Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Αλμπέρ Καμύ’

Μεζεδάκια δίχως σημαίες και τύμπανα

Posted by sarant στο 25 Ιουλίου, 2020

Δεν έβρισκα τίτλο για το σημερινό εβδομαδιαίο πολυσυλλεκτικό μας άρθρο. Και θυμήθηκα έτσι ένα ανέκδοτο, που το έχω ξαναπεί εδώ πριν απο δέκα χρόνια, οπότε υπάρχει ελπίδα ή να μην το προλάβατε ή να το έχετε ξεχάσει.

Μια φορά, λέει το ανέκδοτο, που μπορεί να είναι κι αληθινό, μπορεί όμως και μπεντροβάτο, ένας αρχάριος συγγραφέας επισκέφτηκε κάποιον αναγνωρισμένο συνάδελφό του, ίσως τον Τζορτζ Μπέρναρντ Σο, και του έδωσε ένα πάκο χειρόγραφα, το καινούργιο του μυθιστόρημα, που μόλις το είχε τελειώσει. Ζήτησε από τον Σο να του βρει έναν ωραίο και ταιριαστό τίτλο για το έργο. Ο Σο τον ευχαρίστησε για την τιμή, του υποσχέθηκε πως θα διάβαζε το μυθιστόρημα με ενδιαφέρον, έβαλε το χειρόγραφο σε ένα συρτάρι και… το ξέχασε.

Σε δέκα μέρες, ας πούμε, γυρίζει πίσω ο λεγάμενος, όλος προσμονή. Ο Σο που είχε εντελώς ξεχάσει το θέμα του ζήτησε συγνώμη, ότι κάτι έκτακτο του έτυχε, και τον παρακάλεσε να περάσει την επόμενη εβδομάδα. Αυτή η ιστορία μπορεί να επαναλήφθηκε κανα-δυο φορές, πάντως το χειρόγραφο (ήταν και κοτζάμ γκουμούτσα) έμενε αδιάβαστο του συρταριού τα βάθη και το μυθιστόρημα έμενε κι αυτό ατιτλοφόρητο.

Ώσπου στην τέταρτη ή την πέμπτη επίσκεψη του συγγραφέα, είδε κι απόειδε ο Σο και τον ρωτάει:

— Δε μου λες, μιλάς καθόλου για σημαίες στο βιβλίο σου;
— Όχι.
— Για τύμπανα μήπως;
— Ούτε για τύμπανα.
— Τότε είναι απλό. Να το βγάλεις Δίχως σημαίες και τύμπανα.

Κι έτσι βρήκε τίτλο το μυθιστόρημα του εκκολαπτόμενου συγγραφέα. Όμορφον τίτλο, τραβηχτικόν, αλλά εντελώς άσχετον με την υπόθεση του βιβλίου.

[Δεν το θυμόμουν πολύ καλά το ανέκδοτο. Για να διορθώσω, ο συγγραφέας είναι ο Γάλλος Τρισταν Μπερνάρ και ο τίτλος που προτάθηκε ήταν Δίχως τύμπανο και τρομπέτα – Sans tambour ni trompette.]

Κάπως έτσι και τα μεζεδάκια μας. Και ξεκινάμε.

* Εκλεκτός φίλος του ιστολογίου στέλνει τη φωτογραφία που βλέπετε, που την τράβηξε ο ίδιος από βιτρίνα στο κέντρο της Αθήνας.

Eίναι βεβαίως «κάτι το ωραίον» το αγαλματίδιο και δίκαια απέσπασε πρώτο «καλυτεχνικό» βραβείο, αλλά πιο πολύ μου άρεσε η Συγκαμπούρη.

Όπως λέει και το ανέκδοτο, συναντιούνται δυο καμπούρηδες σε ένα μπαρ, και λέει ο ένας: Τι νέα, ρε συγκαμπούρη;

* Φίλος μου στέλνει την είδηση του αστυνομικού δελτίου ότι στα Φιλιατρά βρέθηκε νεκρή γυναίκα με πολλαπλές μαχαιριές.

Ο υπότιτλος με παραξενεύει λίγο: Στο πλαίσιο των ερευνών που κάνουν οι αστυνομικοί, δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο της εγκληματικής ενέργειας... Εντάξει, προφανώς χρειάζεται επιφυλακτική διατύπωση, αφού ακόμα δεν έχει γίνει ιατροδικαστική εξέταση, αλλά δεν τη βρίσκετε πολύ επιφυλακτική;

* Τελικά, η γυναίκα δολοφονήθηκε. Και στο σχετικό ρεπορτάζ διαβάζουμε, στην τελευταία του πρόταση, ότι « Στα Φιλιατρά η τοπική κοινωνία έχει βυθιστεί σε πένθος από το αποτρόπαιο έγκλημα της γυναίκας.»

Έλεος, βρε παιδιά. Εμ δολοφονήθηκε, εμ θα τη βγάλετε εγκληματία;

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ανέκδοτα, Ελευθερία του λόγου, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε, μέσα κοινωνικής δικτύωσης | Με ετικέτα: , , , , , , | 212 Σχόλια »

Ποδαρικό στα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 4 Ιανουαρίου, 2015

Τα πρώτα μεζεδάκια της χρονιάς δημοσιεύονται σήμερα, Κυριακή αντί για Σάββατο που είναι το συνηθισμένο, επειδή οι γιορτινές αναρτήσεις διατάραξαν τις συνήθειες του ιστολογίου. Διπλή διαταραχή, από μιαν άποψη, αφού, πριν ακόμα φύγουν οι καλικάντζαροι, πριν ακόμα τελειώσει το δωδεκάμερο των Χριστουγέννων, μπαίνουμε απότομα από την εορταστική ατμόσφαιρα στην προεκλογική περίοδο: όπως έγραψα και τις προάλλες, πρώτη φορά τα τελευταία 120 χρόνια γίνονται τόσο νωρίς εκλογές, 25 του Γενάρη. Στον 19ο αιώνα είχαν γίνει εκλογές και νωρίτερα, αλλά στον εικοστό αιώνα μόνο το 1936 είχαμε εκλογές μέσα στον Ιανουάριο -τότε είχαν γίνει στις 26 του μήνα και ακολούθησε βέβαια η δικτατορία του Μεταξά ενώ προηγήθηκαν απανωτοί θάνατοι πρωθυπουργών (κι έγραψε κι ο Μάρκος ένα τραγούδι που το έχουμε αναλύσει εδώ, αν και στα λεξιλογικά θέλει δουλειά γιατί έχει ένα λάθος).

Μια συνέπεια του ότι γίνονται τόσο νωρίς μέσα στον χρόνο οι εκλογές, είναι ότι δεν θα ψηφίσουν όσοι γεννήθηκαν το 1997 και επομένως φέτος γίνονται 18 χρονών. Ο λόγος που δεν θα ψηφίσουν δεν είναι ότι δεν έχουν κλείσει τα 18 τους χρόνια: από την 1η Ιανουαρίου του 2015, όλοι όσοι γεννήθηκαν το 1997 λογαριάζονται για 18 χρονών, είτε γεννήθηκαν στις 2 Ιανουαρίου είτε στις 31 Δεκεμβρίου 1997. Ούτε ισχύει αυτό που γράφτηκε ασαφώς ότι «θα έπρεπε να είχαν κάνει δήλωση έως τις 31 Οκτωβρίου 2014» -αυτή η προθεσμία ισχύει για τους ετεροδημότες που θέλουν να ψηφίζουν στον τόπο διαμονής τους (και όσοι είχαν κάνει παλιά τη δήλωση αυτή είναι εντάξει). Απλώς, οι εκλογικοί κατάλογοι ενημερώνονται από το υπουργείο Εσωτερικών κάθε χρόνο τον Φλεβάρη, οπότε δεν έχουν ακόμα επικαιροποιηθεί ώστε να συμπεριλάβουν τους 18ρηδες, και βέβαια η κυβέρνηση δεν έχει καμιά πρεμούρα να δώσει δυνατότητα ψήφου σε μια μερίδα πολιτών που κατά πλειοψηφία δεν την προτιμά.

Αλλά αυτά θα τα συζητήσουμε άλλη φορά, σήμερα έχουμε μεζεδάκια.

Βέβαια, το Σάββατο μάς επιφύλαξε δυο σημαντικά γεγονότα. Το ένα ήταν η προεκλογική σύλληψη του Χριστόδουλου Ξηρού, το άλλο η ίδρυση του ΚιΔηΣο, του κόμματος του Γιώργου Παπανδρέου, γεγονός που ήδη έδωσε αφορμή για λογοπαίγνια στη μπλογκόσφαιρα, όπως την ερώτηση «Μήπως είσαι ΚιΔηΣο και δεν το ξέρεις;», που παραπέμπει (τους παλιότερους) στο σλόγκαν που είχε λανσάρει το 1980 το Κόμμα Δημοκρατικού Σοσιαλισμού, το ΚοΔηΣο (το σλόγκαν ήταν σκέτο «Μήπως είσαι ΚΟΔΗΣΟ;» -το δεύτερο σκέλος ήταν ευφυολογικός πλατειασμός). Βέβαια, το νεοσύστατο κόμμα δεν ονομάζεται ακριβώς έτσι, αλλά Κίνημα Δημοκρατικών Σοσιαλιστών.

* Από το Μουσείο Μπενάκη, ο ΓΑΠαπανδρέου έκανε έκκληση «να γίνει πράξη η μετάβαση σε μια μεταπελατειακή Ελλάδα». Ο μεταπελάτης έχει πάντα δίκιο, θα έλεγα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Εκλογές, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Το είπε/δεν το είπε | Με ετικέτα: , , , , , | 170 Σχόλια »

Η καραβίδα του Καμύ και άλλα μουντιαλικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 14 Ιουνίου, 2014

Η μερίδα σήμερα θα είναι λειψή και ελπίζω να μην παρουσιαστεί ο αστυνόμος και την τυλίξει για να πάει στο τμήμα να τη ζυγίσει. Και είναι λειψή όχι από καμιά διάθεση λούφας ή αισχροκέρδειας, αλλά επειδή τα μεζεδάκια γράφτηκαν μια μέρα νωρίτερα, και μάλλον βιαστικά, ενώ επίσης το σχετικό υλικό άρχισα να το μαζεύω μια μέρα αργότερα, αφού τα μεζεδάκια της προηγούμενης εβδομάδας είχαν δημοσιευτεί, κατ’ εξαίρεση, την Κυριακή. Θα μπορούσα να τα πω και «τσουρούτικα» μεζεδάκια, ή ίσως «ξίκικα», αλλά αφού αυτές τις μέρες άρχισε το Μουντιάλ λογικό είναι να τα πω μουντιαλικά, πολύ περισσότερο που ο μεγαλύτερος μεζές της πιατέλας, μια καραβίδα θηριωδών διαστάσεων, έχει σχέση με το ποδόσφαιρο. Όσο για την «ελλιπή μερίδα», πατσίζουμε κάποιαν άλλη φορά. (Επίσης, επειδή όλη τη μέρα θα είμαι έξω, μάλλον δεν θα μπορέσω να σχολιάσω/επιμεληθώ παρά μόνο αργά, μετά το ματς με την Κολομβία).

Κάμποσα από τα (λιγοστά, είπαμε) μεζεδάκια μας είναι όντως μουντιαλικά, όχι όμως όλα. Το πρώτο μεζεδάκι της πιατέλας, ας πούμε, προέρχεται από τον ανασχηματισμό -θα μου πείτε, όλος ο ανασχηματισμός ήταν ένα κακόγουστο αστείο, με όλες αυτές τις τηλεοπτικές περσόνες που τοποθετήθηκαν στους υπουργικούς θώκους, και θα συμφωνήσω, πάντως στον νέο υπουργό Προστασίας του Πολίτη, τον κ. Βασίλη Κικίλια ανήκει η τιμή για το πρώτο μαργαριτάρι του νέου κυβερνητικού σχήματος, αφού σε συνέντευξη που έδωσε στον Γ. Παπαδάκη κατασκεύασε μια νέα λέξη, στην προσπάθειά του ασφαλώς να πλουτίσει την ελληνική γλώσσα για να πιάσουμε τα 5 εκατομμύρια λέξεις που διαφημίζουν οι ελληνοκεντρικοί στα Λερναία.

* Λοιπόν, στο βιντεάκι εδώ ο κ. Κικίλιας, στο τέλος (στο 3.17 του στιγμιότυπου) εκφράζει την ευχή να ζουν οι αστυνομικοί και όλοι οι Έλληνες «σε μια χώρα ασφαλή, ευημερή, και να δουλεύουν όλοι με την καλύτερη ψυχολογία». Λέξη «ευημερή» δεν υπάρχει, ούτε «ευημερής» άλλωστε (οι αρχαίοι είχαν «ευήμερος»), όσο για την ευφράδεια του νέου υπουργού… αφήστε καλύτερα.

(Στο ίδιο βίντεο, γύρω στο 2.28,  ο νέος υπουργός ακούγεται να προφέρει μια ηχηρή μπαρούφα, που σχολιάστηκε πολύ, ότι «οι Έλληνες αστυνομικοί είναι γιοι μας και οι Ελληνίδες αστυνομικ* είναι κόρες μας» Καταρχάς θα ήθελα να διαχωρίσω τη θέση μου από την ακατάσχετη διάθεση τεκνοθεσίας του κ. υπουργού, ενώ να επισημάνω ότι έγραψα «αστυνομικ*» επειδή άλλοι ακούν «αστυνομικοί», άλλοι «αστυνομικές» και άλλοι «αστυνομικίνες»).

* Ένας φίλος μού έγραψε τις προάλλες για ένα μαργαριτάρι που άκουσε σε μια μετάδοση αγώνων Φόρμουλα-Ι. Ο εκφωνητής είπε: «… κι έχουν διαλύσει στα εξ ων συνετέθη τα δυο αυτοκίνητα.» Τι ανάγκη την είχε, την ελληνικούρα, με ρωτάει. Έλα ντε!

* Ένα ενδιαφέρον άρθρο στην Καθημερινή, για ένα θέμα που μας έχει απασχολήσει κι εδώ, τους μεταφρασμένους τίτλους κινηματογραφικών ταινιών. Το άρθρο το χαρακτηρίζω ενδιαφέρον επειδή έχει αρκετά στοιχεία, ιδίως τις απόψεις των ανθρώπων της δουλειάς, αλλά δεν συμμερίζομαι καθόλου την περιπαιχτική ή υποτιμητική διάθεση του συντάκτη, που αντικατοπτρίζεται και στον τετριμμένο τίτλο που διάλεξε.

Το πιο αστείο είναι ότι τουλάχιστον σε μια περίπτωση ο αρθρογράφος πιάνεται αδιάβαστος. Χαρακτηρίζει αξιοπερίεργη την απόδοση του τίτλου «The Edukators» σε «Οι μέρες της αφθονίας σας είναι μετρημένες», που θεωρεί ότι οφείλεται σε επαναστατική διάθεση. Ο σαρκασμός όμως γυρνάει μπούμεραγκ όταν δεν ξέρεις για ποιο πράγμα μιλάς. Η συγκεκριμένη ταινία είναι γερμανική-αυστριακή παραγωγή, και ο πρωτότυπος τίτλος της είναι Die fetten Jahre sind vorbei -δηλαδή ο ελληνικός τίτλος είναι αρκετά πιστή απόδοση του πρωτότυπου γερμανικού, ενώ ο αγγλικός (με τη λογική του συντάκτη, βέβαια) είναι «αξιοπερίεργος».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Κοτσανολόγιο, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Τίτλοι | Με ετικέτα: , , , | 142 Σχόλια »