Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το ιστολόγιο του Νίκου Σαραντάκου, για τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και… όλα τα άλλα

Posts Tagged ‘Βαγγέλης Ψαραδάκης’

Δυο μάλλον άγνωστα πρωτόλεια του Ν. Λαπαθιώτη

Posted by sarant στο 27 Φεβρουαρίου, 2011

Το περιοδικό «Διάπλασις των παίδων», έτσι όπως το διαμόρφωσε ο Γρ. Ξενόπουλος από το 1896 που το ανέλαβε, υπολόγιζε πολύ στη συμμετοχή των συνδρομητών του, την οποία ο Ξενόπουλος ενθάρρυνε με κάθε τρόπο. Οι συνδρομητές της Διάπλασης έπαιρναν ένα ψευδώνυμο και στη συνέχεια μπορούσαν να αλληλογραφούν με το περιοδικό, να στέλνουν σπαζοκεφαλιές, ανέκδοτα και μαθηματικά προβλήματα προς δημοσίευση, να ανταλλάσσουν (μέσω του περιοδικού) τετράδια με «Μικρά μυστικά» (εννοείται ότι τα ήθη της εποχής επέβαλλαν η ανταλλαγή να γίνεται μόνο μεταξύ ομοφύλων), να συμμετέχουν στους κάθε λογής διαγωνισμούς που διοργάνωνε ο δαιμόνιος Ξενόπουλος, ο οποίος μάλιστα, για να ενθαρρύνει τη συμμετοχή όλων, είχε χωρίσει τους συμμετέχοντες σε τρεις κατηγορίες, έως 11 χρονών, 12 με 15, 16 και πάνω.

Ανάμεσα στους φανατικούς συνδρομητές της Διάπλασης ήταν και ο Ναπολέων Λαπαθιώτης, που γράφτηκε συνδρομητής του περιοδικού το 1897, εννιά χρονών, με το ψευδώνυμο «Αιθήρ», με το οποίο είχε έντονη παρουσία στην εσωτερική ζωή του περιοδικού, τουλάχιστον έως το 1906. (Αργότερα, ενήλικας πια, ο Λαπαθιώτης ξανάγινε συνδρομητής, με το ψευδώνυμο Όψιμος κρίνος). Θα μπορούσε κανείς να γράψει ένα μεγάλο άρθρο για τη συμμετοχή του Λαπαθιώτη στη Διάπλαση. Σήμερα θα σας παρουσιάσω δυο πρωτόλεια ποιήματα του Λαπαθιώτη, που δημοσιεύτηκαν στη Διάπλαση και που είναι μάλλον άγνωστα.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθησαύριστα, Λαπαθιώτης, Περιοδικά, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , | 12 Σχόλια »

Δυο «στρατευμένα» ποιήματα του Ν. Λαπαθιώτη

Posted by sarant στο 31 Οκτωβρίου, 2010

Μια και σήμερα έχουμε την επέτειο των γενεθλίων του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, και επιπλέον είναι και Κυριακή, σκέφτηκα να ανεβάσω, σε διακαναλική παρουσίαση, ένα άρθρο για άγνωστες πτυχές της ζωής του ποιητή. Λέω «διακαναλική», επειδή το άρθρο δημοσιεύεται ταυτόχρονα στον ποιητικό ιστότοπο poiein.gr. Να πω επίσης ότι το ίδιο θέμα εκτίθεται πιο περιληπτικά, αλλά με ένα επεισόδιο παραπάνω, σε άρθρο μου στο περιοδικό «Μικροφιλολογικά».

Σαν σήμερα, πριν από 122 χρόνια, το 1888 δηλαδή, γεννήθηκε ο ποιητής Ναπολέων Λαπαθιώτης. Παίρνοντας λοιπόν τη σκυτάλη από τον φίλο Βαγγέλη Ψαραδάκη, ο οποίος συνήθιζε στις επετείους της γέννησης και του θανάτου του Λαπαθιώτη να παρουσιάζει στο Ποιείν άγνωστες πτυχές της ζωής και του έργου του, θα τιμήσω τα γενέθλια του ποιητή με μια μικρή μελέτη για δυο «στρατευμένα» ποιήματα του Λαπαθιώτη που γράφτηκαν (πράγμα σπάνιο) ως παρέμβαση στο άμεσο πολιτικό γίγνεσθαι της Ελλάδας, το πρώτο φανερά, το δεύτερο κρυφά.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Επετειακά, Λαπαθιώτης, Μικροφιλολογικά, Πρόσφατη ιστορία, Ποίηση | Με ετικέτα: , , , , , , | 27 Σχόλια »

Ναπολέων Λαπαθιώτης – Στοχασμοί

Posted by sarant στο 15 Νοεμβρίου, 2009

naplath

Ο Λαπαθιώτης σε φωτογραφία του 1942 (Πηγή: ΕΛΙΑ-Β.Ψαραδάκης)

Ο Ναπολέων Λαπαθιώτης συνήθιζε να καταγράφει τους στοχασμούς του. Στο ανέκδοτο υλικό που άφησε, περιλαμβάνονται πολλές σελίδες, συνήθως κόλλες χαρτί αλλά και μικρότερα χαρτάκια, που κάθε μία έχει επάνω έναν ή περισσότερους στοχασμούς, σχεδόν πάντα με σημειωμένη την ημερομηνία ή και άλλες επεξηγήσεις. Αυτό το «προσωπικό ημερολόγιο στοχασμών», κατά την έκφραση του Τάσου Κόρφη, δεν το προόριζε προφανώς για έκδοση αν και κάποιες σκέψεις του έχουν βρει το δρόμο τους στα δοκίμια που δημοσίευσε σε περιοδικά. Το υλικό παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανέκδοτο, αν και στο βιβλίο του Τάσου Κόρφη («Ναπολέων Λαπαθιώτης», Πρόσπερος 1985) και του Τάκη Σπετσιώτη («Χαίρε Ναπολέων») βρίσκει κανείς αρκετά δείγματα στοχασμών.

Δεν πρέπει να συγχέονται, βέβαια, οι στοχασμοί με τα πεζά τραγούδια, ένα άλλο είδος στο οποίο είχε επιδοθεί με επιτυχία ο Λαπαθιώτης. Τα περισσότερα πεζά τραγούδια του έχουν δημοσιευτεί σε διάφορα περιοδικά και 63 από αυτά έχει ανθολογήσει ο Σπετσιώτης στο βιβλίο του.

Εδώ θα παρουσιάσω δυο ομάδες στοχασμών. Πρώτα, οκτώ στοχασμοί που άμεσα ή έμμεσα (ή υπαινικτικά) αναφέρονται στον κομμουνισμό. Έχουν αντληθεί, με την ευγενική φροντίδα του φίλου Βαγγέλη Ψαραδάκη, από τα βιβλία του Κόρφη και του Σπετσιώτη. Έπειτα, πέντε στοχασμοί της Κατοχής, για τον Χίτλερ και τους Γερμανούς, γραμμένοι το 1942-43. Αυτούς τους βρήκα στο αρχείο Λαπαθιώτη στο ΕΛΙΑ και, απ’ όσο ξέρω, είναι ανέκδοτοι.

Στοχασμοί για τον κομμουνισμό

1

– Ο μαρξισμός με το θετικισμό του έδιωξε το Θεό από τη θέση του, αλλά η θέση μένει πάντοτε κενή.
(28-12-1923)

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθησαύριστα, Λαπαθιώτης | Με ετικέτα: , , , , , , | 15 Σχόλια »

Τα ολόλευκα γενέθλια του Ν. Λαπαθιώτη

Posted by sarant στο 31 Οκτωβρίου, 2009

neanikoΣαν σήμερα κλείνουν 121 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή Ναπολέοντα Λαπαθιώτη. Σκέφτηκα να γιορτάσω την επέτειο παρουσιάζοντας ένα (απ’ όσο ξέρω) άγνωστο ποίημά του, που δεν περιλαμβάνεται στα Άπαντά του, όσα δηλαδή μπόρεσε να συγκεντρώσει το 1964 ο Άρης Δικταίος, και δεν νομίζω να έχει δημοσιευτεί αλλού (αν κάνω λάθος, ενημερώστε με!).

Επιπλέον, το ποίημα είναι ταιριαστό για γενέθλια, αφού γράφτηκε από τον νεαρό Λαπαθιώτη την παραμονή των εικοστών γενεθλίων του, τη νύχτα της 30ής Οκτωβρίου 1908, πριν από 101 χρόνια δηλαδή.

Να προειδοποιήσω πως το ποίημα δεν βρίσκεται σε τελική μορφή, αφού κάποιες στροφές επαναλαμβάνονται, ενώ άλλες έχουν διαγραφές. Θα μπορούσαμε να το πούμε πρωτόλειο, αν και ο νεαρός Λαπαθιώτης το 1908 είχε ήδη δημοσιέψει πολλά ποιήματα.

(Η φωτογραφία βέβαια παρουσιάζει τον Λαπαθιώτη όχι στα 20 χρόνια του, αλλά κάπως νεότερον).

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου »

Posted in Αθησαύριστα, Επετειακά, Λαπαθιώτης, Ποίηση | Με ετικέτα: , , | 68 Σχόλια »