Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘ΑΝΤΙ’

Οι εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981 μέσα από το πενάκι του Γιάννη Ιωάννου

Posted by sarant στο 18 Οκτωβρίου, 2016

Συμπληρώνονται σήμερα 35 χρόνια από τις 18 Οκτωβρίου 1981, τη μέρα που έγιναν οι εκλογές «της Αλλαγής», μια οπωσδήποτε πολύ σημαντική μέρα για τη μεταπολεμική ιστορία της Ελλάδας.

Στις επετείους συνηθίζεται να γίνεται απολογισμός, αλλά τον απολογισμό των πεπραγμένων του ΠΑΣΟΚ το ιστολόγιο τον έχει ήδη κάνει, πρόπερσι, τότε που έκλειναν τα 40 χρόνια από την ίδρυση του κόμματος.

Τότε είχα γράψει:

Ενώ μέσα στο ίδιο το αποδυναμωμένο ΠΑΣΟΚ ακούγονται έντονες οι φωνές αμφισβήτησης της σημερινής ηγεσίας του, από το υπόλοιπο πολιτικό φάσμα διατυπώνεται δριμύτατη κριτική για τα πεπραγμένα αυτού του κόμματος. Και από τη μεν δεξιά επιχειρείται, με την καταδίκη του ΠΑΣΟΚ, να απαξιωθούν τα κεκτημένα εκείνα που κερδήθηκαν στα χρόνια της διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ: άνοδος του βιοτικού επιπέδου των λαϊκών στρωμάτων, συντριβή του αυταρχικού κράτους της δεξιάς και του ‘φόβου του χωροφύλακα’, αναγνώριση της εθνικής αντίστασης και επιστροφή (όχι όλων) των πολιτικών προσφύγων, εκδημοκρατισμός και επέκταση του συνδικαλιστικού κινήματος, νόμος-πλαίσιο στα πανεπιστήμια, πολιτικός γάμος, μονοτονικό κτλ.

Η αριστερά είχε αμφίθυμη σχέση απέναντι στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο οικειοποιήθηκε τα συνθήματά της, ικανοποίησε κάποια αιτήματά της και προσεταιρίστηκε τους ψηφοφόρους της. Στις 18 Οκτωβρίου 1981 βγήκαν στο δρόμο να πανηγυρίσουν όχι μόνο νέοι με πράσινες σημαίες αλλά και με πολίτες με κόκκινες. Όντας το μόνο αριστερό κοινοβουλευτικό κόμμα κατά την πρώτη τετραετία διακυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, το ΚΚΕ συμπορεύθηκε σε πολλά με το ΠΑΣΟΚ ακολουθώντας μια στάση κριτικής στήριξης, και στήριξε καθοριστικά την υποψηφιότητα Σαρτζετάκη για την Προεδρία της Δημοκρατίας το 1985 (…) Αλλά και η ανανεωτική αριστερά κράτησε φιλική στάση, ενώ μετά την ίδρυση του ενιαίου ΣΥΝ πολλά στελέχη της συμμετείχαν στον κρατικό μηχανισμό και στήριξαν π.χ. τις κυβερνήσεις Σημίτη.

Ωστόσο, η κριτική της αριστεράς απέναντι στα εκφυλιστικά φαινόμενα του ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να είναι ίδιας τάξης με την κριτική της δεξιάς -αλλιώς, επαληθεύεται το παλιό κλισέ για το μωρό και τα βρομόνερα του μπάνιου του. Και αυτό το λέω εγώ που πρέπει να ανήκω στη μειοψηφία, αφού δεν έχω ποτέ μου ψηφίσει ΠΑΣΟΚ σε καμιά απολύτως εκλογική διαδικασία.

iw1Οπότε, σήμερα θα μπορούσαμε να εστιαστούμε ακριβώς σε κείνη τη μέρα, στις 18.10.1981, τη μέρα που έγιναν οι εκλογές -καθώς και στις αμέσως επόμενες μέρες.

«Στις 18 σοσιαλισμός» έλεγε ένα σύνθημα που ίσως θυμούνται κάποιοι, αλλά το σύνθημα αυτό δεν ακούστηκε στις εκλογές του 1981 αλλά σε μια παλιότερη εκλογική αναμέτρηση, στις πρώτες μεταπολιτευτικές εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1974. Το νεοπαγές τότε ΠΑΣΟΚ πλειοδοτούσε σε αριστερή φρασεολογία και η νεολαία του, ανάμεσα στα άλλα, είχε ρίξει και το σύνθημα αυτό.

Αντίθετα, τον Οκτώβριο του 1981, που η εκλογική νίκη ήταν σχεδόν σίγουρη, το σύνθημα που κυριαρχούσε ήταν η «Αλλαγή», αν και ακούγονταν επίσης τα περί σοσιαλισμού, ή μάλλον περί σοσιαλιστικής κυβέρνησης («Να διαλυθεί τώρα η Βουλή, θέλουμε κυβέρνηση σοσιαλιστική» ήταν ένα σύνθημα του ΠΑΣΟΚ στις διαδηλώσεις του 1980, παραλλαγή στο «…θέλουμε κυβέρνηση δημοκρατική» που φωναζόταν από τα μπλοκ του ΚΚΕ).

Την αλλαγή του 1981 διάλεξα να τη δούμε μέσα από τα σκίτσα του Γιάννη Ιωάννου, που ήταν ασφαλώς ο κυρίαρχος πολιτικός γελοιογράφος της ευρύτερης δεκαετίας του 80 (από το 1977 ως το 1990 δηλαδή). Όπως θα δείτε και από τα σκίτσα αυτού του αφιερώματος, ο Ιωάννου σατίριζε όλες τις πλευρές -απέχει δηλαδή πολύ από στρατευμένους σκιτσογράφους τύπου Χαντζόπουλου, που στρέφονται μονομανιακά κατά της αριστεράς, είτε αυτή είναι κυβέρνηση είτε αντιπολίτευση.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γελοιογραφίες, Επετειακά, Εκλογές, Πρόσφατη ιστορία | Με ετικέτα: , , , , | 270 Σχόλια »

Υπέρ δικτατορίας (Μποστ)

Posted by sarant στο 21 Απριλίου, 2016

Συμπληρώνονται σήμερα 49 χρόνια από τη δικτατορία της 21ης Απριλίου 1967. Η στρογγυλή επέτειος θα είναι του χρόνου, μισός αιώνας, αλλά και φέτος, όπως κάναμε και προηγούμενες χρονιές, θα αφιερώσουμε το άρθρο στο γεγονός που σημάδεψε τη νεότερη ελληνική ιστορία.

Κάποια επετειακά άρθρα τα αφιερώσαμε στο πώς βιώσαμε την 21η Απριλίου εμείς, που τη ζήσαμε τότε παιδιά, ή έστω νέοι -παράδειγμα, το αντίστοιχο άρθρο του 2011. Αυτό μπορεί να γίνει και στο σημερινό άρθρο, μπορείτε δηλαδή να αναφέρετε στα σχόλιά σας τι θυμάστε από εκείνη τη μέρα -ιδίως αν δεν είχατε σχολιάσει πριν απο πέντε χρόνια.

Ωστόσο, το σημερινό άρθρο το συνδυάζω με μιαν είδηση ευχάριστη για τους φιλέρευνους και τους κυβερνοπόντικες, που τέτοιους έχουμε πολλούς στο ιστολόγιο. Το Πάντειο Πανεπιστήμιο ανακοίνωσε ότι έχει ψηφιοποιήσει (σχεδόν) το σύνολο των τευχών του περιοδικού ΑΝΤΙ. Το περιοδικό ΑΝΤΙ κυκλοφόρησε μέσα στη δικτατορία, τον Μάιο του 1972. Το πρώτο τεύχος ήταν ιδιαίτερα τολμηρό για την εποχή, αφού ανάμεσα στ’ άλλα περιείχε μελέτη του Μίκη Θεοδωράκη, άρθρο του Γεωργίου-Αλέξανδρου Μαγκάκη για τη δημοκρατία, ευθυμογράφημα του Μποστ με τίτλο «Υπέρ Δικτατορίας» κ.ά. Δεύτερο τεύχος ετοιμάστηκε αλλά δεν πρόλαβε να βγει διότι η Χούντα έδρασε σε δύο επίπεδα: αφενός με την προσπάθεια να διασπάσει το επιτελείο του περιοδικού και, όταν αυτό δεν έπιασε, με τη σύλληψη του εκδότη του περιοδικού, του Χρήστο Παπουτσάκη, ο οποίος δοκίμασε και τα βασανιστήρια του καθεστώτος.

Το περιοδικό ξανακυκλοφόρησε στις 7 Σεπτεμβρίου 1974, ενάμιση μόλις μήνα μετά την κατάρρευση της χούντας, πάλι με τεύχος αριθ. 1, και για να τιμήσει το πρώτο ηρωικό εκείνο τεύχος στο εξώφυλλο είχε την ένδειξη «Περίοδος Β΄». Σταμάτησε την έκδοσή του το 2008 και είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια είχε μπει σε φάση παρακμής.

Τα σκαναρισμένα τεύχη του ΑΝΤΙ από το Πάντειο βρίσκονται εδώ. Είναι σχεδόν όλα, από τα δύο τεύχη αριθ. 1 έως το τεύχος 919 (το 2008) -πρέπει να λείπουν καμιά εικοσαριά τεύχη. Ο Νίκος ο Λίγγρης στη Λεξιλογία είχε την καταπληκτική έμπνευση να βάλει τα τεύχη στη σειρά, από εδώ και πέρα.

Το πρώτο τεύχος του ΑΝΤΙ του 1972 το βρίσκετε εδώ. Από το τεύχος αυτό αποσπώ και δημοσιεύω πιο κάτω το ευθυμογράφημα «Υπέρ δικτατορίας» που δημοσίευσε ο Μποστ στο σημαδιακό εκείνο τεύχος, με τη γνωστή του άγνοια κινδύνου. Το είχα ανεβάσει σε μορφή εικόνας στον παλιό μου ιστότοπο σε ανύποπτο χρόνο, αλλά τώρα το δημοσιεύω σε κείμενο -κρατώντας βέβαια την ορθογραφία του Μποστ, αν και δεν αποκλείω να μου έχουν ξεφύγει μερικά λαθάκια, δηλαδή σωστά.

Δεν επιχείρησα να ξεδιαλύνω και να επεξηγήσω τους πάμπολλους υπαινιγμούς και τις μπηχτές του κειμένου για την επικαιρότητα της εποχής και τη χούντα. Όποιος εντοπίσει κάτι, το λέει στα σχόλια. Να προσέξουμε επίσης ότι ο Μποστ έχει και μια αλφαβητική εμμονή: επιμένει ότι οι δικτάτορες έχουν ονόματα που αρχίζουν από τα τελευταία γράμματα του αλφαβήτου, από το Μ και μετά. Το 1973, όταν με τη χαλάρωση της λογοκρισίας ξανάρχισε να δημοσιεύει σκίτσα στον Ταχυδρόμο, εξειδίκευσε αυτή την ιδέα εστιάζοντας εύγλωττα στο γράμμα Π (ο Παπαντόκ, ο Πινοσέτ, ο Πάγκαλος και ο Περόν απέδειξαν το γράμμα Π πως είναι τυχερόν). Κάποτε θα τα δημοσιεύσουμε κι αυτά τα σκίτσα.

Προς το παρόν, όμως, ας δούμε το Υπέρ Δικτατορίας.

dik

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Δικτατορία 1967-74, Επετειακά, Ευτράπελα, Μποστ, Περιοδικά | Με ετικέτα: , , , | 208 Σχόλια »