Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Αλεξάνδρεια Ημαθίας’

Λέξεις από το Ρουμλούκι

Posted by sarant στο 14 Μαΐου, 2012

Είχα ετοιμάσει δύο άρθρα, ένα για τη νέα κυβέρνηση κι ένα για τις εκλογές που μας έρχονται, ώστε να είμαι έτοιμος για οποιοδήποτε ενδεχόμενο. Την πάτησα όμως, διότι το σασπένς συνεχίζεται και ακόμα δεν ξέρουμε αν θα σχηματιστεί κυβέρνηση ή αν θα ξαναπάμε σε εκλογές, οπότε τα άρθρα τα έσκισα και αντί γι’ αυτά παρουσιάζω ένα εντελώς ανεπίκαιρο κομμάτι που είχα στο συρτάρι. Ψέματα λέω, δεν είχα γράψει τίποτα τέτοιο, το ιστολόγιο δεν θέλει να βρίσκεται συνέχεια δέσμιο της επικαιρότητας. Απλώς με έπιασαν οι τύψεις που τόσον καιρό δεν έχω γράψει για ένα αξιόλογο βιβλίο, και ιδού που αξιώθηκα κι έγραψα.

Λοιπόν, Λέξεις από το Ρουμλούκι.

Αλλά τι είναι το Ρουμλούκι, θα ρωτήσετε. Ρουμλούκι ονομαζόταν, επί τουρκοκρατίας, η πεδινή περιοχή του νομού Ημαθίας που έχει όριά της την πόλη της Βέροιας και το Βέρμιο, τον Λουδία ποταμό, την (σήμερα αποξηραμένη) λίμνη των Γιαννιτσών, δηλαδή, πιο χοντρικά, η περιοχή που έχει κέντρο την Αλεξάνδρεια (πρώην Γιδά), ενώ άλλα γνωστά κεφαλοχώρια είναι το Πλατύ και το Κλειδί. Και η Βεργίνα εκεί βρίσκεται.

Ρουμλούκι είναι λέξη τούρκικη. Ρουμ οι Ρωμιοί, -λούκι η κατάληξη που δείχνει τόπο ή ενασχόληση, που στη γλώσσα μας έχει περάσει πιο πολύ σαν -λίκι, αλλά στα τούρκικα υπακούει στη φωνηεντική αρμονία της γλώσσας κι έτσι συχνά είναι -λούκι (έχουμε όμως κι εμείς π.χ. το μαχμουρλούκι). Λοιπόν Ρωμιότοπος το Ρουμλούκι, πράγμα που σημαίνει ότι στην περιοχή εκείνη υπήρχε σαφής πλειοψηφία Ρωμιών (ό,τι κι αν σήμαινε αυτό), σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Μακεδονίας. Αλλά να μην εστιαστούμε στο θέμα αυτό.

Με τις ρουμλουκιώτικες λέξεις ασχολούμαι επειδή διαβάζω το βιβλίο του Δημήτρη Δελιόπουλου «Το ρουμλουκιώτικο ιδίωμα». Μου το έστειλε ο ίδιος ο συγγραφέας, αφού διάβασε το βιβλίο μου «Λέξεις που χάνονται», στο οποίο βρήκε να συμπεριλαμβάνονται πολλές ρουμλουκιώτικες λέξεις. Να πω ότι όταν έγραφα το βιβλίο μου δεν είχα δει το βιβλίο του κ. Δελιόπουλου, αν το είχα υπόψη μου θα αντλούσα ασφαλώς υλικό για κάποια λήμματα. (Στο βιβλίο αυτό έχω ήδη αναφερθεί παρεμπιπτόντως πριν από ενάμιση μήνα, σε ένα προηγούμενο άρθρο).

Ο κ. Δελιόπουλος είναι συνταξιούχος δάσκαλος, έζησε και δούλεψε πολλά χρόνια στην περιοχή, και έγραψε το βιβλίο για να συμβάλει στην καταγραφή του τοπικού ιδιώματος, στην όσο το δυνατόν πιστότερη αποτύπωσή του, ώστε να διασωθεί το ιδίωμα έστω και σαν μουσειακό είδος. Έτσι ο συγγραφέας εντάσσεται στη μακρά χορεία των άξιων εκπαιδευτικών που συγκέντρωσαν λεξιλογικό και λαογραφικό υλικό του τόπου καταγωγής ή εργασίας τους, είτε γράφοντας βιβλία είτε με δημοσιεύσεις σε ειδικά περιοδικά ή κατάθεση υλικού στην Ακαδημία.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Ετυμολογικά, Ντοπιολαλιές, Παρουσίαση βιβλίου, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , | 128 Σχόλια »