Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Βέλγιο’

Τώρα που σταμάτησε η φάμπρικα

Posted by sarant στο 7 Απρίλιος, 2016

Στο τραγούδι του Γιάννη Μαρκόπουλου, ο Λάκης Χαλκιάς ερμηνεύει υποδειγματικά τους στίχους του Γιώργου Σκούρτη: Η φάμπρικα, η φάμπρικα δεν σταματά, δουλεύει νύχτα μέρα, περιγράφοντας πολύ παραστατικά τις εμπειρίες των γκασταρμπάιτερ στις γερμανικές φάμπρικες. Δεν ήταν βέβαια το πρώτο τραγούδι που μίλησε για τις φάμπρικες, μάλιστα ήρθε σε μια εποχή που η μετανάστευση προς τη Γερμανία είχε μειωθεί κατά πολύ σε σχέση με τις προηγούμενες δύο δεκαετίες. Αυτές τις προηγούμενες δεκαετίες τις εκφράζει περισσότερο το τραγούδι του Καζαντζίδη (στίχοι Κώστα Βίρβου) για τις φάμπρικες της Γερμανίας και του Βελγίου τις στοές. Πρώτος όμως ύμνησε τη δουλειά στις φάμπρικες ο Βασίλης Τσιτσάνης στο ομώνυμο τραγούδι, έναν ύμνο της εργατικής τάξης, που είναι πιο γνωστό με τον πρώτο στίχο του («Σφυρίζει η φάμπρικα«) ή από το ρεφρέν του, «Γεια σου περήφανη κι αθάνατη εργατιά».

Φάμπρικα είναι βεβαίως το εργοστάσιο. Η λέξη είναι δάνειο από τα ιταλικά, και στα νεότερα χρόνια σπάνια χρησιμοποιείται στην κυριολεξία της, την οποία τα δύο από τα τρία μεγάλα λεξικά μας (όχι ο Μπαμπινιώτης) χαρακτηρίζουν, και σωστά, «παρωχημένη». Έχει πάθει αυτό που και άλλες δάνειες λέξεις έπαθαν όταν ήρθαν στη θέση τους οι αυτόχθονες θεσμικές: πήρε μεταφορική σημασία, και έπαθε δείνωση. Φάμπρικα λοιπόν σημαίνει πια κυρίως μιαν επινόηση, ένα κόλπο, συχνά δόλιο ή αθέμιτο, που χρησιμοποιεί κάποιος για να πετύχει κάτι: καινούργια φάμπρικα για να μαζέψουν λεφτά, βλέπω γκουγκλίζοντας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Ετυμολογικά, Θεατρικά, Ιστορίες λέξεων, Τραγούδια | Με ετικέτα: , , , , , , | 296 Σχόλια »

Λευκή εβδομάδα και πράσινα άλογα

Posted by sarant στο 16 Ιανουαρίου, 2014

Πάρα πολλά σχόλια έχει προκαλέσει η είδηση ότι τα σχολεία πρόκειται να κλείσουν για δύο ή τρεις ημέρες στις αρχές Μαρτίου, κοντά στην Καθαρά Δευτέρα, ώστε να εφαρμοστεί η πρόταση των ξενοδόχων για «λευκή εβδομάδα» χειμερινού τουρισμού στη χώρα. Οριστική απόφαση λέγεται ότι θα ληφθεί έως αύριο από το Υπουργείο Παιδείας.

Σε μια τόσο δύσκολη οικονομική συγκυρία, όταν τα περισσότερα νοικοκυριά δοκιμάζονται ανάμεσα στη Σκύλλα της ανεργίας και στη Χάρυβδη της υπερφορολόγησης, η πρόταση φάνηκε τόσο πολύ εκτός τόπου και χρόνου που πολλοί αρνήθηκαν να πιστέψουν ότι συζητιέται ένα τόσο παράλογο μέτρο και θεώρησαν ότι πρόκειται για αστείο, για μια ακόμα «τρολιά», από εκείνες τις ψεύτικες δήθεν ειδήσεις που διακινούνται από χιουμοριστικούς ιστοτόπους, σαν την ποιητική συλλογή του Άδωνη Γεωργιάδη. Όπως όμως ο Άδωνης είναι υπουργός, έτσι και η «λευκή εβδομάδα» όχι απλώς συζητιέται αλλά φαίνεται ότι έχει αποφασιστεί.

Ειπώθηκε ότι παρόμοιοι θεσμοί ισχύουν σε όλη σχεδόν την Ευρώπη. Αυτό είναι αλήθεια για τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, αλλά αμφιβάλλω αν ισχύει σε χώρες με κλίμα παρόμοιο με το ελληνικό, π.χ. την Ισπανία ή την Ιταλία. Στο Βέλγιο, ας πούμε, τα σχολεία κάνουν διακοπές μία εβδομάδα τον Φεβρουάριο-Μάρτιο και μία ακόμα τον Οκτώβριο-Νοέμβριο, όμως το σχολικό έτος αρχίζει νωρίτερα (1η Σεπτεμβρίου αντί για 11 στην Ελλάδα) και τελειώνει αργότερα (1η Ιουλίου αντί για 15 Ιουνίου). Στη Γερμανία υπάρχουν εμβόλιμες εβδομάδες διακοπών μέσα στη χρονιά αλλά οι καλοκαιρινές διακοπές διαρκούν μόνο 6 εβδομάδες -έτσι, ανάλογα με το ομόσπονδο κράτος, βρίσκει κανείς σχολεία να λειτουργούν ακόμα και στα μέσα Ιουλίου ή να αρχίζουν μαθήματα για την καινούργια χρονιά τον Αύγουστο. Αντίθετα, στην Ισπανία οι θερινές διακοπές είναι εξίσου μεγάλες με τις ελληνικές και δεν υπάρχουν οι εμβόλιμες εβδομάδες.

Αυτή η ποικιλία οφείλεται στο διαφορετικό κλίμα κάθε χώρας. Όπως ξέρει κάθε δάσκαλος, στην Ελλάδα και στις ζεστές χώρες είναι πολύ δύσκολο να γίνει αποδοτικό μάθημα και να συγκεντρωθούν τα παιδιά τον Μάιο και τον Ιούνιο -και αδιανόητο τον Ιούλιο. Στο Βέλγιο όμως ή τη Γερμανία τον Μάη και τον Ιούνη συχνά βρέχει και οι θερμοκρασίες είναι απλώς ευχάριστες. Στην Ελλάδα, ο Νοέμβρης και ο Μάρτης είναι μήνες εξαιρετικά αποδοτικοί για διδασκαλία, και μια παρατεταμένη διακοπή των μαθημάτων σε αυτές τις πρόσφορες περιόδους θα απορρύθμιζε εντελώς την εκπαιδευτική διαδικασία και η απώλεια δεν θα μπορούσε να αναπληρωθεί με ανάλογη παράταση της λήξης του σχολικού έτους, διότι θα αλλάζαμε μέρες αποδοτικές για διδασκαλία (μαρτιάτικες) με μέρες κατάλληλες για ψυχαγωγία (ιουνιάτικες).  Θέλω να πω, αν ως τώρα η Ελλάδα (και η Ισπανία και πιθανώς άλλες χώρες του Νότου) δεν είχαν θεσπίσει εμβόλιμες εβδομάδες διακοπών, αυτό δεν οφείλεται σε έλλειψη φαντασίας αλλά σε συνεκτίμηση των κλιματικών παραμέτρων.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επικαιρότητα, Εκπαίδευση, Λεξικογραφικά, Χρώματα | Με ετικέτα: , | 235 Σχόλια »