Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Αχιλλέας’

Τα σουπεράκια και ο κένταυρος Χείρων

Posted by sarant στο 27 Ιανουαρίου, 2021

Πολλά πράγματα μαθαίνουμε στο Διαδίκτυο, αν και τα περισσότερα δεν έχουν άμεση σχέση με αυτά που μας απασχολούν. Μάλιστα ο φίλος μου ο Θανάσης, ο διαχειριστοκράτορας των Υπογλωσσίων, ανακοινώνει πότε πότε την ΑΠΛΗΤΗ (άχρηστη πληροφορία της ημέρας) που έχει μόλις μάθει. Έτσι πάει όμως, οι άνθρωποι είμαστε φιλοπερίεργα όντα και μας θέλγουν και οι γνώσεις (αλλά και τα έργα) μη παραδεδεγμένης χρησιμότητος.

Εγώ πριν απο μερικούς μήνες έμαθα μια καινούργια λέξη, αγγλική, αμερικανική σωστότερα, αλλά τον τελευταίο καιρό τη βλέπω να χρησιμοποιείται και σε συζητήσεις ελληνικές, στα σόσιαλ. Ας πούμε τις προάλλες, γινόταν μια συζήτηση για το ενδεχόμενο εκλογών μέσα στην πανδημία (προσωπικά το θεωρώ απίθανο) και μία φίλη, που το θεωρούσε πιθανό, έγραψε:

Σαν να βλεπω από τώρα τα chyrons του Σκάι, «πώς θα ψηφίσουμε με ασφάλεια».

Επειδή εδώ λεξιλογούμε, δεν θα με απασχολήσει το ενδεχόμενο της προκήρυξης εκλογών σε συνθήκες περιορισμών. Θα σταθώ στην αγγλική λέξη της παραπάνω πρότασης.

Εσείς ξέρετε τι είναι τα chyrons;

Σύμφωνα με το λεξικό, chyron είναι a text-based graphic overlay displayed at the bottom of a television screen or film frame, as closed captioning or the crawl of a newscast.

Είναι λοιπόν κειμενοπαγές γραφιστικό υπέρθεμα (άλα τις) ή πιο απλά κείμενο που υπερτίθεται, στο κάτω μέρος της οθόνης.Με άλλα λόγια, έχω την εντύπωση ότι το chyron είναι αυτό που λέμε στα ελληνικά «σουπεράκι»,

Βέβαια νομίζω ότι το σουπεράκι συνήθως είναι ακίνητο υπέρθεμα, ενώ σύμφωνα με τον παραπάνω ορισμό, το chyron (να το πούμε «χυρώνι»;) μπορεί να περιλαμβάνει και κινούμενο κείμενο (crawl, όπως οι «κορδέλες» που τρέχουν με τις τελευταίες ειδήσεις ή με τις τιμές των μετοχών στο χρηματιστήριο). Δεν νομίζω όμως ότι αυτό βλάφτει τη γενικότητα.

Υποτίθεται πως αυτά τα chyrons συνοψίζουν τι λέγεται, γι’ αυτό και συχνά αλλάζουν, αλλά βέβαια τα σουπεράκια (ή, όπως είπαμε, τα χυρώνια) των τηλεοπτικών σταθμών δεν είναι ουδέτερες περιγραφές. Με αυτά παίρνει θέση ο σταθμός στα τεκταινόμενα.

Για παράδειγμα, στην τετραετία του Τραμπ, το CNN είχε συνήθεια να βάζει δηκτικά χυρώνια όταν πρόβαλλε ομιλίες του Τραμπ, ενώ το Fox, για τα ίδια λόγια του Τραμπ, έβαζε θετικά σχόλια  -εδώ ένα παράδειγμα, το CNN λέει «Ο θυμωμένος Τραμπ μετατρέπει το μπρίφιν σε άσκηση προπαγάνδας» ενώ το Fox «Ο Τραμπ θέλει τα μίντια να μείνουν ‘τίμια'».

Dueling chyrons τα χαρακτηρίζει ο σχολιαστης. Μονομαχία με σουπεράκια.

Νομίζω πως αν παρακολουθήσουμε δελτία ειδήσεων της ελληνικής τηλεόρασης θα δούμε κάμποσα παρόμοια «στρατευμένα» σουπεράκια -αν και ίσως στην Ελλάδα δεν υπάρχει ανάγκη να υπονομεύσεις τα λεγόμενα του αντιπάλου της κυβερνησάρας με σουπεράκια, απλώς δεν τον προβάλλεις και ξεμπερδεύεις.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in ΗΠΑ, Ηνωμένες Πολιτείες, Μυθολογία, Νεολογισμοί, Ονόματα, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , , , , , | 164 Σχόλια »

Ο θεϊκός Αχιλλέας και ο ανθρώπινος Οδυσσέας (δυο ποιήματα του Gpointofview)

Posted by sarant στο 20 Σεπτεμβρίου, 2020

Πολλές φορές έχουμε δημοσιεύσει στο ιστολόγιο διηγήματα του φίλου μας του Τζι, το τελευταίο πριν απο ένα δίμηνο και εκεί θα βρείτε λινκ προς τα προηγούμενα.

Το ιστολόγιο κατά καιρούς δημοσιεύει διηγήματα, πεζογραφήματα και αφηγήματα φίλων, όπως ο Δημήτρης Μαρτίνος ή ο DryHammer, αλλά ως τώρα δίσταζα να δημοσιεύσω ποιήματα φίλων, θεωρώντας ότι δεν προσφέρεται το μέσο. Ο ενδοιασμός ισχύει, αλλά σήμερα κάνουμε μια εξαίρεση, αφού τα δυο έργα του Τζι είναι, ας πούμε, ποιητικοί στοχασμοί πάνω σε ομηρικούς στίχους. (Ο Τζι, που ξέρει τον ενδοιασμό μου, μου τα έστειλε βάζοντας στο μέιλ τίτλο «Στη γραμμή του οφσάιντ»).

Οι δυο φωτογραφίες που συνοδεύουν τα ποιήματα είναι επίσης επιλογή του Τζι.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Ομηρικά, Ποίηση, Συνεργασίες | Με ετικέτα: , , | 98 Σχόλια »

Τα πρώτα μεζεδάκια του 2018

Posted by sarant στο 6 Ιανουαρίου, 2018

Το περασμένο Σάββατο είχαμε «τα τελευταία μεζεδάκια του 2017», νομοτελειακά στο σημερινό αρθρο θα προσφέρουμε «τα πρώτα μεζεδάκια του 2018». Θα μπορούσα βέβαια να βάλω τίτλο «Ποδαρικό στα μεζεδάκια», αλλά τον έχω χρησιμοποιήσει πεντέξι φορές στο παρελθόν.

Πάντως, δεν είναι ανάγκη να ερμηνεύσετε στενά τον τίτλο: κάμποσα από τα μεζεδάκια που σερβίρονται σήμερα αλιεύτηκαν… πέρυσι, δηλαδή τις τελευταίες μέρες του 2017. Αλλά δεν έχουν μπαγιατέψει.

* Και ξεκινάω με ένα βίντεο που έχει γίνει ιότροπο τις τελευταίες μέρες, και που θα μπορούσε να αποτελέσει αντικειμενο ξεχωριστού άρθρου -μοιραία θα πιάσει μεγάλο μέρος του σημερινού άρθρου, αφού μάλιστα ασχολείται (και) με τη γλώσσα.

Είναι ένα απόσπασμα από μια επιθεώρηση του ανυπόφορου Μάρκου Σεφερλή, που προβλήθηκε στο Σταρ Τσάνελ την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Σε αυτό, ο Σεφερλής ντυμένος… Δίας απαγγέλλει άχρωμα, δήθεν φιλοσοφικά, άτεχνα δίστιχα (δύστυχα) σε νηπιακό δεκαπεντασύλλαβο. Χωρίς να συνειδητοποιεί πόσο παράλογο είναι να ξεσπαθώνει ένας αρχαίος θεός, ο Δίας τον οποίο ρητά υποδύεται, υπέρ της… ορθοδοξίας και του σταυρού, μάς λέει πως ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει να βγάλει τον σταυρό από τη σημαία και τα θρησκευτικά από το σχολείο, και μετά περνάει στα γλωσσικά, που κατεξοχήν μάς ενδιαφέρουν. Απομαγνητοφώνησα, θαρρώ με ακρίβεια, το σεφερλίδικο παραλήρημα (σεφερλήρημα θα μπορούσαμε να το πούμε) από το 1.30 έως το 3.00:

Όμως δεν σταματούν εκεί, έχουν μια άλλη ιδέα
Να καταργήσουν προσπαθούν σιγά σιγά τ’ αρχαία.
Τη γλώσσα την πιο πλούσια κι όχι καμιά της πλάκας
Και όποιος το αμφισβητεί είναι απλά Σεφερλής [That is not rhyme, but it is true, που έλεγε κι ο Σάμουελ Τζόνσον]

Γιατί’ ναι η πιο άρτια σε όλη την Υδρόγειο
και έχει δεκαπλάσιο απ’ όλες λεξιλόγιο
Βασίζεται στη μουσική κι αυτό δεν είναι φήμη:
Οι ειδικοί τη θεωρούν ολόκληρη επιστήμη.

Η γλώσσα η ελληνική μητέρα είναι όλων
τη μίλαγαν ο Πλάτωνας, ο Περικλής, ο Σόλων,
Αισχύλος και Ηρόδοτος, Ζήνωνας και Σωκράτης,
Όμηρος και Αλέξανδρος ο μέγας στρατηλάτης.
Στα ξένα τα κολέγια διδάσκεται ακόμα
κι έρχεται και την καταργεί του ΣΥΡΙΖΑ το κόμμα;

Όλα νομίζω γίνονται βάσει κάποιου σχεδίου
η πείρα μού το δίδαξε εμένα του ιδίου
είναι γνωστό έναν λαό αν θες να αφανίσεις
στη γλώσσα και το θρήσκευμα πρέπει να τον χτυπήσεις.

Και ύστερα περνάει σε ένα κατηγορητήριο κατά των Γερμανών, που απορώ πως δεν τράβηξε ήδη την προσοχή του ΕΣΡ (που η ευαισθησία του ενοχλείται μόνο αν δει δυο αγόρια να φιλιούνται).

Οι Γερμανοί, άλλοι αυτοί -απ’ την Ασία Ούννοι
η μόνη τους εφεύρεση το ανθρωπινο σαπούνι. (…)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικοί μύθοι, Επιγραφές, Επικαιρότητα, Μεταφραστικά, Μεταμπλόγκειν, Μεζεδάκια, Νεολογισμοί, Τηλεοπτικά, Φωτογραφίες | Με ετικέτα: , , , , , | 131 Σχόλια »