιστοποιούν ότι ο σχεδιασμός από την δράστις ήταν πολύ εντατικός.

Δεν σας αρέσει η δράστρια, που κλίνεται ομαλά, και θέλετε μεταξωτές περισκελίδες; Φάτε τώρα τη δράστις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Εκπαίδευση, Λογοκλοπή, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια | Με ετικέτα: , , , | 312 Σχόλια »

Λογοκλοπή στις Πανελλήνιες εξετάσεις;

Posted by sarant στο 17 Ιουνίου, 2020

Παρόλο που έχει περάσει η εποχή που τα παιδιά μου έδιναν πανελλήνιες εξετάσεις (η εποχή που έδινα εγώ χάνεται στην αχλύ της προϊστορίας) το ενδιαφέρον μου γι’ αυτόν τον θεσμό έχει εύλογα ατονήσει, αλλά δεν έχει χαθεί εντελώς -ας πούμε ότι τώρα είμαι απλός παρατηρητής, από τις κερκίδες.

Προχτές ξεκίνησαν οι φετινές εξετάσεις, πιο αργά από άλλες χρονιές εξαιτίας της πανδημίας. Και με το καλημέρα, στο μάθημα της Γλώσσας για τους υποψηφίους που έδιναν «με το παλαιό σύστημα», δόθηκε στους υποψηφίους ένα κείμενο που παρουσιάζει ποικίλα προβλήματα, που θα τα εξετάσουμε στο σημερινό μας άρθρο.

Το θέμα μπορείτε να το δείτε εδώ, όπως δόθηκε στους υποψηφίους. Όπως δηλώνεται, πρόκειται για διασκευή ενός άρθρου του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη, που δημοσιεύτηκε αρχικά στο Βήμα στις 9.2.2020, με τίτλο «Ανάγνωση: η προσωπική τέχνη». Φυσικά, το κείμενο που δόθηκε στους υποψηφίους έχει συντομευτεί -ίσως να έχουν γίνει και κάποιες μικροαλλαγές.

Καλό θέμα, θα πείτε. Βιβλίο, ανάγνωση, δίνει καλή βάση για συζήτηση και προβληματισμό. Πράγματι. Ωστόσο, το συγκεκριμένο κείμενο έχει κάποιες αδυναμίες που ήρθαν στο φως σταδιακά.

Όλα ξεκίνησαν όταν φίλος του ιστολογίου, μάχιμος εκπαιδευτικός της δευτεροβάθμιας, με ρώτησε: Τι θα καταλάβαινες αν διάβαζες «κινητός τύπος»;

Τίποτα, του λέω, αλλά δώσε μου ολόκληρη τη φράση.

Και μου δίνει την εξής φράση, που είναι παρμένη από το κείμενο του κ. Σταμάτη: Αλλά μέχρι τον 17ο αιώνα, η κοινωνία της ανάγνωσης στην Ευρώπη είχε αλλάξει δραστικά. Οι τεχνολογίες κειμένου, όπως ο κινητός τύπος, και η άνοδος της λαϊκής γραφής βοήθησαν στην προώθηση της πρακτικής που αγαπάμε σήμερα: διαβάζουμε λέξεις, χωρίς να τις εκφέρουμε φωναχτά…

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βιβλία, Εκπαίδευση, Λογοκλοπή | Με ετικέτα: , , , , , , | 317 Σχόλια »