Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Α. Λοβέρδος’

Ιπτάμενοι αναρχικοί και άλλα μεζεδάκια

Posted by sarant στο 13 Δεκεμβρίου, 2014

Iptamenoiant1Σάββατο σήμερα, και ο τίτλος του ταχτικού μας άρθρου είναι παρμένος από κάτι που έγινε το προηγούμενο Σάββατο, και συγκεκριμένα από το «ρεπορτάζ» του Αντένα, το οποίο είδε αναρχικούς να πηδούν από κτίριο σε κτίριο και από ταράτσα σε ταράτσα και που σχολιάστηκε ποικιλότροπα (και πανέξυπνα) στα κοινωνικά μέσα, με τιτιβίσματα και ατάκες όπως ότι ‘θα βρέξει, επειδή οι ιπτάμενοι αναρχικοί πετάνε χαμηλά’, ή για το FIR της Κυψέλης και το αεροδρόμιο «Νώντας Σκυφτούλης».

Να σημειώσω πάντως ότι η φωτογραφία από την οθόνη του Αντένα που βλέπετε εδώ αριστερά είναι αυθεντική, όχι φωτοσοπημένη. Εδώ μπορείτε να δείτε άλλωστε και το βιντεάκι, στο οποίο ο Γιώργος Καραϊβάζ μιλάει για «αερομεταφερόμενο τάγμα αναρχικών» και για «παρκούρ» αλλά και για πελταστές των Εξαρχείων.

taratses*Διαβάσαμε μάλιστα, σε (οΘντκ) σοβαρόν ιστότοπο, ότι «ηψηλόβαθμοι αξιωματικοί της ΕΛΑΣ» εντόπισαν «εκατοντάδες νεαρούς να βρίσκονται ανεβασμένοι σε συγκοινωνούντες ταράτσες» (από εδώ) Βέβαια, στο μεταξύ ο σολοικισμός και η ανορθογραφία διορθώθηκαν, αλλά η πεθερά δεν είδε λίγες αράδες πιο κάτω τους «50 τόνους μπαζών» (ήταν βαριές μπάζες προφανώς).

* Κι ένα μικρογλωσσικό από τη συζήτηση στη Βουλή, τη συζήτηση που οδήγησε στην ψήφιση της τροπολογίας και στη δικαίωση του αγώνα του Νίκου Ρωμανού. Υπερασπιζομενος την παλαιότερη βρισιά ‘θρασίμια’ του πρωθυπουργού, ο βουλευτής Καραγκούνης (ΝΔ) είπε: «Πρόκειται περί θρασιμίων«. Όμως, όπως το αγρίμι έχει γενική πληθυντικού «των αγριμιών» και το κουνούπι έχει «των κουνουπιών», έτσι και το θρασίμι κάνει «των θρασιμιών». Εκτός αν στα.. καραγκούνικα η ονομαστική ενικού είναι «το θρασίμιο» (ή «το θρασίμιον»).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Βάρναλης, Επικαιρότητα, Εκδηλώσεις, Μαργαριτάρια, Μεζεδάκια, Τηλεοπτικά | Με ετικέτα: , , | 170 Σχόλια »

Πέρα στο πέρα κάμπους

Posted by sarant στο 22 Οκτωβρίου, 2014

Το γραφείο τύπου του Υπουργείου Παιδείας εξέδωσε χτες ένα δελτίο τύπου αφιερωμένο στην παρέμβαση του υπουργού κ. Λοβέρδου ενώπιον της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, που μου δίνει απλώς την αφορμή για το σημερινό μου άρθρο. Δηλαδή, δεν θα αναφερθώ στα όσα είπε ο κ. υπουργός, αν και θα ήθελα, έτσι παρεμπιπτόντως, να επισημάνω ότι είναι λυπηρό ειδικά το Υπουργείο Παιδείας να εκδίδει δελτία τύπου με φριχτά ορθογραφικά λάθη όπως «ο Πρύτανεις» και «μεταλλυκειακή» (δυο-τρεις φορές, ποιος ξέρει τι σύνδεση με μεταλλεύματα έκανε ο συντάκτης του κειμένου στο μυαλό του). Αλλά βέβαια, τα ανορθόγραφα δελτία τύπου είναι, με μεγάλη διαφορά, το μικρότερο κακό απ’ όσα έχει κάνει τα τελευταία χρόνια το συγκεκριμένο υπουργείο.

Δικαιολογώντας λοιπόν τον φορτσάτο πρύτανη του ΕΚΠΑ κ. Φορτσάκη, που θέλησε να βάλει έλεγχο εισερχομένων στα πανεπιστήμια, ο κ. Λοβέρδος διευκρίνισε ότι: «Αυτό που κάνει ο Πρύτανεις (sic) αφορά την Πρυτανεία, δηλαδή, το διοικητήριο όχι το κάμπους, όχι τους χώρους όπου γίνεται το μάθημα».

Θα σταθώ, όπως θα καταλάβατε από τον τίτλο, στη λέξη «κάμπους». Εδώ και μέρες, από τότε που έγραψα για τον ιππόκαμπο, που φαίνεται σαν να έχει αλλά στην πραγματικότητα είναι άσχετος με τον κάμπο, έψαχνα να βρω αφορμή να γράψω για τις λέξεις της πολυμελέστατης αυτής οικογένειας, τόσο ελληνικές όσο και ξένες. Και τώρα τη βρήκα.

Η λέξη «κάμπους», μεταφορά στα ελληνικά του αγγλ. campus, δεν υπάρχει στα ελληνικά λεξικά (αν και δεν έχω κοιτάξει τη νεότερη έκδοση του λεξικού Μπαμπινιώτη), παρόλο που ακούγεται αρκετά, χωρίς όμως να έχει επιβληθεί. Εμείς λέμε «πανεπιστημιούπολη» (εκτός από τον καιρό που ήταν πρύτανης ο Μπαμπινιώτης, οπότε και πάλι «πανεπιστημιούπολη» λέγαμε, αλλά τα επίσημα έγγραφα του ΕΚΠΑ έγραφαν «Πανεπιστημιόπολη»). Ρώτησα την κόρη μου, που είναι φοιτήτρια, αν χρησιμοποιεί και αν ακούει τη λέξη «κάμπους» και μου είπε ότι δεν την πολυχρησιμοποιεί -ακούγεται μεν, αλλά όχι πολύ, μου είπε.

Ίσως στη Θεσσαλονίκη, όπου το κάμπους είναι πολύ πιο ορατό καθώς βρίσκεται καταμεσής στην πόλη (και πάνω στα εβρέικα μνήματα), η λέξη  να χρησιμοποιείται περισσότερο. Πράγματι, γκουγκλίζοντας τη βρίσκω αρκετές φορές, μεταξύ άλλων και στη Βικιπαίδεια, όπου για κάποιο λόγο τη γράφουν στα ξένα, campus, μάλλον για να δείξουν ότι ξέρουν πώς γράφεται.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικά δάνεια, Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Ιστορίες λέξεων, Πανεπιστήμιο | Με ετικέτα: , , , , | 239 Σχόλια »

Η γυναίκα του Καίσαρα και η εφεδρεία

Posted by sarant στο 5 Οκτωβρίου, 2011

Σκεφτόμουν σήμερα να γράψω για την εφεδρεία, τη λέξη αυτή που τόσο απότομα και βάρβαρα μπήκε στη ζωή μας, αλλά πήρα ένα ηλεμήνυμα (ιμέιλ, αν προτιμάτε) από έναν φίλο, κι έτσι βγήκαν στη μέση ο Καίσαρας και η γυναίκα του.

Στον Καίσαρα θα έπρεπε να είχα αφιερώσει ειδικό άρθρο, γιατί έχει μεγάλο γλωσσικό ενδιαφέρον -από γλωσσική άποψη θα έλεγα πως ο Ιούλιος Καίσαρας είναι ίσως η μεγαλύτερη προσωπικότητα που έζησε ποτέ, αν σκεφτούμε πόσο πλούτισε τις ευρωπαϊκές γλώσσες. Στον Καίσαρα χρωστάμε το όνομα του μήνα Ιουλίου, από αυτόν είναι και η λέξη Kaiser (κάιζερ) των Γερμανών, από εκεί και ο τσάρος στα ρώσικα· επίσης, από τον Καίσαρα είναι και η καισαρική τομή -αλλά το θέμα αξίζει ειδικό σημείωμα, ας μην το ξεπετάξουμε στο πόδι, ας περιοριστούμε στη γυναίκα του Καίσαρα.

Η οποία γυναίκα του Καίσαρα, σύμφωνα με την πασίγνωστη παροιμία, δεν αρκεί να είναι τίμια, πρέπει να φαίνεται κιόλας τίμια. Τη φράση αυτή τη λέμε για να τονίσουμε ότι τα δημόσια πρόσωπα δεν πρέπει μόνο να είναι ουσιαστικά, αλλά και τυπικά εντάξει, δεν πρέπει ούτε τους τύπους να παραβαίνουν.

Ποια όμως είναι η προέλευση της φράσης; Τα λέει αναλυτικά ο Νίκος Λίγγρης σε ένα παλιό άρθρο στη Λεξιλογία, εγώ θα τα πω πιο περιληπτικά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ρώμη, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 152 Σχόλια »

Προπασχαλινά μουστάκια

Posted by sarant στο 26 Απριλίου, 2011

Κι αυτό το σύντομο άρθρο το γράφω αρκετές μέρες νωρίτερα, μεγαλοτεταρτιάτικα, και το ανεβάζω με αυτόματο πιλότο, οπότε αν έχουν συμβεί τέρατα και σημεία στο μεταξύ, να ξέρετε ότι δεν τα έχω πάρει υπόψη μου.

Όπως ίσως θα ακούσατε ή θα διαβάσατε, τη Μεγάλη Τρίτη (19 Απριλίου) ο υπουργός υγείας κ. Λοβέρδος «καρατόμησε», όπως είναι το αναπόφευκτο δημοσιογραφικό κλισέ κάθε φορά που αποπέμπεται ο προϊστάμενος ενός οργανισμού, τη διοίκηση του νοσοκομείου Αλεξάνδρα. Ο υπουργός τους καρατόμησε, τα δε μίντια  τούς φόρεσαν μουστάκια.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Γλωσσικός ερμαφροδιτισμός, Εφημεριδογραφικά, Μουστάκια της Τζοκόντας | Με ετικέτα: , , , | 10 Σχόλια »

Πώς το πιάνουν το στασίδι;

Posted by sarant στο 2 Ιουλίου, 2010

Τις προάλλες, συζητώντας σε άλλο ποστ για μια τηλεοπτική εκπομπή, λέγαμε σε κάποια σχόλια ότι ο τάδε παρουσιαστής «έχει στασίδι τον Γιανναρά», εννοώντας ότι ο Γιανναράς είναι συχνός καλεσμένος στις εκπομπές αυτού του παρουσιαστή. Πιο κοινό είναι το αντίστροφο, ότι ο Τάδε έχει στασίδι ή έχει πιάσει στασίδι στην τάδε εκπομπή. Πρόσφατα μάλιστα, ο Αλέξης Τσίπρας είπε για τον Υπουργό Εργασίας κ. Λοβέρδο ότι «έχει πιάσει στασίδι στα κανάλια και πότε κλαψουρίζει, πότε λεονταρίζει». Λοιπόν, τις περισσότερες φορές, η φράση λέγεται για καλεσμένους σε τηλεοπτικές εκπομπές, αλλά μπορείτε να τη βρείτε και σε άλλες περιπτώσεις. Για παράδειγμα, στο slang.gr διαβάζω για ηλικιωμένους οδηγούς που «έχουν πιάσει στασίδι με 50 στην αριστερή λωρίδα»

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Όχι στα λεξικά, Λεξικογραφικά, Φρασεολογικά | Με ετικέτα: , , , , , | 109 Σχόλια »