Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Αυστρία’

Προημιτελικά μεζεδάκια

Posted by sarant στο 7 Ιουλίου, 2018

Θα τα ονομάσουμε ετσι αφού χτες και σημερα γίνονται τα ματς των προημιτελικών του Μουντιάλ. Το λεξικο λέει ότι η λέξη «ημιτελικός» είναι μεταφραστικό δάνειο από το γαλλ. démi-final (ή από το γερμανικό Halbfinale, λέω εγώ) αλλά ο προ-ημιτελικος είναι εγχώριος σχηματισμός και δεν έχει, απ’ όσο ξέρω, αντίστοιχο σε άλλη ευρωπαϊκή γλώσσα, όπου ο αντίστοιχος όρος σημαίνει, κατά λέξη, «τεταρτοτελικός» (quarter final, Viertelfinale, cuartos de final, κτλ.)

* Και ξεκιναμε με μια μουντιαλική ακλισιά από άρθρο του in.gr για το προηγούμενο γύρο των νοκάουτ συναντήσεων: Λίγο… περισσότερο από την ομάδα του Μεξικό αξίζει ο Νεϊμάρ.

Το έχουμε βέβαια ξαναγραψει: τα ξένα τοπωνύμια που έρχονται συμμορφωμένα με το τυπικό της ελληνικής, κατά γενικό κανόνα κλίνονται, ιδίως όταν είναι ονοματα χωρών ή μεγαλουπόλεων. Αυτός είναι ο γενικος κανόνας, που έχει και εξαιρέσεις -για παραδειγμα, το Μονακό ή το Όσλο συνηθίζονται άκλιτα.

Κατά μείζονα λογο πρέπει να κλινονται τα ξένα τοπωνύμια που εχουν υποστεί κάποια προσαρμογή και εξελληνισμό στη γλώσσα μας, οπως Πεκίνο ή Λονδίνο. Και το Μεξικό θα μπορούσε κανείς σε αυτή την κατηγορία να το εντάξει, αφού οι ντόπιοι το λένε Μέχικο.

Οπότε, σε κάθε περίπτωση δεν βλέπω γιατί να μη λέμε και γράφουμε «του Μεξικού». Να σημειωθεί ότι στο κυρίως άρθρο το Μεξικό κλίνεται («του Μεξικού») οπότε την ακλισιά τη χρεώνεται μονάχα ο υλατζής του ιστότοπου.

* Ενθαρρυντικό βεβαίως που μια εφημερίδα θυμήθηκε τον Αργύρη Εφταλιώτη, όπως έκανε η ΕφΣυν πρόσφατα, αλλά ο φίλος που το στέλνει διαφωνεί με τη γεωγραφική ακρίβεια της φράσης:

Γίνεται γνωστός ως πεζογράφος και ποιητής με το ψευδώνυμο Αργύρης Εφταλιώτης, από την καταπράσινη παραλία Ευθαλού δίπλα στον Μόλυβο (ευ+θάλλω), απ’ όπου ατενίζει τη Λήμνο και τα κορίτσια της:

Μου λέει (και ο χάρτης τον επιβεβαιώνει):

Η Εφταλού, βέβαια, δεν βλέπει Λήμνο αλλά το μπουγάζι και την Τουρκία. Απλά πρέπει να ξέρουμε και πού είναι.

Εμένα με ενοχλεί και ο ευπρεπισμός της Εφταλούς σε Ευθαλού, που δεν ξέρω καν αν έχει ετυμολογική ή άλλη βάση. Δεν λέω ότι είναι εύρημα του αρθρογράφου, χρησιμοποιείται και από άλλους (όχι και πολύ πάντως). Αλλά το να λες ότι ο Εφταλιώτης πήρε το ψευδώνυμό του από την Ευθαλού είναι κωμικό -κι αν το άκουγε ο μακαρίτης, που ήταν πούρος δημοτικιστής, θα το θεωρούσε μεγάλη προσβολή.

* Κι άλλη μια ακλισιά, κυπριακή: Σεμινάριο κατασκευής σαπούνι με ελαιόλαδο. Εδώ δεν έχουμε ξένη λέξη (εντάξει, η απώτατη αρχή ξένη είναι αλλά αυτό δεν φαίνεται), δεν έχουμε υποκοριστικό, κι όμως κάποιοι ίσως δυσκολεύονται στο «κατασκευής σαπουνιού» (εγώ θα έγραφα ‘παρασκευής σαπουνιού’ μάλλον). Λέτε να είχαν δίκιο εκείνοι οι παλιοί που επέμεναν ότι στη νέα ελληνική η γενική πτώση ατροφεί;

* Και μια και πιάσαμε την Κύπρο, σε φιλικό τοίχο στο Φέισμπουκ είδα αυτό το σουπεράκι από τον κυπριακό Αντένα, που επικρίνει την διάθεση πιστώσεων για τον πολιτισμό, ή, όπως χλευαστικά το γράφει, «για χωροδίες και θεατράκια».

Ίσως αν είχε παρακολουθήσει μερικές συναυλίες με χορωδίες, να ήξερε πώς γράφεται η λέξη.

* Όχι ότι η παρακολούθηση χορωδιών εξασφαλίζει την καλλιέργεια ή τη νηφαλιότητα. Αυτό δα αποδείχτηκε περίτρανα από το πρωτοφανές περιστατικό που διαδραματίστηκε την περασμένη Κυριακή στη χορωδιακή συνάντηση «Στα βήματα του Αποστόλου Παύλου» που πραγματοποιήθηκε στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων, όταν κάποιοι έφτυσαν τον μαέστρο επειδή δεν έπαιζε συνθέσεις Ελλήνων αλλά Μπαχ.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Advertisements

Posted in Αντισημιτισμός, Βουλή, Γελοιογραφίες, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεζεδάκια, Ορθογραφικά | Με ετικέτα: , , , , , , , , , , | 205 Σχόλια »

Συμπληρωμένα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 28 Μαΐου, 2016

… ή μήπως συμπληρωματικά; Δεν είναι πολύ συχνό μια μεταφραστική διαφωνία να απασχολεί την επικαιρότητα, αλλά κάτι τέτοιο έγινε τις προάλλες όταν στην ανακοίνωση της ελληνικής αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συμφωνία Ελλάδας-δανειστών γινόταν λόγος για «συμπληρωματικό μνημόνιο συμφωνίας», διατύπωση η οποια λίγο αργότερα, με διορθωτική ανακοίνωση, τροποποιήθηκε σε «συμπληρωμένο μνημόνιο συμφωνίας». Ο αγγλικός όρος ήταν supplemental MoU. Και βέβαια, στα έντυπα και διαδικτυακά μέσα κυριάρχησε, όπως ήταν αναμενόμενο, το κλισέ «χαμένοι στη μετάφραση«.

Ο όρος supplemental είναι σπανιότερος από τον supplementary, χρησιμοποιείται όμως συχνά στα αγγλικά της ΕΕ προκειμένου για μνημόνια και συμφωνίες (supplemental μνημόνια συμφωνήθηκαν, και πάνω από ένα, με τη Λετονία). Ομολογώ πως δεν ξέρω αν υπάρχει διαφορά μεταξύ supplemental και supplementary, βλέπω πάντως σε προηγούμενα κείμενα της ΕΕ ότι και τα δύο αποδίδονται ως «συμπληρωματικός».

Πάντως, πολύ κακό για το τίποτα, διότι στην πράξη δεν υπάρχει διαφορά αν οι εκκρεμότητες που υπάρχουν θα διευθετηθούν με συμπληρωματικό ή συμπληρωμένο μνημόνιο. Οι παλιότεροι πάντως θα θυμούνται τις… ατέρμονες συζητήσεις, εκεί περί το 1983, στη συμφωνία με τις ΗΠΑ για τις βάσεις, όπου το αγγλικό κείμενο έλεγε terminable και το ελληνικό «τερματίζεται».

kentnisse* Αν τα αποτελέσματα στις προεδρικές εκλογές της Αυστρίας ήταν αλλιώς, σήμερα τα μεζεδάκια μας θα είχαν ίσως άλλον τίτλο, παρά το γεγονός ότι το αξίωμα του Προέδρου στην Αυστρία είναι μάλλον διακοσμητικό. Ευτυχώς, οι επιστολικές ψήφοι, που καταμετρήθηκαν τη Δευτέρα ανέτρεψαν το προβάδισμα του ακροδεξιού υποψηφίου κι έτσι εκλέχτηκε ο υποψήφιος των Πρασίνων. Αλλά το καμπανάκι που χτύπησε (τι καμπανάκι, καμπάνα της Μητρόπολης) δεν πρέπει να το προσπεράσουμε.

Οι επιστολικές ψήφοι ήταν πάρα πολλές (14% του συνόλου) επειδή στην Αυστρία έχουν δικαίωμα και οι κάτοικοι εσωτερικού να χρησιμοποιούν την επιστολική ψήφο. Αυτό δεν το ήξεραν πολλοί -για παράδειγμα, άκουσα τη Λιάνα Κανέλλη στον Σκάι να σχολιάζει μειωτικά το ότι ο ακροδεξιός ηττήθηκε χάρη στις ψήφους «των ομογενών».

Και μια και μιλάμε για τον ακροδεξιό, στην εικόνα αριστερά βλέπετε έναν άλλο υποψήφιο του ίδιου κόμματος (FPÖ) που δίνει ένα παράδειγμα της εφαρμογής του Νόμου του Μέφρι (ή Μπούμερανγκ). Κυκλοφόρησε αφίσα όπου ζητάει να αποκλείονται από το στεγαστικό πρόγραμμα όσοι δεν ξέρουν γερμανικά -και κατάφερε να κάνει ορθογραφικό λάθος! Οι «γνώσεις» γράφονται Kenntnisse, όχι Kentnisse. Αλλά βέβαια, ο ίδιος δεν έχει ανάγκη να ενταχθεί στο πρόγραμμα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βουλή, Θηλυκό γένος, Μαργαριτάρια, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Σουρής | Με ετικέτα: , , | 224 Σχόλια »

Οδοιπορώντας προς την Ειδομένη

Posted by sarant στο 26 Φεβρουαρίου, 2016

Θα την έχετε δει τη φωτογραφία που κοσμεί το σημερινό άρθρο, με τον πιτσιρικά που οδοιπορεί πάνω στην άσφαλτο, πάνω στην άδεια εθνική οδό, κρατώντας στο ένα χέρι το μπουφάν και σέρνοντας με τ’ άλλο το σακίδιο, με το πείσμα για ζωή ζωγραφισμένο στο πρόσωπό του.

metapodia

Πολλά μπορεί να πει κανείς γι’ αυτόν τον μοναχικόν οδοιπόρο, αλλά δύσκολα θα βρεθούν λόγια πιο ταιριαστά από το συγκλονιστικό κείμενο «Εσύ η κιβωτός«, που το έγραψε στον ιστότοπο Νόστιμον Ήμαρ ο σχολιαστής με το ψευδώνυμο «Πρόβατο όχι αρνί» από τη Λευκάδα:

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in πρόσφυγες, Δικαιώματα, Επικαιρότητα, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μετανάστες | Με ετικέτα: , , | 328 Σχόλια »

Το Μαουτχάουζεν και το «είμαι αντισημίτης» του Μίκη

Posted by sarant στο 7 Μαΐου, 2011

Αισθάνομαι λίγο άβολα γιατί το θέμα αυτό αρχικά το είχα βάλει σαν τελευταίο του προηγούμενου άρθρου, επειδή όμως παραμεγάλωσε το αυτονόμησα και το έβαλα σε ξεχωριστό άρθρο. Και αισθάνομαι άβολα επειδή αφενός ανεβάζω δυο άρθρα σχεδόν ταυτόχρονα, οπότε το ένα θα επισκιάσει το άλλο (είναι και Σάββατο…) και αφετέρου επειδή δεν έχω μέσα μου τοποθετηθεί ως προς την ουσία του θέματος, αν δηλαδή καλώς ή κακώς ματαιώθηκε η παρουσίαση του Μαουτχάουζεν στην Αυστρία.

Δεν έχω μέσα μου τοποθετηθεί, οπότε δεν θα σταθώ σ’ αυτό το θέμα, το αφήνω σε σας, στα σχόλια.

Θέλω όμως να επισημάνω  ότι κατά πάσα πιθανότητα, η ματαίωση της παρουσίασης του  Μαουτχάουζεν στην Αυστρία δεν οφείλεται σε κατά καιρούς αντισημιτικές ή αμφιλεγόμενες δηλώσεις του Μίκη Θεοδωράκη, αλλά σε μία συγκεκριμένη δήλωση, πολύ πρόσφατη, στην οποία όλοι τον ακούσαμε να λέει «Εγώ είμαι αντισημίτης», αλλά η οποία (ολοφάνερα κατά τη γνώμη μου) είναι παραδρομή της γλώσσας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ελευθερία του λόγου, αντισημιτισμός | Με ετικέτα: , , , , | 1.039 Σχόλια »